✦ Ben ve arkadaşlarım sinemaya gideceğim. (yanlış)
✧ Ben ve arkadaşlarım sinemaya gideceğiz. (doğru)

✦ Sen ve Beyza yüksek not aldı. (yanlış)
✧ Sen ve Beyza yüksek not aldınız. (doğru)

✦ Kuş ne de güzel ötüyor. (doğru)
✧ Kuşlar ne de güzel ötüyor. (doğru)
✧ Kuşlar ne de güzel ötüyorlar. (yanlış)

✦ Gözüm uzağı net görmüyor. (doğru)
✧ Gözlerim uzağı net görmüyor. (doğru)
✧ Gözlerim uzağı net görmüyorlar. (yanlış)

✦ Çocuk bahçede top oynuyor. (doğru)
✧ Çocuklar bahçede top oynuyor. (doğru)
✧ Çocuklar bahçede top oynuyorlar. (doğru)

✦ Polis yasaklara uymayanlara ceza yazdı. (doğru)
✧ Polisler yasaklara uymayanlara ceza yazdı. (doğru)
✧ Polisler yasaklara uymayanlara ceza yazdılar. (doğru)

✦ Kelebek baharın gelişini kutluyor. (doğru)
✧ Kelebekler baharın gelişini kutluyor. (doğru)
✧ Kelebekler baharın gelişini kutluyorlar. (doğru)

ÖRNEK
✦ Söylediklerine hiç kimse inanmadı. (doğru)
✧ Söylediklerine hiç kimse inandı. (yanlış)

İPUCU
Özellikle birden fazla cümlenin birbirine virgülle bağlandığı sıralı cümlelerde ve bağlaçla bağlandığı bağlı cümlelerde bu tür anlatım bozukluklarına rastlanabilmektedir. Soru çözerken bu durumu göz önünde bulundurmalıyız.

ÖRNEKLER

Yukarıdaki cümlede özne eksikliğinden kaynaklanan bir bozukluk söz konusudur. İlk cümledeki “kitaptaki hatalar” öznesi, diğer cümledeki “basılacak” yüklemine uymamaktadır. Bu da ifadeyi eksik bırakmıştır. İkinci cümleye özne getirerek bozukluğu giderebiliriz:
✧ Kitaptaki hatalar düzeltilecek ve kitap tekrar basılacak. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Beşiktaş iskelesine geldiğimizde o işine, ben evime gittim. (yanlış)
Bu cümlede yüklem eksikliği anlatım bozukluğuna yol açmış. Her iki cümleyi “gittim” yüklemine bağlayamayız. “Ben gittim” olur ama “o gittim” olmaz. Bu nedenle cümledeki yüklem eksikliğini giderirsek cümle anlamlı hâle gelir:
✧ Beşiktaş iskelesine geldiğimizde o işine gitti, ben evime gittim. (doğru)

✦ Virüs sebebiyle tatile geçen yıl da, bu yıl da gidemiyoruz. (yanlış)
✧ Virüs sebebiyle tatile geçen yıl da gidemedik, bu yıl da gidemiyoruz. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Ben öğretmenime inanır ve severim. (yanlış)
Bu cumlede “öğretmenime” dolaylı tümlecinin “inanır ve severim” yüklemlerine bağlanmak istenmesi anlatım bozukluğuna yol açmıştır.
“Ben öğretmenime inanırım.” olur ama “Ben öğretmenime severim.” olmaz.
Bu nedenle ikinci cümleye nesne getirilerek bozukluk giderilebilir:
✧ Ben öğretmenime inanır, onu severim. (doğru)
✦ İnsanlar gazetelere inanmıyor, bu nedenle de çok az okuyor. (yanlış)
Yukarıdaki cümlede nesne eksikliğinden kaynaklanan bir bozukluk söz konusudur. Bu sebeple cümlede yanlış bağlanma ortaya çıkmaktadır: “İnsanlar gazetelere inanmıyor, gazetelere okuyor.” Dikkat ettiyseniz “gazetelere okuyor” ifadesi yanlıştır. Bunu gidermek için de ikinci cümleye nesne getiririz. Bu durumda cümle şöyle olur:
✧ İnsanlar gazetelere inanmıyor, bu nedenle de gazeteleri çok az okuyor. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Evin önünden otobüse bindim, iki durak sonra indim ve geldim. (yanlış)
Bu cumlede “otobüse” sözcüğü üç cümlenin ortak ögesidir ve “bindim, indim ve geldim” fakat bu ögenin tüm yüklemlere bağlanmak istenmesi anlatım bozukluğuna yol açmıştır. “Otobüse bindim.” oluyor ama “otobüse indim ve otobüse geldim” uygun olmuyor.
Bu nedenle ikinci ve üçüncü cümleye yer tamlayıcısı getirilerek bozukluk giderilebilir:
✧ Evin önünden otobüse bindim, iki durak sonra otobüsten indim ve buraya geldim. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Yabani otlar yolarak bir köşede biriktirilsin. (yanlış)
cümlesinde “yolarak” sözcüğü etken çatılı bir fiilimsiyken “biriktirilsin” yüklemi edilgen çatılıdır. Bu durum anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Fiilimsi edilgen çatılı yapılarak bozukluk giderilebilir:
✧ Yabani otlar yolunarak bir köşede biriktirilsin. (doğru)
✦ Gece geç saatte gelinip hemen uyudu. (yanlış)
Bu cümlede “gelip” sözcüğünün edilgen çatılı bir fiilimsi, “uyudun” sözcüğünün ise etken çatılı bir eylem olması anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Fiilimsi etken çatılı yapılarak veya yüklem edilgen çatılı yapılarak bozukluk giderilebilir:
✧ Gece geç saatte gelip hemen uyudu. (doğru)
✧ Gece geç saatte gelinip hemen uyundu. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Özel ve kamu kuruluşları iki gün tatil edildi. (yanlış)
Bu cümlede “kamu kuruluşları” isim tamlaması doğrudur. Ancak “özel” sözcüğü “kuruluşları” tamlananına bağlanamaz. Çünkü “özel” sözcüğü sıfattır. Bu nedenle “özel kuruluşları” ifadesi yanlıştır. Cümledeki bozukluğu gidermek için “özel”sözcüğünden sonra “kuruluşlar” ismi getirilmelidir:
✧ Özel kuruluşlar ve kamu kuruluşları iki gün tatil edildi. (doğru)
✦ En iyi yabancı ve Türk filmleri izleyici oylarıyla belirlendi. (yanlış)
✧ En iyi yabancı filmler ve Türk filmleri izleyici oylarıyla belirlendi. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Ahmet Bey oğlunu çok seviyor fakat bir dediğini iki etmiyordu. (yanlış)
Bu cümlede “fakat” kullanılması doğru değildir. “fakat” bağlacı bir olumlu yargıyla bir olumsuz yargıyı birbirine bağlar. Bu cümlede ise ilk yargı da olumludur. Bu yüzden “fakat” çıkarılmalı, yerine “ayrıca” bağlacı kullanılmadır:
✧ Ahmet Bey oğlunu çok seviyor ayrıca bir dediğini iki etmiyordu. (doğru)
✦ Ben yarın dışarı çıkamam, ama evde yapılacak bir sürü işim var. (yanlış)
Bu cümlede “ama” kullanılması doğru değildir. “Ama” cümleden atılmalı ya da yerine “çünkü” getirilerek şu şekilde kurulmalıdır:
✧ Ben yarın dışarı çıkamam, evde yapılacak bir sürü işim var. (doğru)
✧ Ben yarın dışarı çıkamam, çünkü evde yapılacak bir sürü işim var. (doğru)

ÖRNEKLER
✦ Biz okumasını sevmeyen bir milletiz. (yanlış)
Bu cümlede “okumasını” sözcüğünde iyelik eki gereksiz ve yanlış kullanılmıştır. Cümle şu şekilde düzeltilmelidir:
✧ Biz okumayı sevmeyen bir milletiz. (doğru)
✦ Hayat kimine mutluluk verdiğini, kimini mutsuz ettiğini görüyoruz. (yanlış)
cümlesinde ilgi eki (tamlayan eki) eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır. Çünkü cümlede “verdiğini” sözcüğüne sorduğumuz “kimin verdiğini” sorusuna cevap alamıyoruz. “Hayat” sözcüğüne “-ın” ilgi eki getirilirse bu cümledeki anlatım bozukluğu giderilir:
✧ Hayatın kimine mutluluk verdiğini, kimini mutsuz ettiğini görüyoruz. (doğru)