-Annie Ernaux, Nobel Văn học 2022-

2/ "Thơ ca trong bản chất của nó là mây. Một thực thể vô định và huyền ảo. Nhưng thơ ca còn là bão tố."

-Nhật Chiêu-

(Jon Fosse)

Jon Olav Fosse là một tác giả, dịch giả và nhà viết kịch người Na Uy. Năm 2023, ông được trao giải Nobel Văn học "vì những vở kịch và văn xuôi sáng tạo đã lên tiếng cho những điều không thể nói được."

Nghệ thuật là lĩnh vực của sự độc đáo vì vậy nó đòi hỏi người viết sự sáng tạo phong cách mới lạ, thu hút người đọc. (Phượng Lưu)

Có tấm lòng làm nền, rồi sau mới có thể làm thơ văn: nếu không, thì ngày đọc vạn lời, ngâm ngàn bài cũng là lời điệu hời hợt bên ngoài, chẳng từ trong lòng sâu sắc, cũng như là hoa giấy, gốc rễ đã không, sự sống chẳng có, cũng chả khác nào chẳng có vật liệu gì mà làm nhà đấy ư?

Làm nhà đã có nền rồi lại phải có gỗ. Mà kiếm gỗ không thể là thứ gỗ tạp nham, gỗ xốp, gỗ tạp loại quanh đầu làng đầu chợ: đã kiếm gỗ thì phải không ngại xa ngại khổ, phải tìm gỗ táu vàng kinh, gỗ lát vàng mới có thể làm rui, làm xà, làm kèo cột, vừa tốt vừa đẹp, mới tránh được cái bệnh lụn vụn cong queo.

(Diệp Tiếp)

2/ "Nhưng có một điều đặc biệt trong bản chất của cái đẹp, một điều đặc biệt trong vị thế nghệ thuật: sức thuyết phục của một tác phẩ nghệ thuật chân chính là tuyệt đối không thể chối bỏ và nó bắt quy thuận thậm chí cả những trái tim ương ngạnh " - Aleksandr Solzhenitsyn

-Stephen King-

2/ "Tôi chỉ thích nó, nhưng thật bực bội vì không có cái gì gọi là một câu hoàn hảo. Mỗi câu đều có thể được cải thiện, có nghĩa là câu đó chưa bao giờ kết thúc".

-Delia Owens là một tác giả, nhà động vật học và nhà bảo tồn người Mỹ. Cô được biết đến nhiều nhất với cuốn tiểu thuyết Where the Crawdads Sing năm 2018-

2/ "Tôi bắt đầu tin văn chương cũng có lửa, làm tan chảy những bức tường thép mà mỗi người tự dựng lên; văn chương cũng là băng, gắn kết những ốc - đảo - người thành một khối, văn chương cũng là nước, dịu dàng mà mãnh liệt vượt qua những rào cản của lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ,..”. (Nguyễn Ngọc Tư)

2)''Sáng tác là một quá trình đầy sự cô đơn. Độc giả thường có xu hướng tiếp cận các sản phẩm của tôi trên căn tính. Đây cũng chính là thách thức lớn nhất đối với tôi khi phải luôn nỗ lực tìm ra khoảng không riêng để giải phóng bản thân khỏi những khuôn mẫu và sự kỳ vọng”. ''-Nilufar Karkhiran Khozani

+Nilufar Karkhiran Khozani (*1983) sinh ở Giessen, Đức, đã theo học ngành Văn học So sánh và Tâm lý học, và hoàn thành khóa đào tạo nhà trị liệu nhận thức hành vi

"Nhìn cho lâu và hết sức chăm chú" là cảm nhận những phần chìm sâu bên trong chứ không chỉ nhìn một cách hời hợt, đơn thuần, phải nhìn bằng trái tim bởi "Đôi mắt thường mù lòa trước điều cốt tử"

"Nhìn thấy sự vật với cặp mắt thành kiến" là góc nhìn bị bó buộc bởi những quan niệm của người đi trước. Trong sáng tác văn học, ta cần phải tìm ra nhiều khía cạnh mới mà không nên chịu ảnh hưởng bởi những luồng tư tưởng cũ.

=> Hai trạng thái sáng tác đối lập nhau.

=> Nhận định khái quát sứ mệnh của nhà văn.

"nhìn thấy sự vật với cặp mắt thành kiến": hiện thực nói chung và văn học nói riêng về cơ bản, không có bất kì một quy tắc ràng buộc nào đối với góc nhìn của từng cá nhân. Chúng không nhất thiết phải đeo đuổi độc nhất một diễn ngôn để tự hoạch định "ý kiến chủ quan" phù hợp với tư duy của cá thể thành "sự thật khách quan" ứng với điều hiển nhiên mà đại bộ phận số đông cho là đúng. Hệ quả là sự sáng tạo bị bó hẹp tối đa và chỉ tuân theo những lỗi mòn cũ rích, người đọc "thiên về việc coi văn học như thấu kính tìm kiếm những biểu hiện hành vi trong đời sống thực hơn là một hệ thống ký hiệu chờ diễn giải" (Trần Thiện Huy)

=> Ý kiến trên đưa ra 2 trạng thái của quá trình sáng tạo

Hiện thực là cánh đồng màu mỡ để người phu chữ gieo trồng những hạt giống văn chương. Song đã là người cầm bút thì đồng nghĩa anh không thể khinh suất với những thứ mình sắp, đang và sẽ viết bởi có thể đề bài đặt ra đã cũ những đáp án thì đã khác rồi! Cuộc sống là khối rubik đa chiều còn người nghệ sĩ phải là kẻ biết phóng "nhãn quan" của mình để "khai sơn phá thạch" những "lớp hoá thạch" mà tiền nhân chưa khơi gợi, chưa nghiền ngẫm mà cuộc đời ban tặng ấy chính là "nhìn kỹ", "nhìn cho lâu và hết sức chăm chú"

"Nhìn thấy sự vật với cặp mắt thành kiến": nghĩa là người nghệ sĩ tự đóng khung tư tưởng của mình song anh không thể xô vào những cánh cửa mà đã có kẻ mở đường như Dovzhenko từng quan niệm: "Hai người cùng nhìn xuống, một người chỉ thấy vũng nước, còn người kia lại thấy những vì sao". Nhà văn phải luôn đau đáu để sáng tạo ra những điều mới mẻ, anh phải đứng trên lập trường của riêng mình, lắng nghe tiếng sóng lòng bên cạnh những con sóng xô của quá khứ.

-’’Nhìn cho lâu và hết sức chăm chú’’: là sự chiêm nghiệm về nhân sinh quan , là sự cảm nhận của mọi giác quan trong cơ thể. Bởi nếu chỉ nhìn một cách hời hợt, ta sẽ chỉ như một nhà tu sa ngã trên con đường hành đạo.

-’’Nhìn thấy sự vật với cặp mắt thành kiến’’: là sự trói buộc của đôi mắt về thế giới quan. Bởi cuộc sống là một chiếc thư viện khổng lồ, nó luôn tạo ra những quyển sách với nhiều căn tính ⇒ ‘’là thách thức lớn nhất đối với nhà văn khi phải luôn nỗ lực tìm ra khoảng không riêng để giải phóng bản thân khỏi những khuôn mẫu và sự kỳ vọng”. ''-Nilufar Karkhiran Khozani