neticesinde Bulgaristan’dan Türkiye’ye 154,393 göçmen gelmiştir. 1960 - 1965 yılları arasında

nüfus artış hızı beklenilenin tersi yönde olmuş, 1955 - 1960 arasında yıllık nüfus artışı binde 28.5 iken, I960 - 1965 döneminde bu oran binde 24.6 ya düşmüştür. Türkiye'den Avrupa'ya işçi akımının başlaması ve yurda gelen göçmen sayısının azalması 1960 - 1965 döneminde nüfus

artış hızını düşüren faktörlerdendir. 

Cumhuriyet’in kuruluşuyla savaşta ölen nüfusun tamamlanması isteği ve büyük nüfusun bir güç göstergesi olduğu düşüncesi sonucunda nüfus artışı teşvik edilirken, 1960 yılında Devlet Plânlama Teşkilâtı’nın kurulmasından sonra, iktisadî ve sosyal gelişme hızını istenilen düzeye çıkarabilmek, bu teşvik sonucunda artan işsizlik ve yoksullukla savaşabilmek ve hızlı şehirleşmenin doğurduğu sorunların üstesinden gelebilmek için nüfus artış hızını azaltmanın bir zorunluluk olduğu ısrarla belirtilmiştir. 1960’lardan itibaren hızlı nüfus artışının ekonomik ve sosyal gelişmeyi olumsuz etkilediği düşüncesi, 1950 sonrasında sağlık hizmetlerinin gelişmesiyle ölüm oranının azalmaya başlaması, tarımda makineleşme ve orduda insan gücünden çok silah gücünün ön plana çıkması gibi nedenlerle nüfus artırıcı politikalardan vazgeçilmiştir.Böylece nüfus politikaları açısından ikinci dönem başlamıştır. 

altına alınmıştır. Savaş yıllarının yoksunlukları, hastalıklar, ilâç sağlanmasında ortaya çıkan sıkıntılar ölüm oranlarını artırmıştır.

Nüfus artış hızı, 1940-1945 yılları arasında hızla azalmış ve 1945 yılında minimuma inmiştir. 

Savaşa fiilen katılmamasına rağmen Türkiye yaklaşık 22 bin asker kaybetmiştir. Fiilen savaşa katılmaması dolayısıyla mültecilerin sığınma ülkesi haline gelen Türkiye, aynı zamanda dış ticaretin olumsuz etkilenmesi ve nüfusun bir kısmının askerde olması sebebiyle ekonomi olumsuz etkilenmiş, bu olumsuz etkilerin üzerine devlet Varlık Vergisi ve ekmek karnesi uygulamalarına geçilmiştir. 1942 yılında uygulanmaya başlayan ekmek karnesi, 1946 yılına kadar sürdürülmüştür. Bu uygulama, düşen üretim yüzünden herkesin aldığı ekmek, şeker, zeytin gibi ürünlerin fiyatlarının kayıt altına alınmasıdır. Ekmek karnesi, ekmek alabilmek için gerekli olan belgedir ve gıdanın herkes tarafından erişilebilir olması amacıyla uygulamaya getirilmiştir. Ekmek karnesinin uygulandığı zaman diliminde dağıtılacak ekmeğin miktarı ve fiyatı da hükümetin kontrolündeydi. Günlük alınabilecek ekmek miktarı 7 yaşından küçük çocuklar için 187.5 gram, 7 yaşından büyükler için 375 gram, ağır işlerde çalışanlar için ise 750 gramdı.

Ülkedeki nüfus artışına rağmen tarım üretiminin 1938'den 1945'e 3.000.000 ton azalması, daha fazla ekonomik tedbire yol açmıştır; kısmi olarak vatandaşların elindeki tarım, hayvan ve orman ürünlerine el konulmuştur. Yetersiz beslenmeye bağlı salgın hastalıklar görülmüştür.

Aynı zamanda azalan üretimi toparlamak amacıyla tarım faaliyetlerine destek verilmiştir. 1945 yılında Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu çıkarılmıştır. Şükrü Saraçoğlu hükümetinde çıkan bu kanunun amacı az topraklı çiftçilerin topraklarının artırılmasıdır. Kanunun 17. maddesi, yoğun nüfuslu bölgelerde olup 200 dönümden fazla araziye sahip çiftçilerin topraklarının dört birine kadarının kamulaştırılmasını ve çiftçilere faizsiz, 20 yıllık borç verilmesini öngörüyordu. CHP, Kasım 1947'deki kongresinde bu maddeyi kanun metninden çıkarma kararı aldı ve meclis bu kararı 1950'de uyguladı.

1950 yıllarına kadar ülkede karaborsa faaliyetleri yaygınlaşmıştır. Üretimin ciddi derecede azalması sonucu ekmek bile karaborsaya düşmüştür. Kumaşın fiyatı karaborsa sonucu %80 artmıştır. Devlet, bu faaliyetlere önlem olarak karaborsa ticareti yapan esnafları, dükkanları kapatmıştır.

Tüm dünyada başlayan demokratikleşme gelişmelerinden de etkilenerek Cumhurbaşkanı İsmet İnönü 19 Mayıs 1945’te yaptığı konuşmada yeni partiler kurulması gerektiğinden söz etti. İlk olarak Temmuz 1945’te iş adamı Nuri Demirağ başkanlığında Milli Kalkınma Partisi kuruldu. Bu arada Haziran ayında CHP içindeki muhalif milletvekillerinden Adnan Menderes, Celal Boyar, Refik Koraltan ve Fuad Köprülü CHP’nin toprak reformu projesine (çiftçiyi topraklandırma kanunu) muhalefet ederek, dörtlü takrir verdiler. İsteklerinin reddedilmesi üzerine görüşlerini basına duyurdular ve partiden koparak 7 Ocak 1946’da Demokrat Parti (DP) adıyla yeni bir parti kurdular.

Ancak DP’nin hükümette olduğu on yılın ikinci yarısında, hükûmet muhalefeti sınırlayan sansür yasalarını çıkardı; yüksek enflasyon ve büyük bir borca ​​dönüştü. Hükûmet ayrıca siyasi rakiplerini bastırmak için orduyu kullanmaya çalıştı. Ordu, Menderes Hükûmeti'ni bitirdikten sonra 1960 darbesinde ayaklandı ve kısa süre sonra sivil yönetimi tekrar ele geçirdi.