Zdrowa dieta powinna zapewnić nam odpowiednią ilość energii (kalorii lub kilodżuli) z pożywienia i napojów, aby utrzymać równowagę energetyczną. Bilans energetyczny to taki, w którym kalorie pobrane z diety są równe kaloriom zużywanym przez organizm. Potrzebujemy tych kalorii do wykonywania codziennych czynności, takich jak chodzenie i poruszanie się, ale także do wszystkich funkcji organizmu, o których możemy nawet nie myśleć. Procesy takie jak oddychanie, pompowanie krwi w organizmie i myślenie również wymagają kalrii.

Tak więc żywność i napoje dostarczają kalorii, których potrzebujemy do codziennego życia, ale spożywanie większej ilości kalorii niż potrzebujemy przez pewien czas spowoduje przyrost masy ciała. Dzieje się tak, ponieważ wszelkie dodatkowe kalorie, które spożywamy, a których nie używamy, będą przechowywane w postaci tłuszczu.

Dokładny skład zróżnicowanej, zbilansowanej i zdrowej diety będzie różny w zależności od indywidualnych cech (np. wieku, płci, stylu życia i stopnia aktywności fizycznej), kontekstu kulturowego, lokalnie dostępnej żywności i zwyczajów żywieniowych. Jednak podstawowe zasady zdrowego odżywiania pozostają takie same.