ÖYKÜLEYİCİ METİNLERDE ANLATIM TÜRLERİ VE ANLATIM TEKNİKLERİ by Tansu Tokcan https://padlet.com/tansut/edebiyat Kazanım:Metindeki anlatım biçimleri ve tekniklerinin işlevlerini belirler. en-us 2018-11-29 17:08:06 UTC 2026-02-14 21:11:58 UTC hello@padlet.com Anlatım Biçimleri:Betimleme, öyküleme, açıklama ve tartışma olmak üzere dört başlıkta incelenir: tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309514662 2018-11-29 19:39:19 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309514662 tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309515228 1. Betimleme (Betimleyici Anlatım)
Varlıkların okuyucunun gözünde, zihninde canlanacak şekilde ayırt edici nitelikleriyle resim çizer gibi anlatılmasına betimleme (tasvir etme)denir.
Betimlemede gözlem esastır. Gözlemle elde edilen bilgiler açık, sade ve anlaşılır bir dille okuyucunun gözünde canlanacak şekilde anlatılır. Betimlemede yazar, tasvir edeceği varlığı kendi bakış açısına, kendi görüş ve değerlendiriş biçimine göre anlatır, betimlemeye kendi yorumunu katabilir.

 

]]> 2018-11-29 19:40:18 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309515228 tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309518644 2018-11-29 19:45:38 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309518644 tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309521195
2. Öyküleme (Öyküleyici Anlatım)

Tasarlanmış veya yaşanmış bir olayın başkalarına sözle ya da yazıyla anlatıldığı anlatım biçimine öyküleme (hikâye etme) denir.

]]> 2018-11-29 19:50:00 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309521195 Örnek(ler)» “Derse geç kalmıştım. Hemen bir taksi tuttum. Taksici beni derse yetiştirmek için biraz hızlı sürdü. Önümüzde giden araç ani fren yapınca ona arkadan çarptık. Bereket, taksici hemen frene basmıştı da çarpışma hafif oldu. Tabiî ben de derse yetişemedim.”Görüldüğü gibi bu parçada kişi, okula giderken başına gelenleri anlatmış. Bu anlatımda dikkat ederseniz, bir olay zaman içinde anlatılmış. Derse geç kalıyor, taksi tutuyor, bindiği taksi başka bir araca çarpıyor. Demek ki bu parçanın anlatımında öyküleyici anlatımdan yararlanılmıştır. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309522660 2018-11-29 19:52:15 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309522660 3. Açıklama (Açıklayıcı Anlatım)Bilgi vermek amacı ile oluşturulan yazılarda kullanılan anlatım tekniğidir. Bu tür yazılarda amaç okuyucuyu bilgilendirmek, ona bir şeyler öğretmek olduğu için sade ve anlaşılır bir dil kullanılır. Açıklayıcı anlatımda yazar, duygularına yer vermez, nesnel bir anlatım hakimdir. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309524194 2018-11-29 19:54:53 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309524194 Örnek(ler)» “Yakup Kadri Karaosmanoğlu edebiyatımızın önde gelen sanatçılarından biridir. Roman, hikâye, anı gibi değişik alanlarda eserler vermiş olan sanatçı daha çok romanları ile tanınmaktadır. Romanlarında önceleri kişisel konuları işleyen sanatçı daha sonra toplumsal konulara yönelmiştir. “Kiralık Konak”ta nesiller arası duygu ve düşünce farklılıklarını işleyen sanatçı, “Yaban” romanında Kurtuluş Savaşı yıllarında köy yaşamını, köylü – aydın çatışmasını işlemiştir.”Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi parçada “Yakup Kadri” okuyucuya tanıtılmış, sanatçının eserleri ile ilgili bilgiler verilmiştir. İşte öğreticiliği esas alan bu tür anlatıma açıklayıcı anlatım denir. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309525205 2018-11-29 19:56:34 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309525205 4. Tartışma (Tartışmacı Anlatım)Yazarın kendi doğrularına okuyucuyu inandırmak, onu kendi gibi düşündürmek için kullandığı anlatım tekniğine tartışma denir.Amaç kendi düşüncesini savunmak, varsa yanlış düşünceyi çürütmek olduğundan yazar, düşüncelerini sanki karşısında okuyucu varmış da onunla konuşuyormuş gibi ele alır. Kendi görüşünü ortaya koyar, karşıt görüşün dayanaksız olduğunu örnekleri ile gösterir.Bu yöntemde önce eleştirilecek olan düşünce verilir. Yazar, kendi düşüncesinin doğruluğunu, eleştirdiği düşüncenin ise yanlışlığını savunur. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309527244 2018-11-29 19:59:47 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309527244 Örnek(ler)» “Bazı bilim adamları yanlış, anlaşılmaz bir Türkçe ile yazıyorlar. Üstelik bunlar, edebiyatçı olmadıkları­nı ileri sürerek, hoş görülmelerini de istiyorlar. Ama bu, mazeret olamaz. Çünkü bizim onlardan istediği­miz; duygu ve düşüncelerini düzgün bir dille yaz­malarıdır. Bunun için de sanatçı olmaya gerek yok­tur. Her insan ana dilini hatasız kullanacak ölçüde bilmelidir bence.”Görüldüğü gibi yazar yukarıdaki parçada önce, eleştirdiği düşünceyi vermektedir. Dili yanlış kulla­nan bazı bilim adamlarını eleştirmektedir. Bu konu­da hoş görülmeyi isteyen bilim adamlarını ise hak­sız bulmaktadır. Yazar, her insanın ana dilini düz­gün, yanlışsız kullanması gerektiğini savunmakta­dır. Bunun için de bazı bilim adamlarının iddia etti­ği gibi sanatçı olmak gerekmediğini doğru görüş olarak okuyucuya aktarmaya çalışmaktadır. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309528945 2018-11-29 20:02:49 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309528945 Romanda Anlatım Teknikleri Nelerdir? Özellikleri, Örnekleri tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309563543 2018-11-29 21:19:54 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309563543 Anlatma Tekniği Nedir?Anlatma tekniğinde okuyucu ile eser (romanda, hikayede vb.) arasına anlatıcı girer. Okuyucu hemen her şeyi anlatıcı kanalıyla görür ve öğrenir. Okuyucunun dikkati anlatıcı üzerinde yoğunlaşır. Örnek:"Haftada iki gece dostlara danslı çay veriliyor, en aşağı iki üç gece de başkalarının davetine gidiliyordu. Aşağı sofa ile taşlık arasındaki camekân kaldırılmış, delik deşik duvarlar sarı yaldızlı bir kâğıt ile kaplanmıştı. Davet akşamları taşlıktaki su küpü, sofadaki yemek masası ve daha başka hırdavat eşya mutfağa taşınıyor, yukarıdan kilimler, iskemleler, süslü yastıklar indirilerek bir kabul salonu dekoru kuruluyordu." (R.N. Güntekin, Yaprak Dökümü) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309564004





]]> 2018-11-29 21:21:22 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309564004 Gösterme (Sahneleme) Tekniği: Olaylar, kişiler, varlıklar okuyucuya doğrudan sunulur. Anlatıcı, okuyucu ile eser arasına girmez. Okuyucunun dikkati eser üzerinde yoğunlaşır.Örnek:"Küçük Ağa başını kaldırdı ve soran gözlerle baktı. Doktor çevik bir davranışla ayağa kalkmıştı. Gidecekti artık. Onun hâlâ soran gözlerine dost gözlerle bakarak:__ Çünkü, dedi. Küçük Ağa'nın siz oluşu.. yani.. nasıl söylemeli?.. Anlıyor musunuz veya anlatabiliyor muyum bilmem... Sizin gibi genç, güçlü, kuvvetli.. ve bilhassa bilgili, akıllı biri oluşu... Kısacası işte siz oluşunuz benim için hususî bir kıymet ve ehemmiyet taşıyor." (Tarık Buğra, Küçük Ağa) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309564781



]]> 2018-11-29 21:23:55 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309564781 Özetleme Tekniği: Varlığı belirgin şekilde hissedilen anlatıcı olayları, kişileri veya diğer unsurları özetleyerek anlatır.Örnek:"Ali Rıza Bey, Babıâli yetiştirmelerinden bir mülkiye memuruydu. Otuz yaşına kadar Dahiliye kalemlerinden birinde çalışmıştı.Belki ölünceye kadar da orada kalacaktı. Fakat kız kardeşiyle annesinin iki ay ara ile ölmesi onu birdenbire İstanbul'dan soğutmuş, Suriye'de bir kaza kaymakamlığı alarak gurbete çıkmasına sebep olmuştu." (R.N. Güntekin, Yaprak Dökümü) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309565218 2018-11-29 21:25:18 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309565218 Geriye Dönüş Tekniği:Bu teknik genellikle tarihi romanlarda kullanılır. Yazarlar şimdiki zamanda yaşadıklarından dolayı eserlerde şimdiki zaman ağır basar. Bu etkiyi azaltmak için bu teknik sıkça kullanılır. Ayrıca kişiler ve olaylar hakkında bilgi verilirken de kullanılabilir.Geriye dönüş tekniğinde yazar karakterlerin yerlerin ve olayların geçmişiyle ilgili bilgi vermeyi amaçlar. Bunun yanı sıra karakterlerin romanın içerisinde bir şeyler hatırlamaları da bu anlatım tekniğiyle verilir. Bu anlatım tekniği romanın gerçekliğine önemli ölçüde etki etmesinin yanı sıra, olayların arka perdesiyle veya altyapısıyla ilgili bilgiler verdiği için gelecekte olabilecek olaylar veya kişilerin şu an ki konumlarıyla ilgi fikir sahibi olabiliyoruz. Örnek:"Yıldız dolu, berrak bir yaz gecesini hatırladılar. Ağustos ortasında, sıcak bir geceydi. Suyu çekilmiş derede çerçiyle bastırmışlardı. Çerçi korkmuş kaçmış, Dudu Abla korkmamıştı. Yattığı yerden kalkmamıştı bile. İlkin Pehlivan Ali işini bitirmişti, sonra Köse Hasan." (Orhan Kemal, Bereketli Topraklar Üzerinde) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309565577 2018-11-29 21:26:28 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309565577 Bilinç Akışı Tekniği: Bu teknikle karakterin iç dünyası hiç bir kaygı olmada okuyucuya aktarılır. Karakterin duyguları ve düşüncelerindeki değişimler bu teknikle verilir.Bu teknikte karakterin aklından geçen düşünceler bütün karmaşıklığıyla ve herhangi bir sıra olmadan okuyucuya verilir. Bu sayede okuyucu karakterin psikolojisini ve ruh halini daha iyi anlayabilir ve bazı olaylarla, bu olayların nedenleri arasındaki bağlantıları açıklayabiliyor. Ayrıca karakterin aklında kurduğu planlar ve yapmak istediği şeylerde bu teknikle verilir. Aşağıdaki örnekte Yusuf köye dönerken Ali'nin ve Hasan'ın ailesine ne diyeceğini düşünmekle beraber kendisini tam bir vicdan muhasebesine çekmiştir. Bir şekilde kendini haklı çıkarmak istemiş ve arkadaşlarının ölümünden sorumlu olmadığına dair önce kendisini inandırmaya çalışmıştır. Örnek:"Hasan?Ali?Evet ama onlar yoksa, geri dönülmez yollarda kaldılarsa suç onda mıydı? Kader, kısmet, taksirat! O öldürmemisti. Allah biliyordu içini, ölmelerini istememiş, aklından geçirmemişti. Köse Hasan'ın avradı, kızı, Pehlivan Ali'nin anası duyup gelecekler, soracaklardı. O öldürmemiş, ölmelerini istememişti ama, dinliyecekler miydi bakalım. Ağıt, figan, feryat... Köylü toplanacak, büyük büyük açılan gözleriyle soracaklardı ondan. Nerde Hasan? Ali nerde? Biliyordu diyeceğini, ezberlemişti amma, dinletebilecek miydi? Karı kısmı lâf anlar mıydı? Ölü evine dönecekti evi. Gazocağı mazocağını çıkaramıyacak, sırtlığı mırtlığı veremiyecekti karısına. Öfkeyle tükürdü yere." (Orhan Kemal, Bereketli Topraklar Üzerinde) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309566190 2018-11-29 21:28:10 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309566190 Montaj Tekniği: Bu teknikte başkasına ait olan bir yazının tümünün veya bir parçasının aynen eser içine yazımıdır. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309566573 2018-11-29 21:29:31 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309566573 İç Monolog Tekniği:Karakterin duygularını ve düşüncelerini belirli bir mantık sırasıyla karakterin ağzından olduğu gibi anlatılmasıdır. Burada karakter kendi kendine konuşur.Bu teknikte karakterin kendi kendine konuşmalarına yer verilir. Bunun yanı sıra bu teknikle karakterin duygu ve düşüncelerini akıcı ve sade bir biçimde günlük konuşma diliyle öğreniyoruz. Bu teknik karakterin iç dünyasının okuyucu tarafından anlaşılmasında çok önemli bir yer tutar. Çünkü bu teknikle karakter görünmek istediği kişi olarak değil gerçekten olduğu kişi halinde görülüyor. Aşağıdaki alıntıda Ali'nin Fatma ve Ömer Zorlu hakkındaki düşüncelerini net olarak anlıyoruz ancak bu yöntem kullanılmasaydı normal hikayenin akışında biz ancak Ali'nin görünen yüzü hakkında bilgi edinebilecektik. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567382 2018-11-29 21:32:01 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567382 Örnek:"Pehlivan Ali'yi bir türlü uyku tutmuyordu. Sırtüstü uzanmıs cigara içiyor, karanlık kulübede cigarasının ateşi kırmızı kırmızı yanıp sönüyordu: "Fatma gibi avrat var mı? Yusuf'un emmisinin avradı da ne ki? Vızırtı. Lâkin şu amele çavusu olmamalı felekte... Ömer tövbe sevmiyor amele çavuşunu. Benimle arası iyi. Beşliği para günü vermezse vermesin. Feda olsun. İsterse yine veririm, yine isterse yine. Feda olsun.Fatma'nın eri. Fatma gibi avrada ben olsam yemez yediririm, giymez giydiririm. Lâkin ne avrat ya!" (Orhan Kemal, Bereketli Topraklar Üzerinde) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567632 2018-11-29 21:32:53 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567632 Diyalog Tekniği:Roman akışı içinde karakterlerin birbiriyle yaptıkları konuşmalara diyalog denir.Bu teknikte karakterlerin birbirleriyle konuşmaları verilir. Karakterler arası çatışmaları veya karakterlerin birbirleri hakkında ki düşüncelerini bu teknik yardımıyla algılıyoruz. Aşağıdaki örnekte Ali ve Yusuf'un fabrika sahibi hemşehrileriyle ilgili düşüncelerini ve eğer istekleri yerine gelmezse gidip Laz Taşeron'la anlaşacaklarını çok açık bir biçimde anlayabiliyoruz. Zaten bu yöntemin en güzel özelliği karakterlerin sade konuşmaları sayesinde verilmek istenen mesaj kolaylıkla okuyucuya ulaşabiliyor. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567958 2018-11-29 21:34:01 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309567958 Örnek:" __ Bırakır mıyız işini?__ Bırakırız tabî.__ Gözünün yaşına bakacak değiliz ya!__ Niye bakalım? O bizimkine bakıyor mu?__ Bakar mı?__ Biz de onunkine bakmayız!__ Ya bakarsa? dedi Ali.__ Bakarsa... Irgatbaşı'dan hakkımızı alırsa mı?__ Alırsa?Yusuf düşündü, aklına başka bir şey geldi:__ O zaman da sen bana bırak, dedi.__ Ne yapacaksın?__ Bize daha iyi, daha paralı birer iş ver deriz.__ Temam, ben de bunu düşünüyordum. Verirse?__ Bu mantar şapkalının verdiği yevmiyelerden fazla olursa...__ Olursa?Yusuf kurnazlıkla göz kırptı:__ Buna gelir deriz ki, böyle böyle, hemşerimiz gündeliğimizi arttırdı, dörder veriyor deriz...__ Bu, gelin ben beş vereceğim derse ya?__ Kolay. O zaman da ağamıza gider, mantar şapkalı beşer veriyor ne diyorsun deriz?Tamamdı, şehirli mehirli, işte kıstırmışlardı şehirliyi" (Orhan Kemal, Bereketli Topraklar Üzerinde) tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309568180 2018-11-29 21:34:53 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309568180 Leitmotiv: Kişileri ve nesneleri sembolize eden sürekli tekrarlanan ve simgeleşen söylem/ifade kalıplarıdır.Leitmotiv edebiyatımızda sıkça kullanılan bir anlatım tekniğidir. Bu teknikte nesne, istenilen/arzulanan bir eşyayı sembolize eder ve sürekli kitabın içerisinde tekrar edilir. Genellikle bu nesne gerçek hayatta fazla önemli bir şey olmazken kitaplarda çok önemli bir nesneymiş gibi gösterilir ve karakterlerin yaptıkları şeyler bu nesneyle ilgili olur. tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309568438 2018-11-29 21:35:50 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309568438 tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309570222 2018-11-29 21:41:35 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309570222 tansut https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309576458 2018-11-29 22:00:36 UTC https://padlet.com/tansut/edebiyat/wish/309576458