trực, không khoan nhượng với gian tà.

- Lời giới thiệu đầu truyện: “vốn khẳng khái… là

một người cương trực”.

- Hành động đốt đền:

􀀀 Nguyên nhân: bất bình trước việc ma quái ngụ ở đền

thổ công làm hại dân lành.

􀀀 Hành động: trước khi đốt đền: tắm gội sạch sẽ, khấn trời -> tin vào việc mình làm, lấy lòng thành mong trời phù hộ; Sau khi đốt đền: “vung tay không cần gì cả” dù ai cũng “lắc đầu lè lưỡi”.
-Trước Bách hộ họ Thôi: điềm nhiên không hề run sợ khi bị đe dọa.

-Tại âm ti:

Trong không khí rùng rợn, mặc dù bị đe dọa, vu cáo, sỉ nhục; trước Diêm Vương đầy uy quyền: vẫn cứng cỏi đối chất, đấu tranh giành công lí khiến Bách hộ họ Thôi run sợ, lập lờ nhận tội.

- Khi được tiến cử làm phán sự: xem thường cái chết, bình thản đón nhận Ngô Tử Văn là đại diện cho chính nghĩa, cho

kẻ sĩ nước Việt:

- Giải trừ được tai họa, mang lại an lành cho

dân.

- Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, làm sáng tỏ nỗi oan và phục hồi danh dự cho Thổ thần nước Việt.

- Được tiến cử làm phán sự đền Tản Viên, có nhiệm vụ giữ gìn công lí
-Ca ngợi con người khẳng khái, cương trực dám đấu tranh với cái xấu, cái ác, bảo vệ dân lành.

-Thể hiện quan niệm và ước mơ của người bình dân: chính nghĩa thắng gian tà. Đồng thời qua đó giáo dục con người phải sống đúng đắn, hợp lẽ phải.

-Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ khi đối tượng đả kích là tên tướng giặc bại trận.

-Các thế lực thần linh ma quỉ phần nào phản ánh hiện thực xã hội phong kiến với các bè phái hãm hại dân lành.
** NGHỆ THUẬT

-Nhiều yếu tố hoang đường, kì ảo làm truyện thêm sinh động, hấp dẫn.

-Bên cạnh đó, những yếu tố thực làm tăng

tính chân thực và ý nghĩa xã hội của truyện.

-Cốt truyện giàu kịch tính, kể và tả sinh

động, tình tiết lôi cuốn.

-Tính cách nhân vật được khắc họa qua hành động

Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

Khái quát về vẻ đẹp của tác phẩm, khái quát về nhân vật Ngô Tử Văn.

-> Xuyên suốt tác phẩm “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là nhiều sắc thái của các nhân vật, qua đó biểu lộ rõ vẻ đẹp nơi tâm hồn của họ. Nổi bật nhất chính là vẻ đẹp trong sự khẳng khái, cương trực và dũng cảm của chàng trai Ngô Tử Văn.

-> Tinh thần vì chính nghĩa được bộ lộ rõ, qua đó cho thấy đây là một nhân vật sẵn sàng đấu tranh chống lại những sự bất công.

- Với Thổ Công: cẩn thận hỏi kỹ lại chuyện để chuẩn bị cho cuộc chiến tại Minh Ti

-> Thổ công bày tỏ ý muốn giúp đỡ và ủng hộ hành động của Tử Văn.

=> Ngô Tử Văn là một kẻ sĩ đầy bản lĩnh, không khiếp sợ trước gian tà.
Luận điểm 2: Ngô Tử Văn và cuộc chiến dưới Minh Ti:
Ngô Tử Văn bị bắt giải xuống âm phủ:

+ Quang cảnh : không khí rùng rợn

+ Sử dụng nhiều hình ảnh mang tính chất kì ảo, hoang đường -> nhấn mạnh hơn quang cảnh đáng sợ nơi cõi âm

– Cuộc xét xử Ngô Tử Văn dưới âm phủ:

-  Những lời vu cáo xảo quyệt của hồn ma tên tướng giặc.

+ Thái độ quát nạt, giận dữ của Diêm Vương

+ Ngô Tử Văn: Tỏ thái độ cứng cỏi trước Diêm Vương đầy uy quyền, đấu tranh vạch mặt tên tướng giặc gian tà.

-> Tử Văn phải đương đầu với những thế lực mạnh, áp đảo.

+ Hồn ma tên tướng giặc: Tranh cãi với Tử Văn, sau lại lo sợ, đạo đức giả: xin giảm án cho Tử Văn.

+ Ngô Tử Văn: Bình tĩnh, khảng khái không chịu nhún nhường, xin đem tư giấy đến đền Tản Viên chứng thực.

+ Diêm Vương: Nghi ngờ, cho người đến đền Tản Viên chứng thực -> Tử Văn được xử thắng kiện và được tiến cử làm chân phán sự ở đền thánh Tản Viên.

-> Cái thiện, cái chính nghĩa đã thắng cái gian tà, cái ác.

=> Tử Văn là con người cứng cỏi, không chùn bước trước những thế lực xấu xa, quyết tâm đến cùng để bảo vệ lẽ phải.

* Luận điểm 3: Chiến thắng của Ngô Tử Văn.

– Bằng chính nghĩa và sự dũng cảm, cương trực đấu tranh cho chính nghĩa, cuối cùng Ngô Tử Văn đã chiến thắng.

– Ý nghĩa:

+ Giải trừ được tai họa, đem lại an lành cho dân.

+ Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi danh dự cho Thổ thần nước Việt.

+ Niềm tin vào công lí cái thiện chiến thắng cái ác, chính nghĩa thắng gian tà.
Nghệ thuật xây dựng nhân vật: sử dụng kết hợp yếu tố kì ảo và thực tế để tăng tính đặc sắc của truyện

– Cảm nhận của em về nhân vật Ngô Tử Văn.
- Nhận xét chung về tác phẩm

‘Lòng gửi gió đông có tiện?

—> Câu hỏi tu từ: 

—> Hình ảnh tượng trưng ước lệ: gió đông - gió mùa xuân, báo tin vui, mang lại phước lành, sự sun họp, đoàn tụ

“Nghìn vàng xin gửi đến non Yên”

-> Nỗi nhớ vô tận, không nguôi, là tình yêu thương của người vợ nơi quê nhà

Non Yên dù chẳng tới miền,

Nhớ chàng thăm thẳm đường lên bằng trời.

-> Từ láy “thăm thẳm”: Gợi độ dài của thời gian, độ rộng của không gian, độ sâu của nỗi nhớ.

“Gió Đông, non Yên”: Hình ảnh ước lệ gợi hình ảnh người vợ phải mượn ngọn gió Đông mới có thể truyền tải được nỗi nhớ chồng.

Biện pháp so sánh “Đường lên bằng trời”: Xa vời dường như không có điểm cuối

→ Nhấn mạnh sự xa cách trùng khơi của người chinh phụ, thể hiện tình yêu và nỗi nhớ da diết của người chinh phụ.

Trời thăm thẳm xa vời khôn thấu

Nỗi nhớ chàng đau đáu nào xong.

Sắt cầm gượng gảy ngón đàn,

Dây uyên kinh đứt phím loạn ngại chùng.

-       Hoàn cảnh sáng tác: Đầu đời vua Lê Hiển Tông có nhiều cuộc khởi nghĩa - đàn áp giữa nông dân với quân triều đình, nổ ra quanh kinh thành Thăng Long. Đặng Trần Côn đứng trước thời thế, thấu hiểu nỗi khổ người chinh phụ đã viết nên bài thơ.

-      Ý nghĩa nội dung: Đoạn trích viết về tình cảnh cô đơn, tâm trạng buồn khổ của người chinh phụ trong lúc chồng đi lính, thời gian dài vẫn bặt vô âm tín, khát khao được sống trong tình yêu và hạnh phúc lứa đôi một lần nữa.

Luận điểm 1: Ước muốn của người chinh phụ qua thiên nhiên: (2 câu đầu)

-      Gió đông: những cơn gió của mùa xuân, ấm áp và tràn trề sức sống, điềm báo tin vui, đại diện sự sum họp, đoàn viên.

-      Non Yên: tên thường gọi núi Yên Nhiên, ở biên ải phương bắc xa xôi - nơi người chồng đang chinh chiến.

-      “Nghìn vàng”: Hình ảnh ẩn dụ cho tấm lòng son sắt của người chinh phụ 

-> Ước muốn của người chinh phụ gửi gắm tất cả nỗi lòng vào ngọn gió xuân để có thể đến được nơi chiến trường xa xôi để người chồng thấu hiểu và trở về cùng nàng.

=> Không gian vô tận, mênh mông, không giới hạn, ngăn cách hai vợ chồng. Cùng với câu hỏi tu từ qua chữ “tiện”, nỗi nhớ càng trở nên không nguôi, không tính đếm được của người chinh phụ.

Luận điểm 2: Nỗi nhớ của người chinh phụ qua không gian (4 câu giữa)

-      “Non yên - non yên, trời - trời”: thủ pháp điệp liên hoàn nhấn mạnh khoảng cách xa xôi trùng điệp, trắc trở vô vàn cũng như tình yêu cũng người chinh phụ lúc bấy giờ không gì có thể khỏa lấp nỗi nhớ ấy.

-      “thăm thẳm, đau đáu” : từ láy tả cung bậc của nỗi nhớ, vừa là nỗi nhớ sâu, dai dẳng, triền miên, vừa là nỗi nhớ gắn với nỗi đau, nỗi sầu. -> Nỗi nhớ được cụ thể hóa bằng không gian cho thấy nỗi nhớ khắc khoải dằng dặc.

-      “Đường lên bằng trời”: Xa xôi, cách trở không nào đến được 

=> Nhấn mạnh sự xa cách của đôi vợ chồng, thể hiện tình yêu và nỗi nhớ khắc khoải của người chinh phụ. Sắc thái nỗi nhớ càng về sau càng tăng dần, dồn nén trở thành nỗi đau xót xa.

Luận điểm 3: Mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh (2 câu cuối)

-      “Cảnh buồn”, “người thiết tha lòng”: Cảnh và người đều mang trong mình ở nỗi buồn và niềm đau

-       Cảnh vốn là vật vô tri, không biết buồn đau chính tâm trạng của con người đã nhuốm sầu cảnh vật.

      + “Cành cây sương đượm”: Nhuộm một màu buốt giá, lạnh lẽo

      + “Tiếng trùng mưa phun”: Hoang vắng, tĩnh lặng nghe được cả tiếng côn trùng kêu rả rích.

=> Tâm trạng cô đơn, thổn thức, nỗi nhớ thương, khát khao được giãi bày, chia sẻ nhưng vô vọng, người chinh phụ đã hướng nỗi buồn ra ngoài cảnh vật khiến nó cũng trở nên não nề.

Sơ kết nghệ thuật:

-       Sử dụng các biện pháp tu từ ẩn dụ, điệp liên hoàn, từ láy

-       Thủ pháp tả cảnh ngụ tình

-       Nghệ thuật miêu tả nội tâm tinh tế

-       Hình ảnh ước lệ, tượng trưng

-       Giọng thơ da diết, buồn thương
Kết bài:
-       Khái quát nội dung, nghệ thuật 8 câu thơ cuối: như một lá thư viết đầy những lời gửi gắm nỗi niềm thương nhớ khôn nguôi đến người chồng nơi biên ải xa xôi.

-       Mở rộng: Liên hệ với số phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến có chồng đi lính.

- Hình ảnh thiên nhiên:

-> Ước muốn của người chinh phụ gửi gắm niềm hi vọng, thương nhớ vào ngọn gió xuân mang đến nơi chiến trường xa xôi để người chinh phu thấu hiểu và trở về cùng nàng.

=> Không gian vô tận, mênh mông, không giới hạn, không chỉ là không gian vô tận ngăn cách hai vợ chồng, mà còn là nỗi nhớ không nguôi, không tính đếm được của người chinh phụ, là tình yêu thương của người vợ nơi quê nhà.

- Không gian:

=> Nhấn mạnh sự xa cách trùng khơi của người chinh phụ, thể hiện tình yêu và nỗi nhớ da diết của người chinh phụ. Sắc thái nỗi nhớ mỗi lúc một tăng tiến, dồn nén trở thành nỗi đau xót xa.

- “Cảnh buồn”, “người thiết tha lòng”: Cảnh và người đều gặp nhau ở nỗi buồn và niềm đau

- Cảnh vốn là vật vô tri nhưng tâm trạng của con người đã nhuốm sầu cảnh vật.

=> Tâm trạng cô đơn, thổn thức, nỗi nhớ thương, khát khao được đồng cảm nhưng vô vọng, người chinh phụ đã hướng nỗi buồn ra ngoài cảnh vật khiến nó cũng trở nên não nề.

→ Nhấn mạnh sự xa cách trùng khơi của người chinh phụ, thể hiện tình yêu và nỗi nhớ da diết của người chinh phụ.

→ Tâm trạng cô đơn, thổn thức, nỗi nhớ thương, khát khao được đồng cảm nhưng vô vọng.

- Nghệ thuật.

- Câu hỏi tu từ: “Lòng này gửi gió đông có tiện ?”

→ Đây chỉ là giải pháp tưởng tượng, không thể thực hiện.

=> Tác dụng : Nhấn mạnh khoảng cách xa xôi, trắc trở không gì có thể khỏa lấp, đồng thời cực tả nỗi nhớ vời vợi , đau đáu trong lòng người chinh phụ

→ Câu thơ ghi lại một cách tinh tế, cảm động sắc thái nỗi nhớ, nỗi nhớ mỗi lúc một tăng tiến, dồn nén trở thành nỗi đau xót xa.

→ Sự tinh tế, nhạy cảm, đồng điệu của tác giả.

Hình ảnh ước lệ: gió đông, non Yên

=> Gợi sự nhớ nhung da diết, bồi hồi, khôn nguôi, sự xa cách muôn trùng phương giữa người chinh phu và người chinh phụ. Nỗi nhớ ấy đã tràn ra cả không gian và thời gian rộng lớn.

--> Bút pháp ước lệ tượng trưng được nâng tầm khi Đặng Trần Côn đã chắt lọc từ kho tàng văn thơ chữ Hán cổ ra những câu phù hợp nhất với ý tứ của mình và dụng công sắp xếp thành kết cấu hoàn chỉnh, như một sáng tạo mới mẻ.

- Nhịp điệu, thể thơ song thất lục bát: sử dụng Ngâm khúc - thể loại thơ trữ tình trường thiên thuần túy của Việt Nam được, viết bằng thể thơ song thất lục bát, kết hợp với phương thức trữ tình dài hơi, sử dụng nhiều tiểu đối. Nhịp điệu nhẹ nhàng, ngắt nghỉ hợp lí, kết hợp cùng giọng thơ trầm buồn, khắc khoải, da diết, trầm lắng thể hiện được nhiều cung bậc cảm xúc nhớ nhung, sầu muộn, ai oán, xót thương của người chinh phụ

- Hình ảnh không gian, hình ảnh cảnh vật
      Không gian:

=> Nhấn mạnh sự xa cách trùng khơi của người chinh phụ, thể hiện tình yêu và nỗi nhớ da diết của người chinh phụ. Sắc thái nỗi nhớ mỗi lúc một tăng tiến, dồn nén trở thành nỗi đau
      Hình ảnh thiên nhiên:

-> Ước muốn của người chinh phụ gửi gắm niềm hi vọng, thương nhớ vào ngọn gió xuân mang đến nơi chiến trường xa xôi để người chinh phu thấu hiểu và trở về cùng nàng.

=> Không gian vô tận, mênh mông, không giới hạn, không chỉ là không gian vô tận ngăn cách hai vợ chồng, mà còn là nỗi nhớ không nguôi, không tính đếm được của người chinh phụ, là tình yêu thương của người vợ nơi quê nhà.
      Mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh

- "Cảnh buồn", "người thiết tha lòng": Cảnh và người đều gặp nhau ở nỗi buồn và niềm đau

- Cảnh vốn là vật vô tri nhưng tâm trạng của con người đã nhuốm sầu cảnh vật.

=> Tâm trạng cô đơn, thổn thức, nỗi nhớ thương, khát khao được đồng cảm nhưng vô vọng, người chinh phụ đã hướng nỗi buồn ra ngoài cảnh vật khiến nó cũng trở nên não nề.

- Nội dung: Khắc họa nỗi buồn, nỗi đau, nỗi nhớ của người chinh phụ, ẩn sau đó là sự đồng cảm, trân trọng của tác giả đối với số phận và phẩm hạnh người phụ nữ

- Nghệ thuật:

Sử dụng các biện pháp tu từ ẩn dụ, điệp liên hoàn, từ láy

Thủ pháp tả cảnh ngụ tình

Giọng điệu da diết, buồn thương

(Trích Món quà cuộc sống, Dr. Bernie S. Siegel, 
NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2020, tr. 26-27)

Câu 1. Theo đoạn trích, mục đích của việc chăm sóc và giữ gìn hành tinh này là gì?

Câu 2. Chỉ ra những điều gần gũi, những việc đơn giản nên làm để bắt đầu xây dựng mái nhà chung được nêu trong đoạn trích.

Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về nhận định “Thật ra, bạn vẫn luôn ở nhà mình ngay cả khi bạn đang đứng ở bất kỳ vị trí nào trên hành tinh này” trong đoạn trích?

Câu 4. Anh/Chị có đồng tình với ý kiến trong đoạn trích “Đã đến lúc thôi để ý đến những khác biệt bề ngoài, hãy nhận ra rằng tất cả chúng ta đều chung dòng máu đỏ” không? Vì sao?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết của tinh thần hợp tác trong cuộc sống.
ĐÁP ÁN

Mục đích của việc chăm sóc và giữ gìn hành tinh này: để cho các thể hệ mai sau – bất kể màu da, sắc tộc, tôn giáo, quốc tịch – có thể phát triển một cách trọn vẹn trong tương lai.

Câu 2. (0,75)

Những điều gần gũi, những việc đơn giản nên làm để bắt đầu xây dựng mái nhà chung: không hút thuốc, trồng thêm cây xanh, không đối xử thô bạo với động vật.

Hiểu về nhận định “Thật ra, bạn vẫn luôn ở nhà mình ngay cả khi bạn đang đứng ở bất kỳ vị trí nào trên hành tinh này”:

- Hành tinh này là mái nhà chung của tất cả mọi người.

- Đứng ở bất kỳ đâu trên hành tinh cũng thấy thân thuộc như ở nhà mình.

Câu 4. (0,5)

- Bày tỏ quan điểm của bản thân: có thể đồng tình/không đồng tình/đồng tình một phần.

- Lí giải hợp lí, thuyết phục.

Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

Sự cần thiết của tinh thần hợp tác trong cuộc sống.

Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ sự cần thiết của tinh thần hợp tác trong cuộc sống. 

Có thể theo hướng:

Tinh thần hợp tác cần thiết để cá nhân, tổ chức phát huy ưu thế, gia tăng sức mạnh; tăng cường đoàn kết, đạt được những mục tiêu chung; từ đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

Bảo đảm chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

+ Nỗi cô đơn, lẻ loi trong cảnh vật và sự sống nhuốm vẻ tang thương, vô cảm, chập chờn bất định.

+ Nỗi sầu muộn trào dâng như biển lớn mênh mang trong thời gian chờ đợi đằng đẵng như cả năm trường.

+ Nỗi gắng gượng, chán chường, buông xuôi trong dự cảm về một hiện thực bất như ý.

+ Nỗi nhớ thương triền miên, day dứt, ngày một tăng tiến, rộng mở trong khoảng cách xa xăm mờ mịt, không gian ngày một vô tận vô cùng. 
KẾT BÀI: khẳng định lại vấn đề nghị luận.
- Đánh giá, khái quát:

+ Nghệ thuật: bút pháp tả cảnh ngụ tình; miêu tả tinh tế nội tâm nhân vật; bút pháp ước lệ; ngôn từ chọn lọc trau chuốt; nhiều biện pháp tu từ đặc sắc (điệp từ, điệp ngữ liên hoàn, câu hỏi tu từ); thể thơ song thất lục bát với âm điệu oán trách, than vãn, sầu muộn;…

+ Nội dung: Tâm trạng của người chinh phụ đã thể hiện rất rõ sự ý thức cá nhân về quyền sống, quyền hưởng niềm vui, hạnh phúc lứa đôi; Đồng thời, đó còn là sự tố cáo hiện thực đã đẩy con người vào tình cảnh xa xót, bi kịch; Đoạn trích chính là tiếng nói nhân văn cao cả và nhân đạo cao đẹp mà tác giả, dịch giả gửi gắm trong tác phẩm. 

khắc hoạ thật sâu sắc sự chia li trong chiến tranh và cuộc tiễn biệt thấm đẫm tâm trạng, đằng sau đó là tiếng lòng thiết tha, thổn thức của người phụ nữ khi có chồng phải ra chiến trận. Đoạn trích “Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ” đã làm nổi bật lên nỗi lẻ loi cô đơn cùng những nhớ mong, và có cả những khao khát hạnh phúc của người chinh phụ, đặc biệt là ở tám câu đầu