Hoán dụ: Lá phổi, lá gan, trái tim, bưởi Đoan Hùng, rễ tóc, tấm lòng vàng, đêm liên hoan,miệng ăn

-          Hoán dụ: đầu làng, cắt áo, bưởi Đoan Hùng, cắt hộ khẩu, dựng chuyện, miệng ăn, đêm liên hoan,gốc cây.

Ẩn dụ: lá phổi, lá gan, trái tim, đầu làng, cắt áo, miệng chén, miệng chum, rễ tóc, tóc bóng đèn, cắt hộ khẩu, dựng chuyện, sốt đất, moi móc, gốc cây, mở cửa biên giới, hàn gắn vết thương chiến tranh, nối quan hệ, nối lại đàm phán, mở rộng chương trình, thắt chặt quan hệ, nới lỏng cấm vận, xóa bỏ cấm vận, dập tắt chiến tranh,

Hoán dụ: miệng ăn, bưởi Đoan Hùng, nụ hoa, gốc cây, tấm long vàng, đêm liên hoan, đầu xanh.

Chuyển nghĩa hoán dụ: đầu làng, miệng chén, miệng chum, rễ tóc, tóc bóng đèn, tấm lòng vàng, nụ hoa, đêm liên hoan, một ngày công, gốc cây 

 

- Chuyển nghĩa theo phương thức hoán dụ: bưởi Đoan Hùng, tấm lòng vàng, nụ hoa, đêm liên hoan, miệng ăn, hàn gắn vết thương chiến tranh.

- Ẩn dụ dựa vào tính cụ thể - trừu tượng của x và y: chân bàn.

- Ẩn dụ dựa trên sự giống nhau về kết quả tác động của các sự vật, hiện tượng: sốc đất
 * Những từ thuộc phương thức chuyển nghĩa hoán dụ:
   - Hoán dụ dựa vào quan hệ bộ phận toàn thể: miệng ăn, đêm liên hoan, một ngày công, một đời người, nụ hoa.

- Hoán dụ dựa trên quan hệ giữa sự vật với đặc điểm về màu sắc của sự vật: đầu xanh.

- Hoán dụ dựa trên quan hệ giữa sự vật với nhãn mác của sự vật: bưởi Đoan Hùng.

- Hoán dụ lấy nguyên liệu để gọi tên: tấm lòng vàng.
 - Hoán dụ lấy tên bộ phận chỉ toàn thể: gốc cây

 - Ẩn Dụ: Cắt áo, cắt hộ khẩu, dựng chuyện, dập tắt chiến tranh, moi móc, mở cửa biên giới, hàn gắn vết thương chiến tranh, nối quan hệ, nối lại đàm phán, mở rộng chương trình, thắt chặt quan hệ, nới lỏng cấm vận, xoá bỏ cấm vận, lá phổi, lá lách, trái tim, miệng giếng, miệng chén, miệng chum, tóc bóng đèn, đầu làng, đầu thôn, rễ tóc, cổ áo, chân bàn, sốt đất.

 Những từ thuộc phương thức chuyển nghĩa hoán dụ là:

 - Hoán Dụ: miệng ăn, đêm liên hoan, một ngày công, một đời người, nụ hoa, đầu xanh, bưởi Đoan Hùng, tấm lòng vàng, gốc cây

+ Phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ: lá phổi, lá gan, trái tim, đầu làng, miệng giếng, miệng chén, miệng chum, dựng chuyện, moi móc, dập tắt chiến tranh, cắt áo, cắt hộ khẩu, tấm lòng vàng, nụ hoa, mở cửa biên giới, hàn gắn vết thương chiến tranh, đập tan dư luận, nối quan hệ, nối lại đàm phán, mở rộng chương trình, xóa bỏ cấm vận, nới lỏng cấm vận, tóc bóng đèn

+ Phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ: lá phổi, lá gan, trái tim, đầu làng, miệng giếng, miệng chén, miệng chum, dựng chuyện, moi móc, dập tắt chiến tranh, cắt áo, cắt hộ khẩu, tấm lòng vàng, nụ hoa, mở cửa biên giới, hàn gắn vết thương chiến tranh, đập tan dư luận, nối quan hệ, nối lại đàm phán, mở rộng chương trình, xóa bỏ cấm vận, nới lỏng cấm vận, tóc bóng đèn

mẹ tròn con vuông: sinh nở thuận lợi

thắt lưng buộc bụng: tiết kiệm 

nước đổ lá khoai: hoài công không có tác dụng

già kén kẹn hom: kén quá hóa hỏng, kén cá chọn canh

chó ngáp phải ruồi: không có tài năng, tình cờ gặp may mắn

2. Các từ láy: mộng mơ, bập bênh, gậy gộc, hay ho, chuồn chuồn, cào cào, lùng bùng, mũ miếc, vải vung, nhấp nhổm, cung cách, sổ sách, biên bản, thuồng luồng, bắt bớ

3. 
mèo mù vớ cá rán: may mắn

cá mè một lứa: ngang hàng nhau

lươn cùng gậm đất sét: 

 ruộng cả ao liền: giàu có

 lươn ngắn chê trạch dài: không biết người, biết mình

ngay càn tán: buôn chuyện, bàn tán
ném đá dấu tay: 
cầm cương nảy mực: 

 chạy long tóc gáy: chạy ngược chạy xuôi

 tím mày tím mặt;

 lợn lành chữa lợn què; 

mả táng hàm rồng;

 ông chẳng, bà chuộc: không ăn khớp, không hợp nhau 

nóng gan, nóng ruột: sốt ruột

ma cũ bắt nạt ma mới: chèn ép, gây áp lực

 mèo nhỏ bắt chuột to: không biết lượng sức mình

thẳng ruột ngựa; 

ba cọc ba đồng:
chạy thục mạng:

chém to kho mặn: 

 

-       “Mẹ tròn con vuông”: sinh đẻ thuận lợi, thành công; cả mẹ và em bé đều khỏe mạnh

-       “Thắt lưng buộc bụng”: thiếu thốn, khó khăn, khốn khổ

-       “Nước đổ lá khoai”: chậm hiểu, người khác nói nhưng không hiểu gì

-       “Già kén kẹn hom”: khó tính, kén chọn

-       “Chó ngáp phải ruồi”: có được điều gì đó nhờ ăn may, may mắn mặc dù bản thân kém cỏi, không có năng lực

CÂU 2: bập bênh, hay ho, lùng bùng, nhấp nhổm, thuồng luồng

·       Đo lọ nước mắm, đếm củ dưa hành: keo kiệt

·       Mẹ tròn con vuông: sự suôn sẻ

·       Thắt lưng buộc bụng: tiết kiệm

·       Nước đổ lá khoai: nước đổ đầu vịt

·       Già kén ken hom: kén chọn

·       Chó ngáp phải ruồi: Méo mù vớ phải cá rán

 

2.    Tìm các từ láy trong các từ dưới đây: mộng mơ. cò kè, bập bênh, gậy gộc, hay ho, chuồn chuồn, cào cào, ỏ ê, cặp kè, lùng bùng, mũ miếc, vải vung, nhấp nhổm, cung cách, sổ sách, biên bản, thuồng luồng, bắt bớ.

Cào cào, bập bênh, chuồn chuồn, gậy gộc, lùng bùng, mập mờ, nhấp nhổm, sổ sách, thuồng luồng

3.    Phân loại và nêu các từ tương đương với các thành ngữ

Mèo mủ vớ cá rán : may mắn, ăn may, hên

Cá mè một lứa: cùng nhau đi lên, đồng loại, cùng lứa, ngang hàng nhau

Lươn cùng gậm đất sét: gắn bó, đoàn kết

Ruộng cả ao liền: già có, bát ngát, vô vàn

Lươn ngắn chê trạch dài: trê bai, mỉa mai

Ngay càn tán: bàn tán, buôn chuyện, mang mồm đi khắp nơi

Ném đá giấu tay: mờ ám, không nhận là mình, dối trá, hạ tiện, tầm thường

Cầm cương nảy mực: có trách nhiệm, nghĩa vụ, có ý thức

Chạy long tóc gáy: vội vàng, hấp tấp để hoàn thành việc

Tím mày tím mặt: sợ hãi, lo lắng, run sợ

Lợn lành chữa lợn què: tai hại, làm hại người khác

Mả tảng hàm rồng: may mắn, thịnh vượng, giàu có