Expressjónalismi by Arnor Baller

Expressjónalismi

mokopoko208 — 2025-02-05 08:41:05 UTC

Expressjónismi er listastefna frá byrjun 20. aldar sem hafnaði natúralisma og impressjónisma. Í stað þess að endurspegla umhverfið lögðu expressjónistar áherslu á innri tilfinningar og viðhorf. List þeirra var oft öfgafull og persónuleg, en markmiðið var að sýna bælda andlega reynslu samfélagsins. Nafnið kemur af franska orðinu expression, sem merkir tjáning, öfugt við impression, sem merkir áhrif.

Expressjónalískri myndlist

mokopoko208 — 2025-02-05 08:45:30 UTC

Í expressjónískri myndlist eru hlutir oft ýktir, aflagaðir eða bjagaðir. Raunsæi og rétt hlutföll víkja fyrir sterkum tilfinningum listamannsins. Form og litir eru öfgakennd. Þekktir expressjónískir listamenn eru Vincent van Gogh, Edvard Munch, Emil Nolde, Oskar Kokoschka og Egon Schiele.

Expressjónalismi

mokopoko208 — 2025-02-05 08:48:22 UTC

Expressjónismi í bókmenntum var mest áberandi í Þýskalandi á árunum 1910-1925, sérstaklega í ljóðum og leikritum. Expressjónísk ljóð fylgja ekki hefðbundnu formi, oft vantar smáorð og tengiorð, og orðmyndanir eru djörfar.

Bókmenntir exspressjónismi

arnorballer — 2025-02-05 08:49:30 UTC

Í bókmenntum birtist expressjónismi með ýktum myndmáli, sterku og tilfinningaþrungnu orðfæri og dramatískum andstæðum. Meðal þekktra expressjónískra höfunda voru Georg Trakl, August Strindberg og Franz Kafka. Á Íslandi var expressjónismi ekki mjög útbreiddur, en ljóðskáldið Jóhann Sigurjónsson (1880–1919)

Kjarni stefnunar

arnorballer — 2025-02-05 08:54:22 UTC

Þýski listamaðurinn Edvard Munch, sem oft er tengdur expressjónisma, málaði Ópið (1893) sem eitt áhrifamesta verk stefnunnar. Hann lýsti því hvernig hann fékk hugmyndina þegar hann fann fyrir stórkostlegu, óendanlegu ópi í náttúrunni. Þetta lýsir kjarnanum í expressjónisma: að færa fram innri sársauka og ótta á öfgakenndan hátt.

Expressjónismi í leikritum

mokopoko208 — 2025-02-05 08:55:36 UTC

Í expressjónískum leikritum voru persónur oft nafnlausar, og hefðbundin bygging verksins var brotin upp. Þau líktust fremur röð mynda með dansi, látbragðsleik, tónlist eða ljóðrænum eintölum. August Strindberg var forveri expressjónískrar leikritagerðar, en meðal þekktra höfunda í stefnunni eru Reinhard Sorge, Georg Kaiser og Bertolt Brecht.

Regluverk

arnorballer — 2025-02-05 08:57:47 UTC

Meðan aðrar listastefnur fylgdu ákveðnum formum og reglum, var expressjónismi algjörlega kaótískur og frjálslegur. Markmiðið var ekki að sýna raunveruleikann heldur tilfinningalegt ástand listamannsins. Þess vegna geta expressjónísk málverk og bókmenntir oft virst ruglingsleg eða ljót en tjá sterkar tilfinningar á einstakan hátt.

Heimildir

mokopoko208 — 2025-02-05 08:59:48 UTC

Jóhann Sigurjónsson. (án dags.). Sorg. Sótt frá Ísmús: https://ismus.is/bragi/ljod/4836

Kristján Jóhann Jónsson, Sigríður Stéfánsdóttir. (1999). Þyrnar og rósir.

Jón Gunnar Þorsteinsson. (26. mars 2009). Hvað er expressjónismi. Sótt frá VÍSINDAVEFURINN: https://www.visindavefur.is/svar.php?id=23768#

Sorg

mokopoko208 — 2025-02-05 09:01:30 UTC

Ljóðið Sorg eftir Jóhann Sigurjónsson er talið fyrsta nútímaljóðið á íslensku og er dæmi um expressjónisma. Í ljóðinu eru sterkar tilfinningar og ýkt myndmál. Til dæmis hefst hún á orðunum: „Vei, vei, yfir hinni föllnu borg!“, sem sýnir mikla sorg og örvæntingu. Sterkar samlíkingar eru einnig notaðar eins og: „Í dimmum brunnum leynast eitursnákar“ sem gefur til kynna hættu og eitur í samfélaginu. Þessar ýktu lýsingar og tilfinningar eru dæmigerðar fyrir expressjónisma.

Myndhverfing: Eins og Kórall í djúpum sjó - borgin eins og ,

eins og sulgja úr drifnu silfri

endurtekning: Vei, Vei,

andstæður: tungl og sól, ljós og myrkur

mokopoko208 — 2025-02-09 23:58:56 UTC

mokopoko208 — 2025-02-10 00:01:59 UTC

mokopoko208 — 2025-02-10 00:03:50 UTC