Karty sukcesu, porażek i wyzwań.

1. Co uważacie za sukces, porażkę i wyzwanie?

2. Wskaż 5 działań, wydarzeń, które generują wśród uczniów przekonanie o sukcesie na rynku pracy.

3. Wskaż 5 działań, wydarzeń które generują wśród uczniów przekonanie o porażce na rynku pracy.

4. Wskaż 5 działań, wydarzeń które stoją obecnie przed młodymi osobami.

5. Zidentyfikuj i wybierz drogą głosowania po 5 opinii, a następnie zapisz je na kartach sukcesu, porażki i wyzwania.

6. 
   

Metoda: Brainwriting. Metoda kreatywnego myślenia 635.

6 osób - 3 pomysły- 5 minut.

Każdy uczestnik zapisuje swoje pomysły, ewentualnie wykonuje rysunek.

Kiedy mija czas, osoby w grupie wymieniają się kartkami zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Osoba, która otrzyma kartkę, może kontynuować zawarty na niej pomysł lub wymyślić coś nowego. Nie można jednak krytykować żadnego pomysłu.

Przez 6 rund ( 30minut) powstaną pomysły, które należy w grupach przeduskutować.

https://www.szkolazklasa.org.pl/wp-content/uploads/2016/11/myslenie_projektowe_design_thinking_z_klasa_mala_wersja_1.pdf

https___www.szkolazklasa.org.pl_wp-content_uploads_2016_11_narzedzia-do-design-thinking.pdf

https___www.szkolazklasa.org.pl_wp-content_uploads_2016_11_design_thinking_w_praktyce_studium_przypadku_1.pdf

Przybornik Projektu Edukacyjnego - Fundacja Szkoła z Klasą (szkolazklasa.org.pl)

Design Thinking. Dobre praktyki 2023/24 - Fundacja Szkoła z Klasą (szkolazklasa.org.pl)

Jak pracować metodą projektu edukacyjnego? - Fundacja Szkoła z Klasą (szkolazklasa.org.pl)

Karty pracy i infografiki projektowe - Fundacja Szkoła z Klasą (szkolazklasa.org.pl)

Alfa - narzędzie pracy - Fundacja Szkoła z Klasą (szkolazklasa.org.pl)

https://zasobyip2.ore.edu.pl/uploads/publications/2b2f8262249d90948103415ea4926147

j__fazlagic_kompendium_wiedzy_kompetencje_kluczowe .pdf

Przykłady praktyczne projektów:

Przykładowe projekty stworzone do konkursu | Projektanci edukacji

Analiza narzędzi przydatnych podczas realizacji projektów edukacyjnych.

Zapoznaj się w swoim zespołem z wybranymi narzędziami z jednego z projektów i dokonajcie wyboru 2-3 narzędzi, które uznacie za najbardziej interesujące, przydatne podczas realizacji działań projektowych.

Następnie zaprezentujcie wybrane narzędzia pozostałym uczestnikom (np. w formie map myśli, prezentacji, krótkiego wystąpienia) uzasadniając ich przydatność w pracy nauczyciela podczas realizacji projektów.

Zintegrowana platforma edukacyjna:

Zintegrowana Platforma Edukacyjna (zpe.gov.pl)

Szkoła ćwiczeń:

https://efs-archiwum.men.gov.pl/wp-content/uploads/2022/02/Model-szko%C5%82y-%C4%87wicze%C5%84.pdf

https://efs-archiwum.men.gov.pl/wp-content/uploads/2023/05/Przewodnik-po-zasobach-szkol-cwiczen-ORE.pdf

Szkoła ćwiczeń − materiały do pobrania – Ośrodek Rozwoju Edukacji (ore.edu.pl)

Szkoła dla innowatora:

Strona główna - Szkoła dla Innowatora % (ceo.org.pl)

,,Szkoła dla innowatora" - materiały dla nauczycieli wspierające kształtowanie u uczniów kompetencji przyszłości - Laboratoria Przyszłości - Portal Gov.pl(www.gov.pl)

Dostępna szkoła:

Model Dostępnej Szkoły (MDS) - Dostępna Szkoła (dostepnaszkola.info)

• Canva – materiały graficzne

• Classroom, Teams – gromadzenie materiałów, współdzielenie dokumentów, organizacja spotkań, przeprowadzanie ankiet,

• Trello – harmonogram działań, gromadzenie materiałów

• Mentimeter – zbieranie informacji zwrotnej 

• Genially – przygotowanie interaktywnych prezentacji 

• Audacity – do podcastów 

• FilmoraGo – do filmów i reportaży

• Roboty Photon do wizualizacji projektów z obszaru programowania

Przykładowe formy prezentacji:

• film,

• podcast,

• strona internetowa,

• kanał na YT,

• vlog,

• prezentacja,

• broszura,

• magazyn on-line,

• wystawa,

• lapbook,

• przedstawienie,

• spotkania on-line,

• pokaz,

• warsztaty,

• wizualizacja z wykorzystaniem robotów,

• happening.

• zmiany technologiczne;

• wzrost poziomu wykształcenia;

• wzrost udziału sektora usług w PKB;

• liberalizacja handlu międzynarodowego;

• preferencje pracowników;

• zmiany w organizacji przedsiębiorstw.

Występuje obecnie zjawisko stygmatyzacji poprzez „negatywną selekcję”, skutkujące

dużym ryzykiem bezrobocia wśród słabo wykształconych pracowników w krajach najbogatszych.

Sporym wyzwaniem dla rynku pracy w krajach europejskich jest zjawisko polegające na tym, że pewna część młodych osób pozostaje poza nim: są to ludzie, którzy jednocześnie nie uczą się, nie pracują, ani nie przygotowują się do zawodu (tzw. NEETs – ang. not in employment, education or training).

• rolnik/hodowca (urban grower) – jeszcze kilka lat temu na świecie obowiązywał schemat produkcji żywności, który utrwalił się kilka tysięcy lat temu wraz z powstaniem pierwszych miast: żywność była produkowana w przeważającej większości na terenach rolniczych, obecnie schemat ten ulega modyfikacji;

• projektant przyjaznych dla środowiska czystych pojazdów (clean car engineer) – inżynierowie na całym świecie starają się projektować coraz to bardziej wydajne

samochody;

• technolog jakości wody (water quality technician) – kiedyś synonimem wartości były pieniądze, dzisiaj w obliczu zmian klimatycznych rośnie wartość wody jako rzadkiego i cennego zasobu, którego nie można zastąpić niczym innym (nie ma substytutów);

• badacz środowiska (natural scientist) – ze względu na wzrastające zapotrzebowanie na wiedzę z zakresu ochrony środowiska rośnie także zapotrzebowanie na naukowców zajmujących się tym obszarem oraz wyniki ich prac;

• pracownik odzyskujący odpady (recycler) – ponowne wykorzystanie odpadów generuje potrzebę zatrudniania osób obsługujących ten proces;

• robotnik budowlany wyspecjalizowany w zielonych technologiach (green builder) –

lawinowo rośnie liczba budynków wznoszonych z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, przy pomocy nowych materiałów i wyposażonych w przyjazne środowisku instalacje, to z kolei wymaga zatrudniania w sektorze budowlanym pracowników znających te zagadnienia;

• nauczyciel zielonych technologii – edukacja proekologiczna powinna zaczynać się na wczesnych etapach rozwoju dziecka, dlatego potrzebni są w systemie edukacji nauczyciele rozumiejący kwestie związane z zielonymi technologiami;

• dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju (chief sustainability officer) – stanowisko to

odzwierciedla zmiany, jakie zachodzą w świecie wielkich korporacji;

• producenci syntetycznego mięsa (in-vitro meat scientist) – na świecie prowadzone są zaawansowane badania zmierzające do opracowania przemysłowej technologii produkcji białka zwierzęcego w sposób syntetyczny, metodami laboratoryjnymi.

1. Zdolność do odnajdywania sensu (sense-making) – w miarę postępowania robotyzacji i automatyzacji coraz większej liczby działań, umiejętności techniczne związane z obsługą maszyn, w tym także programowaniem. Komputery dzięki swojej mocy obliczeniowej będą w stanie zastępować człowieka w takich zadaniach jak analiza danych. Największą wadą komputerów jest ich niezdolność do wykazywania się kreatywnością. Obszarem, w którym ludzie będą nadal

dominować nad maszynami, będzie zdolność do krytycznego myślenia i tworzenia sensu. Można więc powiedzieć, że jeśli ktoś planuje swoją karierę zawodową w perspektywie 15–20 lat, powinien raczej inwestować swój czas w samorozwój w obszarze filozofii, etyki, socjologii, historii (przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do

m.in. logicznego myślenia i krytycznego myślenia, które to umiejętności rozwija się,

ucząc się przedmiotów ścisłych).

2. Kompetencje społeczne – praca zespołowa, umiejętność rozwiązywania konfliktów, komunikacja interpersonalna, kompetencje międzykulturowe.

3. Zdolność adaptacji i elastyczność – znikają zawody wymagające średnich umiejętności, ponieważ zostają one wyparte przez automatyzację (np. w bankowości) lub przez

offshoring (przenoszenie procesów w firmie poza jej siedzibę). Jednocześnie rośnie liczba miejsc pracy wymagających bardzo niskich kwalifikacji, np. w związku z rosnącym na świecie ruchem lotniczym potrzeba coraz więcej pracowników obsługi lotnisk, ale także zawodów wymagających bardzo wysokich kwalifikacji. W tej drugiej

grupie zawodów szczególnie liczy się zdolność adaptacji do nowych warunków.

4. Umiejętność myślenia komputacyjnego – z jednej strony otaczające nas komputery

pozwalają odciążyć nasz mózg od zadań obliczeniowych, które musieli wykonywać

nasi dziadkowie i ojcowie, z drugiej – w obliczu olbrzymiej liczby danych, jakie nas

otaczają, zdolność do wykonywania wszystkich szacunkowych operacji matematycznych staje się bardzo ważna. Pozwala bowiem rozstrzygnąć np.: czy na fakturze za toner do drukarki powinna widnieć kwota 200 tysięcy dolarów? Pracownicy cechujący się deficytem tej

umiejętności są dużym zagrożeniem dla każdego pracodawcy.

5. Kompetencje medialne – umiejętność korzystania z nowych mediów stanie się

niedługo bardzo ważna, ponieważ tradycyjne media, takie jak radio czy telewizja, przestaną być monopolistami. Jeszcze dziesięć lat temu w podręcznikach marketingu internet traktowano jako medium pomocnicze na równi m.in. z bannerami i gadżetami (BTL).

6. Międzydyscyplinarność – wielu współczesnych problemów, nie można rozwiązać przy pomocy wiedzy z zakresu wyłącznie jednej dyscypliny naukowej. Dla pracowników firm zajmujących się analizą trendów rynkowych oraz pracowników centrów badawczo-rozwojowych oznacza to, że będą musieli poruszać się „w poprzek” dyscyplin: biolodzy będą musieli zrozumieć matematykę, a matematycy biologię. Idealny pracownik przyszłości to ktoś, kto jest wyposażony w „umiejętności w kształcie litery T”.

7. Zdolność do projektowania (design mindset) – z wielu badań wynika, że sposób, w jaki zaprojektujemy nasze otoczenie, ma wpływ na to, jak postrzegamy świat oraz

jak się zachowujemy. Zdolność do radzenia sobie z przeładowaniem kognitywnym dotyczy umiejętności filtrowania i ignorowania pewnych informacji.

8. Umiejętność współpracy w zespołach wirtualnych – coraz więcej zadań, które wykonujemy, wymaga współpracy osób znajdujących się w dużej odległości od nas. W ten sposób powstają wirtualne zespoły.

1) Odkrywanie przez dociekanie – naturalną potrzebą dziecka jest poznawanie nowych zjawisk, zadawanie pytań i bycie ciekawym otaczającego go świata. Jednym z wariantów praktycznego wykorzystania „zadziwienia”

jako metody nauczania jest „Odkrywanie przez Dociekanie” (IBL, czyli inquiry-based

learning).

• „Jeśli coś wykonujemy, pamiętamy na dłużej”.

• „Lubimy robić eksperymenty”.

• „Lubimy wyzwania”.

• „Jest przyroda w szkole oraz przyroda (ciekawsza) poza nią”.

Podstawy edukacji kreatywnej prowadzonej w ramach wdrażania tej koncepcji stanowią praca zespołowa i dostęp do wielu zasobów. Oprócz tych dwóch postulatów zaproponowano:

a) poszukiwanie nowych rozwiązań – np. uczniowie rozwiązują problem świateł

ulicznych dla kierowców cierpiących na daltonizm;

b) burzę mózgów – np. poszukiwanie rozwiązania zbyt szybko stygnącej kawy

w kubku (uczniowie poszukują jak największej liczby rozwiązań problemu);

c) opracowywanie nowych pomysłów i dostrzeganie istniejących rozwiązań z nowejperspektywy;

d) łączenie dwóch problemów lub pomysłów w jeden, np. jak wyglądałaby bitwa pod Wiedniem, gdyby odbywała się w realiach współczesnego świata.

Ważnym elementem strategii sprzyjającej rozwojowi kreatywności jest środowi-

sko. Powinno ono motywować, pobudzać do myślenia, a jednocześnie zapewniać

bezpieczeństwo.

2) Zwiększenie roli zabawy w nauczaniu – w wyniku zarówno ogólnych zmian w mentalności młodzieży, jak i rozwoju sektora rozrywki oczekiwania ze strony uczniów w zakresie uatrakcyjnienia procesu dydaktycznego znacznie wzrosły. Dzięki wykorzystaniu urządzeń mobilnych uczniowie mogą uczestniczyć

w grach, podczas których zdobywają i poszerzają wiadomości o świecie. Największą

zaletę gier w porównaniu z innymi formami uczenia się stanowi ich silny pozytywny

wpływ na poziom motywacji. Stworzenie wartościowej, skutecznej gry edukacyjnej

jest niezwykle jednak kosztowne. Gry edukacyjne nie powinny być traktowane jako sposób na odciążenie nauczyciela, lecz jako uzupełnienie jego kompetencji.

3) Nauka przez doświadczanie i rozwiązywanie problemów – ma na celu przede wszystkim przybliżenie zagadnień, z którymi uczniowie stykają się w szkole, do rzeczywistych problemów życiowych.

4) Projektowanie doświadczeń uczniów –

wątki związane z psychologią uczenia się. Dobrym przykładem może być tutaj projek-

towanie doświadczeń edukacyjnych ucznia. „Uczenie się przez zadziwienie” (learning

through wonder) (Ferguson i in. 2019, s. 22) polega na wprowadzaniu do procesu edukacyjnego elementu zaskoczenia ucznia. Nauczyciel w świetle tej koncepcji powinien tak kierować procesem nauczania, aby co jakiś czas wywoływać zdumienie, zaciekawienie ucznia.

W procesie nauczania należy zaprojektować następujące fazy:

• antycypację – uczniowie utrzymywani są w napięciu, oczekując na pewne wydarzenie;

• zdarzenie – uczniowie doznają uczucia zdziwienia;

• badanie – uczniowie rozpoczynają poszukiwanie wyjaśnienia zjawiska, które ich zadziwiło;

• odkrycie – uczniowie poznają znaczenie i potrafią wyjaśnić zaobserwowane zda-

rzenie lub zjawisko;

• propagację – uczniowie „oswajają się” z nowo zdobytymi wiadomościami, zaczynają stosować je w praktyce oraz cieszą się z poszerzenia wiedzy.

5) Nauka krytycznego myślenia – kształtowanie w szkołach krytycznego myśleniato nieustannie powtarzający się postulat. Tej umiejętności wymagają bowiem zarówno pracodawcy (rynek pracy), jak i aktualna rzeczywistość społeczna, obfitująca

w takie zjawiska jak rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji (fake news), manipulacja prawdą czy podważanie wiedzy naukowej za pomocą demagogii i argumentów emocjonalnych oraz ideologicznych.

Poniżej wskazano uniwersalne działania służące rozwijaniu krytycznego myśle-

nia, które warto uwzględniać w scenariuszach lekcji – możliwe do prowadzenia na zajęciach wszystkich

przedmiotów:

• wyrabianie nawyku krytycznego myślenia – utrwalanie krytycznego podejścia do informacji;

• rozmowy z uczniami – debaty;

• dostarczanie uczniom różnych źródeł informacji (nietraktowanie podręcznika

jako jedynego punktu odniesienia do poznawanych informacji);

• oczekiwanie od uczniów, aby wyrażając opinie, przedstawiali dowody lub źródła

swoich tez i poglądów (dotyczy to wszystkich obszarów nauczania);

• włączanie krytycznego myślenia do różnych form zabaw i gier umysłowych;

• wskazywanie na korzyści, jakie daje uczniowi umiejętność krytycznego myślenia (ochrona przed manipulacją, wyższa wartość w oczach pracodawcy, zwiększanie własnych możliwości rozwoju i perspektyw życiowych);

Nauka krytycznego myślenia powinna stać się elementem rutynowej pracy każdego

nauczyciela z uczniem.

Trening krytycznego myślenia można rozbić na następujące składowe:

• podważanie założeń – nauczyciel może uczniom prezentować mity, które zostały

podważone przez naukę (można zacząć od bardzo praktycznych kwestii – np. od

rozważenia, w jakim stopniu jest zasadne stosowanie przez straż pożarną w wielu

krajach koloru czerwonego do oznaczania pojazdów itd.; dawniej sądzono, że jest

on najlepiej rozpoznawalnym przez ludzkie oko kolorem – w istocie takim kolorem jest żółty);

• zawieszanie osądu – nauczyciel w chwilach „przełomowych” w czasie prowadzenia swojego wywodu powinien zwrócić uwagę na to, czego oczekują i spodziewają się uczniowie, a następnie wprowadzić ich w stan refleksji, zanim przedstawi rzeczywisty stan wiedzy;

• przedstawianie uczniom najnowszych odkryć naukowych, które zmieniają stan

wiedzy (należy pokazywać uczniom dynamikę stanu wiedzy, odzwyczajać od

przyjmowania dogmatycznego myślenia na różne tematy);

• eksperymentowanie i testowanie pomysłów;

• wyrabianie w uczniach gotowości do przyjmowania poglądów, z którymi się nie

zgadzają;

• ocenianie sposobów rozumowania innych (na lekcjach uczniowie powinni przyjmować od czasu do czasu rolę ewaluatorów oceniających pracę i wyniki pracy innych);

• traktowanie pomyłek i porażek jako źródła danych i szansy na odkrycie prawdy

w przyszłości (analiza własnych i cudzych błędów powinna być integralną częścią

procesu nauczania każdego przedmiotu; warto, aby nauczyciele regularnie oma-

wiali na lekcjach wyniki sprawdzianów, akcentując najczęściej popełniane błędy,

analizując przyczyny powstawania tych błędów oraz wskazując uczniom, jak ta-

kich błędów unikać).

6) Action Learning7 – metoda ta wywodzi się z metody uczenia się w działaniu (learning by doing). Główne założenie tej metody wynika z przekonania, że nie ma działania bez uczenia się ani uczenia się bez działania. Głównym celem jej wykorzystania jest poszukiwanie rozwiązań. O ile poprzednia metoda przede wszystkim przydaje się

do rozwijania wiedzy ucznia, to w przypadku Action Learning można rozwijać także kompetencje kluczowe. Metoda ta jest wykorzystywana przede wszystkim w pracy z grupą. Dzięki temu rozwijane są także bardzo ważne umiejętności rozwiązywania problemów (problem-solving skills). Metoda ta opiera się na czterech podstawowych

komponentach, takich jak: nauczyciel, grupa uczniów, problem do rozwiązania oraz pytania. Rola nauczyciela polega przede wszystkim na modelowaniu procesu uczenia się poprzez koncentrowanie uwagi uczniów na problemie. Dzieje się to za pomocą

pytań zadawanych przez nauczyciela. Zwykle w jednej grupie znajduje się od pięciu

do ośmiu uczniów. Metoda ta pozwala uczniom na bardzo dużą autonomię, a więc

w młodszych klasach nauczyciel powinien zaproponować odpowiedni dobór pytań

odpowiadający możliwościom uczniów. Wymaga ona kreatywnego sformułowania

problemu przez nauczyciela. Wybór interesującego wszystkich uczniów, inspirowanego codziennym życiem problemu zagwarantuje skuteczność zastosowania metody.

Nie można stosować jej w sposób sztampowy. Im bardziej sugerowany problem jest związany z sytuacją życiową uczniów, tym chętniej angażują się oni w jego rozwiązanie. Modelowanie procesu uczenia się powinno odbywać się za pomocą pytań.

Zamiast dawać uczniom oczywiste wytyczne w rodzaju: „Nie tędy droga, podążajcie w innym kierunku”, należy stosować wskazówki w formie pytań: „Czy widzicie jakieś zagrożenie wynikające z obrania tej drogi?”.

7) Stopniowe dochodzenie do mistrzostwa (mastery learning) – koncepcja uczenia się,

która leży u podstaw nauczania poza murami szkoły (expeditionary learning) i Khan Academy, zakłada konieczność pełnego zrozumienia przez ucznia danej idei, zanim będzie on mógł zacząć z niej korzystać. W szkołach przekłada się to na program nauczania podzielony na moduły zamiast tradycyjnego modelu opartego na czasie.

Nauczanie zgodne z tą koncepcją nie pozwala „przejść dalej” – do następnego tematu, jeśli niektórzy uczniowie jeszcze nie zrozumieli podstaw

8) Nauka poza murami szkoły (expeditionary learning – EL) Nauka poza

murami szkoły składa się z pięciu zasadniczych praktyk, do których należą: program nauczania, ocena, instrukcje, kultura i charakter oraz przywództwo.