Cái tôi trữ tình yêu thiên nhiên:

-Tác giả say mê miêu tả vẻ đẹp mùa thu ở Trùng Khánh: những con đường phủ lá vàng, vườn hạt dẻ trĩu quả, cảnh sắc bình yên.

Cái tôi gắn bó, tự hào với quê hương:

Tác giả thể hiện niềm hạnh phúc, tự hào khi được sống giữa quê hương có thiên nhiên đẹp, có đặc sản hạt dẻ nổi tiếng.

Cái tôi hướng về cuộc sống thanh bình, giản dị:

-Qua hình ảnh mùa thu và hạt dẻ, tác giả bộc lộ khát vọng được tận hưởng, gìn giữ cuộc sống bình dị, gắn bó với quê nhà.

Dấu hiệu nhận biết:

• Trên nhan đề có từ '' Cốm vòng ''.

• Hình ảnh cốm vòng được xuất hiện nhiều lần trong văn bản.

• Tác giả miêu tả cốm và cảm xúc của bản thân và thắc mắc về cốm vòng.

Dấu hiệu nhận biết:tựa đề của đoạn trích mang tên "Cốm vòng".Xuyên suốt đoạn văn,tác giả đều nói đến cốm vòng,vị ngọt thơm và những bước để làm ra được mẻ cốm thơm ngon

Dấu hiệu nhận biết:

• Cốm được nhắc đến xuyên suốt văn bản và nhan đề.

• Tác giả ca ngợi và bảy tỏ sự tự hào đối với cốm Vòng trong văn bản.

_Cốm vòng-đặc sản của Hà Nội

Dấu hiệu nhân biết

Gợi ra không khí mùa thu của Hà Nội qua cốm. Tác giả bộc lộ tình yêu và niềm tự hào của quê hương

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT: Cốm Vòng được nhắc đến và miêu tả chi tiết trong xuyên suốt văn bản, được nhớ đến là đặc sản làng Vòng vì chỉ thôn Vòng Hậu và Vòng Sở trong làng là sản xuất ra được cốm quý

-Cốm vòng

Dấu hiệu nhận biết:

-Trên nhan đề văn bản có chữ cốm vòng và được nhắc đến xuyên suốt văn bản. Cốm vòng được giới thiệu ở những đoạn đầu, được kể chi tiết ở những đoạn giữa bài và được khẳng định lại ở những đoạn cuối.

Dấu hiệu nhận biết:

• Nhan đề có từ ''Cốm vòng''

• Hình ảnh cốm vòng được xuất hiện nhiều lần trong văn bản

• Tác giả miêu tả hình ảnh của cốm và những thắc mắc của mình về cốm.

• Cốm Vòng (đặc sản Hà Nội)

• Người làm cốm

• Người thưởng thức cốm

• Hà Nội – đất kinh kỳ

Dấu hiệu nhận biết:

• Vẻ đẹp mộc mạc, màu xanh non, hương thơm dịu dàng, vị ngọt bùi.

• Tỉ mỉ, khéo léo, giữ nghề truyền thống, gắn bó với quê hương.

• Thưởng thức bằng tất cả các giác quan: nhìn, ngửi, nếm; trân trọng món ăn dân dã.

• Địa danh gắn liền với đặc sản cốm Vòng, tạo nên nét đẹp văn hóa ẩm thực.

Phiếu học tập số 1 : TÌM HIỂU ĐỐI TƯỢNG CỦA VĂN BẢN

Đối tượng được khắc họa trong văn bản là gì ?

Đối tượng :

• Cốm Vòng - một món quà trang nhã của Thần Nông.

  Dấu hiệu nhận biết :

• Nhan đề văn bản.

• Được nhắc tới nhiều lần trong văn bản.

• Tác giả thể hiện sự yêu thích, quý mến món cốm ở làng Vòng.

Dấu Hiệu Nhận Biết:

-Thông qua hình ảnh và văn bản

-Tác giả miêu tả Cốm Vòng trong văn bản

-Cốm Vòng:

Dấu hiệu nhận biết :Được miêu tả như một sản phẩm đặc trưng, thanh nhã, dịu dàng. Văn bản kể lại quy trình làm cốm rất công phu: từ việc chọn lúa nếp non, rang, giã, sàng, sấy… cho đến cách thưởng thức cốm phải thật tinh tế, nhón tay từng chút một và nhai nhỏ nhẹ để cảm nhận hết hương vị thơm ngon, thanh khiết.

-Vẻ đẹp thiên nhiên và văn hoá:

Dấu hiệu nhận biết :Hạt cốm gợi hương vị của đồng lúa, mang hương thơm của quê hương. Cốm còn gắn với phong tục, tập quán và thể hiện sự tinh tế trong văn hoá ẩm thực của người Hà Nội

-Đối tượng: món cốm làng Vòng.

-Dấu hiệu nhận biết:

+Ngay từ nhan đề, tác giả đã cho chúng ta biết về món ăn "cốm" và nguồn gốc ở làng Vòng.

+Trong văn bản, nội dung toàn bộ bài viết xoay quanh cách làm ra món ăn rất tỉ mỉ, công phu và ca ngợi vị ngon của nó.

Dấu hiệu nhận biết : Được miêu tả chi tiết trong xuyên suốt trong văn bản từ mùi hương đến hương vị thoang thoảng mùi lúa đòng đòng

• Cốm Vòng – đặc sản nổi tiếng của Hà Nội.

Dấu hiệu nhận biết:

• Cốm vòng được miêu tả cụ thể qua hương vị, mùi thơm, sự dẻo ngon của hạt cốm.

• Được gọi bằng những từ ngữ trân trọng, gợi cảm: “ngọc thực”, “của trời”, “quà tặng mùa thu”.

• Tác giả bộc lộ niềm say mê, trân quý, tự hào khi nói về cốm.

Dấu hiệu nhận biết:Tựa đề của đoạn trích mang tiên "Cốm vòng".

Hình ảnh của cốm được tác giả miêu tả nhiều lần

Đối tượng được khắc họa trong văn bản: Cốm Vòng.

Dấu hiệu nhận biết:

- "Cốm vòng" được đặt tên ở nhan đề, được nhắc đến xuyên suốt trong văn bản. Cốm Vòng được tác giả mô tả chi tiết và tỉ mỉ.

NGƯỜI LÀM CỐM: Họ giã cốm một cách cần cù, khéo léo, công phu để làm nên hạt cốm ngon.

NGƯỜI ĂN CỐM: Ăn cốm phải ăn chậm, nhấm nháp, nâng niu thì mới thấy hết cái ngon, cái tinh khiết của cốm.

Dấu hiệu nhận biết: Được miêu tả có màu xanh non mát mắt, hương thơm dịu dàng, vị ngọt thanh và dẻo. Cốm được gói trong lá sen, buộc bằng sợi rơm vàng tạo nên vẻ mộc mạc, tinh khiết. Vừa ăn vừa thưởng thức hương thơm mùa thu Hà Nội, gợi nét đẹp văn hóa truyền thống lâu đời.

Dấu hiệu nhận biết: Tác giả miêu tả đặc điểm của cốm, tình cảm trìu mến, hoài niệm, những chi tiết về người làm cốm miêu tả như công việc, sự tỉ mỉ, cần cù.

-Đối tượng trong bài là cổng vòm.

-Xét về hình học, cổng vòm có dạng nửa đường tròn (nửa hình tròn).

2. Dấu hiệu nhận biết

-Cổng có mép cong tạo thành một nửa đường tròn.

-Mép thẳng phía dưới chính là đường kính của hình tròn đó.

-Điểm nằm chính giữa cạnh đáy (đường kính) là tâm của đường tròn.

• Từ tâm tới đường cong phía trên đều bằng nhau (bán kính).

Dấu hiệu nhận biết các yếu tố sau:

• Ngôi kể thứ nhất:

  Sử dụng cách xưng hô như "tôi" hoặc "ta" để bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ riêng. 

• Biện pháp nghệ thuật:

  Tác giả miêu tả cảm xúc, suy nghĩ của mình về cốm, sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên, làm cho bài văn thêm giàu cảm xúc .

• Ngôn ngữ chọn lọc:

  Việc lựa chọn từ ngữ, hình ảnh tinh tế, giàu tính biểu cảm để miêu tả cốm Vòng và văn hóa dân tộc. 

• Giọng điệu trữ tình, bộc bạch:

  Bài viết mang giọng yêu quý, trân trọng món quà cốm vòng, thể hiện cảm xúc của tác giả. 

Ý nghĩa biểu tượng của đối tượng : Cốm gắn liền với nét đẹp thanh lịch tinh tế của người Tràng An

Cốm

Dấu hiệu nhận biết:

Màu sắc: xanh non, xanh cốm, xanh cốm dẻo (như một thứ mã ngọc), lấp lánh lên.

Hương vị: ngọt thanh, dẻo dai, bùi, thơm thoang thoảng mùi lúa đồng.

Nguồn gốc: làm từ hạt lúa nếp non (thóc nếp hoa vàng) của làng Vòng.

Cách ăn: nhai nhè nhẹ, từng chút một, lấy ngón tay nhón từng chút.

Cốm vòng

Dấu hiệu nhận biết trong văn bản là :

Những hình ảnh miêu tả về quá tronhf làm ra cốm vòng, trong văn bản tác giả cũng đã nói ra những cảm nhận khi được ăn miếng cốm

Dấu hiệu nhận biết:

• Trên nhan đề đoạn trích có tên "Cốm vòng".

• Xuyên đoạn văn tác giả nhắc nhiều đến từ "Cốm vòng"

• Bộc lộ vị ngon của cốm, tình yêu thương của bản thân với bài thơ, được làm mới mẻ.

Dấu hiệu nhận biết:

Hình ảnh cốm vòng được miêu tả xuyên suốt các đoạn văn.Cốm được giới thiệu từ tên bài, cho đến các chi tiết về vị ngon, màu sắt, sự hòa quyện độc đáo của cốm vòng với hồng, gắn liền với hình ảnh các cô gái bán cốm mộc mạc, cách chế biến cốm và tình cảm gắn bó của tác giả với món ăn này.

• Đối tượng: Cốm

• Dấu hiệu nhận biết: có thể nhận biết bằng tên văn bản, màu sắc, hương vị, quy trình chế biến ra cốm

Dấu hiệu nhận biết trong văn bản là :

Những hình ảnh miêu tả về quá trình làm ra cốm vòng, trong văn bản tác giả cũng đã nói ra những cảm nhận khi ăn miếng cốm

+ Phải biết tiếc từng hạt rơi, hạt vãi... lấy từng chút một, chứ không được phũ phàng.

+ Vừa nhai nhỏ nhẹ, vừa ngẫm nghĩ đến tinh chất thơm của cốm.

+ Dịu dàng biết chừng nào! Mà cảm khái nhường bao!

Dấu hiệu nhận biết:tựa đề của văn bản'cốm vòng',được miêu tả đặc điểm và được nhắc đi nhắc lại suốt văn bản

Dấu hiệu nhận biết: qua lời văn tác giả

Dấu hiệu nhận biết :

+Hình ảnh cốm được nhắc nhiều nhất

+Nhân vật tôi bài tỏ suy nghĩ và cảm xúc với món cốm.

+Cách làm ra món cốm.

Dấu hiệu nhận biết: dấu hiệu nhận biết thông qua tựa đề, và bàn về vẻ đẹp của cốm (cách làm, hương vị và cách thưởng thức cốm).

- Hiệu quả biểu đạt :

• Thể hiện được sự tinh tế của cốm.

• Giúp tăng thêm vẻ đẹp của cốm .

Từ ngữ hình ảnh:

Màu sắc mùi vị:Gợi tả vẻ đẹp tinh khiết, mộc mạc của cốm; khơi dậy giác quan người đọc, làm nổi bật hương vị đặc biệt của món quà Hà Nội.

Cô gái làng Vòng:Nhân hóa hình ảnh cốm, khiến cốm trở nên duyên dáng, gắn liền với nét đẹp con người và văn hóa Hà Nội; gợi sự trân trọng, tự hào.

Quy trình làm cốm:Quá trình từ khi lúa còn xanh đến khi thành cốm được miêu tả sinh động, giúp người đọc hình dung và trân trọng hơn giá trị của hạt cốm.

Cách thưởng thức cốm:Cách thưởng thức cốm không chỉ là ăn mà còn là cảm nhận, là sự thưởng ngoạn, hòa mình vào không gian và thời gian, để cảm nhận trọn vẹn hương vị của mùa thu.

Phiếu3

Từ ngữ hình ảnh:

so sánh

Hiểu quả biểu đạt:-Làm câu văn thêm gợi hình, gợi cảm, sinh động giúp người đọc dễ dàng cảm nhận.

-Gợi cảm xúc trân trọng, yêu quý đối với món cốm- một món biểu dương được tinh thần của những cuộc nhân duyên giữa trai gái.

một số từ ngữ hình ảnh so sánh tiêu biểu:cốm xanh như mát như lá non,quả hồng ngọt lịm như mật ong... hiệu quả biểu đạt:Làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc của cốm,khơi dậy niềm tự hào của ẩm thực việt nam.

Câu hỏi tu từ

Hiểu quả biểu đạt:-Thể hiện niềm yêu thương và nỗi nhớ tha thiết của tác giả đối với món cốm làng Vòng.

-Tạo giọng nhẹ nhàng, gợi lên suy nghĩ trong người đọc cảm xúc sâu lắng.

Câu cảm thán

Hiểu quả biểu đạt:-Bộc lộ trực tiếp cảm xúc của tác giả.

-Giúp câu văn thêm phần nhẹ nhàng, thiết tha, giàu chất trữ tình.

-Gây ấn tượng mạnh đối với người đọc giúp họ cảm nhận thêm và sâu sắc hơn về vẻ đẹp của món.

Các chi tiết thể hiện sự hòa quyện:

• Mùi hương của lúa chín và thiên nhiên:

  + Ngào ngạt mùi lúa chin xen với mùi cỏ

  + Mùi đất của quê hương làm cho ta nhẹ nhõm và đôi khi … phơi phới.

• Vị ngọt của cốm và sự trong sạch:

  + Nhấm thử một hạt, sẽ thấy ở đầu lưỡi ngọt như sữa người

  + Vòng đảo cốm trong những nồi rang vừa dẻo.

  + Những hạt thóc nào hái vừa vặn thì dẻo, hơi già, ăn cứng mình; mà non quá, hãy còn nhiều sữa thì quánh lại với nhau từng mảng.

• Sự kết hợp của cốm và lá sen:

  +  Xẻ từng mẻ cốm sang chiếc lá sen to để gói lại.

• Hương vị quê hương và truyền thống dân tộc:

  + Tính chất thơm của cốm thoang thoảng mùi lúa đòng đòng.

  + Tính chất ngọt của cốm phiêu phiêu như khí trời trong sạch.

  + Ăn một miếng cốm vào miệng là nuốt cà hương thơm của những cánh đồng quê của ông cha ta vào lòng.

  
  

Tác dụng:

• Cho ta biết rằng những cảm nhận mà khi ta ăn vào mới biết được mùi vị, hương thơm của cốm vòng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5:

Cái tôi trong văn bản:

• Suy nghĩ, tình cảm:

  Cảm nhận món ăn một cách cẩn thận và tỉ mỉ qua từng suy nghĩ của tác giả.

• Tinh tế, yêu thương:

  Ca ngợi những cô gái ở làng Vòng với đôi tay khéo léo đã làm ra những sản phẩm cốm thơm ngon.

• Tự hào về món ăn tinh thần của những cuộc nhân duyên:

  Thể hiện sự tự hào và tình cảm đặc biệt dành cho món ăn giản dị này.

  
  

Biểu hiện:

• Trong văn bản ''Cốm Vòng'', cái tôi của Vũ Bằng hiện lên tinh tế và giàu cảm xúc. Ông xem cốm không chỉ là món quà quê mà còn là món quà thanh nhã, tinh khiết của đất trời. Qua cách miêu tả màu xanh, hương thơm,cách ăn cốm, tác giả bộc lộ sự trân trọng và niềm tự hào về nét đẹp ẩm thực, phong tục truyền thống của dân tộc.

Những chi tiết thể hiện hoà quyện:

Đã có lúc ngồi nhìn người hàng cơm xẻ từng mé cơm sang chiếc lá sen to để gói lại cho khách hàng, tôi đã tần ngần ngẫm nghĩ nhiều. Ở mà thật vậy, sao cứ phải là lá sen mới gói được cơm? Mà sao cứ phải là rom tươi của cây lúa mới đem được gói cơm? Có một khi tôi đã thử tưởng tượng người ta dùng giày bóng kính tốt đẹp để gói cơm và dùng dái lúa để gói cơm, nhưng mỗi thoáng nghĩ như thế, tôi đã thấy tất cả mọi sự long lanh, tất cả một sự thô kệch, nơi tôm lại là tất cả một sự... khó thương! Còn gì là cơm nữa! Làm vậy, cơm có còn là cơm đâu!

Tôi đối ai tìm được một thứ sản phẩm gì của đất nước thương yêu mà biểu dương được tình thần của những cuộc nhân duyên giữa trai gái như hồng và cẩm!

Những chi tiết như                                                                                                                  Dùng lá sen, hạt lúa non để gói cốm không chỉ làm nổi bật sự tinh tế và truyền thống của món cốm vòng mà còn thể hiện sự hòa quyện giữa con người và thiên nhiên. Qua đó, người đọc cảm nhận được sự mộc mạc, giản dị nhưng rất đỗi thân thương trong hương vị cốm. Những hình ảnh này còn gợi lên niềm tự hào về văn hóa quê hương, làm cho món cốm không chỉ đơn thuần là một món ăn mà còn là biểu tượng của tình yêu, sự gắn bó bền chặt giữa con người với đất trời mùa thu.

Tác dụng:

• Thể hiện tình yêu, sự trân trọng sâu sắc của tác giả đối với những giá trị truyền thống, văn hóa và ẩm thực của dân tộc.

• Làm nổi bật vẻ đẹp tinh tế của cốm, nâng cốm từ một món ăn dân dã lên thành một thức quà nghệ thuật, mang giá trị tinh thần.

• Giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Hà Nội xưa qua cái nhìn đầy hoài niệm, trìu mến của tác giả.

• Tạo nên một không gian nghệ thuật hòa quyện giữa quá khứ và hiện tại, giữa cái tôi của tác giả và đối tượng được miêu tả.

PHT5:

Cái tôi trong văn bản Cốm Vòng

-Là cái tôi trữ tình ; nhạy cảm, thể hiện qua sự cảm nhận tinh tế hương vị cốm và mùa thu Hà Nội. Đó cũng là cái tôi yêu quê hương, trân trọng văn hóa dân tộc khi ca ngợi cốm như một biểu tượng đẹp của Hà Nội. Bên cạnh đó, còn là cái tôi tài hoa, nghệ sĩ với lối văn nhẹ nhàng, giàu hình ảnh và cảm xúc tinh tế.

-Cách cảm nhận món ăn của tác giả, tình cảm, cảm xúc, sự hiểu biết và trân quý của tác giả đối với cốm vòng. “  Một thứ gì giản dị mà thanh khiết, một thứ gì chói lọi mà vương giả...”, “ Cốm, món ăn trang nhã của thần nông đem từ những đồng quê bát ngát của tổ tiên ta lại cho ta, không thể khứng chịu được những cái gì phàm tục”, “người ta cũng cần phải tỏ ra một chút gì thanh lịch, cao quý, phải biết tiếc từng hạt rơi, hạt vãi...”

-Qua giọng văn giàu cảm xúc, trữ tình, hình ảnh giàu chất thơ mà tác giả dùng để miêu tả.

Nhận xét: Cái tôi trong “Cốm Vòng” thể hiện sự tinh tế, trữ tình và tình yêu sâu sắc với quê hương, văn hóa dân tộc. Vũ Bằng không chỉ miêu tả món cốm bằng giác quan mà còn bằng tâm hồn nghệ sĩ, nâng món ăn dân dã thành biểu tượng truyền thống. Cái tôi ấy giàu hoài niệm và tha thiết với giá trị văn hóa đang dần mai một.

+Màu sắc mùi vị:

-Mầu sắc tương phản mà lại tôn lẫn nhau lên.

-Cái vị của hai thức đó,tưởng là xung khắc ai ngờ lại thắm đượm với nhau! Một thứ thì giản dị mà thanh khiết,một thứ thì chói lọi mà vương giả nhưng đến lúc ăn vào thì ngọt lừ của hồng nâng mùi thơm của cốm lên.

+Cô gái làng vòng:

-Cốm đương mộc mạc,nổi hẳn màu lên và duyên dáng như cô gái vậy thì bổng tự nhiên đẹp trội lên trong một buổi sáng mùa xuân tươi tốt. Cốm được tãi ra thật mỏng trên những mảnh lá chuối hay những cái lá sen rồi xếp vào thúng để gánh đi bán,tinh khiết và thơm tho lạ lùng.

+Quy trình làm cốm:

-Thể hiện sự công phu, tỉ mỉ, cần mẫn của người dân; làm nổi bật giá trị lao động kết tinh trong hạt cốm.

+Cách thưởng thức cốm:

-Nhấn mạnh sự nâng niu, trân trọng và tinh tế khi ăn cốm; qua đó thể hiện tình yêu, niềm tự hào với đặc sản quê hương.

PHT 3:

 + So sánh :
-Người ta lấy mạ giã ra, hòa với nước, làm thành một thứ phẩm xanh màu lá cây rồi hồ cốm cho thật đều tay : cốm đương mộc mạc, nổi hẳn màu lên và duyên dáng như một cô gái dậy thì bỗng tự nhiên đẹp trội lên trong một buổi sáng mùa xuân tươi tốt.

+Hiệu quả biểu đạt :

-Thể hiện được sự tinh tế của cốm.

-Giúp tăng thêm vẻ đẹp của cốm .

+Câu hỏi tu từ:

-Câu hỏi tu từ trong văn bản có thể dùng để nhấn mạnh vẻ đẹp, sự đặc biệt của cốm.

+Hiệu quả biểu đạt :

-Câu câu hỏi trong bài giúp tác giả thể hiện tình cảm, sự trân trong đối với cốm Vòng và văn hoá dân tộc.

+Câu cảm thán:

-“Ôi, sao mà cổng vòm gắn bó tha thiết với tuổi thơ chúng tôi đến thế!”

 +Hiệu quả biểu đạt:

-Thể hiện trực tiếp tình cảm yêu mến, gắn bó, tiếc nuối của tác giả với kỉ niệm tuổi thơ.Làm cho giọng văn tha thiết, giàu cảm xúc, giúp người đọc cảm nhận rõ nỗi niềm của người viết. những mái tóc ngày nào nay đã bạc trắng!”