Indicatie: Bepaalde vormen van chronische artritis, van inflammatoir darmlijden en van psoriasis

Werkingsmechanisme: inhiberen het TNF (Tumor Necrosis Factor), een cytokine betrokken bij ontstekingsprocessen. Ze hebben een uitgesproken immuunmodulerend effect.

Bijwerkingen: huidreacties, allergische reacties, gastro-intestinale stoornissen, hogere vatbaarheid voor infecties.

Interactie met voeding: GEEN

- budenofalk
(http://www.bcfi.be/nl/chapters/4?frag=3392&trade_family=3830)
(http://db.cbg-meb.nl/Bijsluiters/h22557.pdf)
Groep: Budesonide
Indicatie: Immunologische of inflammatoire aandoeningen en auto-immune pathologieën in de reumatologie, de gastro-enterologie, de dermatologie, de nefrologie
Werkingsmechanisme: Corticosteroïden hebben een ontstekingsremmende werking, verminderen de gevoeligheid van weefselreceptoren voor ontstekings- en bronchusvernauwende mediatoren en hebben een stabiliserende invloed op slijmvliezen, vaatwanden en celmembranen
Bijwerkingen: zout- en waterretentie, spierzwakte door K-verlies, osteoporose, hyperglykemie, hoge bloeddruk, verminderde weerstand
Interactie met voeding: /

Leucocyten:                5025 /mm³                             (4000 - 10000/mm³)
  - Witte bloedcellen
- Calprotectine = bij  infectie in darm, teveel WBC naar plaats ontsteking. Bij afsterven WBC in stoelgang --> EW komen vrij = parameter (niet specifiek)
  - Aan de lage kant (door bloedverlies) maar nog steeds binnen de referentiewaarden. Geen sprake van infectie of ernstige vorm van ondervoeding. 

Creatinine:                  0,92 mg/dl                              (0,67 - 1,17 mg/dl)
 -  afbraakproduct van creatinefosfaat in spierweefsel
- normaal - licht verhoogd (kan wijzen op een lichte vorm van ondervoeding)

MCV:                          70 fL                                       (80-98 fL)
- mean corpuscular volume: bepalen van de gemiddelde grootte van de RBC en oorzaak van anemie op te sporen.
 - een laag mcv wijst op een ferriprieve anemie of microcytaire anemie

BSE:                           20 mm/u                                 (2-12 mm/u)
 - bezinkingssnelheid van de erytrocyten: parameter voor ontstekingen (niet als onafhankelijke parameter evalueren)
 - zeer hoog: Ziekte van Chrohn= inflammatie 

CRP:                           13 mg/l                                    (0 - 10mg/)
 - C-reactief protëine: eiwit gemaakt in de lever, parameter voor ontstekingen
-  <10mg wijst op een acute ontsteking. (positief acuut fase eiwit)
- hoog

albumine:                    25 g/l                                      (30 -52 g/l)
 - eiwit dat stoffen zoals hormonen vervoert door het lichaam = transporteiwit
- Daalt om eiwittekort in het lichaam te compenseren
- negatief acuut fase eiwit
- tekort: wijst op spierverlies (symptoom van Ziekte van Chrohn)
- verlaagd door ondervoede status (spierafbraak) en verhoogde verliezen via darmen of via de urine (wondvocht in darmen: eiwitverlies uit op verlaagde albuminegehalte (en totaal eiwitgehalte)

NRI (nutritionele risico index) berekenen:
FORMULE = 1,519 x albuminemie (g/l) + (41,7 x huidig G/ ideaal LG)
                   = 1,519 x 25 + (41,7 * 56,5/59,9)
                   = 77,3

Referentiewaarden:
< 83,5 = belangrijke graad van ondervoeding
> 83,5 - < 97,5 = matige graad van ondervoeding
> 97,6 - < 100 = geen ondervoeding

Ijzer:                            30 µg/dl                                  (50-170 µg/dl)
 - micronutriënt dat hemoglobine nodig heeft om te binden aan zuurstof
 - tekort wegens bloedverlies (en verlaagde absorptiecapaciteit ijzer)??
- verlaagd wijst op ijzertekort en kan bloedarmoede in de hand werken
 - ijzer is steeds gekoppeld aan ferritine

Ferritine:                     15 µg/L                                   (30-400 µg/L)
- Transporteert ijzer naar lever en beenmerg
- Laag gehalte: ferriprieve anemie

Totaal cholesterol:      189 mg/dl 
 - max. 190 mg/dl
 - aanvaardbaar

LDL:                            113 mg/dl 
 - 115mg/dl
 - aanvaardbaar

HDL:                           45 mg/dl
 - min. 40mg/dl = voor een man --> > 50 mg/dl voor een vrouw!

TGL:                           175 mg/dl 
-  max. 180 mg/dl

Bloeddruk:                  170/100 mmHg 
- Normaal: 120/80 mmHg, maar bij oudere mensen zijn de bloedvaten al aangetast waardoor de algemene referentiewaarde voor ouderen op 130/90 mmHg is.
- te hoog (ook een bijwerking van budenofalk (OK) + mogelijks maakt ze zich druk om haar situatie.

-        Gewicht voor vaststelling ziekte = 60kg

-        Gewicht voor opname = 54,5kg

-        Huidig gewicht = 56,5kg

Lengte: 1,65m

Berekening BMI: 

-        BMI = LG/LL² = 56,5/(1,65)² kg/m² = 20,8 kg/m²

Beoordeling huidig G

-        BMI ligt tussen 20 en 21,9kg/m². Bij 65+'ers wijst dit op een risico voor ondervoeding.

Gewichtsevolutie

-        Het gewicht voor de vaststelling van de ziekte was goed. De BMI-waarde was 22,0kg/m². Deze waarde valt net binnen de normen van een goed gewicht (BMI 22 tot 26,9kg/m²).

-        Na vaststelling van de ziekte vetarm beginnen eten over een termijn van 11jaar. In deze periode is ze 2kg afgevallen. De BMI-waarde bevindt zich nu in de categorie van risico voor ondervoeding.

-        In de laatste maand is ze 3,5kg afgevallen. ROGV is 6%, dit wijst op een ernstig gewichtsverlies.

-        Tijdens de opname (10 dagen) in het ziekenhuis is ze 2kg bijgekomen. Haar huidig gewicht bedraagt 56,5 kg.

Beïnvloedende factoren 

-        Na de vaststelling heeft ze haar voedingspatroon aangepast. Ze begon vetarm en lichtverteerbaar te eten en let ze op voor zware maaltijden --> enkele kilo's afgevallen 

-        Ze heeft last van constipatie, was ze vaker vermoeid en had ze daardoor verminderde eetlust + verhoogd verbruik (ziektefactor) --> in 1 maand 3,5kg afgevallen. Daarnaast ook verhoogde verliezen (steatorree) maar is ondertussen gestabiliseerd 

-        Darmobstructie leidde tot een darmresectie. Er werd een ileostoma aangelegd. MKT-substitutiedieet werd gestart en haar voeding werd lichtverteerbaar uitgewerkt. --> 2kg bijgekomen

Bepalen referentiegewicht

-        BMI = 24-29 kg/m² (Clin.  Nutr  1998;  17:  195-98).

-        OF BMI = 23-27 kg/m² (Eur  J  Clin  Nutr  2002 Apr;56(4):305-12).

-        ESPEN-guidelines zegt dat een goed gewicht tussen de BMI-waarden van 22-26,9 kg/m² ligt.

-        BMI = 22 kg/m²  --> LG = 60kg

o   BMI 22 is de ondergrens voor een goed gewicht volgens ESPEN-guidelines. Het moet haalbaar zijn voor de vrouw. Deze waarde komt ook overeen met haar gewicht voor de ziekte. Als we een hoger referentiegewicht nemen, zal het niet haalbaar zijn voor de vrouw, want ze heeft al een verminderde eetlust (OK!)

Bepalen streefgewicht

-        60kg

o   Als de vrouw naar dit gewicht streeft, zit ze terug in de BMI-klasse van een gezond gewicht. Dit was ook haar oorspronkelijk gewicht voor de ziekte (OK!). 

Beoordeling middelomtrek 

-        Buikomtrek = 77cm

-        80cm is de grenswaarde voor het risico op metabolische verwikkelingen. De vrouw zit dus onder deze waarde. De kans is klein dat dit een factor was in het ontwikkelen van de ziekte. 

- normopstelling oef TD1 is niet hetzelfde als normopstellig oef VDL1! Focus op de ziekte/hulpvraag van de patiënt (relevantie micronutriënten selecteren)

- bronnen hoeven niet telkens vermeld te worden, indien afwijkend van de HGR graag aanvullen 

- door de verhouding MKT/LKT (aandeel LKT klein, geen onderverdeling van het TV in VV, EOV, MOV noodzakelijk)

- geen advies in termen van voedingsmiddelen opnemen in de motivatie van de normopstelling!

 

Vetten:
verhouding MKT/LKT (70/30) (idealiter 80/20)

40g MKT per dag (x 8,3 kcal/g) = 332 kcal

 - LKT = 30% (30% x 40/70%) = 17,1g (x 9 = 153,9 kcal)

 - MKT = 70% = 40g = 332 kcal

                                                        Totaal vet = 57,1g  = 485,9 kcal = 29 En% (gerekend met 1700 kcal)

 

Voorstel praktische verdeling:

MKT-margarine (66% MKT) --> indien 30g MKT-margarine = 19,8g MKT

MKT-olie (95% MKT) --> indien 20ml MKT-olie = 19g MKT

TOTAAL = 38,8g (aanvaardbaar)

 

ALA = min. 3g 

 LA = min. 0,5g (anti-inflammatoire werking prostaglandines)

 cholesterol = < 190 mg/dl (hoog risico)

 
Koolhydraten:
Minimum Kh (op 1700 kcal) = 100 En% - 21 En% - 29 En% = 50 En%

 toegevoegd suiker: max. 10 En%

 

30g vezels per dag: zeker geen streefwaarde aangezien beginfase ileostoma --> 

vezelbeperkt tot lichtverteerbaar

 

Opmerking! vaak wordt lactosebeperkt gewerkt in functie van malabsorptie ter hoogte van de darm

 
Vocht:
2,5l (waarvan min. 1,5l drinkvocht)

Patiënten met ileostoma hebben verlies aan vocht (500-800ml) en zout. 

Vermijden van klachten door vocht- en zouttekort, nl. moeheid, duizeligheid, prikkelbaarheid, slaapstoornissen, algemene malaise en spierkrampen

Relevante mineralen en vitaminen:
Vit C

110mg/d

AO + rol in activatie van de absorptie van non-haemijzer ter voorkomen van anemie

10-15 µg/d

verhoogde behoefte want meer kans op osteoporose door gebruik corticosteroïden. Actief vitamine D bevordert de opname van calcium ter hoogte van de darm. 

Waken over het gebruik van MKT-margarine (incl. vetoplosbare vitaminen) en niet enkel MKT-olie. 

 

650 µg/d (hogere behoefte indien steatorree maar in huidige situatie beduidend verbeterd)

vetoplosbare vitamine en AO

 

vetoplosbare vitamine en AO 

11mg/d (hogere behoefte indien steatorree maar in huidige situatie beduidend verbeterd)

 

vetoplosbare vitamine

50 - 70 mg/d (bij voorkeur bovengrens)

corticosteroïden verhogen de uitscheiding van vitamine K met de urine + door steatorree verminderde absorptie 

1,1 mg/d en 1,2 mg/d

belangrijke vitaminen betrokken bij het energiemetabolisme (Kh-metabolisme)

 

2 mg/d

belangrijke vitamine betrokken bij het eiwitmetabolisme

 

> 4 µg/d

verhoogde behoefte wegens verminderde opname door ontsteking in het ileum 

speelt ook een rol bij bloedarmoede, hier is MCV verlaagd wat wijst op microcytaire anemie (bloedarmoede wegens ijzertekort) 

200 - 300 µg/d

belangrijke functie in de vorming van de RBC, eiwitstofwisseling en het in stand houden van de cardiovasculaire functie (hier belangrijk in functie van hypertensie)

14-15g NaCl: verliezen via ileostoma (+/- 6-8g zout) compenseren (colon met terugresorptiefunctie werd omzeild) + ziekte van Crohn: elektrolyten verlies.

Aandacht voor dillutiehyponatriëmie (kan een vertekend beeld geven van een eventueel natriumtekort, natrium dat zich verplaatst vanuit het bloed naar de weefsels).

Aandacht voor zouthonger: symptomen zoals moeheid, zwakte, duizelig, eventueel gewichtsverlies op KT.

Hoge bloeddruk, deels veroorzaakt door corticosteroïden, toch kiezen om de verliezen te compenseren. 

3000-4000mg/d

K-verlies door gebruik corticosteroïden (Budenofalk) + door steatorree die geweest is een verminderde absorptie.

Humira (TNF-remmers) hebben een wisselende invloed op de K-excretie met hoger cardiovasculair risico (hartfalen) tot gevolg (bij K-tekort geven de spiercellen van het hart de prikkels minder goed door, waardoor het hart minder goed werkt. Bij K-toename, zijn er ernstige hartkloppingen die kunnen leiden tot hartstilstand. 

 

950mg

Door verlies wegens gebruik corticosteroïden en steatorree die geweest is. Risico op osteoporose verhoogd (ook omwille van de leeftijd).

Indien noodzakelijk suppletie (maar overdosering kan diarree veroorzaken).  

800mg

Vooral belang in functie van de Ca/P balans ter preventie van osteoporose.

 

> 1,3

300mg

Eventueel tekort door steatorree die geweest is.

 

9mg/d

Duidelijk beeld van microcytaire anemie, dus eventueel Fe-supplement overwegen. 

Voldoende opname vitamine C is noodzakelijk voor een goede absorptie van het non-haem ijzer. 

8mg/d

bij tekort, invloed op eetlust + AO

 

70µg/d

AO