Sjálfbærni by Samúel Skjöldur Ingibjargarson

Ber okkur skylda að hætta að borða kjöt?

ssi230903 — 2024-01-30 13:35:51 UTC

Á að gera mötuneytum í grunnskólum skylt að taka tillit þeirra sem kjósa grænmetisfæði til handa börnum sínum með sama hætti og tekið er tillit til ólíkra trúarhópa?

ssi230903 — 2024-01-30 13:38:11 UTC

Jörðin okkar allra!

ragnajenny2 — 2024-01-30 14:32:15 UTC

Miðað við þá neikvæðu þróun sem á sér stað í loftlagsmálum þá er ljóst að eitthvað þarf að gera. Hvort okkur beri skylda til að hætta að borða kjöt er góð og gild spurning.

Kjötframleiðsla hefur margar neikvæðar afleiðingar fyrir vistkerfi jarðar. Hún stuðlar að eyðingu regnskóga, hefur slæm umhverfisáhrif með útblæstri gróðurhúsalofttegunda, er óhagkvæm, skapar ójöfnuð, skaðar heilsu vegna notkunar á sýklalyfjum og getur skapað þjáningu dýra.

Kjötframleiðsla hefur aukist gríðarlega og neyslan hefur aldrei verið meiri á kjöti þrátt fyrir þá vitneskju að hún er ekki sjálfbær og skaðar jörðina.

Ef við myndum treysta á heilbrigða skynsemi þá myndi hún segja okkur að það væri siðferðilega rétt að hætta að borða kjöt þar sem það þjónar bæði persónulegum hagsmunum og við höfum siðferðilegar skyldur gagnvart öðru fólki.

Ber okkur ekki skylda til að hugsa vel um plánetuna okkar svo hún sé lífvænleg fyrir alla og komandi kynslóðir?

Hvað segir Nytjastefnan?

ragnajenny2 — 2024-01-30 14:35:49 UTC

Samkvæmt nytjastefnunni eigum við að úrskurða athafnir réttar eða rangar eftir því hvort þær valdi meiri hamingju eða óhamingju. Ef við tökum þá nálgun að hagsmunir dýra skipti máli þá veldur kjötframleiðsla dýrum miklum þjáningum. Það er okkur ekki nauðsynlegt að borða kjöt, við getum borðað ýmsan annan mat sem er gómsætur og næringarríkur. Mætti þá draga þá ályktun að hið góða sem kemur af því að hætta að borða kjöt er meira en það slæma eða neikvæða sem það hefur í för með sér og þar af leiðandi er það siðferðilega rétt að hætta að borða kjöt (Straumar og stefnur í siðfræði, bls 138).

Samkvæmt nytjastefnunni þarf líka að huga að afleiðingum. Í þessu tilfelli er það nokkuð ljóst að kjötneysla hefur neikvæð áhrif á loftlagsvandann og gæti skapað vandamál og óhamingju fyrir komandi kynslóðir og því væri það siðferðilega rétt samkvæmt nytjastefnunni að hætta að borða kjöt.

Réttindi

ragnajenny2 — 2024-01-30 14:45:42 UTC

En hvað með hugtak eins og réttindi? Eru það réttindi hvers og eins að velja fyrir sig og borða það sem honum sýnist? Getur hver og einn ætlað eiginhagsmunum meira vægi en hagsmunum annarra? Byggir það ekki á óréttmætum geðþótta? Við erum sammála því að það er enginn almennur munur á einum hópi eða öðrum sem réttlætir það að eiginhagsmunir séu teknir fram yfir hagsmuni annarra (Stefnur og straumar í siðfræði, bls 107).

Eru réttindin að borða kjöt ekki léttvægari en afleiðingarnar sem kjötát getur haft fyrir alla jarðarbúa?

Hvað ef við hugum að efnahagslegum afleiðingum þess ef allir hætta að borða kjöt? Landbúnaður er risa atvinnugrein sem hefur áhrif á líf og kjör milljóna manna. Er siðferðilega rétt að grípa til aðgerða sem hafa áhrif á lífsafkomu þessa hóps? Eða toppa mögulegar afleiðingar kjötáts fyrir alla jarðarbúa þennan hóp?

Er ekki meðalhófið alltaf best?

ragnajenny2 — 2024-01-30 14:46:57 UTC

En er ekki óraunhæft að ætlast til þess að allir hætti að borða kjöt? Erum við fær um að gera með okkur samfélagslegan sáttmála sem felst í því að allir hætti að gera eitthvað sem þeim líkar til hagsældar fyrir heildina?

Er kannski raunhæfara að höfða til fólks með því að hvetja það til að minnka kjötneyslu í stað þess að til dæmis banna það? Er ekki þá sérstaklega hægt að hvetja fólk til að sniðganga kjöt sem mengar meira eins og nautakjöt sem er með hæsta kolefnissporið. Nautakjöt losar langmest af gróðurhúsategundum og þá er ef til vill betra að borða kjúkling eða svínakjöt sem losar þriðjungi minna af gróðurhúsategundum en nautakjöt.

ssi230903 — 2024-01-30 14:48:43 UTC

ragnajenny2 — 2024-01-30 14:54:55 UTC

Ráðlegging frá embætti landlæknis

totakolbrun — 2024-01-30 14:55:22 UTC

Embætti landlæknis mælir með trefjaríkum mat úr jurtaríkinu þar sem oft er fiskur og aðrir sjávarafurðir á borðum. Með jurtaríki er átt við kál, spínat, grænmeti, ávexti, baunir, lauk, hnetur og heilkorn.

Einnig tekur embættið það fram að mikil neysla á unnu kjöti geti aukið líkur á langvinnandi sjúkdómum og öðrum neikvæðum heilsufarsáhrifum.

(Embætti Landlæknis, 2016, bls. 3)

ssi230903 — 2024-01-30 14:59:56 UTC

ssi230903 — 2024-01-30 15:13:15 UTC

Sjálfbærni

ragnajenny2 — 2024-01-30 15:21:20 UTC

Er það ekki skylda skólasamfélagsins að stuðla að sjálfbærni þar sem sjálfbærni er ein af grunnstoðunum í aðalnámskrá. Að bjóða upp á mat sem hefur jákvæð áhrif eða fellur undir sjálfbærni ætti því að vera eitthvað sem mötuneyti í grunnskólum stefnir að. Grænmetisfæði fellur klárlega að flestu leyti undir sjálfbærni.

Bann við mismunun - frá stjórnarráði

totakolbrun — 2024-01-30 15:24:11 UTC

Jafnrétti er einn af grunnþáttunum sem koma fram í aðalnámskrá grunnskóla (Aðalnámskrá grunnskóla, 2013, bls. 36). Stjórnarráð Íslands kvað á um jafna meðferð einstaklinga óháð, trú, lífsskoðun, aldri, kynvitund, kynþætti, þjóðerni, kynhneigð, kyntjáningu eða kyneinkennum á öllum sviðum samfélagsins. Ef við skoðum fyrstu ofan nefndu atriðin, það er að segja trú og lífsskoðun þá getum við sagt að mötuneyti grunnskóla ættu að taka tillit til þeirra sem vilja grænmetisfæði þar sem það er þeirra lífsskoðun (Lög um jafna meðferð á vinnumarkaði nr.86/2018).

ssi230903 — 2024-01-30 15:25:45 UTC

Heimildaskrá

totakolbrun — 2024-01-30 15:45:28 UTC

Aðalnámskrá grunnskóla: Almennur hluti 2011: Greinasvið 2013/2013

Rachels, James. (1993). Stefnur og straumar í siðfræði. Háskólaútgáfan.

Lög um jafna meðferð á vinnumarkaði nr.86/2018

Vigdís Fríða Þorvaldsdóttir. (2021, 17. maí). Er vegan börnum mismunað í skólum á Íslandi. Kjarninn. kjarninn.is/skodun/er-vegan-bornum-mismunad-i-skolum-a-islandi/

Skoðanafrelsi

ragnajenny2 — 2024-01-31 15:49:54 UTC

Skoðanafrelsi nýtur verndar í stjórnarskrá til jafns við trúfrelsi. Auk stjórnarskrárinnar kveður barnasáttmálinn á um að réttmætt tillit sé tekið til skoðana barna. Börn hafa meira að segja sjálf kallað eftir því að grænkerafæði sé á boðstólum í skólum landsins. Þá hefur Embætti landlæknis einnig kallað eftir því. Í nýrri handbók frá embættinu fyrir mötuneyti grunnskóla er fjallað um vegan börn og stendur að „skólinn ætti að koma til móts við þarfir barna þannig að þau geti fylgt sömu áherslum í sínu fæði og heima við eins og kostur er.“ Vel samsett grænkerafæði uppfyllir allar næringarlegar þarfir einstaklinga á öllum aldri.

Ef þið eruð að velta því fyrir ykkur hve mörg börn myndu kjósa grænkerafæði, þá fást þær upplýsingar hjá Skólamat, fyrirtæki sem framleiðir mat fyrir marga leik- og grunnskóla, að fjöldinn sem velur grænkeramat hefur nær þrefaldast síðan byrjað var að bjóða upp á vegan valkost samhliða kjötrétti árið 2017 og í dag velur einn af hverjum sjö nemendum vegan skólamat

Vangaveltur

totakolbrun — 2024-02-01 08:34:22 UTC

Ef að kjötneysla hættir alveg í heiminum, þarf þá ekki auka framleiðslu á öðru matvæli ? og getur það verið með svipað vistspor og kjötframleiðsla eftir að framleiðslan hefur aukist á því?
Ef kjötiðnaður dettur alveg út, hvað gera bændur þá?
Hversu margir skólar ætlu séu með tveggja rétta máltíðir?
Skólamatur