Jaso Ikastola DBH 4A GENETIKA by Xabier

Martxoak 31

xarrizibita1 — 2020-03-30 17:04:54 UTC

Lana proposamena:
* Aukeratu kontzeptu bat, osatu eta horman utzi. Izena jarri bukaeran

Hauetako kontzeptu bat hartu eta horma honetan sarrera bat gehitu.
Bertan kontzeptuaren definizio egoki eta motz bat egin eta kontzeptu horri lotutako irudi egoki bat igo.
*Nahi baduzu audio edo bideo bat egin dezakezu

KONTZEPTUAK: genea, genetika, kromosoma, mutazioa, nukleotidoa, DNA, RNA, Mendel, kariotipoa, transgenikoa eta

DNA

2020-03-31 08:00:31 UTC

DNA edozein izaki bizidunaren estruktura deszifratzeko balioko luke. Forma bitxia dauka zeazteko espiral forma, lau elementuz osatuta dago eta haien artean konbinatzen joaten dira izaki bizidun bakoitza bere kode pertsonala izan arte.

AITOR COMPAINS

KROMOSOMA

2020-03-31 08:09:07 UTC

Kromosoma zelulan dagoen DNA eta proteinaz osatutako egitura bat da. Kromosomak oso aldakorrak dira organismo batetik bestera. Zelulek ez dute nukleo definiturik, zirkularrak dira eta aske daude zitoplasman.
Kromosomak zatiketa zelularrean ezinbesteko elementuak dira, bikoiztu, zatitu eta zelula alabetara joan behar dira progeniearen biziraupena eta aniztasun genetikoa ziurtatzeko.
JUAN NAVARRO

mendelen legeak

2020-03-31 08:26:02 UTC

lehenengo legea: bi izaki arraza puru desberdinak izaten badira eta semeak izanten badituzte deszendentzia heterozigotiko gainatzailea izango da
bigarren legea: bi arraza puruen semeak guruzatzen baditugu deszendentzia horrela izango zen: 25% homozigotiko gainatzailea, 25% homozigotiko azpirakorra edo 50% heterozigotiko
hirugarren legea: karaktereak transmititzean aparte transmititzen da
OIER VILLAR

RNA

2020-03-31 08:39:55 UTC

Azido erribonukleikoa (RNA) erribonukleotido
 kate batez osatutako azido nukleiko bat da. Zelula prokariotoetan eta eukariotoetan presente dagoen azidoa da. Lehen esan dudan kate erribonukleotido horrek erribosaz eta fosfatoz osatua dago. Horrez gain, Adeninaz, guaninaz, zitosinaz eta uraziloaz izeneko base nitrogenatuaz osatua dago. 
IKER LECUNA

RNA

2020-03-31 08:42:22 UTC

Azido erribonuklaikoa (RNA) azido nukleiko mota bat da, nukleotidoz osatua. DNA eta erribosomen arteko mezulari eginkizuna da. Proteinen sintesian funtsezko zeregina burutzen du. Zelula guztietan RNAren kopurua DNA kopurua baino askoz handiagoa da. RNAren molekulen artean hauek daude: pentosak (erribosa), azido ortofosforikoa eta base nitrogenatuak (Adenina, guanina, zitosina eta uraziloa). RNA zelula nukleotik zitoplasmaren erribosometara eramaten du informazio genetikoa.
DNA: ARN (transkripzioa)
RNA: PROTEINA (itzulpena)
MIKEL GUERRA

RNA

2020-03-31 08:56:03 UTC

Azido nukleikoak proteinen sorreraren kudeaketaz (instrukzioak) eta erreprodukzioaz (mitosiaz eta meiosiaz) arduratzen da. Azido nukleikoak bi multzo haundietan banatzen dira, ADN-a (azido desoxirribonukleikoa) eta RNA (azido ribonukleikoa).
RNA hiru atal nagusitaz osatuta dago, azido fosforikoetaz, pentosetaz (Erribosa) eta oinarri nitrogenatuetaz (Adenina, Guanina, Zitosina eta Uraziloa).
Mkel Iriarte

MENDELEN LEGEAK

2020-03-31 09:01:02 UTC

1. LEGEA:
F1 belaunaldiaren uniformetasuna (AA x aa)
%100 horiak eta %100 hibridoak

2. LEGEA:
Karaktereen bereizketa
(Aa x Aa)
%75 horiak eta %25 berdeak
%50 hibridoak
%25 homozigotiko gainartzaile eta %25 homozigotiko azpirakorra

3. LEGEA:
Faktoreen independentzia
(2 ezaugarri: kolorea eta azala)
IRUNE ETXEGOIEN

MUTAZIOAK

2020-03-31 09:16:33 UTC

Mutazioak DNAren aldaketak dira. Ezustean gertatzen dira, eta gehienetan kaltegarriak izaten dira. Bi motatakoak izan daitezke: genetikoak (gene-mutazioak) edo kromosomikoak.
Mutazio genetikoetan, genearen zati bat aldatu egiten da, bai nukleotido bat galdu edo ordezkatu delako. Horren ondorizo, DNAn aldaketa edo akatsa gertatu den tokitik hasi eta harizpiaren bukaeraraini hirukote guztiak beste modu batera eratzen dira, aminoazidoen segida aldatuz.
Mutazio kromosomikoetan, bi akats gerta daitezke. Kromosomen egitura aldatzea edo kromosoma kopurua aldatzea.
DNAren sekuentzian aldaketak ematea eta DNAk bere burua bikoiztean akatsen bat gertatzea dira mutazioak sortzeko arrazoiak.
MAIALEN BASTARRICA

NUKLEOTIDOAK

2020-03-31 09:20:06 UTC

Nukleotido izeneko molekulak elkartzean, azido nukleiko deritzon molekula luzea sortzen da.
Hiru zatitan banatzen dira nukleotidoak:

* Base nitrogenatua:
DNAn: Adenina, guanina, zitosina eta timina.
RNAn: Adenina, guanina, zitosina eta uraziloa.

* Pentosa (azukrea):
DNAn: desoxirribosa (azido desoxirribonukleikoa deritzo)
RNAn: erribosa (azido erribonukleikoa)

*Fosfatoa:
Azido fosforikoaren (H3PO4) deribatua.

Jakin bezala, DNA bi helizez osatuta dago, eta hauek dira ezaugarriak:

* Bi nukleotido-katez (desoxirribonukleotidoak) osatuta dago DNA, eta kateak kiribilduta tolesten dira.

* Bi kateak lotuta daude, kate bateko nukleotido bat beste kateko nukleotido batekin (parez pare lerrokatuta).

* Nukleotido bakoitza bere osagarriarekin lotuta dago. Hau da, adenina (A) beti azalduko da timinarekin (T) lotuta, eta guanina (G), berriz, zitosinarekin (C).

Nukleotidoen ordenak erabakitzen du herentziaren informazioa, kate bakoitzak
ordena eta sekuentzia ezberdinak dituztelako.

Amaiur Basterretxea

MENDELEN LEGEAK

2020-03-31 09:25:03 UTC

Mendel zientzialari bat izan zen. Genetika modernoaren aita dela esan ditzakegu eta hiru lege asmatu zituen.
1.LEGEA
Bi arraza puru elkartzen direnean:
( F1 belaunaldiaren uniformetasuna):
P AA x aa
M Axa
F1 Aa= %100 berdea
%100 heterozigotikoa
2.LEGEA
Bi arraza heterozigotiko elkartzen direnean (karakteren segregazioa):
P Aa x Aa
M A a x A a
F1 AA aa Aa aA
%75 berdeak eta %25 horiak
%50 heterozigotikoa
%50 homozigotiko

3.LEGEA
Faktoreen independentzia, bi ezaugarri hartzen dira kontuan:
Kolorea eta Azala

LEIRE VELASCO

KROMOSOMA

2020-03-31 09:39:22 UTC

Kromosoma zelulan dagoen DNA eta proteinaz osatutako egitura bat da. Kromatina DNA (%25), histonia (%35) eta beste proteinak (%20). ARN-en multzoa da. Kromosomak oso aldakorrak dira organismo batetik bestera, zirkularrak dira eta aske daude zitoplasman.

Kromosoma 3 zatitan banatuta daude:

- Kromatida: kromosoma osatzen duen bi kate berdinetako bat da. DNAz osatuta dago eta zentromeroa erabiliz bi kateak lotzen ditu.

- Zentromeroa: Kromosoma bi besoetan banatzen du, berdinak edo desberdinak izan daitezkenak.

-Telomeroa: Kromosomen muturretan dagoen egitura bat da. DNAren sekuentzia errepikakorrez osatuta.
HUGO RODRIGUEZ

MENDELEN LEGEAK

2020-03-31 09:39:28 UTC

1. LEGEA:
Hazi horiko ilarrak eta hazi berdekoak gurutzatu zituen Mendelek. Gurutzatutako landareen haziak erein zituen, eta ondorengo guzti-guztien haziak horiak izan ziren.
(AA x aa)
%100 hibridoak eta horiak

2. LEGEAK:
Bi hazi hibridoak gurutzatu zituen (karaktereen segregazioa)
(Aa x Aa)
%75 horiak eta %25 berdeak
%25 homozigotiko azpirakorra
%25 homozigotiko gainartzaile
%50 Hibridoak

3. LEGEAK:
Ikerketetako batean bi ilar-landare gurutzatu zituen: landare mota batek homozigoto gainartzaileak zituen biak (hazi horiak eta leunak) eta besteak, berriz, bi karaktere homozigoto azpirakorrak (hazi berde eta zimurrak).

Eneko Zazpe

JANARI TRANSGENIKOAK

2020-03-31 09:39:37 UTC

Ingeniaritza genetikoaren bidez genetikoki eraldatutako organismo (landare nahiz animali) batetik datozenak dira. Hau da, beste espezie bateko geneak hartu dituzten landare edo animalietatik datozen janariak dira.

Hauek, uzta hobetzeko, etorkizunerako janari mota berriak lortzeko eta batez ere zapore hobeagoak lortzeko erabiltzen dira.

Alde onen artean;
Pestizida gutxiago erabili, landare sendoagoak, fruten iraupena luzatu eta produkzioa handitu.
Alde txarren artean;
Alergiak eragin ditzakete, landare dibertsitatearen murrizketa eta ingurumenari kalteak eragitea.

Hainbat adibideren artean aurkitzen dira tomateak, patatak, garia, artoa ...

GARAZI MENDIVIL

GENEA

2020-03-31 10:15:54 UTC

Genea DNAren zati bat dela esan dezakegu, informazio duena, adibidez, proteina bat sortzeko. DNA zeluletako kromosometan dagoenez, geneak ere kromosometan daude. Horregatik, estaen da, geneak ere, herentziako informazioa dutela, kromosometako leku finko batean daudenak. Espezie baten geneen multzoari genoma deitzen zaio.

NAROA VILLANUEVA

MENDELEN LEGEAK

2020-03-31 10:18:39 UTC

Mendelek, genetikaren aita bezala izandatzen da. Honek, bizidunen herentzia aztertu zuen eta hiru lege asmatu zituen.

1.LEGEA
Arraza puruen arteko gurutzaketaren ondorengo guztiak berdinak dira.
F1 belaunaldiaren uniformetasuna (AA x aa)
%100 horiak eta %100 hibridoak

2.LEGEA
Ezkutaturik geratu diren alelo azpirakorrak hurrengo belaunaldian azaleratzen dira.
(Aa x Aa)
%75 horiak eta %25 berdeak
%50 hibridoak
%25 homozigotiko azpirakorra
%25 homozigotiko gainartzaile

3.LEGEA
Faktoreen independentzia, lege honetan bi ezaugarri kontuan hartzen dira: azala eta kolorea.

MAIALEN MONREAL

DNA

2020-03-31 10:36:21 UTC

DNA edo azido desoxirribonukleikoa azido nukleiko moda bat da. Zelularen nukleoan kokaturik dago eta informazio genetiko darama. DNA-ren base nitrogenatuan, Adenina, Guarina, Zitosina eta Timina daude. Aldiz, pentosan, desoxirribosa. Honen forma espiral bikoitza baten antzeko itxura du. Bi kateak lotuta daude, alde bateko nukleotido bat beste aldeko batekin, parez pare lerrokatuta. DNAk zelularen proteinak nola izango diren kontrolatzendu. Bere kopiak egiten ditu,beste zelula batzuetan transmititzeko.

IRATI CAMINO

INGENIARITZA GENETIKOA:

2020-03-31 10:37:39 UTC

BIOTEKNOLOGIA/INGENIARITZA GENETIKOA

Bioteknologia ez ditu beti erabiltzen ingeniaritza genetikoaren teknikak.

· Bioteknologia:
--> Izaki bizidun bat edo haren atal bat erabiltzen da substantza bat lortzeko (ogia egiteko legamiak...)
--> Beste kasu batzuetan espezieen aukeraketan oinarritu da.
· Ingeniaritza genetikoa:
--> Laborategian espezieak kontrolatu, hobetu eta berriak sortu.
--> I.G. Tekinikak erabiliz geneak izaki batetik bestera transferi daitezke.

ESTELA MACIAS

NUKLEOTIDOAK

2020-03-31 10:39:13 UTC

Nukleotido molekula, azido nukleikoa elkartzerakoan sortzen diren molekula luzeak dira, hauek hiru osagai dituzte:

- Base Nitrogenatua:
DNA-aren kasuan: Adenina (A), Guanina (G), Zitosina (C) eta Timina (T)
RNA-ren kasuan : Adenina (A), Guanina (G), Zitosina (C) eta Uraziloa (U)

- Pentosa (5 karbonoz osatutako azukrea):
DNA-ren kasuan: Desoxirribosa (horregitik azido desoxirribonukleikoa esaten zaio)
RNA-ren kasuan: Erribosa (horregaitik azido erribonukleikoa)

- Fosfatoa:
Azido Fosforikoaren (H3PO4) deribatu bat da.

Azido Nukleikoa bi funtzio betezen ditu:
- Zelularen jarudera erregulatzea: bere funtzioak betezteko beharrezkoak dituetan protekinak ekoizteko agundua ematen diote zelulari.
- Informazio genetikoa transmititzea: bere buruan kopiak egin eta beste zuella batzuetara transmititu.

DNA-ren egitura, helize bikoitzaren ereduarekin azaldu zen, honako hau esaten zuen:
- DNA helize bikoitzeko egitura bat da.
Helize bikoitzaren ezaugarriak:
- Bi nukeotido-katez osatuta, kate horiek kiribilduta tolestutak.
- Bikateak lotuta (parez pasa lerrokatuta daude).
- Nukleotido bakoitza bere osagaiekin lotutua: Adenina (A) beti Tiinarekin (T) lotuta, aldiz Guanina (G), Zitosinarekin (D). Nukloeitdo horien odrenak herentziako informazioa erabakiko du.

URIEL TIBERIO

DNA

2020-03-31 10:40:20 UTC

Azido desoxirribonukeikoa, organismo bizidun guztien informazio genetikoa daraman azido nukleiko mota bat da.
Gehienki lau nukleotidoz osatuta dago dna-ren base nitrogenatua, (adenina, zitosina, guanina eta timina) eta nukleotido hauek orden edo sekuentzia jakin batean daude ordenaturik. Dna kate bakoitzean, organismo bakoitzaren informazio genetikoa ordenatuz.
Dnak, bi katez osatuta dago, eta rna baino konplexuagoa da, honek kate bakar batez osatua dagoelako.
Dna-ren funtzio nagusia, informazio genetikoa gordetzea da, eta bere bikoizketa egitea hurrengoei informazio genetiko hori transmititzeko.
Nekane Lopez

GENEA

2020-03-31 10:49:11 UTC

Genea instrukzio sekuentzia bat da, geneak ADN-an daude segidak osatzen, eta segida horiek ikaragarri tolesten dira kromosoma deitzen den forma hartzeko,
Instrukzio horiek proteinak osatzeko informazioa daukate. Bizidun bakoitzak duen gene multzoari genoma deritzo, genoma horrek lehen esan dudan bezala proteinak sor ditzake baina garrantzi handia duena da, arrasto fisikoak garatzen dituela, instrukzio horiek adierazten dute nolakoa izan behar den genoma hori duen biziduna. Adibidez otxoa bada, azkar ibili behar du arrapakinak arrapatzeko, edo usaimen ona untxiak urrunetik nabaritzeko.
AIMAR ALÚSTIZA

JANARI TRANSGENIKOA

2020-03-31 11:12:28 UTC

Janari transgenikoak ingenieritza genetikoaren bidez genetikoki eraldatutako organismo batetik datozenak dira. Janari hauek produktu hobe bat lortzeko helburuarekin geneak aldatuz eta eraldatuz produktu berri bat jasoko dugu non ustetzeko epea luzeagoa den, zapore hobea edota beste hainbat gauza eraldatu daiteke. Hala ere badaude janari mota hauek kaltegarriak direla esaten dutenak eta eztabaida erraldoia sortu da hainbat gende artean.

MARTZELO SAINZ