๑. ชือ - ที่ตั้ง - แผนที่บอกที่ตั้ง

๒. ประวัติความเป็นมาโดยย่อ

๓. ศาสนสำคัญของชุมชน (ชื่อด สิ่งสำคัญ และกิจกรรมสำคัญ)

๔. ลักษณะเด่นของชุมชนนั้น (เป็นที่รู้จัก หรือเป็นเอกลักษณ์) คืออะไร

๕. คลิปที่น่าสนใจของชุมชน (มอกที่มาด้วย)

           มัสยิดแก้วนิมิตร ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 กิโลเมตรที่ 37 ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี

แปลว่า เต่าบ้านบางหลวงจึงเป็นหมู่บ้านที่มีอัตลักษณ์ท้องถิ่นที่น่าสนใจ

อุโบสถวัดบางหลวง
อุโบสถวัดบางหลวง สร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งมีรูปแบบการก่อสร้างพิเศษ คือ ไม่มีเสา ภายในประดิษฐานพระประธานนามว่าหลวงพ่อใหญ่ เป็นพระประธานในอุโบสถที่ใหญ่ที่สุด ในจังหวัดปทุมธานี ผนังภายในเป็นจิตกรรมศิลปะสมัยอยุธยา

-ชุมชนวัดบางหลวง ยังรักษาความเป็นอัตลักษณ์ชาวมอญได้เป็นอย่างดี และสืบสานวัฒนธรรมของชาวมอญ ไว้อย่างเหนียวแน่น รวมทั้งยังถ่ายทอดองค์ความรู้ด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นจากรุ่นสู่รุ่น เช่น ผ้าปักสไบมอญ น้ำพริกมะตาด ข้าวพม่า ดอกไม้ประดิษฐ์จากดินไทย/จากผ้าใยบัว

ชื่อท้องถิ่น: บ้านเก่าเหล่าเต็งไม้, ตลาดบางหลวง ร.ศ. 122

จุดเด่นชุมชน:ชุมชนตลาดเก่าเเบบเรือนห้องแถวไม้อันเป็นสถาปัตยกรรมสมัยรัชกาลที่ 5 ที่โดดเด่น และเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางด้านวัฒนธรรมไทย - จีน เห็นได้จากบรรยากาศของสถาปัตยกรรม รูปแบบวิถีชีวิต และการค้าขายของคนในชุมชน อาทิ ร้านขายยาจีนสมุนไพร ร้านทำทอง และร้านทำเส้นก๋วยเตี๋ยว เป็นต้น ซึ่งชุมชนยังคงรักษาวิถีชีวิตดั่งเดิมดังกล่าวมาจนถึงปัจจุบัน

คำว่า “บาง” หมายถึง ตำบลที่อยู่ริมน้ำ และคำว่า “ปรอก” แปลว่า ปลาร้า เพี้ยนมาจากภาษามอญที่เรียกปลาร้าว่า “ฮาล็อก” และมอญเรียกบ้าน หรือบางว่า “กวาน” ฉะนั้นคำว่า บางปรอก มอญจึงเรียกว่า “กวานฮาล็อก” หมายถึง หมู่บ้านที่ทำปลาร้า

ตำบลบางปรอกเป็นตำบลที่มีความสำคัญตำบลหนึ่งของอำเภอเมืองปทุมธานี ประชาชนส่วนหนึ่งของตำบลบางปรอกเป็นกลุ่มชาวมอญที่อพยพมาจากเมืองหงสาวดี ในสมัยที่มอญอพยพมาตั้งรกรากที่ตำบลบางปรอก ถือได้ว่าเป็นตำบลที่มีความอุดมสมบูรณ์มาก โดยเฉพาะปลาชุกชุมมาก ชาวมอญในตำบลนี้ จึงเอาปลามาหมักทำเป็นปลาร้า ปลาแห้ง ปลาเค็ม เพื่อเก็บไว้กินนานๆ ฝีมือการทำปลาร้าของคนมอญที่นี่ยอดเยี่ยมมาก หอม มีรสอร่อยน่ารับประทานกว่าปลาร้าที่อื่น ทำสะอาด ใครอยากกินปลาร้าดี ต้องมาซื้อที่ตำบลบางปรอก

ปลาร้าที่ชาวบ้านบางปรอกทำ ล้วนเป็นมืออาชีพ แต่ก่อนคนในหมู่บ้านบางปรอกทำปลาร้าขายแทบทุกบ้าน จนมีชื่อเสียง มีทั้งปลาร้าปลาช่อน ปลาร้าปลาดุก ปลาร้าปลาหมอ มีทั้งปลาขนาดเล็ก ขนาดใหญ่ ให้เลือก มีกลิ่นหอมคลุ้ง ชาวบ้านทำปลาร้าขายจนร่ำรวยเป็นหลักฐาน จึงได้ร่วมแรงร่วมใจกันสร้างวัดขึ้นในหมู่บ้าน ให้ชื่อว่า “วัดหงษา” เพื่อรำลึกถึงบ้านเกิดเมืองนอนของตนที่เมืองหงสาวดี ประเทศพม่า ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดหงส์ปทุมาวาส” จวบจนทุกวันนี้

ปัจจุบัน มีคนอาศัยในตำบลบางปรอกเป็นจำนวนมาก และหลายเชื้อชาติ กุ้ง ปลา ไม่ว่าตัวเล็กตัวใหญ่ถูกคนจับกินหมด ปลาร้า ปลาเค็ม ในตำบลนี้ที่คนมอญเป็นคนทำก็หากินได้ยาก ไม่เหลือคำล้อเลียนสาวมอญว่า “มอญช้อนกุ้ง กระบุงลอยน้ำ น้ำท่าไม่อาบ เหม็นสาบหอย” ให้ได้ยินอีกแล้ว คงเหลือแต่ชื่อที่เป็นอนุสรณ์ว่า “บางปรอก” หรือ “กวานฮาล็อก” เท่านั้น

• ตักบาตรพระร้อย

• มอญคลั่ง

• รำพาข้าวสาร

• จุดลูกหนู

ในตำบลบ้านงิ้วมอญ มีที่เที่ยวหลายที่ อีกทั้งยังมี การทำผ้าสไบขายในชุมชน และนอกพื้นที่ และของที่ทำจากชาวบ้านมอญต่างๆ นำมาขายในพื้นที่บ้านงิ้ว และนอกพื้นที่เป็นการหารายได้เสริมของชาวชุมชนบ้านงิ้ว ของที่ทำขายส่วนมากจะเป็นของHandmade ที่ทำขึ้นมาเอง

โบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ ใบเสมาศิลาทรายแดง พระประธานในพระอุโบสถสมัยอยุธยา ตู้พระธรรม สมุดข่อยโบราณ สระโหมดและสระน้ำโบราณ^[3]

ที่อยู่ (หมู่ที่, ถนน): หมู่ 2

ตำบล/แขวง: เชียงรากน้อย

อำเภอ/เขต: สามโคก

จังหวัด: ปทุมธานี

รหัสไปรษณีย์: 12160

กิจกกรรมที่สำคัญ

ประเพณีแห่หางหงส์ จะทำในวันสุดท้ายของวันสงกรานต์ ชาวมอญจะมีการทำธงตะขาบและแห่หางหงส์ธงตะขาบจากท้ายหมู่บ้านแล้วเวียนรอบเจดีย์ที่วัด 3 รอบก่อนจะชักขึ้นสู่ยอดเสาเพื่อบูชาพระพุทธเจ้า การถวายหางหงส์ธงตะขาบจะทำพิธีบริเวณเสาหงส์หน้าเจดีย์ เสาหงส์ที่วัดศาลาแดงเหนือชาวมอญเรียกเสาหงส์ว่า “เที่ยะหย่างโหน่”

การทำบุญอัฐิบรรพบุรุษ ชาวมอญมีการทำบุญอัฐิบรรพบุรุษเรียกว่า “แจ่กซอยจุ่ด” ซึ่งคือการทำพิธีบังสุกุลให้กับญาติมิตรและบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว โดยที่หมู่บ้านศาลาแดงเหนือจะมีการเก็บอัฐิของผู้ล่วงลับไว้ที่เดียวกันเป็นเครื่องหมายอย่างหนึ่งของความเป็นหนึ่งเดียวกันของคนในหมู่บ้าน ซึ่งพิธีกรรมต่าง ๆ ในวันสงกรานต์ปัจจุบันได้ถูกจัดขึ้นในวันที่ 13 เมษายนวันเดียว