Op een dag besluiten de ouders van de ik-figuur, Deppoh (de vader van Oeroeg), de tuinman Danoeh, Oeroeg zelf en de ik-figuur om een rit te maken naar Telaga Hideung. Ze gaan met een vlot het water op. De ik-figuur valt in het water en Deppoh overlijd tijdens een reddingspoging. De familie van Oeroeg verhuist en Oeroeg blijft bij de ik-figuur in huis wonen. 

Na een tijdje vertrekt de moeder van de ik-figuur met meneer Bollinger, omdat ze in het geheim een relatie hadden. Gerard Stokman vervangt meneer Bollinger en de ik-figuur en Oeroeg vinden hem aardig. Ook de vader van de ik-figuur vertrekt en de ik-figuur komt hierdoor bij een voormalig Nederlandse verpleegster genaamd Lida terecht. Lida raakt geobsedeerd met Oeroeg en zorgt voor hem en zijn toekomst. 

De ik-figuur verhuist een aantal keer van plaats en neemt uiteindelijk afscheid van Oeroeg op 17-jarige leeftijd om te gaan studeren in Nederland. Tijdens dit afscheid raken de twee in een discussie over de Nederlandse onderdrukking. 

Uiteindelijk overlijd de vader van de ik-figuur en besluit de ik-figuur nog een keer terug te gaan naar Batavia. Hier treft hij de onderneming van zijn vader compleet verwilderd aan en wordt hij even onder schot gehouden door Oeroeg, echter weet hij niet zeker of dit wel echt Oeroeg was. 

Een beschouwing over de betekenis van Indië / Indonesië, en dan vooral West-Java, voor het schrijverschap van Hella S. Haasse, kan het beste beginnen met een analyse van de novelle die haar in 1948 onmiddellijke bekendheid gaf en die in 1993 zijn eenendertigste druk beleeft: Oeroeg.

De eerste druk van Oeroeg kreeg meteen veel lezers, want het was het Boekenweekgeschenk voor 1948, waaraan een prijsvraag was voorafgegaan. Op een totaal van negentien ingezonden manuscripten ging dat van Haasse met de eer strijken. Het verhaal van Oeroeg is simpel: een Nederlandse ik-figuur vertelt hoe de relatie tot zijn inlandse jeugdvriend Oeroeg zich heeft ontwikkeld, van zorgeloze kameraadschap in een vanzelfsprekende koloniale situatie, via toenemende vervreemding naarmate Oeroeg zich tegen de blanke overheerser ging afzetten, tot een voor hem onverklaarbaar vijandige houding van de ‘pemoeda’ Oeroeg tijdens een onverwachte ontmoeting bij het bergmeer Telaga Hideung, rond de tijd van de eerste politionele actie van de Nederlanders in ‘Indië’ (1947). Het perspectief van het verhaal is dat van een triest berustende terugblik van de verteller op zijn naïeve relatie tot Oeroeg. Hij laat zien hoe hij telkens met bevreemding heeft kennis genomen van Oeroegs merkwaardige reacties en de veranderingen in zijn houding tegenover hem. Maar de allesverterende intensiteit van Oeroegs nationalisme treft hem pas, als een bliksemslag, tijdens de pijnlijke confrontatie bij het bergmeer. Het boek eindigt met de erkenning: ‘Ik kende hem, zoals ik Telaga Hideung kende - een spiegelende oppervlakte. De diepte peilde ik nooit.’ (Oeroeg, eerste druk p. 79) Op deze uitspraak volgt de klassieke vraag van in Indië gewortelde Nederlanders die zich niet meer thuis of welkom voelden in ‘hun eigen’ land: ‘Ben ik voorgoed een vreemde in het land van mijn geboorte, op de grond vanwaar ik niet verplant wil zijn? De tijd zal het leren.’

In het jaar dat Oeroeg verscheen werd er nog druk gespeculeerd over de toekomst van Indië / Indonesië en zijn verhouding tot Nederland. Misschien verklaart dit de felheid van enkele ‘Indische’ reacties