Κων/νος Μαυροειδάκος

ΖΥΜΩΜΑ Υπάρχουν δύο τρόποι για να αρχίσουμε: ή προσθέτουμε νερό στο αλεύρι μας ή προσθέτουμε το αλεύρι στο νερό, πάντα σιγά σιγά, μέχρι να επιτύχουμε τη ζύμη που θέλουμε.

Εάν προσθέσουμε νερό στο αλεύρι κάνουμε τα εξής: Σε ένα μπολ ανακατεύουμε το αλεύρι, τη ζάχαρη ή το μέλι, το αλάτι και τα μπαχαρικά που τυχόν υπάρχουν στη συνταγή. Αν η μαγιά μας είναι σε φακελάκι, από αυτές που δεν χρειάζονται διάλυση, τότε βάζουμε και τη μαγιά μέσα.

Προσθέτουμε σιγά σιγά τα υγρά (πρώτα τα υγρά εκτός νερού εάν έχει η συνταγή μας και μετά το νερό, πάντα χλιαρό). Προσθέτουμε νερό μέχρι να γίνει η ζύμη υγρή αλλά όχι νερουλή.

Ανακατεύουμε σε ένα μπολ τα υγρά (πάντα χλιαρά) και προσθέτουμε σιγά σιγά το αλεύρι. Όσο είναι ακόμα σχετικά νερουλή η ζύμη, προσθέτουμε τα υπόλοιπα στερεά υλικά μας και συνεχίζουμε με το υπόλοιπο αλεύρι, μέχρι να σταματήσει η ζύμη μας να είναι νερουλή.

Η ζύμη μας στην αρχή θα κολλάει λίγο στα χέρια, αλλά όσο τη ζυμώνουμε θα αποκτάει σιγά σιγά ελαστικότητα. Όταν θα αρχίσει να είναι πιο εύπλαστη, μπορούμε να τη βγάλουμε από το μπολ και να συνεχίσουμε το ζύμωμα πάνω σε αλευρωμένο πάγκο, ώστε να έχουμε μια περισσότερη ελευθερία κινήσεων (δείτε στις οδηγίες “το ζύμωμα του ψωμιού”). Αν είναι πολύ σφιχτή προσθέτουμε νερό, εάν κολλάει πολύ στα χέρια, προσθέτουμε αλεύρι (πάντα όμως λίγο λίγο).

 Γενικά πρέπει να ζυμώσουμε για αρκετή ώρα το ψωμί μας. Η ζύμη πρέπει να ειναι μαλακή και ελαστική. Επίσης αν βρέξουμε τα δάχτυλά μας και τα τρίψουμε ελαφρά πάνω της, θα πρέπει να γίνει το νερό γαλακτώδες.

Αν η συνταγή μας έχει μέσα ξηρούς καρπούς, σταφίδες, φρούτα ή σπόρους, τα προσθέτουμε τώρα και ξαναζυμώνουμε και στο τέλος βάζουμε το λάδι.

ΠΡΩΤΟ ΑΝΕΒΑΣΜΑ

 Αφήνουμε μετά τη ζύμη μας σκεπασμένη σε μέρος ζεστό να ξεκουραστεί μέχρι να διπλασιαστεί σε όγκο (ανάλογα αν έχουμε χρησιμοποιήσει μαγιά ή προζύμι και ανάλογα με το αλεύρι που έχουμε βάλει, ο χρόνος ποικίλλει από μισή ώρα έως και 3). Για να δούμε ότι είναι έτοιμη, την πιέζουμε με δύο δάχτυλά μας. Αν το βαθούλωμα επανέλθει, είναι έτοιμη.

Πλάθουμε καρβέλια ή φρατζόλες και τα βάζουμε ή κατευθείαν σε λαδωμένο ταψί ή σε φόρμα λαδωμένη. Προσπαθούμε να μην έχει ρωγμές και σημάδια η ζύμη μας και το μέρος που τυχόν έχει, το βάζουμε από κάτω.

Τα αφήνουμε να διπλασιαστούν και πάλι. Αλείφουμε την επιφάνεια με λίγο νερό και τα πασπαλίζουμε με αλεύρι ή με σουσάμι ή με αλάτι ή με γλυκάνισο ή ό,τι άλλο μας αρέσει (εάν θέλουμε). Επίσης μπορούμε να τα αλείψουμε με ασπράδι αβγού ή με τον κρόκο του αραιωμένο σε λίγο νερό. Κάθε ένα από αυτά θα έχει άλλο οπτικό αποτέλεσμα στο ψωμί μας. Επίσης μπορούμε να μη του βάλουμε τίποτα και να το ψεκάσουμε με λίγο νερό μόλις το βγάλουμε από το φούρνο.

 ΨΗΣΙΜΟ

Χαράζουμε τα ψωμιά με το μαχαίρι και το ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο, στους 180° για μία ώρα περίπου, ανάλογα με το μέγεθος του ψωμιού. Αν το χτυπήσουμε από κάτω το ψωμί, θα πρέπει να κάνει ένα κούφιο ήχο.

Πηγή, Συνταγές της παρέας

Κωνσταντίνος Μαυροειδάκος

  Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

  Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος

  Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Το απομεσήμερο

έμοιαζε να στέκει

σαν αμάξι γέρικο

στην ανηφοριά.

Κάθε απομεσήμερο

στο κρυφό μας στέκι

πίσω απ’ το μαγέρικο

του Δεληβοριά.

Κι όλα μοιάζαν ουρανός

και ψωμί σπιτίσιο

όλα μοιάζαν ουρανός

και γλυκό γλυκό ψωμί.

Τάχα, τι να ζήλεψαν

στα χλωρά σου μάτια

που γιομάν τ’ απόβραδο

γλύκα πρωινή;

Κι ήρθαν και βασίλεψαν

τα βαθιά σου μάτια

κάποιο Σαββατόβραδο

στην Καισαριανή.

Κι όλα γίναν κεραυνός

πελαγίσα αλμύρα.

Κι όλα γίναν κεραυνός

και πικρό πικρό ψωμί.

και με δάκρυ πικρό το έχω βρέξει και εγώ

πιο καλά στο φτωχικό ψωμί και ελιά

παρά χίλια καλά στην πικρή ξενιτιά.

Σε μια λεκάνη ρίχνουμε το αλεύρι και κάνουμε μια λακουβίτσα στη μέση. Ρίχνουμε τη ζάχαρη, τον γλυκάνισο, λίγο θυμάρι και την μπύρα. Ανακατεύουμε καλά με ξύλινη κουτάλα όλα τα υλικά και ρίχνουμε το αλάτι. Πλάθουμε τη ζύμη μας σε σχήμα φρατζόλα.

Παίρνουμε μια μακρόστενη, αντικολλητική φόρμα του κέικ, την αλείφουμε με ελαιόλαδο και στον πάτο της βάζουμε σουσάμι. Βάζουμε μέσα στη ζύμη και την απλώνουμε ομοιόμορφα για να ψηθεί σωστά. Ξαναβάζουμε σουσάμι από πάνω και με ένα μαχαίρι κάνουμε 3 επιφανειακές χαραγματίες. Βρέχουμε τα χέρια μας και ραντίζουμε από πάνω τη ζύμη με λίγο νερό.

Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 180 βαθμούς ψήνουμε το ψωμί για μισή ώρα περίπου ή μέχρι να πάρει ένα ανοιχτό καφέ χρώμα.

Κάθε οικογένεια στο φούρνο του σπιτιού «ρίχνει» τα χριστόψωμα, για να τα κόψει στο τραπέζι των Χριστουγέννων ο οικοδεσπότης σταυρώνοντάς τα, και ευχόμενος «Χρόνια πολλά και του χρόνου». Τα χριστόψωμα κατασκευάζονται όπως το ψωμί, μόνο που στολίζονται με σταυρούς και ποικίλα στολίδια ανάλογα με την καλαισθησία της νοικοκυράς.

(Από το περιοδικό «Αδούλωτη Μάνη»)

Το χριστουγεννιάτικο ψωμί το φτιάχνουν οι γυναίκες με ιδιαίτερη φροντίδα και υπομονή. Η ετοιμασία του είναι ολόκληρη ιεροτελεστία: χρησιμοποιούν ακριβά υλικά, ψιλοκοσκινισμένο αλεύρι, ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα, γαρίφαλα και καθώς ζυμώνουν λένε:  "Ο Χριστός γεννιέται, το φως ανεβαίνει, το προζύμι για να γένει."

Όταν πλάσουν το ζυμάρι, παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα, ενώ με την υπόλοιπη φτιάχνουν ένα σταυρό με λωρίδες και τον τοποθετούν πάνω στο ψωμί. Στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι και στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το μαχαίρι ή με το πιρούνι, όπως λουλούδια , φύλλα, καρπούς, πουλάκια.

Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι, το Χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί. Το κόβουν ανήμερα τα Χριστούγεννα, ανταλλάσσοντας πολλές ευχές.

(Από το ηλεκτρονικό περιοδικό «Παπάκι»)

-Έχετε 100 κιλά ψωμί;

Και ο φούρναρης

-Όχι!

Πάει και την άλλη μέρα και κάνει την ίδια ερώτηση και παίρνει την ίδια απάντηση. Αυτό επαναλαμβάνονταν για πολύ καιρό. Ο φούρναρης σκέφτεται να φτιάξει 100 κιλά ψωμί.

Πάει πάλι αυτός στον φούρνο και λέει

-Έχετε 100 κιλά ψωμί;

Και λέει ο φούρναρης

-Ναι!

-Να δω που θα τα πουλήσετε!

Το ψωμί του Χριστού ,το έφτιαχνε την παραμονή των Χριστουγέννων,η νοικοκυρά με ιδιαίτερη ευλάβεια και με ειδική μαγιά από ξερό βασιλικό.

Απαραίτητος επάνω χαραγμένος ο σταυρός.Γύρω-γύρω διάφορα, διακοσμητικά σκαλιστά στο ζυμάρι ή πρόσθετα στολίδια.Αυτά τόνιζαν το σκοπό του χριστόψωμου και έκφραζαν τις διάφορες πεποιθήσεις των πιστών.

Την ημέρα του Χριστού, ο νοικοκύρης έπαιρνε το χριστόψωμο,το σταύρωνε , το έκοβε και το μοίραζε σε όλη την οικογένειά του και σε όσους παρευρίσκονταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.

Πηγή:Καζαμίας ο Πλανητάριος

ΣΤΑΦΙΔΟΨΩΜΟ.

ΥΛΙΚΑ.

3-4 κούπες αλεύρι δυνατό.

30 γραμμάρια μαγιά νωπή ή 1 κουταλιά ξερή.

1 κουταλάκι αλάτι.

1 κουταλάκι μπέικεν πάουντερ.

1 1/3 κούπας γάλα.

1/4 κούπας λιωμένο βούτυρο.

1 αυγό χωρισμένο.

1 κουταλιά ξύσμα λεμονιού.

1 κούπα σταφίδες μαύρες ή ξανθές πλυμμένες και σκουπισμένες.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ.

Σε μια λεκάνη ανακατέψτε 3 κούπες αλεύρι με την ξερή μαγιά, το αλάτι και το μπέικεν πάουντερ. Ανοίξτε στο κέντρο ένα λάκκο και ρίξτε μέσα τη ζάχαρη. Βράστε το γάλα και προσθέστε το λιωμένο βούτυρο.Αφήστε το μίγμα να γίνει χλιαρό και ρίξτε το επάνω στη ζάχαρη.Προσθέστε το ασπράδι, ανακατέψτε με ένα κουτάλι και κατόπιν παίρνοντας το αλεύρι λίγο, λίγο από τριγύρω ζυμώστε επί 10', ώσπου να επιτύχετε μια ζύμη λεία και εύπλαστη. Ανακατέψτε τις σταφίδες με το ξύσμα λεμονιού, προσθέστε και ενσωματώστε τες μέσα στη ζύμη.Βάλτε τη ζύμη σε βουτυρωμένο μπολ κι αλείψτε την επιφάνεια με λίγο βούτυρο.Σκεπάστε κι αφήστε να μείνει σε χλιαρό μέρος, 1 ώρα και 30' περίπου, ώσπου να διπλασιασθεί σε όγκο.Πατήστε τη ζύμη να ξεφουσκώσει.Χωρίστε τη στη μέση.Ανοίξτε δύο παραλληλόγραμμα φύλλα σε δύο παραλληλόγραμμα 30 επί 40cm και ξεκινώντας από τη μακριά πλευρά, τυλίξτε δύο ρολά.Βάλτε τα σε δύο στενόμακρες φόρμες ψωμιού βουτυρωμένες και πατήστε τα,να πάρουν το σχήμα της φόρμας.Σκεπάστε κι αφήστε τα να διπλασιαστούν σε όγκο.Αλείψτε τα με το κροκάδι του αυγού χτυπημένο με λίγο νερό ή γάλα και ψήστε τα στους 200C, 15 -20'.Βγάλτε τα από το ταψί ή τις φόρμες κι αφήστε τα να κρυώσουν σε σχάρα.Μπορείτε να τα φυλάξετε στην κατάψυξη, κλεισμένα σε πλαστικά σακουλάκια.Εναλλακτικά , φτιάξτε με την ίδια ζύμη μικρά σταφιδόψωμα.

Πηγή: Βέφα Αλεξιάδου Οι 20 καλύτερες συνταγές για γλυκά και αλμυρά ψωμιά.

H.

Πηγη: κειμενα Ν. Λογοτεχνιας Α γυμνασιου

ΑΠΟ VITA.GR

ΑΠΟ FUNKY COOK

ΣΤΟ ΦΟΥΡΝΟ

Πηγή:Βικιπαίδεια

Παρασκευή

Και έτσι, «κόβοντας» το ψωμί από τη διατροφή μας, αυτομάτως κόβουμε και τα… παρελκόμενά του! Και, όπως είναι αναμενόμενο, τα περιττά κιλά, εξαφανίζονται ως δια μαγείας…

Αποδεικνύεται επομένως, πως αυτό που παχαίνει περισσότερο δεν είναι το ίδιο το ψωμί αλλά τα… λιπαρά που συχνά το συνοδεύουν. Μια κανονική φέτα ψωμιού, περίπου 30 γραμμαρίων, αποδίδει κοντά 80 θερμίδες στον οργανισμό μας, ένα ποσό που αποδεικνύει, πως η θερμιδική αξία του ψωμιού είναι ιδιαίτερα χαμηλή και επομένως η απουσία του από το καθημερινό μας τραπέζι δεν θα έχει ιδιαίτερα οφέλη.

Αντίθετα, η παρουσία του στο καθημερινό μας τραπέζι θεωρείται κάτι παραπάνω από επιβεβλημένη. Το ψωμί είναι πλούσια πηγή σύνθετων υδατανθράκων ενώ οι ίνες που περιέχει είναι πολύτιμες για την καλή λειτουργία του οργανισμού. Είναι πλούσιο σε βιταμίνη Β και σίδηρο και ιδιαίτερα χαμηλό σε περιεκτικότητα ζάχαρης και λιπαρών.

Ποιο είδος ψωμιού είναι προτιμότερο για τη διατροφή μας;

Το «μαύρο», δηλαδή το ολικής άλεσης ψωμί είναι σαφώς προτιμότερο από το «λευκό» ψωμί. Πλουσιότερο σε ίνες και θρεπτικά συστατικά, το «μαύρο» ψωμί, ωφελεί ιδιαίτερα τον οργανισμό ενώ το θερμιδικό του βάρος είναι σαφώς μικρότερο από το «λευκό».

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο, κυκλοφορούν στην αγορά διάφορα είδη ψωμιών, εμπλουτισμένα με άλλα συστατικά, όπως π.χ. με καρύδια, με ηλιόσπορους, με σταφίδα ή τυρί φέτα, τα οποία ανεβάζουν αισθητά τις θερμίδες που προσλαμβάνει ο οργανισμός μας. Παρόλα αυτά, το είδος αυτό των ψωμιών αποτελούν μια ιδανική εναλλακτική πρόταση αντί των λιπαρών σνακ-αρκεί να περιοριστεί κανείς στη μία φέτα-καθώς είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και πρωτεϊνες.

Τα διλήμματα του ψωμιού…

Το ψωμί που πωλείται στα super markets μέσα σε τυποποιημένες συσκευασίες, συχνά δεν έχει απολύτως καμία σχέση με το ψωμί που παράγεται και πωλείται στον φούρνο. Το τυποποιημένο ψωμί, προκειμένου να διατηρηθεί φρέσκο για περισσότερο καιρό, περιέχει αρκετά λιπαρά καθώς και βελτιωτικά γεύσης για να είναι νοστιμότερο. Συχνά δε, περιέχει και σημαντική ποσότητα ζάχαρης συγκριτικά με το ψωμί του φούρνου, που σε κάθε περίπτωση αποτελεί μια πιο υγιεινή επιλογή.

Αντίστοιχα, και στο δίλημμα «ψωμί ή φρυγανιές;», παρά την αντίθετη επικρατούσα αντίληψη, το ψωμί χρίζεται και πάλι νικητής. Στα 100 γραμμάρια βάρους, το ψωμί διαθέτει λιγότερες θερμίδες από τις φρυγανιές καθώς περιέχει υγρασία και η περιεκτικότητά του σε ζάχαρη ή λιπαρά είναι ελάχιστη συγκριτικά με την αντίστοιχη των φρυγανιών. Επίσης, η κατανάλωση του ψωμιού δίνει γρηγορότερα την αίσθηση του κορεσμού και επομένως χορταίνει ευκολότερα από τις φρυγανιές, οι οποίες πρέπει να καταναλωθούν σε μεγάλο αριθμό προκειμένου να «κατευνάσουν» την πείνα μας…

πηγή-clickatlife.gr

Για 16 κομμάτια

1/2 φλιτζάνι ζεστό νερό εμφιαλωμένο (χωρίς χλώριο)
2-3 κουτ. σούπας μέλι
1 1/2 κουτ. γλυκού μαγιά σκόνη, στιγμής
3 κουτ. γλυκού γλυκάνισο
1 κουτ. γλυκού σπόρο κόλιανδρο
3 - 3 1/2 φλιτζάνια αλεύρι για όλες τις χρήσεις
--ή 1 1/2 Λήμνου, 1 φλιτζάνι ολικής, και 1/2 -1 φλιτζ. Αλεύρι για όλες τις χρήσεις
1/4 φλιτζανιού ελαιόλαδο
1 φλιτζάνι γιαούρτι στραγγιστό
1 κουτ. γλυκού αλάτι χοντρό
2/3 φλιτζανιού νερό κρύο εμφιαλωμένο
Γάλα, για να αλείψετε

Σε μικρή γαβάθα ανακατέψτε μαζί το ζεστό νερό, το μέλι, και τη μαγιά, και αφήστε για 5 λεπτά περίπου, να αφρίσει.

Σε γουδί ή μύλο καφέ καθαρό, χοντροτρίψτε μαζί το γλυκάνισο και το κόλιανδρο. Στον κάδο του μίξερ, βάλτε μαζί το λευκό ή τα διαφορετικά αλεύρια, και ανακατώστε προσθέτοντας το αλάτι και τα μυρωδικά. Με το μοτέρ να δουλεύει, προσθέστε το ελαιόλαδο, το γιαούρτι, το μίγμα μέλι-μαγιά και 1/2 φλιτζ. κρύο νερό. Δουλέψτε 1-2 λεπτά, ίσα να ανακατωθούν τα υλικά, και αφήστε τη ζύμη να ησυχάσει στο μπλέντερ για 15 λεπτά. Δουλέψτε άλλα 2-3 λεπτά για να πάρετε μαλακή και ελαστική ζύμη. Αν είναι πολύ στεγνή, βάλτε λίγο νερό ακόμη, ή λίγο λευκό αλεύρι, αν είναι πολύ νερουλή. Εναλλακτικά, μπορείτε και να ζυμώσετε με τα χέρια, στην αρχή σε γαβάθα και κατόπιν στην επιφάνεια εργασίας.

Λαδώστε μια γαβάθα. Αδειάστε τη ζύμη σε ελαφρά αλευρωμένη επιφάνεια, και ζυμώστε λίγο ακόμη. Δώστε στη ζύμη σχήμα σφαιρικό, μεταφέρετε στη λαδωμένη γαβάθα, και σκεπάστε με λαδωμένη πλαστική μεμβράνη. Αφήστε να ανέβει 2-3 ώρες, μέχρι να διπλασιαστεί σε όγκο.

Ντύστε λαμαρίνα με λαδόχαρτο. Αδειάστε τη ζύμη σε ελαφρά αλευρωμένη επιφάνεια, χωρίστε στα 4, και το κάθε τέταρτο ξανά στα 4.

Πλάστε το ένα κομμάτη ζύμη σε κορδόνι, μήκους 50 εκ. περίπου, διπλώστε το και στρίψτε το ένα μισό γύρω από το άλλο. Ακουμπήστε στη λαμαρίνα. Κάντε το ίδιο με το δεύτερο κορδόνι, τοποθετώντας το δίπλα στο πρώτο, αλλά αντίθετα, τα πάνω κάτω, δηλαδή τα ελεύθερα άκρα του ενός, προς τη ‘θηλιά’ του άλλου. Συνεχίστε σχηματίζοντας και τα υπόλοιπα στριφτάρια τοποθετώντας τα δίπλα-δίπλα, να σχηματίσουν ορθογώνιο. Σκεπάστε με λαδωμένη πλαστική μεμβράνη, και αφήστε να ανέβει 35 λεπτά.

Προθερμάνετε το φούρνο στους 230° C.

Αφαιρέστε την πλαστική μεμβράνη, αλείψτε την επιφάνεια του ψωμιού με γάλα, αν θέλετε, και ψήστε 10 λεπτά. Χαμηλώστε το φούρνο στους 200° C, και ψήστε άλλα 35 λεπτά, μέχρι να ροδίσει το ψωμί από πάνω. Προσεκτικά, βγάλτε το από τη λαμαρίνα, και ακουμπήστε στη σχάρα του φούρνου. Ψήστε 10-15 λεπτά, ή περισσότερο, να ροδίσει καλά πάνω και κάτω, και να ακούγεται κούφιο όταν το χτυπάτε. Μεταφέρετε σε σχάρα να κρυώσει, προτού το κόψετε με το χέρι.

ΠΑΡΑΛΛΑΓΗ:

Ψωμάκια για χάμπουργκερ 

Για να κάνετε ψωμάκια για χάμπουργκερ, χωρίστε στα 8 τη ζύμη, και φορμάρετε κάθε κόμμάτι σε μπάλα, πιέζοντας από πάνω. Αφήστε 30 λεπτά να ανέβουν τα ψωμάκια, αλείψτε με γάλα, πασπαλίστε με σουσάμι και ψήστε 30 λεπτά περίπου, στους 200 βαθμούς, να ροδίσουν πάνω-κάτω. Αφήστε σε σχάρα να κρυώσουν τελείως, προτούνα τα κόψετε για να βάλετε μέσα τα μπιφτέκια.

Διατηρούνται σε σακκούλες στην κατάψυξη. Αφήστε τα να ξεπαγώσουν ξεσκέπαστα, και αν θέλετε, ζεστάνετε για 15-20 λεπτά τα ψωμάκια σε φούρνο προθερμασμένο στους 200° βαθμούς, αφού τα τυλίξετε χαλαρά με αλουμινόχαρτο.

βιβλίο παραγωγής ψωμιου

Τι χρειαζόμαστε:

• 500-600 γρ. αλεύρι γ. ό. χ.
• 1 φακελάκι μαγιά ξηρή
• 120ml γάλα
• 1 κουταλιά σ. βούτυρο
• 1 κ.σ. ζάχαρη άχνη
• 1 κ.γλ. αλάτι
• 1 αυγό
• 2 σταφίδες για μάτια

• Πώς το κάνουμε:

  1) Ζεσταίνουμε το γάλα σε μια μικρή κατσαρόλα, προσθέτουμε το βούτυρο ανακατεύουμε μέχρι να λιώσει (αφού αφαιρέσουμε το γάλα από τη φωτιά).
• 2) Σε μεγάλο μπολ ρίχνουμε το αλεύρι, την μαγιά, το γάλα με το βουτύρο, το αυγό, αλάτι και ζάχαρη.
• 3) Ζυμώνουμε καλά 5 λεπτά, φτιάχνοντας μια μαλακή ζύμη, την αφήνουμε να ξεκουραστεί για 15 λεπτά σκεπασμένη.
• 4) Χωρίζουμε τη ζύμη σε επτά κομμάτια. Ένα στογγυλό κομμάτι 5 εκατοστά διάμετρο για το κεφάλι, πέντε μικρότερα κομμάτια 2,5 εκατοστών για τα πόδια
• 5) και το υπόλοιπο σε ένα μεγάλο κύκλο για το σώμα.
• 6) Βάζουμε λαδόκολλα στη λαμαρίνα της κουζίνας μας και ξεκινάμε να ενώνουμε τη χελώνα μας. Βάζουμε πρώτα το μεγάλο κομμάτι-σώμα της χελώνας, κολλάμε τα τέσσερα μικρά κομμάτια με νεράκι στο πλάι του σώματος για τα ποδαράκια της, το πέμπτο μικρό κομμάτι το κολλάμε για ουρά.
• 7) Το μεγαλύτερο 5 εκ. το κολλάμε για κεφάλι. Τα κομμάτια ζύμης κολλάνε πολύ εύκολα βρέχοντας τα δάχτυλά μας σε νερό.
• 8) Το ίδιο θα κάνουμε και με τις σταφίδες, τις βρέχουμε λίγο για να κολλήσουν καλά και να μην καούν στο ψήσιμο. 
• 9) Για το στόμα της κόβουμε με ένα ψαλίδι το ζυμαράκι μας.
• 10) Για το κέλυφος της χελώνας, με ένα μαχαιράκι κάνουμε γραμμούλες σταυρωτές.
• 11) Σκεπάζουμε και αφήνουμε 30'-45' να φουσκώσει, ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 200 βαθμούς στο δεύτερο ράφι της κουζίνας μας για 35 λεπτά περίπου να ροδίσει.
  

Νόστιμα Γερμανικά σοκολατόψωμα. Θα τα λατρέψετε μικροί και μεγάλοι. Γίνονται πολύ αφράτα και νόστιμα.

Τι χρειαζόμαστε:

• 900 γρ. αλεύρι (περίπου)
• 300 γρ. γιαούρτι
• 1 φλ. γάλα
• 1 φλ. λάδι
• ½ φλ. ζάχαρη
• 2 βανίλιες
• 1 Μπέγκιν Πάουερ
• 200 γρ. σταγόνες σοκολάτας

Για την επικάλυψη:

• 1 αυγό
• 1 κ.σ. γάλα Νουνού

Πώς το κάνουμε:

1. Βάζουμε σε μια μεγάλη λεκάνη, το γιαούρτι, το γάλα, το λάδι, τη ζάχαρη, τις βανίλιες και το Μπέγκιν Πάουερ. Ανακατεύουμε με το χεράκι μας για λίγο.
2. Προσθέτουμε σιγά σιγά το αλεύρι μας, προτού να βάλουμε όλο το αλεύρι προς το τέλος προσθέτουμε μέσα στο μείγμα τις σοκολατένιες σταγόνες.
3. Ανακατεύουμε λίγο ακόμα και προσθέτουμε το υπόλοιπο αλεύρι. Η ζύμη γίνεται μαλακή και εύπλαστη και κολλάει.
4. Αλευρώνουμε τα χέρια μας, παίρνουμε την ζύμη και την φτιάχνουμε ένα μεγάλο σαλάμι.
5. Κόβουμε τα Schokobrötchen ψωμάκια όσο τα σταφιδόψωμα και τα βάζουμε πάνω σε ταψί με λαδόκολλα. Χτυπάμε το αυγό με το γάλα και αλείφουμε τα Schokobrötchen.
6. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 160 μέχρι να ροδίσουν ελάχιστα, δεν θέλουν πολύ ψήσιμο.
7. Τα βγάζουμε από τον φούρνο και αφήνουμε να κρυώσουν, μετά τα συντηρούμε σε σακούλα ή τάπερ.

Τα ψωμιά τα οποία παρασκευάζονται από άλευρα ολικής άλεσης, τα μαύρα ή ολικής άλεσης δηλαδή, είναι προτιμότερα από τα «λευκά» ψωμιά, τα οποία περιέχουν πολύ λιγότερες (διαιτητικές) φυτικές ίνες.
Το ψωμί σίκαλης δεν είναι προτιμότερο από το σταρένιο, αν δεν είναι ολικής άλεσης. Ένα σταρένιο ψωμί από αλεύρι ολικής άλεσης είναι πολύ καλύτερο από το απλό ψωμί σίκαλης.
Επίσης κάτι που κυκλοφορεί ολοένα και περισσότερο τελευταία είναι το πολύσπορο ψωμί, το οποίο παρασκευάζεται από ένα μίγμα αλεύρων και συχνά περιέχει και σπόρους όπως για παράδειγμα ηλιόσπορους, σιτάρι ολόκληρο ή ακόμα και καρύδια ή άλλους καρπούς.
Οι καρποί αυτή μπορεί να αυξήσουν την ενεργειακή αξία του ψωμιού αλλά παράλληλα αυξάνουν σημαντικά και την διατροφική του αξία, κυρίως σε πρωτεΐνες. Γενικά όσο πιο "σκούρο", όσο πιο «βαρύ» είναι κάποιο ψωμί τόσο μεγαλύτερη διατροφική αξία έχει.

πηγήartognosi.blogspot.gr

ΤΟ ΨΩΜΙ ΣΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ

πηγή-athinal

ΝΤΑΛΑΡΑΣ-ΤΟ ΨΩΜΙ ΤΗΣ ΞΕΝΗΤΙΑΣ

πηγή-youtube

Το ψωμί 

πηγή- paidika

Η αξία του ψωμιού ως διατροφικό είδος.

"Όλα 'ναι υφάδια της κοιλιάς και το ψωμί στημόνι".

"Το ψωμί είναι ο ίδιος ο Χριστός".

Η έλλειψή του είναι ταυτόσημη με την πείνα

"Ο χορτάτος λέει ψωμί κι ο νηστικός ψωμάκι"

"Άνθρωπος που δεν πεινάει, τι θα πει ψωμί δεν ξέρει".

"Είπε το ψωμί ψωμάκι".

"το ψωμί τα δάκρυα δένει, το ψωμί τα σταματάει".

Το ψωμί ορίζει την σφυρηλατημένη φιλία

"Εφάγαμε ψωμί κι αλάτι".

"Γλυκό ψωμί δεν έφαγαν"

"Έφαγα ψωμί στο σπίτι σου".

"Βρε τον ψωμοπάτη!" (Ορίζει τον άπιστο φίλο που περιφρονημένος από τους ανθρώπους και καταραμένος από το Θεό που αθέτησε τον όρκο του.)

"Μα το ψωμί που τρώω"  (Ο καθημερινός άνθρωπος το σέβεται και ορκίζεται σ' αυτό.)

"Να τιμάς το ψωμί που τρως" (ευχή γονέων στα παιδιά τους)

"Για ένα κομμάτι ψωμί το αγόρασα"

"Πιο πολύ ψωμί τρώγεται με μέλι παρά με ξίδι"

"Όποιος βαριέται να ζυμώσει πέντε μέρες κοσκινάει"

"Ψωμοτύρι και γλυκιά ζωή"

"της προκομμένης το ψωμί γρήγορα ανεβαίνει".

"Αυτό είναι ψωμοτύρι για μένα" (Εύκολη δουλειά)

"Πρέπει να φας πολλά καρβέλια ακόμα" (για κάποιον που αποτυγχάνει σε κάτι που δοκίμασε πάνω από τις δυνάμεις του).

"Ο νηστικός καρβέλια ονειρεύεται" (γι' αυτούς που προσδοκούν υπερβολικά πράγματα).

"Θέλει βρεγμένα τα παξιμάδια" (για απαιτητικούς τεμπέληδες).

"Σκύβω της γης και σαν ψωμί φιλώ το μυρισμένο χώμα".

(Ν. Καζαντζάκης)

"Οι νιες ζυμώνουνε ψωμί κι οι γριές το φούρνο πολεμάνε

κι όλοι αρχινούν τραγούδια της δουλειάς το μόχθο ν' αλαφρώσουν".

(Ν. Καζαντζάκης)

"Να σας πω πως γίνεται

και στον κόσμο δίνεται

απ' το σπόρο το σταράκι

το γλυκό - γλυκό ψωμάκι."

(Χ. Σακελλαρίου)

Σταρένιο (άσπρο ψωμί)

Κρίθινο (ψωμί των κατωτέρων τάξεων φτιαγμένο με κριθάρι)

Σίκαλης (ψωμί φτωχού)

Καλαμποκίσιο (μπομπότα φτιαγμένο με αλεύρι καλαμποκιού)

Σμιγάδι (σταρένιο και κρίθινο αλεύρι)

Ψωμί ανεβατό αραποσιτένιο

Επειδή η παραγωγή του σταριού πολλές φορές ήταν μικρή και δεν αρκούσε να βγάλει τη χρονιά η οικογένεια, καλλιεργούσαν και καλαμπόκι που έβγαινε και όψιμο. Το καθημερινό ψωμί, κυρίως στις άγονες περιοχές ήταν αραποσιτένιο μπομπότα ανεβατή ή λειψή.

Το αραποσιτένιο ψωμί ζυμώνεται όπως το σταρένιο αλλά ανακατεύουμε το αλεύρι με καυτό νερό, και το τοποθετούμε σε ταψιά λαδωμένα και πασπαλισμένα με αραβοσιτάλευρο. Γίνεται και καρβέλι αλλά απλώνει.

 Μπομπότα λειψή

Ζυμώνεται όπως η ανεβατή χωρίς προζύμι όμως, τοποθετείται σε λαδωμένα ταψιά και πασπαλίζεται με σουσάμι. Μένει πολλές ώρες για να φουσκώσει. Μπορεί να ψηθεί στο φούρνο ή στη θράκα στο τζάκι και σκεπάζεται με τη μπουγάνα (είδος τενεκεδένιου ταψιού) ή με τη χόβολη.

πηγή- παροιμιακή και ποιητική προσέγγιση της γεύσης

"Το ψωμί είναι ο ίδιος ο Χριστός" λέει ο παροιμιακός μας λόγος.

"Σώμα και αίμα Κυρίου" μεταλαμβάνουν οι χριστιανοί κατά τη Θεία Κοινωνία.

"Τον άρτον ημών το επιούσιον δος ημίν σήμερον" παρακαλούμε το Θεό στην Κυριακή Προσευχή.

Με άρτους και πρόσφορά συμμετέχουν οι πιστοί στην εκκλησιαστική μας παράδοση. Όλα αυτά φαίνεται να ενσωματώνουν τους χριστιανικούς συμβολισμούς του Χριστού με το ψωμί.

1. Πρόσφορο

Συμβολίζει τον άρτο που μοίρασε ο Χριστός στους μαθητές του στο Μυστικό δείπνο και το ετοιμάζουν οι νοικοκυρές με ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα για να το πάνε στην εκκλησία την Κυριακή ή στη γιορτή ή τα Σαρανταλείτουργα. Το ζύμωμα του ακολουθεί ένα τυπικό που αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί η καθαριότητά του. Οι γυναίκες που το ζυμώνουν πρέπει να είναι καθαρές στην ψυχή και στο σώμα.

Πριν αρχίσουν το ζύμωμα, ανάβουν το καντήλι και κάνουν την προσευχή τους. Το σφράγισμά του με το βασικό σύμβολο του Χριστιανισμού το σταυρό που δίνει ταυτότητα στο ψωμί το οποίο θα λειτουργηθεί και θα μοιραστεί στους πιστούς αντίδωρο.

2. Πίτα Αγίου Φανουρίου

Ο Άγιος Φανούριος στη λαϊκή μας παράδοση θεωρείται ευεργέτης απολεσθέντων αντικειμένων. "Φανούριος - φανερώνει". Για την ιδιότητά του αυτή οι πιστοί προσφέρουν στον Άγιο για να φανερώσει, είτε στην ανύπαντρη κοπέλα τον υποψήφιο γαμπρό είτε κάποιο αντικείμενο που χάθηκε.

Συνήθως η Φανουρόπιτα παρασκευάζεται με 7 ή 9 υλικά (αλεύρι, αλάτι, νερό, λάδι, κανέλλα, ζάχαρη, χυμό πορτοκαλιού). Τη μοιράζουν σε επτά μονοστέφανες γυναίκες και λένε: "ο Θεός να συγχωρέσει του Αγίου Φανουρίου τη μάνα και την αδελφή". Ο Άγιος θα τους πραγματοποιήσει την επιθυμία τους στα όνειρά τους.

πηγή- παροιμιακή και ποιητική προσέγγιση της γεύσης

• Αυτή η δουλειά έχει πολύ ψωμί: η δουλειά αυτή είναι σίγουρη ή αποφέρει μεγάλα κέρδη.
• Βγάζω το ψωμί μου: κερδίζω τα απαραίτητα.
• Δουλεύει για το ψωμί του: δουλεύει για τα αναγκαία της ζωής.
• Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει.
• Η βιάση ψήνει το ψωμί, μα δεν το καλοψήνει.: ακόμα κι αν κάνεις κατι με βιασυνη, πιθανον να εχεις κανει λαθος.
• Θα φάει πολλά ψωμιά ακόμη: θα γνωρίσει ή θα βιώσει πολλά.
• Λίγα είναι τα ψωμιά του ή έφαγε τα ψωμιά του: δεν θα ζήσει για πολύ ακόμη.
• Νηστεύει ο δούλος του Θεού,γιατί ψωμί δεν έχει.
• Όταν κοιμάται ο γιόκας μου ψωμί δε μας γυρεύει.
• Το έδωσε για ένα κομμάτι ψωμί: το έδωσε πολύ φτηνά, με μικρό αντάλλαγμα.
• Φάγαμε μαζί ψωμί και αλάτι: έχουμε ζήσει πολλά μαζί ή είμαστε φίλοι από παλιά.
• Ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη: δεν έχουμε τα βασικά και ζητάμε τα επιπλέον.
• Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε.

Ένα τρόφιμο που αγγίζει -ή τουλάχιστον άγγιζε- όλες σχεδόν τις πλευρές της καθημερινής ζωής ενός λαού, που, ως κύρια τροφή, σχεδόν καθόριζε την επιβίωση των ανθρώπων, πώς θα μπορούσε να μείνει έξω από τη λαϊκή σοφία και τις παροιμίες; Διαβάστε πιο κάτω μερικές μόνον από τις εκατοντάδες παροιμίες ή εκφράσεις που η λαϊκή σοφία έχει καθιερώσει για να περιγράψει καθημερινές καταστάσεις:

• Βγάζει από κρύο φούρνο ζεστό ψωμί. (Όταν κάποιος είναι ικανός).
• Για να ζυμώσεις το πρωί, αποβραδίς κοσκίνισε. (Όταν κάτι χρειάζεται προετοιμασία).
• Φάγαμε μαζί ψωμί κι αλάτι. (Δείχνει δεσμούς δυνατής φιλίας).
• Αυτό είναι ψωμοτύρι για μένα. (Εύκολη δουλειά).
• Ψωμί μη λείψει σπίτι μας και φούρνος να μη καπνίσει. (Λαϊκή Ευχή).
• Μα το ψωμί που τρώω. (Ο καθημερινός άνθρωπος το σέβεται και ορκίζεται σ' αυτό).
• Της προκομμένης το ψωμί γρήγορα ανεβαίνει. (Υπόδειξη ικανότητας σε μια εργασία).
• Δεν έχει ψωμί να φάει, (αν είναι κάποιος φτωχός).
• Για ένα κομμάτι ψωμί (όταν ξεπουλά κανείς την περιουσία του).
• Ψωμοζήτης (είναι κάποιος που ζητιανεύει).
• Λίγα τα ψωμιά του, λίγα τα καρβέλια του (για κάποιον που βρίσκεται σε κίνδυνο θανάτου).
• Φάγανε ψωμί και αλάτι (είναι η φράση που χαρακτηρίζει μία πολύχρονη και σταθερή φιλία).
• Εγώ ειμί ο άρτος της ζωής (Από τη Βίβλο).
• Αυτή η δουλειά έχει πολύ ψωμί (η δουλειά αυτή είναι σίγουρη ή αποφέρει μεγάλα κέρδη).
• Βγάζω το ψωμί μου (κερδίζω τα απαραίτητα).
• Δουλεύει για το ψωμί του (δουλεύει για τα απολύτως αναγκαία).
• Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει (Όταν κάποιοι δεν έχουν τα στοιχειώδη και άλλοι έχουν περισσευούμενα).
• Η βιάση ψήνει το ψωμί, μα δεν το καλοψήνει (Όταν κάνεις κάτι με βιασύνη, πιθανόν να κάνεις λάθος).
• Θα φάει πολλά ψωμιά ακόμη (θα γνωρίσει ή θα βιώσει πολλά).
• Λίγα είναι τα ψωμιά του ή έφαγε τα ψωμιά του (δεν θα ζήσει για πολύ ακόμη).
• Νηστεύει ο δούλος του Θεού, γιατί ψωμί δεν έχει (λέγεται ωε δικαιολογία σε περιπτώσεις αδυναμίας οικονομικής).
• Όταν κοιμάται ο γιόκας μου ψωμί δε μας γυρεύει (αποφυγή δύσκολων καταστάσεων).
• Το έδωσε για ένα κομμάτι ψωμί (πούλησε κάτι πολύ φτηνά, με μικρό αντάλλαγμα).
• Ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη (δεν έχουμε τα βασικά και ζητάμε τα μη απαραίτητα).
• Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε (για απρόσμενη βοήθεια).

ΔΕΚΑΟΚΤΩ ΨΩΜΙΑ

Μια φορά κι έναν καιρό σε κάποιο μικρό χωριό ζούσε μια ηλικιωμένηχήρα με τον μονάκριβο γιο της. Η ζωή θες, οι κακοτυχίες θες, έκαναντην χήρα αρκετά δύστροπη και δύσκολη στην συμπεριφορά και σκληρήστην καρδιά χωρίς κανένα ίχνος συμπόνιας μέσα της για τους άλλους.Σχεδόν με όλους τους γείτονές της αλλά και τους συγγενείς της είχε προ-βλήματα και μάλωνε με όλους συνεχώς, όμως του γιου της δεν χαλούσεκανένα χατίρι και γινόταν τελείως άλλος άνθρωπος μαζί του από την α-πέραντη αγάπη και αδυναμία που του είχε. Άλλωστε γι’ αυτήν ήταν τομόνο πράγμα που της είχε μείνει στον κόσμο για το οποίο είχε λόγο γιανα ζήσει. Τέτοιο ήταν το δέσιμό της μαζί του που σε καμιά περίπτωση δενμπορούσε να φανταστεί τη ζωή της χωρίς αυτόν.  Τα χρόνια όμως περνού-σαν γρήγορα και όπως όλα τα παιδιά τουκόσμου έτσι και το παιδί της χήρας μεγάλωνε εξίσου γρήγορα και με τα λίγα και τα πολλά έφτασε και σε ηλικία γάμου, ηλικία όπου θα έπρεπε να βρει την κατάλληλη γι’ αυτόν γυναίκα και να κάνει κι αυτός με την σειρά του την δική του οικογέ-νεια και παιδιά. Η μητέρα του ούτε που ήθελε να φανταστεί πως θα μοι-ραζόταν την αγάπη του μοναχογιού της με κάποια άλλη γυναίκα άσε που φοβότανε κιόλας ότι μπορεί όταν παντρευόταν ο γιος της να έφευγε μα-κριά σε άλλη πόλη, σε άλλη χώρα. Τότε τι θα απογίνονταν αυτή η καψε-ρή; Μόνη κι έρημη σε ένα άδειο σπιτικό, κλεισμένη σε τέσσερις τοίχουςτι τάχα να αποζητούσε πια από την ζωή της; Και μόνο με την σκέψη αυτήτρόμαζε και δεν έκλεινε μάτι τα βράδια. Από την άλλη, έβλεπε πως ο γιοςτης ήθελε πολύ να κάνει την δική του οικογένεια και δεν της πήγαινε ηκαρδιά να του χαλάσει τα σχέδια. Όταν μάλιστα ο νεαρός ερωτεύθηκεμια κοπέλα από το χωριό τους, άρχισε να σκέφτεται πως παρόλο που ή-ταν μαλωμένη με τους γονείς της, ίσως και να ήταν μια καλή λύση. Ήταναπό το ίδιο χωριό και επομένως δεν υπήρχε σοβαρός κίνδυνος να φύ-γουν για άλλα μέρη όταν με το καλό θα παντρευόντουσαν. Όμως δεν τηςέφτανε αυτό.- Μητέρα θα μας δώσεις την ευχή σου; Ρώτησε με αγωνία  ο νεαρός αφούμίλησε στην μητέρα του ανοιχτά για πρώτη φορά σχετικά με τα μελλοντικάτου σχέδια.- Μα και βέβαια κανακάρη μου! Χαμογέλασε η μητέρα του. - Όμως, συ-νέχισε σοβαρεύοντας γρήγορα, - τι θ’ απογίνω μοναχή εγώ η έρμη;- Μη στεναχωριέσαι άδικα μάνα και θα ζήσεις μαζί μας.Αυτό ήθελε ν’ ακούσει η χήρα κι έδωσε την ευχή της για τον γάμο χωρίςάλλη σκέψη. Ο γάμος έγινε με το καλό και όλα έγιναν όπως τα είχαν πει.Η νύφη πανέμορφη αλλά και με χρυσή καρδιά, με χαρά μπήκε στην οι-κογένειά τους. Η χαρά όμως δεν ήταν η ίδια και για την πεθερά . Όσοέβλεπε ότι ο γιος της αγαπούσε την νύφη τόσο ζήλευε που μοιραζόταντην αγάπη του μαζί της και αισθανόταν μίσος γι αυτήν. Έτσι προσπαθού-σε με τρόπο να της κάνει την ζωή δύσκολη, χωρίς όμως να γίνεται αυτόφανερό στον γιο της. Η νύφη από την άλλη, πάντα βολική και καλόγνω-μη, υπόμενε όλες τις ταλαιπωρίες χωρίς παράπονο από τον μεγάλο σε-βασμό που είχε για την πεθερά της αλλά και εξ αιτίας της αγάπης πουείχε για τον άντρα της.- Που θα πάει, θα στρώσουν τα πράγματα με τον καιρό, έλεγε και ξανά-λεγε στον εαυτό της και το πίστευε με όλη της την καρδιά. Όσο όμως ηνύφη άντεχε τα καψώνια τόσο η πεθερά άρχιζε να χάνει τον έλεγχο καινα γίνεται πιο στριμμένη. Ώσπου μια μέρα, πάνω στην τρέλα του μίσουςτης που γινόταν όλο και πιο δυνατό, συνέλαβε ένα σχέδιο ώστε να ντρο-πιάσει για τα καλά την νύφη της και να την φέρει σε δύσκολη θέση. Φώ-ναξε λοιπόν την νύφη της όλο γλύκα και της είπε:- Έλα καλή μου κοπέλα να με βοηθήσεις να κάνουμε ψωμιά γιατί σήμε-ρα θα έρθουν κάποιοι συγγενείς επίσκεψη και πρέπει να τους φιλέψου-με. Έπιασαν λοιπόν οι δυο τους, κοσκίνισαν το αλεύρι, ζύμωσαν τα ψω-μιά και ετοίμασαν δεκαοχτώ συνολικά φραντζόλες. Σύρε παιδί μου να ταπας στον φούρναρη να τα ψήσει μια που εγώ είμαι γριά και δεν μπορώ,παρακάλεσε με ευγένεια η πονηρή χήρα. Η νύφη χωρίς καμιά υποψίακίνησε ευθύς αμέσως για τον φούρνο. Μέσα της μάλιστα ήταν κάπως χα-ρούμενη αφού η πεθερά της την είχε εμπιστευτεί και όλη την ημέρα τηςφερόταν με ευγένεια και καλοσύνη. Προφανώς με τον καιρό είχε κερδί-σει την αγάπη και την συμπάθεια της ηλικιωμένης γυναίκας και μάλλοναπό εδώ και πέρα θα τα πήγαιναν καλά οι δυο τους. Έτσι λοιπόν πήγε ταψωμιά στον φούρνο και όταν ήρθε η ώρα που ήταν έτοιμα ξαναπήγε καιτα πήρε. Όταν έφτασε στο σπίτι και άφησε τα ψωμιά πάνω στο τραπέζι ηπεθερά της έχασε την ευγενική και χαρωπή συμπεριφορά και σοβάρεψεξαφνικά.- Νύφη γιατί τα ψωμιά είναι δεκαοχτώ; Ρώτησε με αυστηρότητα και συ-νέχισε παγερά- Σε γέλασε ο φούρναρης ή έφαγες εσύ κρυφά κανένα; Εγώ σου έδωσαδεκαεννέα ψωμιά για ψήσιμο.Η νύφη χλόμιασε …- Μα είναι δυνατόν μητέρα; Κάποιο λάθος θα κάνετε! Απάντησε με ευγέ-νεια αλλά και σιγουριά. Εγώ πήρα δεκαοχτώ ψωμιά και έφερα δεκαοχτώψωμιά.Η πεθερά της που αυτό περίμενε να ακούσει έγινε έξαλλη. Τολμάς καιμου λες ψέματα ! Δεν ντρέπεσαι καθόλου! Πάμε τώρα στον φούρναρη ναδούμε πόσα έψησε. Και λέγοντας αυτά την τράβηξε με το ζόρι να πάνεστον φούρνο. Ο φούρναρης που ήταν δασκαλεμένος από την πεθερά έκανε όπως τουείπε.- Εγώ δεκαεννέα ψωμιά πήρα, δεκαεννέα ψωμιά έψησα, δεκαεννέα ψω-μιά έδωσα ! Είπε με ύφος που δεν δεχόταν αντιρρήσεις.- Εγώ δεκαεννέα ψωμιά ζύμωσα, δεκαεννέα ψωμιά σου έδωσα να παςστον φούρνο. Κι εσύ τι έκανες; Μου έφερες πίσω δεκαοχτώ!Η νύφη δεν άντεξε, άρχισε να κλαίει και να επαναλαμβάνει συνεχώς:<<Δεκαοχτώ ψωμιά ήταν, δεκαοχτώ ψωμιά, δεκαοχτώ, δεκαοχτώ, δεκα-οχτώ, δεκαοχτώ …>> και πήρε να τρέχει σαν τρελή μέσα στο χωριό ανα-μαλλιασμένη και απελπισμένη. Έτρεχε φωνάζοντας και κλαίγοντας καισε λίγο χάθηκε μέσα στο κοντινό δάσος. Λένε ότι στην κατάσταση πουβρέθηκε εντελώς άδικα την είδε και την λυπήθηκε ο Θεός και την μετα-μόρφωσε σε πουλί. Όμως ο καημός της κοπέλας ήταν τόσο δυνατός πουακόμα και σαν πουλί δεν μπόρεσε να ξεχάσει και να δεχτεί τις κατηγορί-ες που δέχτηκε και αντί να κελαηδάει όπως τα περισσότερα άλλα πουλιά, αυτό επαναλαμβάνει συνεχώς την ίδια μόνο λέξη: Δεκαοχτώ, δεκαοχτώ,δεκαοχτώ, δεκαοχτώ …

ΑΠΟ ΠΕΡΙΒΟΛΑ

ΤΟ ΨΩΜΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ευρωπαϊκό Μουσείο Άρτου

Σε όλους είναι γνωστό, ότι ο ελληνικός λαός και κυρίως ο αγροτικός πληθυσμός, έδινε μεγάλη αξία στο ψωμί και το ταύτιζε με την ίδια τη διατροφή. Δουλεύοντας στην ύπαιθρο και κάνοντας «διάλειμμα» το μεσημέρι για φαγητό, έλεγαν, θα φάμε ψωμί αντί του, θα φάμε φαΐ. Τόση σημασία έδιναν σε αυτή την πηγή. Μία πηγή όπου ο άνθρωπος αντλούσε τα κυριότερα θρεπτικά συστατικά. Κυριολεκτικά λοιπόν το λάτρευαν. Γι’ αυτό όταν επρόκειτο να αρχίσει το ζύμωμα του ψωμιού σταύρωναν το ζυμάρι και η κομμένη όψη του έβλεπε το κέντρο του τραπεζιού. Ή αν έπεφτε κάτω κομμάτι ψωμιού το φιλούσαν και το επέστρεφαν στο τραπέζι. Όσο για τα ψίχουλα, ποτέ δεν τίναζαν το βράδυ το τραπεζομάντιλο αλλά τα πετούσαν στον κήπο ή την αυτή, να τα φάνε τα πουλιά, το επόμενο πρωινό. Και βέβαια δεν ξεχνάμε το «αντίδωρο» δηλαδή «αντί δώρου» στη θεία κοινωνία το ψωμί συμβόλιζε και συμβολίζει το σώμα του Χριστού. Έτσι είχαμε τροφή (ψωμί) για την καθημερινότητα, για τις γιορτές αλλά και για την θρησκευτική ζωή.
Η ιστορία του ψωμιού βέβαια αρχίζει χιλιάδες χρόνια πριν. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στην Αίγυπτο το ψωμί χρησιμοποιούνταν για πληρωμή, δηλαδή ως είδος νομίσματος. Μαύρο ψωμί από κριθάρι για τους εργάτες, ψωμί από σιτάλευρο για τους αξιωματούχους. Βλέπετε οι ανισότητες προϋπήρχαν. Η φράση δε, «βγάζω το ψωμί μου» κρατάει από την Αίγυπτο, όπου σε αυτή ήταν οι μεγαλύτεροι σιτοβολώνες από τα Βυζαντινά χρόνια κι ιδιαίτερα τους πρώτους Χριστιανικούς αιώνες, όταν το σιτάρι συγκεντρωνόταν στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας και από εκεί περνούσε στην Κωνσταντινούπολη για να αποθηκευτεί στις αποθήκες του κράτους.
Όταν όμως η Αίγυπτος κατελήφθη από τους Άραβες την θέση της πήρε η Θράκη. Έτσι καταλαβαίνοντας πλέον την αξία του ψωμιού, το κράτος τον 11ο αιώνα δημιούργησε κρατικό μονοπώλιο και ίδρυσε στην Ραιδεστό τον πρώτο εμπορικό σταθμό, εξυπηρετώντας τους εμπόρους της εποχής.
Αλλά και η Αθήνα συνδεόταν με το Βόσπορο τον 4ο αιώνα λόγω του ψωμιού μέσω εμπορικών σχέσεων με πολλαπλά οφέλη για αυτούς. Και οι Έλληνες σκλάβοι ήταν αυτοί που διέδωσαν στην αρχαία Ρώμη την τέχνη του ψωμιού, μετά την πτώση του Περσέα γιο του Φιλίππου του Ε΄.
Ο Ηρόδοτος επίσης αναφέρει ότι το ζύμωμα την εποχή αυτή γίνονταν με τα πόδια, κάτι βέβαια που συνέβαινε έως τις αρχές του αιώνα και στην Ευρώπη συμπεριλαμβανόμενης και της χώρας μας.
Και ενώ το ψωμί στην αρχαία Ελλάδα παρασκευάζονταν και ψήνονταν στα σπίτια, τα πρώτα αρτοποιεία έκαναν την εμφάνισή τους στη Ρώμη (97-177μ.χ.) όπου αυτοκράτορας ήταν ο Τραϊανός. Από τον 2ο αιώνα εμφανίστηκαν αρτοποιεία και στην Ελλάδα. Η ιστορία του ψωμιού λοιπόν είναι τόσο μεγάλη ίσως όσο και η παρουσία του ανθρώπου στη γη.

Παππά Μηλέα Πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Βαρνάβα

Σπιτικό ψωμί

ΤΟ ΨΩΜΙ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ

Το ψωμί της ξενιτιάς είναι πικρό,
το νερό της θολό και το στρώμα σκληρό.
Τα λεφτά που αποχτάς, τα βλαστημάς
υποφέρεις, πονάς, την πατρίδα ζητάς. 

Κλέφτρα ξενιτιά, τα παλικάρια κλέβεις
μάγισσα κακιά, με τα λεφτά μαγεύεις
πάντα μ’ απονιά, χωρίζεις μάνες και παιδιά.
Κάνε, Παναγιά, η ξενιτιά να πάψει
κι άλλη μάνα πια για χωρισμό μην κλάψει
κι όλα τα παιδιά στο σπίτι τους να ‘ρθουν ξανά.

Το ψωμί της ξενιτιάς είναι ξερό
και με δάκρυ πικρό το ‘χω βρέξει κι εγώ.
Πιο καλά στο φτωχικό ψωμί κι ελιά
παρά χίλια καλά στη σκληρή ξενιτιά.
Μουσική: Γιάννης Βασιλόπουλος/Στίχοι: Νίκος Πετρίδης/Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης

ΤΟ ΨΩΜΙ ΤΗΣ ΞΕΝΙΤΙΑΣ

Το ψωμί της ξενιτιάς είναι πικρό,
το νερό της θολό και το στρώμα σκληρό.
Τα λεφτά που αποχτάς, τα βλαστημάς
υποφέρεις, πονάς, την πατρίδα ζητάς. 

Κλέφτρα ξενιτιά, τα παλικάρια κλέβεις
μάγισσα κακιά, με τα λεφτά μαγεύεις
πάντα μ’ απονιά, χωρίζεις μάνες και παιδιά.
Κάνε, Παναγιά, η ξενιτιά να πάψει
κι άλλη μάνα πια για χωρισμό μην κλάψει
κι όλα τα παιδιά στο σπίτι τους να ‘ρθουν ξανά.

Το ψωμί της ξενιτιάς είναι ξερό
και με δάκρυ πικρό το ‘χω βρέξει κι εγώ.
Πιο καλά στο φτωχικό ψωμί κι ελιά
παρά χίλια καλά στη σκληρή ξενιτιά.
Μουσική: Γιάννης Βασιλόπουλος/Στίχοι: Νίκος Πετρίδης/Τραγούδι: Στέλιος Καζαντζίδης

Το ψωμί κινδυνεύει να γίνει... ψωμάκι

Aπό τις βασικότερες τροφές το ψωμί, το τρώμε όλοι κάθε μέρα. Aπό τη μια, υπάρχει ένα είδος για κάθε γούστο (σταρένιο, χωριάτικο, ολικής άλεσης, πολύσπορο, σίκαλης) και από την άλλη τα απλά υλικά (νερό, αλάτι, αλεύρι και μαγιά) και η εύκολη διαδικασία παρασκευής του το κάνει προσιτό σε όλα τα νοικοκυριά. Πιθανότατα αυτοί είναι και οι λόγοι που αποτελεί τη βασική τροφή των ανθρώπων. Αν ακολουθείτε τη σύγχρονη τάση των σπιτικών, άρα και πιο υγιεινών προϊόντων, εφαρμόστε την παρακάτω συνταγή και η φράση «βγάζω το ψωμί μου» θα αποκτήσει για εσάς κυριολεκτική σημασία.

Bήμα 1ο. Σε ένα μπολ, διαλύετε 25 γρ. νωπή μαγιά σε λίγο χλιαρό νερό.
Bήμα 2ο . Σε μια μεγάλη λεκάνη, ανακατεύετε 20 γρ. αλάτι (1 κουταλάκι) με 1 κιλό αλεύρι κίτρινο ή για όλες τις χρήσεις.
Bήμα 3ο. Aνοίγετε μια τρύπα στο αλεύρι και ρίχνετε μέσα τη μαγιά, ενώ σταδιακά προσθέτετε τα 550 γρ. νερού ζυμώνοντας διαρκώς. Σε περίπτωση που χρειάζεται να προσθέσετε νερό, κάντε το με προσοχή, ώστε να μην αραιώσει η ζύμη. Tο ζυμάρι θα είναι έτοιμο όταν γίνει ελαστικό και ξεκολλάει από τα χέρια σας. Aν δεν ξεκολλάει, ρίχνετε λίγο ακόμα αλεύρι και συνεχίζετε το ζύμωμα για 15 λεπτά ακόμα.
Bήμα 4ο. Πλάθετε τη ζύμη στο σχήμα που θέλετε (καρβέλι ή φραντζόλα) και τη βάζετε σε ένα ταψί (στρογγυλό ή μακρόστενο) που έχετε προηγουμένως λαδώσει. Φροντίζετε η ζύμη να μην καλύπτει όλη την επιφάνεια του σκεύους, γιατί θα φουσκώσει και θα διογκωθεί.
Bήμα 5ο. Mε ένα μαχαίρι, χαράζετε την επιφάνεια της ζύμης, την αλείφετε με νερό και την αφήνετε σε ζεστό μέρος για περίπου 45 λεπτά μέχρι να φουσκώσει.
Bήμα 6ο. Mόλις φουσκώσει, το ψήνετε για 45 λεπτά στους 200-220 βαθμούς, σε φούρνο που έχετε προθερμάνει.


Oδηγίες χρήσης
H ποσότητα ψωμιού που θα παρασκευάσετε με τα υλικά αυτά είναι περίπου 1 κιλό.Aν δεν το καταναλώσετε άμεσα, μπορείτε να το φυλάξετε στην κατάψυξη και όταν θελήσετε να το χρησιμοποιήσετε, να το βγάλετε να το ζεστάνετε στο φούρνο.


Υγιεινές ιδέες
• Aν θέλετε να ενισχύσετε και άλλο τη διατροφική αξία του ψωμιού που θα φτιάξετε στο σπίτι, μπορείτε στο
3ο βήμα να ρίξετε μέσα στο ζυμάρι σπόρους από κολοκύθα, παπαρούνα, αλλά και λιναρόσπορο, ηλιόσπορο, πίτουρο, βρόμη, κύμινο, σουσάμι ή σίκαλη. Xρησιμοποιήστε ένα ή και περισσότερα από τα συστατικά αυτά.
• Mπορείτε, επίσης, να προσθέσετε αρωματικά, μπαχαρικά ή μέλι.
• Mια ακόμα, πιο υγιεινή επιλογή είναι το μαύρο ψωμί. Aκολουθήστε τη βασική διαδικασία αντικαθιστώντας το αλεύρι για όλες τις χρήσεις με αλεύρι ολικής άλεσης σκληρό στη ίδια ποσότητα ή ανάμεικτο (700 γρ. σκληρό και 300 γρ. μαλακό). Mην ξεχάσετε να αφήσετε το καρβέλι ή τη φραντζόλα να «ξεκουραστεί» αρκετή ώρα, καθώς η ζύμη από αλεύρι ολικής άλεσης αργεί να φουσκώσει (περίπου 60 λεπτά).

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

Για να μη φάει ο γάτος το ψωμί, τρώει ο ποντικός τα ρούχα»

Καμιά φορά με την τσιγκουνιά μας παθαίνουμε μεγαλύτερες ζημιές από το κέρδος που εξοικονομούμε.

*  *  *

«Εμείς ψωμί δεν είχαμε, λουκούμια εγυρέψαμε»

Όταν δεν έχουμε τα βασικά, δεν πρέπει να ζητούμε τα δευτερεύοντα.

*  *  *

«Η βιάση ψήνει το ψωμί μα δεν το καλοψήνει»

Οι βιαστικές ενέργειες δεν έχουν καλά αποτελέσματα.

*  *  *

«Κάλλιο το σημερινό ψωμί παρά την αυριανή πίτα»

Τα σίγουρα έσοδα – έστω κι αν είναι λίγα – είναι προτιμότερα από τα πολλά αλλά μελλοντικά έσοδα, γιατί αυτά είναι αβέβαια.

Όλα τα στραβά κουλούρια (ή ψωμιά) η νύφη τα κάνει»

Όλα τα σφάλματα ή οι παραλείψεις της πεθεράς επιρρίπτονται στη νύφη.

*  *  *

«Ο λόγος σου με χόρτασε, και το ψωμί σου φα’ το»

Πολλές φορές βοηθάμε τόσο επιδεικτικά ή επιτιμητικά ή ταπεινωτικά κάποιον, ώστε τον κάνουμε να αρνηθεί την προσφορά μας, γιατί θίξαμε την αξιοπρέπειά του.

*  *  *

«Ο πεινασμένος καρβέλια ονειρεύεται»

Όποιος επιθυμεί κάτι, συνεχώς αυτό σκέφτεται, ακόμα και στον ύπνο του.

*  *  *

«Όποιος έχει νου και γνώση, πριν πεινάσει θα ζυμώσει»

Όποιος είναι προνοητικός και συνετός, αυτός προετοιμάζεται κατάλληλα για κάθε ενέργεια ή περίσταση.

*  *  *

«Σίγουρο ψωμί σε τρύπιο σακούλι»

Τα χρήσιμα πράγματα χρειάζονται και ανάλογη προσοχή ή διαφύλαξη.

Το ψωμί παχαίνει... ή μήπως όχι?

• Στην αρχαία Αθήνα, και ειδικά στα συμπόσια, προσφέρονταν άφθονες ποσότητες κρέατος και οι καλεσμένοι έτρωγαν με τα χέρια και χρησιμοποιούσαν αντί για πετσέτα, κομμάτια ψωμί, τα οποία πετούσαν έπειτα στα σκυλιά τους, που τους ακολουθούσαν παντού.

• Εκτός όμως αυτού, στην καθημερινή ζωή των περισσοτέρων Ελλήνων που ήταν λιτοδίαιτοι, η συνηθισμένη τροφή ήταν χορταρικά, ψωμί, τυρί κι ελιές.

• Οι αρχαίοι Έλληνες μακεδόνες. Αφού κοβόταν το ψωμί, δοκίμαζε και τις δύο μερίδες ο μέλλων σύζυγος. Έτσι έγινε και στον γάμο του Μ. Αλεξάνδρου με τη Ρωξάνη.

• Αλλά και στις τελετές του γάμου στην αρχαία Ρώμη, οι δύο οικογένειες που ενώνονταν έτρωγαν ψωμί μαζί.

• Στις τελετές μυήσεως στη μιθραϊκή πίστη,ο μυούμενος γονατίζει με τα δύο πόδια και φέρνει τα χέρια σταυρωτά στον λαιμό, ενώ ο μυσταγωγός πίσω του, πατά με το ένα πόδι την κνήμη του μυούμενου και κρατά ένα μπαστούνι ή σπαθί, στο όποιο είναι περασμένο ένα κομμάτι ψωμί. Αυτό γινόταν επειδή το ψωμί ήταν ιερό, καθώς γινόταν από καρπούς της γης.

• Στην μυκηναϊκή εποχή, κάθε σπίτι έφτιαχνε μόνο του το ψωμί που κατανάλωνε και για το λόγο αυτό είχε το χειροκίνητο μύλο του, που μετέτρεπε την ζέα σε αλεύρι.

• Η Κύπρος ήταν μία από τις αποθήκες του ελληνικού κόσμου. Κατά τα λεγόμενα του Πλίνιου, η ζέα της Κύπρου έδινε ένα περίφημο καστανόξανθο ψωμί.

• Οι αρχαίοι Έλληνες συνήθιζαν να βάζουν θαλασσινό αλάτι στο ψωμί για νοστιμιά.

• Στα μεγάλα Διονύσια όσοι έπαιρναν μέρος, πήγαιναν με καλάθια που περιείχαν κρασί, νερό και ψωμί, που χρειαζόταν για την θυσία.
•  Το άσπρο ψωμί, σύμφωνα με τους ονειροκρίτες της αρχαίας Αιγύπτου, ήταν καλό σημάδι.

• Διδακτικά κείμενα στην αρχαία Αίγυπτο αναφέρουν: Ανταπόδωσε στη μητέρα σου όλα όσα έκανε για σένα. Δώσε της άφθονο ψωμί και σήκωνε την στα χέρια, όπως σε σήκωσε και αυτή.

• Στο γερμανικό Μουσείο Ψωμιού που λειτουργεί στην πόλη Ουλμ, τα ωραιότερα εκθέματα είναι τέσσερα ελληνικά ειδώλια του 5ου αιώνα π.Χ., προερχόμενα από τη Βοιωτία, με γυναικείες μορφές. Στα ειδώλια εικονίζεται το άλεσμα του σταριού σε γουδί, το πλάσιμο της ζύμης, το ψήσιμο του ψωμιού και οι άρτοι έτοιμοι προς πώληση και βρώση.

Είδη ψωμιού

• Λευκό ψωμί: Γίνεται από αλεύρι που περιέχει μόνο τον κεντρικό πυρήνα των σιτηρών (ενδοσπέρμιο).
• Μαύρο ψωμί: Παρασκευάζεται από αλεύρι που προέρχεται από το ενδοσπέρμιο και από 10% πίτουρο. Μπορεί επίσης να αναφέρεται στο άσπρο ψωμί με προσθήκη χρωστικών (συχνά χρωστική καραμέλα) για να γίνει καφέ.
• Ψωμί ολικής αλέσεως: Περιέχει το σύνολο του κόκκου του σιταριού (ενδοσπέρμιο, πίτουρο, φύτρο).
• Πολύσπορο ψωμί: Πρόκειται για υψηλής θρεπτικής αξίας ψωμί, πλούσιο σε φυτικές ίνες, βιταμίνες, αμινοξέα και θρεπτικά συστατικά. Από το όνομά του, καταλαβαίνουμε ότι παρασκευάζεται από διάφορα είδη δημητριακών, όπως σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη, καλαμπόκι, σπόρους κεχριού, παπαρούνας, ηλιόσπορου.
• Χωριάτικο ψωμί: Παρασκευάζεται από αλεύρι, το οποίο παράγεται αποκλειστικά και μόνο από σκληρό σιτάρι και έχει χρυσοκίτρινο χρώμα.
• Καλαμποκόψωμο: Παρασκευάζεται από αλεύρι καλαμποκιού, το οποίο παράγεται από την άλεση του αραβόσιτου, έχει έντονο κίτρινο χρώμα, απαλή υφή και νόστιμη γεύση.
• Ψωμί σίκαλης: Γίνεται από αλεύρι σίκαλης, το οποίο έχει υψηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες από πολλούς κοινούς τύπους ψωμιού και συχνά είναι πιο σκούρο στο χρώμα. Μπορεί να έχει ανοιχτό ή σκούρο χρώμα, ανάλογα με τον τύπο του άλευρου που χρησιμοποιείται και την προσθήκη χρωστικών, και συνήθως είναι πυκνότερο από το ψωμί που γίνεται από αλεύρι σίτου, ενώ έχει περισσότερες φυτικές ίνες από το λευκό ψωμί.

Συνταγή για Σταφιδόψωμο - ΜΥΛΟΙ ΚΡΗΤΗΣ

ΠΟΣΟ ΨΩΜΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΡΩΜΕ?????

Μαύρο, άσπρο, κίτρινο, με γλυκάνισο, από σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι, φτιαγμένο με μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί, ακρογωνιαίος λίθος της καθημερινής διατροφής έχει ενοχοποιηθεί αδίκως, ότι φορτώνει τον οργανισμό με περιττές θερμίδες. Στον αντίποδα, οι ειδικοί επιμένουν ότι πρόκειται για άριστη διατροφική επιλογή, τροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, και νόστιμη όσο λίγες!

Θερμίδες και ψωμίΤο ψωμί προσθέτει βάρος, μόνον όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, όπως όλες οι τροφές. Δεν συγκαταλέγεται, με άλλα λόγια, στις παχυντικές τροφές, και δη όταν τρώγεται στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου διαιτολογίου. Στην πραγματικότητα, όλοι οι τύποι ψωμιού έχουν περίπου τις ίδιες θερμίδες. Μία φέτα (περίπου 30 γρ.) οποιουδήποτε τύπου ψωμιού αποδίδει 80 θερμίδες. Μόνο όταν το ψωμί φτιάχνεται με σπόρους, σουσάμι και ξηρούς καρπούς, αυξάνεται η θερμιδική του αξία.
Πλούσιο σε θρεπτικά συστατικάΤο ψωμί:αποτελεί βασική πηγή σύνθετων υδατανθράκων_ όπως άλλωστε και όλα τα αμυλούχα προϊόντα (ρύζι, δημητριακά, όσπρια, πατάτες και ζυμαρικά). Περιέχει κατά μέσο όρο 55 mg άμυλο ανά 100 γρ. Οι σύνθετοι υδατάνθρακες προσφέρουν στον οργανισμό την απαραίτητη ενέργεια για να λειτουργήσει σωστά και συμβάλλουν στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Μερικοί τύποι ψωμιού (κυρίως το ολικής άλεσης) είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες, που μεταξύ άλλων βοηθούν στην καλή λειτουργία του εντέρου.Προσφέρει στον οργανισμό βιταμίνες του συμπλέγματος Β (θειαμίνη-Β1, ριβοφλαβίνη-Β2, νιασίνη-Β3, φυλλικό οξύ), οι οποίες είναι απαραίτητες για το μεταβολισμό των πρωτεϊνών και τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων, την ομαλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και τη διατήρηση της υγείας του δέρματος.Περιέχει μικρή ποσότητα βιταμίνης Ε, η οποία έχει ισχυρή αντιοξειδωτική και αντιθρομβωτική δράση και βοηθά στη γονιμότητα.Αποτελεί πηγή μετάλλων και ιχνοστοιχείων, π.χ. σιδήρου (απαραίτητου για την ανάπτυξη και οξυγόνωση των κυττάρων), καλίου (ρυθμίζει την κυτταρική λειτουργία), ασβεστίου (διατηρεί την υγεία του σκελετού), σεληνίου (ισχυρό αντιοξειδωτικού).
Πόσο ψωμί ;Ένα ισορροπημένο διαιτολόγιο βασίζεται κατά 50-60% στην πρόσληψη υδατανθράκων. Για παράδειγμα, αν κάποιος χρειάζεται 1.800 θερμίδες την ημέρα, 900-1.000 από αυτές πρέπει να προέρχονται από τους υδατάνθρακες. Ένας υγιής άνθρωπος που προσλαμβάνει υδατάνθρακες και από άλλες πηγές μπορεί να καταναλώνει 2 φέτες (περίπου 30 γρ. η καθεμία) ψωμί ολικής άλεσης την ημέρα. Τα παιδιά, οι αθλητές και οι ηλικιωμένοι, που έχουν αυξημένες διατροφικές ανάγκες, μπορούν να τρώνε 4-5 φέτες ψωμί ολικής άλεσης την ημέρα, με την προϋπόθεση ότι το υπόλοιπο διαιτολόγιό τους είναι ισορροπημένο.
ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ

Ο πλάστης, το πλαστήρι, η πινακωτή, η μεγάλη πήλινη ή ξύλινη λεκάνη ήταν τα χρειαζούμενα της γιαγιάς μου, η οποία, όπως οι περισσότερες Ελληνίδες νοικοκυρές, ζύμωνε το ψωμί της οικογένειας για ολόκληρη εβδομάδα. Από το βράδυ της προηγούμενης ημέρας η γιαγιά έπιανε το προζύμι. Ένα κομμάτι ζυμάρι που είχε φυλαγμένο στην παγωνιέρα από το ψωμί της προηγούμενης εβδομάδας, το δούλευε με νερό και αλεύρι, έτσι που να γίνει πηκτός χυλός και τον άφηνε κουκουλωμένο με μάλλινη κουβέρτα όλη τη νύχτα. Μ’ αυτή τη μαγιά, πολλή πρωί την άλλη μέρα ζύμωνε το ψωμί, το κουκούλωνε και πάλι με την κουβέρτα και το άφηνε να ανεβεί. Ύστερα κράταγε πάλι ένα κομμάτι ζυμάρι (προζύμι), για να κάνει το ψωμί της επόμενης εβδομάδας. Με το υπόλοιπο έπλαθε 4-5 μεγάλα καρβέλια (όσα και οι θέσεις της πινακωτής), που ήταν στρωμένη με βαμβακερές πετσέτες καλά αλευρωμένες. Δίπλωνε τις πετσέτες πάνω από τα ψωμιά και σκέπαζε την πινακωτή με την κουβέρτα, για να μην κρυώσει η ζύμη και για να φουσκώσει γρήγορα. Όταν φούσκωνε το ψωμί, ι γιαγιά μου έβαζε την πινακωτή στον ώμο και το πήγαινε στο φούρνο. Εκεί άναβε το φούρνο με ξύλα και όταν ο φούρνός πύρωνε, έβαζε με ένα ξύλινο φτυάρι τα ψωμιά.

Στο πέρασμα των αιώνων, το ψωμί, στην οποιαδήποτε μορφή του αποτελούσε βάση της διατροφής του ανθρώπου. Τα θρεπτικά συστατικά του το καθιστούν απαραίτητο στο καθημερινό μας διαιτολόγιο.

►Μύθος 1: Το ψωμί παχαίνει.
Όπως για όλες τις κατηγορίες φαγητού έτσι και στην περίπτωση του ψωμιού ισχύει ο ίδιος κανόνας. Για μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή πρέπει να καταναλώνουμε να μέτρο. Καμία τροφή δεν παχαίνει εάν τρώμε την σωστή ποσότητα καθημερινά.

►Μύθος 2: Το μαύρο ψωμί είναι πιο υγιεινό από το λευκό ψωμί.
Κάθε τύπος ψωμιού έχει την δική του διατροφική και θερμιδική αξία. Το μαύρο ψωμί λόγω της μεγαλύτερης περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες δίνει το αίσθημα του κορεσμού γρηγορότερα σε σχέση με το σιταρένιο ψωμί.

►Μύθος 3: Μόνο το σπιτικό ψωμί είναι υγιεινό. 
Το ψωμί είτε παρασκευαστεί στο σπίτι είτε στον φούρνο της γειτονιάς σας, θα περιέχει τα ίδια βασικά συστατικά: αλεύρι, μάγια, νερό και αλάτι.

Στην αρχαία Ελληνική γλώσσα το ψωμί λέγεται άρτος. Η λέξη έχει αμφίβολη ετυμολογική προέλευση ^[1]. Ο άρτος χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο, κατά κόρον από θρησκείες (Τον άρτον ημών τον επιούσιον, δός ημίν σήμερον, Χριστιανική Προσευχή) αλλά και από καθεστώτα όπως οι Ρωμαίοι στο Κολοσσαίο (άρτον και θεάματα). Η λέξη ψωμί είναι μεταγενέστερο και αποτελεί υποκοριστικό του Ψωμuς (= τεμάχιον), ψωμίον (κομματάκι, μπουκιά), ψωμί. Ολα είναι παράγωγα του ρήματος ψώω = τρίβω^[1].

Βικηπαιδεια

παραδοσιακή συνταγή  Ορχομενου

Τα δέκα καλύτερα ψωμιά στον κόσμο

Το ψωμί είναι το βασικό προιόν της τοπικής κουλτούρας

Βασικά, πρόκειται για έναν απλό κουλούρι (ένα δακτύλιο ζύμης με μαγιά), τον οποίο πρώτα βράζουν και μετά ψήνουν. Λέγεται ότι προέρχεται από το 16ο αιώνα στην Πολωνία και δινότανε ως δώρο για τις γυναίκες κατά τον τοκετό.
Και ενώ τα bagels δημιουργήθηκαν στην Ευρώπη και αφού μεταφέρθηκαν στην περιοχή Brick Lane του Λονδίνου, τελειοποιήθηκαν στις αρχές του 19ου αιώνα στη Νέα Υόρκη από την πολωνική-Εβραική κοινότητα των μεταναστών.
Λένε επίσης ότι άν τα φάς στη Νέα Υόρκη, θα καταλάβεις της διαφορά απο άλλα Bagel.
Παραδοσιακά στη Νέα Υόρκη τα σερβίρουν με μια παχιά στρώση τυριού κρέμας, προσθέτοντας και λίγο lox (λεπτοκομμένο καπνιστό σολομό), όπως το πωλούσαν οι Εβραίοι μετανάστες από τα καροτσάκια τους στις αρχές τους 20ου αιώνα στην ανατολική πλευρά της Νέας Υόρκης.
Εμείς θα το τολμήσουμε με σουσάμι ή κομμάτια σοκολάτας.

Roti

Το roti είναι ένα δημοφιλές σταρένιο ψωμί χωρίς μαγιά.Είναι μια λεπτή, μαλακή και εύκαμπτη στρογγυλή ζύμη που ψήνεται σε πολύ καυτό τηγάνι.
Το συναντάμε κυρίως σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπως στην Ινδία, την Ινδονησία, τη Σρι Λάνκα, το Μπαγκλαντές, το Πακιστάν και την Ταϊλάνδη.
Μια από τις πιο διαδεδομένες παραλλαγές του είναι το roti της Μαλαισίας. Εκεί το εμπλουτίζουν με αυγό (roti telur) ή κρεμμύδι (roti bawang), αλλά ο παραδοσιακός τρόπος σερβιρίσματος του είναι μεdhal (κάρι από φακές) ή σάλτσα κάρι με κρέας, οπότε και λέγεται roti canai.

Η συνταγή που βρήκα είναι η εξής:

Υλικά : 
2 1/2 φλιτζάνια αλεύρι που φουσκώνει, ή 2 φλιτζάνια αλεύρι που φουσκώνει και 1/2 φλιτζάνι αλεύρι ολικής αλέσεως
2 κουταλιές της σούπας φυτικό λάδι
1 φλιτζάνι ζεστό νερό
Βούτυρο ή λάδι για το τηγάνι
Ετοιμασία:
Δημιουργούμε μια ζύμη ελαστική και μαλακή. Κόβουμε κομμάτια και προσπαθούμε να ανοίξουμε ένα λεπτό κύκλο τον οποίο ψήνουμε στο τηγάνι με βούτυρο ή λάδι.

Ποίημα : Ο κύκλος του ψωμιού

Να σας πω , πώς γίνεται και στον κόσμο δίνεταιαπ’ τον σπόρο το σταράκι το γλυκό ψωμάκι :
πρώτα – πρώτα οι γεωργοί σαν οργώσουνε τη γημες στη χούφτα σπόρο παίρνουν κι έτσι σπέρνουν .
Τον καλό τον θεριστή τραγουδώντας , γελαστοίμε δρεπάνια που γυαλίζουν στάχυα ολόχρυσα θερίζουν .
Και στ’ αλώνι θα στρωθεί , θα τριφτεί , θα πατηθείκι ύστερα το καθαρίζουν ,πιάνουνε και το λιχνίζουν .
Κι από κει θα φορτωθεί , και στο μύλο θ’ αλεστείκι η μυλόπετρα γυρίζει , άσπρο αλεύρι μας χαρίζει .
Σαν το παίρνει με χαρά η καλή νοικοκυρά ,μες στη σκάφη τ’ απιθώνει και ζυμώνει και ζυμώνει .
Κι όταν καλοζυμωθεί , πάει στο φούρνο να ψηθεί ,με το φτυάρι μια του δίνουν μέσα να ψηθεί τ’ αφήνουν .
Κι όταν βγει λαχταριστό , ροδοκόκκινο , ζεστό τρώει ,τρώει το παιδάκι το γλυκό , γλυκό ψωμάκι .

ΑΠΟ Χ. Σακελλαρίου

Οι βασικοί τύποι ψωμιού είναι:

Το ψωμί είναι πλούσιο σε:

• Γλουτένη (πρωτεΐνη), η οποία βοηθάει στην ανάπτυξη και συντήρηση του μυϊκoύ συστήματος.
• Άμυλο (υδατάνθρακας), το οποίο παρέχει ενέργεια στον οργανισμό για να μπορεί να ανταπεξέλθει στις διάφορες δραστηριότητες.
• Κυτταρίνη (υδατάνθρακες), η οποία είναι απαραίτητη για την καλή πέψη και καλή λειτουργία του εντέρου.
• Φυτικές ίνες, οι οποίες μειώνουν τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα.
• Βιταμίνη Ε, η οποία έχει αντιοξειδωτική δράση.
• Βιταμίνες του συμπλέγματος Β (Β1, Β2, νιασίνη), οι οποίες είναι υπεύθυνες για την καλή κατάσταση του νευρικού και πεπτικού συστήματος καθώς και για την καλή κατάσταση του δέρματος.

Ψωμί λευκό ή ολικής αλέσεως; Ποιο να προτιμήσουμε;

Λευκό ψωμί

• 1 φέτα λευκό ψωμί (30γραμμ.) παρέχει περίπου 70Kcal
• Περιέχει 2 φορές μεγαλύτερη ποσότητα ασβεστίου από το ολικής αλέσεως ψωμί
• Έχει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη (αντενδείκνυται για τους διαβητικούς)

Ψωμί ολικής αλέσεως

• 1 φέτα ψωμί ολικής αλέσεως (35γραμμ.) παρέχει περίπου 70Kcal
• Περιέχει 4 φορές μεγαλύτερη ποσότητα φυτικών ινών και περισσότερο σίδηρο
• Έχει χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη από το λευκό ψωμί και έτσι ενδείκνυται για τους διαβητικούς

Από τα παραπάνω βλέπουμε ότι το ολικής αλέσεως ψωμί υπερτερεί σε πολλά από το λευκό.

Από έρευνες που έχουν γίνει διαπιστώνουμε ότι μία διατροφή πλούσια σε ψωμί ολικής αλέσεως και χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά προφυλάσσει σημαντικά από καρδιακά νοσήματα, ορισμένες μορφές καρκίνου, υπέρταση και διαβήτη.

Ένα τρόφιμο που αγγίζει -ή τουλάχιστον άγγιζε- όλες σχεδόν τις πλευρές της καθημερινής ζωής ενός λαού, που, ως κύρια τροφή, σχεδόν καθόριζε την επιβίωση των ανθρώπων, πώς θα μπορούσε να μείνει έξω από τη λαϊκή σοφία και τις παροιμίες; Διαβάστε πιο κάτω μερικές μόνον από τις εκατοντάδες παροιμίες ή εκφράσεις που η λαϊκή σοφία έχει καθιερώσει για να περιγράψει καθημερινές καταστάσεις:

• Βγάζει από κρύο φούρνο ζεστό ψωμί. (Όταν κάποιος είναι ικανός).
• Για να ζυμώσεις το πρωί, αποβραδίς κοσκίνισε. (Όταν κάτι χρειάζεται προετοιμασία).
• Φάγαμε μαζί ψωμί κι αλάτι. (Δείχνει δεσμούς δυνατής φιλίας).
• Αυτό είναι ψωμοτύρι για μένα. (Εύκολη δουλειά).
• Ψωμί μη λείψει σπίτι μας και φούρνος να μη καπνίσει. (Λαϊκή Ευχή).
• Μα το ψωμί που τρώω. (Ο καθημερινός άνθρωπος το σέβεται και ορκίζεται σ' αυτό).
• Της προκομμένης το ψωμί γρήγορα ανεβαίνει. (Υπόδειξη ικανότητας σε μια εργασία).
• Δεν έχει ψωμί να φάει, (αν είναι κάποιος φτωχός).
• Για ένα κομμάτι ψωμί (όταν ξεπουλά κανείς την περιουσία του).
• Ψωμοζήτης (είναι κάποιος που ζητιανεύει).
• Λίγα τα ψωμιά του, λίγα τα καρβέλια του (για κάποιον που βρίσκεται σε κίνδυνο θανάτου).
• Φάγανε ψωμί και αλάτι (είναι η φράση που χαρακτηρίζει μία πολύχρονη και σταθερή φιλία).
• Εγώ ειμί ο άρτος της ζωής (Από τη Βίβλο).
• Αυτή η δουλειά έχει πολύ ψωμί (η δουλειά αυτή είναι σίγουρη ή αποφέρει μεγάλα κέρδη).
• Βγάζω το ψωμί μου (κερδίζω τα απαραίτητα).
• Δουλεύει για το ψωμί του (δουλεύει για τα απολύτως αναγκαία).
• Εμείς ψωμί δεν έχουμε κι η γάτα πίτα σέρνει (Όταν κάποιοι δεν έχουν τα στοιχειώδη και άλλοι έχουν περισσευούμενα).
• Η βιάση ψήνει το ψωμί, μα δεν το καλοψήνει (Όταν κάνεις κάτι με βιασύνη, πιθανόν να κάνεις λάθος).
• Θα φάει πολλά ψωμιά ακόμη (θα γνωρίσει ή θα βιώσει πολλά).
• Λίγα είναι τα ψωμιά του ή έφαγε τα ψωμιά του (δεν θα ζήσει για πολύ ακόμη).
• Νηστεύει ο δούλος του Θεού, γιατί ψωμί δεν έχει (λέγεται ως δικαιολογία σε περιπτώσεις αδυναμίας οικονομικής).
• Όταν κοιμάται ο γιόκας μου ψωμί δε μας γυρεύει (αποφυγή δύσκολων καταστάσεων).
• Το έδωσε για ένα κομμάτι ψωμί (πούλησε κάτι πολύ φτηνά, με μικρό αντάλλαγμα).
• Ψωμί δεν έχουμε, ραπανάκια για την όρεξη (δεν έχουμε τα βασικά και ζητάμε τα μη απαραίτητα).
• Ψωμί δεν είχαμε, τυρί μας ήρθε (για απρόσμενη βοήθεια).

ΑΙΣΑΡΙΑΝΗ

 Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

 Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος

 Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Το απομεσήμερο

έμοιαζε να στέκει

σαν αμάξι γέρικο

στην ανηφοριά.

Κάθε απομεσήμερο

στο κρυφό μας στέκι

πίσω απ’ το μαγέρικο

του Δεληβοριά.

Κι όλα μοιάζαν ουρανός

και ψωμί σπιτίσιο

όλα μοιάζαν ουρανός

και γλυκό γλυκό ψωμί.

Τάχα, τι να ζήλεψαν

στα χλωρά σου μάτια

που γιομάν τ’ απόβραδο

γλύκα πρωινή;

Κι ήρθαν και βασίλεψαν

τα βαθιά σου μάτια

κάποιο Σαββατόβραδο

στην Καισαριανή.

Κι όλα γίναν κεραυνός

πελαγίσα αλμύρα.

Κι όλα γίναν κεραυνός

και πικρό πικρό ψωμί.

ΑΓΑΠΗ

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Στίχοι: Κώστας Τριπολίτης

Τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας

Αγάπη του ψωμιού και της φωτιάς

αγάπη της αρμύρας 
ρεκλάμες θα μας πνίξουν κι αδειανά

κονσερβοκούτια μπύρας

Πού να σε ταξιδέψω
γυαλιά και λαμαρίνες

γεμίσανε τα χρόνια

με εκτελεσμένους μήνες

Αγάπη του ψωμιού και της βροχής

αγάπη στα μπαλκόνια

στην άσφαλτο τα αίματα θα δεις

και πλαστικά μπιτόνια

Πού να σε ταξιδέψω

γυαλιά και λαμαρίνες

γεμίσανε τα χρόνια

με εκτελεσμένους μήνες 

Το ψωμί είναι στο τραπέζι
το νερό είναι στο σταμνί
το σταμνί στο σκαλοπάτι
δώσε του ληστή να πιει

Το ψωμί είναι στο τραπέζι
το νερό είναι στο σταμνί
το σταμνί στο σκαλοπάτι
δώσε του Χριστού να πιει

Δώσε μάνα του διαβάτη
του Χριστού και του ληστή
δώσε μάνα να χορτάσει
δωσ’ του αγάπη μου να πιει
ΑΠΟ

ΣΤΙΧΟΙ \ΠΟΙΗΜΑΤΑ \ΜΕΤΕΦΡΑΣΕΙΣ

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΨΩΜΙ

 Της Παναγιάς η πιτούδα.

Τι χρειαζόμαστε:

ΦΥΛΛΟ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ:

• 20 γρ αλεύρι για όλες της χρήσεις
• 50 γρ ζάχαρης
• 1 ασπράδι μεγάλου αυγού
• 80 ml γάλα
• 18 γρ σκόνη κακάο
• 15 γρ βούτυρο
• μια πρέζα αλάτι
• μια χούφτα ψιλλοκομμένα καρύδια

ΙΑ ΤΗΝ ΖΥΜΗ

• 270 γρ αλεύρι για ψωμί
• 30 γρ αλεύρι που φουσκώνει μόνο του
• 8 γρ ξερή μαγιά ή 25 γρ νωπή μαγιά
• 15 γρ γάλα σε σκόνη ή 15ml γάλα εβαπορέ
• 70 γρ ζάχαρη
• 4-5 γρ αλάτι (3/4 κουταλάκι του γλυκού)
• 125 γρ φρέσκο γάλα χλιαρό
• 1 κρόκο μεγάλου αυγού
• 75 γρ χτυπημένη κρέμα γάλακτος
• λίγο γάλα για το άλειμα στο τέλος και καστανή ζάχαρη

8) και την ανοίγουμε σε παραληλόγραμμο με τον πλάστη με προσοχή μην μας βγεί η σοκολάτα μας.9) Επαναλάμβανουμε το παραπάνω βήμα εαν θέλουμε για καλύτερο αποτέλεσμα τρεις φορές, αφηνοντας το για 30 λεπτα καλυμμένο με διαφάνεια να μην ξεραθεί στο φυγείο.10) Τέλος ανοίγουμε τη ζύμη μας πάλι σε χοντρό φύλλο 15 εκατ x 30 εκατ. Κάνουμε μια τομή στη μέση, αφήνοντας 2 εκατ περίπου άκοπη και πλέκουμε κοτσίδα.11) Τοποθετούμε την πλεγμένη ζύμη -καρβέλι σε φόρμα με λαδόκολλα και αφήνουμε τήν ζύμη σκεπασμένη μέχρι το ζυμάρι μας να φουσκώσει για περίπου 1 ώρα. Μετά το περνάμε με γάλα και πασπαλίζουμε με καστανή ζάχαρη.12) Προθερμαίνετε το φούρνο στους 200 βαθμούς και ψήνουμε στους 180 βαθμούς για περίπου 35-40 λεπτά. Αφαιρούμε από το φούρνο και περιμένουμε το ψωμί να κρυώσει πριν το κοψουμε

.
ΑΠΟ ΣΥΝΤΑΓΕς ΤΙΣ ΠΑΡΕΑΣ