Dit minithema hoort bij Expeditie D&P, een serie van 16 minithema’s voor leerjaar 1 en 2 van het vmbo.

D&P staat voor Dienstverlening en Producten. Dat is een nieuw beroepsgericht vak dat jouw school in leerjaar 3 en 4 gaat aanbieden. Beroepsgericht betekent dat je dingen doet of leert die te maken hebben met werk. Bij Dienstverlening en Producten gaat het om veel verschillende soorten werk: alles wat met diensten en producten te maken heeft.

Ook leer je bij Dienstverlening en Producten na te denken over wat voor soort werk bij jou past. Zo kun je aan het eind van je vmbo een goede keuze voor een vervolgopleiding maken.

In Expeditie D&P maak je een ‘ontdekkingsreis’ naar D&P. Je werkt aan praktische opdrachten, die horen bij
verschillende arbeidsgebieden. Een arbeidsgebied is een
richting waarin je kunt werken, zoals Voeding, Natuurlijke
omgeving of Gezondheid en zorg.

Als start ga je op zoek naar gebruiksvoorwerpen in je eigen leefomgeving. Je gaat uitleg geven over de werking van een apparaat. Je ontdekt ook welke beroepen en vaardigheden bij gebruiksvoorwerpen en apparaten een rol spelen.

Van doen leer je veel. Daarom ga je in dit minithema een of enkele kleine reparaties uitvoeren.

Tot slot word je uitgedaagd om samen met je klasgenoten te gaan ‘battelen’ in de strijd voor het best bedachte gebruiksvoorwerp of apparaat.

In deze opdracht ga je je presentatievaardigheden oefenen en kun je nieuwe doelen uitproberen.

Lees de opdracht.

Marktkoopman/-vrouw

Als tweetal krijgen jullie één minuut om ieder een artikel aan de klas te verkopen. Jullie zijn de marktkoopman/-vrouw. Binnen één minuut moet je je artikel zo aantrekkelijk gepresenteerd hebben dat iedereen het graag wil kopen.

Zoek ieder een artikel (pen, etui, agenda, etc.) en overleg samen hoe jullie de ene minuut gaan invullen. Denk aan je houding, je stemgebruik en enthousiasmering voor het artikel.

                                                                           Geef de korte presentatie.

Geef elkaar 1 tip en 1 top.

In de komende taak ga je een gebruiksvoorwerp van dichtbij bekijken en uitzoeken welke kosten hierbij horen. Dit doe je aan de hand van verlichting.

Verlichting gebruiken we allemaal, maar welke soorten zijn er en waarom gebruiken we verlichting? Wat kost het om verlichting te gebruiken?

Deze taak heeft twee opdrachten. Dit lijkt weinig, maar het grootste gedeelte van de tijd zul je bezig zijn met het maken van de tentoonstelling.

Dit uitleggen (presenteren) ga je doen aan je ouder(s)/verzorger(s) of een (ander) familielid. Degene(n) aan wie je de presentatie geeft, is (zijn) ook degene(n) die deze taak beoordeelt (beoordelen).

Als klas gaan jullie je voorbereiden op het uitvoeren van een fietsencheck en reparatie van kleine onderdelen.

Om verstand van zaken te krijgen, ga je eerst leren op welke onderdelen een fiets nagekeken moet worden voor de veiligheid. Vervolgens ga je een lijst maken van onderdelen die door jullie als klas te repareren zijn.

Tot slot volgt de uitvoering van de check en reparatie.

Een apparaat is een mechanisch hulpmiddel, toestel.

Je plattegronden worden beoordeeld op de volgende punten:

• Heb je de ruimtes op schaal getekend?

• Heb je de gevraagde symbolen verwerkt?

• Heb je de gevraagde afbeeldingen op de plattegronden geplakt?

Opdracht:

Je gaat van 2 ruimtes/kamers in je huis een plattegrond tekenen.

Ga als volgt te werk:

• Pak een rolmaat, een kladblaadje, 2 A3-vellen wit papier, een potlood en een liniaal. 

• Meet de ruimtes op met de rolmaat en noteer de afmetingen op een kladblaadje.

• Teken de 2 ruimtes op een passende schaal op de A3-vellen.

• Geef op de plattegronden aan waar deuren, ramen, kasten en/of overige meubelen zijn. Gebruik hiervoor de symbolen uit het overzicht hierna.

• Ga vervolgens op zoek naar 4 gebruiksvoorwerpen en/of apparaten in elk van de 2 ruimtes. In totaal zoek je dus 8 gebruiksvoorwerpen en/of apparaten.

• Zoek afbeeldingen van de door jou gevonden gebruiksvoorwerpen en/of apparaten en print deze uit.

• Plak de 8 afbeeldingen op de juiste plaats op de plattegronden.

Maak een foto van de plattegronden.

Sla de foto’s op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Plattegrond 1 [je naam en klas] en HA Plattegrond 2 [je naam en klas] .

Lever de plattegronden in. Vergeet niet je naam en klas erop te zetten!

Bij deze opdracht gaan jullie verschillende soorten verlichting onderzoeken.

Ga naar de volgende site:

https://www.straluma.nl/

Zoek naar de 5 verschillende soorten verlichting op die site.

Geef de soorten verlichting en omschrijf kort het doel ervan. Er is een voorbeeld voor je ingevuld.

Als je een product koopt, is er meestal al veel mee gebeurd.

Neem als voorbeeld een (aluminium) fiets.

De productieweg van een aluminium fiets begint bij het ontwerp en het winnen van bauxiet (grondstof voor aluminium). Hij eindigt uiteindelijk bij de fietshandelaar die de fiets verkoopt aan de consument.

Tijdens deze productieweg gebeuren verschillende dingen met het bauxiet en worden verschillende bedrijven ingeschakeld. 
Elk bedrijf koopt van het vorige bedrijf iets in, om het vervolgens zelf te bewerken en het dan aan het volgende bedrijf verder te verkopen.

Bedrijfskolom

Zo vormen de bedrijven ‘schakels’ van een keten. Tussen elke schakel vindt verkoop van een (tussen)product plaats.

De keten met schakels noemen we ook wel de bedrijfskolom. In de bedrijfskolom kun je dus zien welke bedrijven er achtereenvolgens worden ingeschakeld bij de totstandkoming van een bepaald product. Met andere woorden: het laat de productieweg zien van oerproduct tot consument.

Jullie gaan je kennis over verlichting delen met anderen. Hiervoor maken jullie een tentoonstelling.

Welke onderdelen moeten worden tentoongesteld?

• minstens 3 soorten verlichting en korte toelichting

• minstens 2 typen lampen en een korte toelichting

• bedrijfskolom voor lampen: de 5 stappen (van idee naar gebruik)

• werking van minstens 1 type lamp

Wat kan er extra worden verwerkt?

• plattegrond van een ruimte met inrichting en verlichting.

• werking van meerdere type lampen.

• aanschafkosten en voorbeeld van verbruikskosten

• informatie over beroepen in de bedrijfskolom voor lampen

Hoe moet de tentoonstelling worden vormgegeven?

• 2D: op een vel A2-karton

Bij minithema 2 Kunst & zo (leerjaar 1) hebben jullie al ervaring opgedaan met het tentoonstellen van gemaakt materiaal. Overleg samen en wissel ervaringen uit. Noteer in de tabel de do’s en don’ts. Met andere woorden: hoe stel je iets tentoon en wat kun je beter niet doen.

Maak een opzet hoe jullie je tentoonstelling gaan vormgeven. Gebruik hiervoor kladpapier. Als de opzet niet tijdens de les afkomt, kun je er samen op een later moment verder aan werken, thuis of op school bijvoorbeeld.

Belangrijk!

Soms neemt het maken van een opzet en het komen tot ideeën veel tijd in beslag. Dit is niet erg. Het uiteindelijke resultaat zal alleen maar beter worden wanneer je er goed over nagedacht hebt.

Bekijk het voorbeeld op in je leerwerkboek. Het kan jullie helpen om tot extra ideeën voor de tentoonstelling te komen.

Belangrijk!

Het is niet de bedoeling dat je het voorbeeld letterlijk overneemt!

Bovendien laat het voorbeeld niet alle verplichte onderdelen zien.

Maak jullie tentoonstelling.

Belangrijk!

Deze tentoonstelling ga je niet presenteren.

Je kunt de verplichte onderdelen dus niet achteraf nog toelichten.

Alle onderdelen moeten daarom duidelijk zichtbaar zijn en voorzien van een korte toelichting.

Jullie tentoonstelling wordt beoordeeld op de volgende punten:

• Zijn minstens 3 soorten verlichting aanwezig met korte toelichting?

• Hebben jullie minstens 2 typen lampen genoemd met korte toelichting?

• Hebben jullie de werking van minstens 1 type lamp uitgelegd?

• Hebben jullie de beroepskolom voor lampen zichtbaar gemaakt, met de 5 stappen (van idee naar gebruik)?

• Hebben jullie extra dingen verwerkt?

• Ziet jullie A2-vel er netjes uit?

• Hebben jullie correct Nederlands gebruikt?

Maak een foto van jullie A2-vel.

Sla allemaal de foto op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Tentoonstelling  [jullie namen en klas].

Lever jullie A2-vel in. Vergeet niet jullie naam en klas erop te zetten!

Kies een apparaat waarover je de presentatie wilt houden.

Tips!

• Bedenk dat sommige apparaten een ingewikkelde werking hebben die misschien lastig uit te leggen is.

• Als je het moeilijk vindt om een apparaat te kiezen, kun je wellicht kijken naar de plattegrond die je gemaakt hebt bij de Oriëntatie.

 Noteer van welk apparaat jij de werking gaat uitleggen.

Mijn gekozen apparaat:

................................................................

Opdracht

Voordat je een beoordelingsformulier gaat maken, ga je eerst nadenken over de vorm van de presentatie.

Deze mag je op 2 manieren geven:

1       d.m.v. een instructiekaart

2       d.m.v. een zelfgemaakt filmpje

Maak je keuze door na te denken wat het beste bij je past, wat je goed kunt en wat het meest prettig voor jou voelt.

Tip!

Houd in je keuze rekening met het volgende.

Bij het gebruik van een instructiekaart kun je tijdens de presentatie nog informatie toevoegen.

Als je kiest voor een instructiefilmpje, bedenk dan dat je handig moet zijn met filmapparatuur, eventuele montage en het tonen van de film. Ook zul je de meeste van je presentatievaardigheden al in het filmpje tonen. Dit kan weer een voordeel zijn als je het niet prettig vindt om ‘live’ te presenteren.

Bekijk op de bladzijden in je leerwerkboek een voorbeeld van de drie onderdelen die je moet laten zien of uitleggen:

1       onderdelen van het apparaat

2       techniek van het apparaat

3       gebruik van het apparaat

Plak in je leerwerkboek een afbeelding van het door jou gekozen apparaat.

Zoek informatie op over:

• de onderdelen

• de technische werking en

• het gebruik van jouw apparaat.

Schrijf en/of teken deze informatie op papier.

Schrijf en/of teken de ideeën die je hebt over hoe je presentatie eruit moet zien.

Tip!

Denk bij een instructiefilmpje ook aan de achtergrond die je gaat gebruiken.

Laat het ontwerp aan je docent zien.

Verwerk eventuele tips.

Maak de instructiekaart of het instructiefilmpje.

Heb je een instructiekaart gemaakt? Maak er dan een foto van en sla deze op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Instructiekaart [je naam en klas].

Lever de foto ook in. Doe je dat op papier? Zet dan je naam en klas erop.

Heb je een instructiefilmpje gemaakt? Sla dat dan op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Instructiefilmpje [je naam en klas].

Lever je instructiefilmpje ook in.

Spreek een datum en tijd af met de persoon/personen aan wie je de presentatie gaat geven.

Maak in Word een beoordelingsformulier.

Ga als volgt te werk:

• Zoek het formulier Competentie presenteren op, dat je bij opdracht 3 uit de Oriëntatie van dit minithema hebt gemaakt.

• Neem de lijst over in een Word-document, met jouw aanvullingen.

• Zet boven het formulier:

o   Naam leerling: [jouw naam]

o   Naam beoordelaar: [naam van de beoordelaar]

• Zet onderaan je Word-document een leeg tekstkader met daarboven: ‘Toelichting beoordelaar(s)’

• Sla het formulier op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Formulier Competentie presenteren [je naam en klas].

• Print het formulier uit.

Geef de presentatie.

Laat na afloop de persoon/personen waarvoor je de presentatie hebt gegeven de beoordeling invullen.

Lever het ingevulde formulier in bij je docent.

Bekijk, in de klas, de video van de ANWB over fietsverlichting die je docent laat zien.

In de video wordt verteld welke verlichting verplicht is en in orde moet zijn.

Zet in de tekening in je leerwerkboek een rondje op de plaats van de onderdelen die in de video besproken worden. Noteer daarbij kort waar dit onderdeel aan moet voldoen om het veilig te maken.

Een voorbeeld is alvast voor je ingevuld.

Tip!

Als de video te snel gaat, vraag je docent dan om hem na elk belangrijk stukje te pauzeren.

Bekijk nu in de klas de video van de ANWB over de fietscheck. In de video wordt verteld welke onderdelen verplicht en in orde moeten zijn met het oog op de veiligheid.

Zet in de tekening hierna een rondje op de plaats van de onderdelen die in de video besproken worden. Noteer daarbij kort waar dit onderdeel aan moet voldoen om het veilig te maken.

Tip!

Vraag ook hierbij aan je docent om de video na elk belangrijk stukje te pauzeren als het te snel gaat.

Bekijk de tweede video nogmaals.

Noteer in het schema in je leerwerkboek welke onderdelen jullie zelf na de check kunnen repareren. Doe dit klassikaal en in overleg met je docent.

Belangrijk!

Laat de laatste kolom nog leeg.

Als klas hebben jullie nu samen met je docent een lijst gemaakt van kleine reparaties die jullie zelf uit kunnen voeren.

Welk materiaal is daarvoor nodig?

Noteer in de laatste kolom welke materialen nodig zijn om de reparaties uit te kunnen voeren. Jullie docent geeft aan wat op school aanwezig is en wat eventueel gekocht wordt.

Je werkt in een groepje van 5 of 6.

Jullie gaan, in een groepje, een fiets checken.

Spreek met jullie docent af welke leerling uit jullie groepje zijn/haar fiets meeneemt. Spreek ook af wanneer hij/zij dat doet.

Schrijf dit in je agenda en hieronder.

Datum en lesuur:                   _____________________________________________

Naam leerling:             _____________________________________________

Voer nu de check uit. Gebruik hiervoor de checklist die je van je docent krijgt.

Bespreek na de check welke reparaties uitgevoerd kunnen worden. Als er minder reparaties dan groepsleden zijn, werk dan samen aan de reparaties. Maak een eerlijke verdeling en vul de tabel in.

Voer de reparaties uit.

Tip!

Vraag om hulp aan anderen of aan jullie docent als jullie er niet uitkomen.

Ruim alles netjes op.

Jullie hebben geoefend met het checken van een fiets. Nu is het tijd om alle andere fietsen van de leerlingen van school te checken en te repareren waar nodig.

Spreek met jullie docent een datum en een lesuur af waarop zoveel mogelijk fietsen van de hele klas een check en reparatie krijgen.

Datum: ____________________________________________

Lesuur: ____________________________________________

Jullie docent verdeelt de klas in 3 groepen.

Schrijf op welke leerlingen in jouw groepje zitten.

Jullie groepje krijgt een aantal fietsen om te checken en te repareren.

Aantal fietsen:   ________

Ga als volgt te werk.

Jullie fietscheck en reparaties worden beoordeeld op de volgende punten:

• Hebben jullie de checklists van de fietsen volledig ingevuld?

• Hebben jullie actief aan de fietscheck en reparaties deelgenomen?

• Hebben jullie de reparaties goed uitgevoerd?

• Hebben jullie goed samengewerkt, elkaar goed geholpen?

Vraag aan je docent de fietsen die jullie groepje gaat checken en repareren.

Controleer of bij elke fiets een klembord met checklist zit. Als dit niet zo is, vraag je docent dan alsnog daarom.

Controleer of onderaan de checklist staat van wie de fiets is. Als dit niet zo is, vul dan alsnog de naam van de fietseigenaar in.

Voer de check uit.

Belangrijk!

Vergeet niet, na afloop van de check, je naam/jullie namen onderaan de checklist in te vullen.

Overleg met je docent welke reparaties jullie wel en welke jullie niet gaan uitvoeren.

• Verdeel de reparaties over de leden van je groepje.

Belangrijk!

Zorg voor een eerlijke verdeling!

• Voer de benodigde reparaties uit.

Belangrijk!

Vergeet niet, na afloop van een reparatie, je naam/jullie namen onderaan de checklist in te vullen.

• Controleer of alle checklists zijn ingevuld. Als dit niet zo is, doe dit alsnog.

Ruim alles netjes op.

In deze taak gaan jullie in groepjes een gebruiksvoorwerp of apparaat bedenken, tekenen en presenteren. De presentatie vindt plaats in groepjes, in de vorm van een battle tegen een andere groep.

Welk idee dient het doel het beste en is het meest origineel?!

Misschien zijn de meest bekende battles die van The Voice of Holland.

Een strijd tussen twee partijen met als doel bepalen wie het beste is, in dit geval met zingen. Het is een strijd zonder verbaal of fysiek geweld.

Jullie battle gaat groep tegen groep om de beste uitvinding.

Jullie gaan brainstormen over een idee.

Belangrijk!

Het bedenken van een idee is het halve werk. Samen brainstormen over een idee kan tijd in beslag nemen. Dit is niet erg. Neem als groep de tijd voor zolang je maar actief nadenkt.

Overleg met elkaar welk probleem jullie met het gebruiksvoorwerp of apparaat op willen lossen, of wat jullie comfortabeler willen maken.

Wij willen het volgende probleem oplossen:

_____________________________________________

_____________________________________________

OF

Dit willen wij comfortabeler maken:

_____________________________________________

_____________________________________________

Schrijf al jullie ideeën voor een gebruiksvoorwerp of apparaat op een apart vel papier op.

Noteer jullie idee. Neem hiervoor de volgende woordspin op een apart vel over en vul hem in.

Belangrijk!

Zorg dat andere groepjes jullie idee niet zien of horen.

Werk jullie ontwerp – in het klad - uit.

Vraag jullie docent om feedback. Verwerk deze indien nodig.

Maak nu een definitief ontwerp, Dit kunnen jullie doen:

• op de computer

• met knippen en plakken

• door te tekenen

• op een andere, zelfgekozen, manier

Jullie ontwerp wordt beoordeeld op de volgende punten:

• Is jullie idee duidelijk (goed zichtbaar)?

• Is jullie idee origineel?

• Hebben jullie aangegeven van welke materialen jullie gebruiksvoorwerp/apparaat gemaakt is?

• Past jullie vormgeving bij het apparaat?

• Ziet jullie ontwerp er netjes (niet slordig) uit?

Hebben jullie het ontwerp op de computer gemaakt? Sla het dan allemaal op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Ontwerp [jullie namen en klas].

Hebben jullie het ontwerp getekend, geknipt en geplakt of op een andere manier gemaakt? Maak dan een foto ervan en sla deze allemaal op in je Expeditie DenP-mapje onder de naam HA Ontwerp [jullie namen en klas].

Bereid jullie battle goed voor.

Jullie battle wordt beoordeeld op de volgende punten:

• Is het duidelijk om welk gebruiksvoorwerp/apparaat het gaat?

• Hebben jullie duidelijk aangegeven welk probleem het gebruiksvoorwerp/apparaat oplost of welk comfort het vergroot?

• Is jullie idee origineel?

• Hebben jullie aangegeven hoe het gebruiksvoorwerp/apparaat werkt?

• Hebben jullie een geschikte vormgeving bedacht?

• Hebben jullie aangegeven hoe mensen het gebruiksvoorwerp/apparaat moeten of kunnen gebruiken?

• Hebben jullie het idee enthousiast en overtuigend gepresenteerd?

Vraag jullie docent wanneer de battle is, hoelang hij duurt en tegen welk groepje jullie gaan battelen.

Onze battle is op:             ______________________________________ (datum en lesuur)

Onze battle duurt:             ______________________________________

Wij battelen tegen:

(schrijf de namen van jullie groepje en het groepje van de tegenstander bij de bokshandschoenen)

Verdeel de taken.

Geef de battle en beoordeel, samen met je eigen groepje, de groepjes van de andere battles.

Ga voor het beoordelen als volgt te werk:

• Neem het volgende beoordelingsformulier in Word over.

• Print voor elk te beoordelen groepje het formulier uit.

• Kijk en luister samen met je groepje naar de andere battles.

• Vul voor elk groepje uit de andere battles het formulier in.

Belangrijk!

Overleg voor het geven van de beoordelingen goed met je groepje. Als je het niet met elkaar eens bent, probeer elkaar dan met argumenten te overtuigen.

• Doe, als alle battles klaar zijn, de beoordelingen in een enveloppe en overhandig deze aan de groepjes die jullie beoordeeld hebben.

• Het groepje met het hoogste gemiddelde mag zich de winnaar noemen! Welk groepje heeft gewonnen? Noteer de namen.

• Welke tips en tops heeft jullie groepje gekregen?

In deze taak leg je de focus op je positieve kwaliteiten. Als eerste maak je zelf een top 10 van positieve kwaliteiten die je bij jezelf vindt passen. Dit laat je ook 1 of 2 personen uit je directe omgeving doen: je ouder(s)/verzorger(s), oma, opa of tante bijvoorbeeld.

Samen bespreek je overeenkomsten en verschillen.

Tot slot maak je samen een overzicht van beroepsrichtingen die bij jouw kwaliteiten zouden (kunnen) passen. Ook kijk je naar beroepen die aansluiten bij dit minithema Handig.

Je sluit af door twee werkafspraken met jezelf te maken.

Knip de kwaliteitskaartjes op werkblad A uit. Je vindt werkblad A achterin dit minithema (Bijlage 1 Werkbladen).

Maak een top 10 van kwaliteiten die je bij jezelf vindt passen. Als je dit lastig vindt, zoek er 10, leg ze 1 of 2 dagen opzij en bekijk daarna of je er nog zo over denkt. Zo niet, pas je top 10 dan aan.

Vul de 1^e kolom van de tabel in je leerwerkboek in.

Geef de kaartjes daarna aan 1 of 2 personen uit jouw directie omgeving, zoals je ouder(s)/verzorger(s), opa, oma of tante. Vraag diegene(n) om uit de kaartjes voor jou een top 10 samen te stellen en om deze in te vullen in de 2^de (respectievelijk 3^de) kolom van de tabel.

Bespreek de overeenkomsten en verschillen met elkaar. Maak daarover aantekeningen in de 4^de, respectievelijk 5^de kolom.

Vul de laatste kolom van de tabel in, 1 of 2 dagen nadat je de overeenkomsten en verschillen hebt besproken. Zo heb je tijd om na te denken over de kwaliteiten die door de ander(en) zijn ingevuld.

Knip de kaartjes met beroepsrichtingen op werkblad B uit. Je vindt werkblad B achterin dit minithema (Bijlage 1 Werkbladen).

Bekijk samen met degene(n) die in opdracht 1 jouw kwaliteiten heeft (hebben) benoemd, je definitieve top 10. Vul de tabel (kolom 1 en 2) hieronder samen in. 

Tip!

Je hoeft niet bij elke kwaliteit een beroepsrichting te noteren. Samen kom je er misschien achter dat bij enkele richtingen meerdere kwaliteiten passen. Als je tot 3 richtingen komt, is dit al een heel mooi resultaat.

Zoek op internet 1 of meer voorbeelden van beroepen uit de genoemde richtingen. Zet deze in de 3^de kolom.

Kwaliteiten zijn altijd in ontwikkeling. Perfect bestaat niet en hoeft ook niet. Toch kun je je kwaliteiten verbeteren. Je gaat aangeven aan welke kwaliteiten je wilt werken, welk doel je daarbij wilt bereiken en waarom.

Kies twee kwaliteiten waar je het komende halfjaar aan wilt gaan werken.

Vul in deze kwaliteiten in in je leerwerkboek.