Hãy tin vào điều gì đó lớn lao. Cuộc đời bạn đáng giá có một động cơ cao cả. - Walter Inglis Anderson

(Từng thề ước - Đồng Hoa)

Phải biết rằng đời người chỉ có vài chục năm, có những người cũng chỉ thực sự sống đúng nghĩa mấy tháng hoặc mấy năm trong đó.

(Vô Sắc công tử - Thẩm Tiểu Chi)

Ngày tháng đã trở về theo đúng chu kỳ xoay của nó, chỉ có con người là biến đổi.

(Vứt bỏ anh là điều dũng cảm nhất - Nhân Gian

Tiểu Khả)

Mệnh do mình tạo nên, tướng do tâm sinh ra, thể gian vạn vật đều thay đối, tâm bất động, vạn vật cũng bất động, tâm bất biến, vạn vật cũng bất biển.

(Hương mật tựa khói sương - Điện Tuyến)

Alissa Rumsey

Chân giá trị của mỗi người không nằm trong bản thân anh ta, mà nằm ở những sắc màu và đường nét đã trở nên sống động trong người khác.

Albert Schweitzer

Giá trị của một người không nằm ở những thứ mà anh ta có, hay thậm chí là những điều mà anh ta làm, mà là bản chất của anh ta.

Henri Frederic Amiel

2. "Mọi thứ đều có giá trị riêng của nó, chỉ cần chúng ta nhìn từ đúng góc độ." – Ralph Waldo Emerson

3. "Nếu bạn không xây dựng giá trị cho chính mình, bạn sẽ bị cuốn theo giá trị của người khác." – Jim Rohn

(We are all in the gutter, but some of us are looking at the stars.) - Oscar Wilde-

• Mọi bắt đầu mới đều đến từ kết thúc của một bắt đầu nào đó khác.

  Every new beginning comes from some other beginning's end.

  Seneca

• Tội lỗi lớn nhất của anh chính là việc anh đã phản bội bản thân mình mà không để làm gì cả -Dostoyesky-

• Ta không được trả lương cho tiếng đồng hồ; Ta được trả lương cho giá trị mà ta mang đến cho tiếng đồng hồ đó.

  We don’t get paid for the hour; we get paid for the value we bring to the hour.

  Jim Rohn

  
  

Chúng ta nên theo đuổi giá trị lớn nhất cho hành động của đời mình - Stephen Hawking

Không có giá trị nào trong cuộc sống trừ những gì bạn chọn đặt lên nó, và không có hạnh phúc ở bất cứ đâu trừ điều bạn mang đến cho bản thân mình - H.D.Thoreau

• Người ta nên kiêu hãnh chết khi không còn có thể kiêu hãnh sống
(FRIEDRICH NIETZSCHE)

• Cái giá của sự vượt trội là kỷ luật. Cái giá của sự tầm thường là thất vọng.
(William Arthur Ward)

– Ralph Waldo Emerson

"Giá trị của con người nằm ở cách họ làm thế giới này trở nên đáng sống hơn, dù chỉ là một chút."

– Leo Tolstoy

"Hãy tạo giá trị cho thế giới, và bạn sẽ thấy giá trị của chính mình tăng lên từng ngày."

– Dalai Lama

Chính cách chúng ta cảm thấy về bản thân tạo ra phần thưởng lớn nhất trong mọi hoạt động. Không phải thứ ta nhận được khiến ta đáng giá, chính con người mà ta trở thành trong quá trình hành động mang lại giá trị cho cuộc sống của ta.
- Jim Rohn-

Chân giá trị của mỗi người không nằm trong bản thân anh ta, mà nằm ở những sắc màu và đường nét đã trở nên sống động trong người khác.
- Albert Schweitzer -

Đời sống, Đời chết. Đời cười, Đời khóc. Đời thử và Đời bỏ cuộc. Nhưng Đời trông khác biệt trong mắt của mỗi người. - Khuyết danh

"Bạn chỉ được sống một lần, nhưng nếu bạn làm đúng thì chỉ một lần là đủ" - Mae West

"Đôi khi các câu hỏi phức tạp lại có những câu trả lời rất đơn giản." - Dr.Seuss

"Mọi tài năng đều có mặt tiêu cực của nó...tài năng của Einstein đã dẫn đến vụ Hiroshima" (Pablo Picasso)

"Giá trị của anh với thế giới là những gì còn lại sau khi trừ những cái xấu khỏi những điều tốt" (Benjamin Franklin)

우리는 빈 손으로 이 세상에 태어났다. 그러나 인생의 목표는 무(아무것도 없는 것)에서 무엇인가를 만들어 내는 것이다.

Danh ngôn tiếng Hàn

2/ Vĩnh hằng bắt đầu và kết thúc bằng những con sóng đại dương.

3/ Nỗi buồn là di sản của quá khứ; sự nuối tiếc là nỗi đau của ký ức. - Khuyết danh

There must be a priority of values in all our lives.

Richard L Evans

Figuring out your core values will help give you direction and keep you moving toward what is important to you.

Alissa Rumsey

Jean paul Sartre

• Những gì bạn đạt được từ việc chinh phục mục tiêu không quan trọng bằng con người bạn trở thành nhờ chinh phục chúng.

Zig Ziglar

• Giá trị của bạn nằm ở việc bạn là ai, chứ không nằm ở việc bạn có gì.

Henry David Thoreau

Henri Frederic Amiel

• Thế giới là nơi mà mọi thứ không được đánh giá như chính nó, mà qua tác động của nó. Con người được đánh giá không phải qua giá trị thực sự mà theo khả năng diễn xuất của họ.

Hamvas Béla

• Chúng ta chẳng bao giờ biết được giá trị của nước cho tới khi giếng cạn khô.

Thomas Fuller

(Paulo Coelho)

+) The Blouse - hà nội

+) The Biochemistry

+) Sẻ project

3 hoạt động:

+) 1 ngày đọc 1 trang sách -> takenote, viết cảm nhận dựa trên châm ngôn.

+) Nấu ăn -> học một món ăn mới, cải tiến công thức -> chia sẻ ct mới, món ăn cho mọi người.

+) Nghe nhạc tiếng Anh (Taylor) -> học từ mới, idiom -> nhại accent

Thước đo giá trị một người là điều anh ta làm khi nắm quyền lực trong tay.

-Plato-

Không khó để lập quyết định khi bạn biết giá trị của mình là gì.
-Roy Disney-

Albert Schweitzer

Thomas Edison

Sẻ project

Major Conquest

1. UNICEF Việt Nam

Tony Gaskins

Giá trị của một người không nằm ở những thứ mà anh ta có, hay thậm chí là những điều mà anh ta làm, mà là bản chất của anh ta.

Henri Frederic Amiel

Đánh giá một người qua những câu hỏi của anh ta chứ không phải là những câu trả lời.

Voltaire

Viết 30’ mỗi ngày

Lắng nghe nhiều hơn

1. The Gifted Battle Fields

2. Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh

3. Hội Chữ Thập Đỏ Học Sinh.

Hành động

1. Xem review phim ( kênh "Phê phim" - có tóm tắt + phân tích nội dung và liên kết với kịch bản gốc ). => hiểu hơn về nhân sinh cuộc đời.

2. Tập nhảy ( với clb ) nâng cao sức khỏe, tham gia cuộc thi => có thêm thành tích

3. Tâm sự với gia đình, bạn bè về những vấn đề trong ngày => nhìn lại bản thân đã làm được gì ( đúng, sai )=> được lắng nghe, thấu hiểu

Hội Liên Hiệp Phụ nữ Việt Nam

Hội Sinh viên Việt Nam

Hành động:

1. Viết nhật kí về một trải nghiệm vừa qua, đưa những trải nghiệm và suy nghĩ vào lời văn.

2. Xem bộ phim yêu thích và takenote, rút ra những suy nghiệm, liên hệ với đời sống bản thân

3. Đọc khoảng 15-20 trang sách hay 1 chương sách, takenote những ý nghĩ của mình đồng thời “giao tiếp” với trang sách qua quá trình ngẫm nghiệm.

Đọc 1 chương sách

Ngủ đủ giấc

1. Sugar Vietnam

2. Sẻ Project

3. Ngọt LAB Project (CLB làm bánh gây quỹ từ thiện)

Những hoạt động phát triển bản thân:

1. Tập đàn :>

2. Tập võ

3. Vẽ

Ngày mai sẽ ổn thôi, chúng ta đều phải tin tưởng. Bởi vì phải tiếp tục sống, cho nên sẽ phải nỗ lực, giá trị cuộc sống cũng chỉ là một cái chớp mắt lúc bình minh mà thôi.

Ai hiểu được lòng em - Lục Xu

Bạn là những gì mình nghĩ. Vậy nên hãy nghĩ lớn, tin lớn, hành động lớn, lao động lớn, cho đi lớn, tha thứ lớn, cười lớn, yêu thương lớn, và sống lớn.

Andrew Carnegie

1. Hội Chữ Thập Đỏ Việt Nam

Hoạt động trong lĩnh vực nhân đạo, cứu trợ thiên tai, hỗ trợ y tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

2. Tổ chức Oxfam

Chống đói nghèo và bất công xã hội trên toàn cầu.

3. UNICEF

Chăm sóc trẻ em, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, giáo dục, và bảo vệ quyền trẻ em.

1. Đọc sách 45p mỗi ngày

2. Dọn dẹp không gian học tập

3. Học thêm 1-2 kỹ năng mềm

Facebook: https://www.facebook.com/benignityptnk

2. Giòn Giòn

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61564977179273

3. Sugar Vietnam

Facebook: https://www.facebook.com/sugarvietnam.org/?locale=vi_VN

2. Đọc 5 bài báo tiếng anh (VD: The Saigoneer) => học từ vựng mới + cách dùng từ sao cho đúng

3. Tập thể dục thể thao (trước khi đi tắm): chạy bộ, nhảy dây,...

1- Tuyên ngôn về thơ

(1) Thơ là thơ, nhưng đồng thời là nhạc, là họa, là chạm khắc theo một cách riêng. (Sóng Hồng)

(2) Thơ là: "viên kim cương lấp lánh dưới ánh mặt trời" (Sóng Hồng), "thần hứng" (Platon), "ngọn lửa thần" (Derzhavin)

(3) Một câu thơ hay là một câu thơ có sức gợi. (Lưu Trọng Lư)

(4) Theo tôi nghĩ, thơ là ảnh, là nhân ảnh, thơ cũng ở loại cụ thể hữu hình. Nhưng nó khác với cái cụ thể của văn. Cũng mọc lên từ cái đống tài liệu thực tế, nhưng từ một cái hữu hình, nó thức dậy được những vô hình bao la, từ một cái điểm nhất định mà nó mở được ra một cái diện không gian trong đó nhịp mãi lên một tấm lòng sứ điệp. (Nguyễn Tuân, Thời và thơ Tú Xương)

(5) Rasul Gamzatov, Thơ ca

Thơ là việc nghỉ ngơi vừa là việc đầy lao lực

Thơ vừa là chỗ dừng chân, vừa là cuộc hành trình

Thơ vừa là bài hát ru ngây ngất đầu giường thơ bé

(...) Thơ là đôi cánh nâng tôi bay

Thơ là vũ khí trong trận đánh

(6) Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn cao cả, đa cảm. (Voltaire)

v.v...

2- Quan niệm nghệ thuật của các nhà thơ Chế Lan Viên, Lưu Quang Vũ, Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử v.v...

• Chế Lan Viên

  (1) Sổ tay thơ

  Bài thơ anh anh làm một nửa mà thôi

  Còn một nửa cho mùa thu làm lấy

  Cái xào xạc hồn anh chính là xào xạc lá

  Nó không là anh nhưng nó là mùa.

  
  

  (2) Nghĩ về nghề, nghĩ về thơ, nghĩ…

  Thơ không phải chỉ đưa ru mà còn thức- tỉnh

  Không phải chỉ "ơ hời" mà còn đập bàn, quát tháo lo toan.

  (…)

  Bài thơ không được là cái đuôi sự sống.

  Sự sống có rồi, thêm một cái đuôi.

  (...)

  Thơ, đong từng ngao nhưng tát bể

  Là cái cân nhỏ xíu lại cân đời.

  
  

VD: Bài của Lê Ngọc Uyên Phương 12 Văn NTH

• Lưu Quang Vũ

  http://nguvan.hnue.edu.vn/Nghi%C3%AAn-c%E1%BB%A9u/V%C4%83n-h%E1%BB%8Dc-Vi%E1%BB%87t-Nam-hi%E1%BB%87n-%C4%91%E1%BA%A1i/p/tho-luu-quang-vu-doi-dieu-ve-quan-niem-nghe-thuat-495

• Xuân Diệu

  https://hodieuhuong.violet.vn/entry/loi-mo-dau-tap-tho-tho-cua-xuan-dieu-5676863.html

• Hàn Mặc Tử

https://www.thivien.net/H%C3%A0n-M%E1%BA%B7c-T%E1%BB%AD/Quan-ni%E1%BB%87m-th%C6%A1/poem-DyTEZ8Zt4fKMfVLmCoCkLg

3- Thời sự văn học (tập thơ mới ra, nhà thơ mới nổi)

http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p0/c139/Thoi-su-Van-chuong.html?fbclid=IwAR2BhQFjhvLvfjW774gc2sp-L1P3JGbupyC5GEdcub70x8RLrcD7CCSBaQY

https://vanhoctre.com/que-huong-dat-nuoc/van-hoc-tuoi-tre?fbclid=IwAR0KYdCLN4x90EIkdoKpPxe_aimRkdw_DGMabdnGXHXe12HF6f-LEDneht8

VD: Bài của Đặng Thảo Nhi 11 Văn NTH

4- Nhờ "vị thần Thơ" nói hộ!

https://baophapluat.vn/than-thoai-hy-lap-nhung-nu-than-trao-nguon-cam-hung-cho-cac-thi-nhan-trong-lich-su-post388313.html

• Thơ văn không thể dung hoà với khoa học hay luân lý (hoặc tôn giáo cũng thế) và thơ văn không thể lấy chân lý làm chủ đích được, thơ chỉ là thơ

2. Thơ là những tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ cảnh chiêm bao

3. Thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt."

   
   

4. Khồng rên xiết là thơ vô nghĩa lý

   
   

5. Thi sĩ đã ngất ngư trong khi nuốt hết khí vị thanh tao của mùa xuân ấm, của tất cả những lương thực ngọt ngào mỹ vị làm bằng hương báu, làm bằng nhạc thiêng, làm bằng rượu say, làm bằng châu lệ

“… thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt.”

“Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả. Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa.”

Với một sứ mệnh của Trời, thi sĩ phải biết đem tài năng ra ca ngợi Đấng Chí tôn và làm cho người đời thấy rõ vẻ đẹp của thơ, để đua nhau nhìn nhận và tận hưởng.

Cho nên thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt. thi sĩ rơi xuống cõi đời, bơ vơ, ngỡ ngàng và lạ lùng.

2. "Thơ là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của của một cõi trời cách biệt. Câu này ăn ý với câu: thơ là những tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ cảnh chiêm bao, giải thích bằng hai mặt lạc quan và bi quan."

3. "... phải lấy Đức Chúa Trời làm Chân lý, làm tiêu chuẩn cho văn thơ. Văn thơ không phải bởi không mà có."

-"Tình cảm là sự thanh bạch hồn nhiên, không một chút gì bợn nhơ, tội lỗi, còn dục tình là cả một sự ham muốn phi thường, ngoài đều răn của Đức Chúa Trời... Đức Chúa Trời đã tạo ra trăng, hoa, nhạc, hương là để cho người đời hưởng thụ (élément de la poésie) nhưng người đời, u mê phần nhiều không biết tận hưởng một cách say sưa và nhân đấy, chiêm nghiệm lẽ màu nhiệm, phép tắc của Đấng chí tôn."

-"Thơ là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của của một cõi trời cách biệt."

-"Thi sĩ không phải là một người thường. Với một sứ mệnh của Trời, thi sĩ phải biết đem tài năng ra ca ngợi Đấng Chí tôn và làm cho người đời thấy rõ vẻ đẹp của thơ, để đua nhau nhìn nhận và tận hưởng."

-"Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa."

Thi sĩ phải biết đem tài năng ra ca ngợi Đấng Chí tôn và làm cho người đời thấy rõ vẻ đẹp của thơ, để đua nhau nhìn nhận và tận hưởng.

Thi sĩ là người khát khao vô tận, cứ nhất định muốn hưởng cái thơ trên cái thơ khác nữa

1. Tình cảm là sự thanh bạch hồn nhiên, không một chút gì bợn nhơ, tội lỗi, còn dục tình là cả một sự ham muốn phi thường, ngoài đều răn của Đức Chúa Trời...

2. Thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt

3. Thi sĩ chỉ có thể chút hết hận tình với Đức Chúa Trời, kể lể hết niềm đau thương với Người, dâng cho Người những bài thơ sáng láng, anh hoa, thế mới là mãn nguyện..

"Cho nên thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt"

"Thơ là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của của một cõi trời cách biệt"

2. thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt.

3. Thi sĩ đã ngất ngư trong khi nuốt hết khí vị thanh tao của mùa xuân ấm, của tất cả những lương thực ngọt ngào mỹ vị làm bằng hương báu, làm bằng nhạc thiêng, làm bằng rượu say, làm bằng châu lệ

4. Thơ là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của của một cõi trời cách biệt.

5. Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả.

6. Văn thơ không phải bởi không mà có.

Thi sĩ, trong sứ mệnh của Trời, không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của thế giới mà còn khơi mạch thơ từ những nguồn cảm hứng thiêng liêng, nơi thơ trở thành sự hoà quyện của chân lý và cảm xúc.

Thơ là sự giao thoa kỳ diệu giữa cái thanh khiết của cảm hứng và những khát khao bất tận, nơi mỗi câu chữ là một hạt lệ, vừa đớn đau vừa mỹ lệ.

"Thi sĩ không phải là một người thường. Với một sứ mệnh của Trời, thi sĩ phải biết đem tài năng ra ca ngợi Đấng Chí tôn và làm cho người đời thấy rõ vẻ đẹp của thơ, để đua nhau nhìn nhận và tận hưởng."

"Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa."

• Vì thế trừ hai loài trọng vọng là thiên thần và loài người ta, Đức Chúa Trời phải cho ra đời một loài thứ ba nữa: loài thi sĩ. Loài này là những bông hoa rất quý và rất hiếm, sinh ra đời với một sứ mạng rất thiêng liêng: phải biết tận hưởng những công trình châu báu của Đức Chúa Trời đã gây lên, ca ngợi quyền phép của Người và trút vào linh hồn người ta những nguồn khoái lạc đê mê, nhưng rất thơm tho, rất tinh sạch.

• Với một sứ mệnh của Trời, thi sĩ phải biết đem tài năng ra ca ngợi Đấng Chí tôn và làm cho người đời thấy rõ vẻ đẹp của thơ, để đua nhau nhìn nhận và tận hưởng.

• Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả. Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa.

"Loài này là những bông hoa rất quý và rất hiếm, sinh ra đời với một sứ mạng rất thiêng liêng: phải biết tận hưởng những công trình châu báu của Đức Chúa Trời đã gây lên, ca ngợi quyền phép của Người và trút vào linh hồn người ta những nguồn khoái lạc đê mê, nhưng rất thơm tho, rất tinh sạch" -> quan niệm về nhà thơ của HMT

“Khồng rên xiết là thơ vô nghĩa lý”

"Thơ là những tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ cảnh chiêm bao, giải thích bằng hai mặt lạc quan và bi quan."

"Baudelaire nói: Thơ văn không thể dung hoà với khoa học hay luân lý (hoặc tôn giáo cũng thế) và thơ văn không thể lấy chân lý làm chủ đích được, thơ chỉ là thơ." >< "Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả. Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa."

"Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả. Còn luân lý là tiêu chuẩn cho văn thơ, không có nó thì thơ văn chẳng còn ra cái mùi mẫn gì nữa. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa/"

"

Cho nên thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt.

Thi sĩ vẫn đi tìm mãi, vẫn còn kêu rên thảm thiết, để đi đến cõi ước mơ hoàn toàn.

Không rên xiết là thơ vô nghĩa lý

Cho nên thơ là một tiếng kêu rên thảm thiết của một linh hồn thương nhớ, ước ao trở lại trời, là nơi đã sống ngàn kiếp vô thuỷ vô chung, với những hạnh phúc bất tuyệt.

Thi sĩ vẫn đi tìm mãi, vẫn còn kêu rên thảm thiết, để đi đến cõi ước mơ hoàn toàn.

Thơ là sự ham muốn vô biên những nguồn khoái lạc trong trắng của của một cõi trời cách biệt.

1. Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả

2. Nếu để thơ trơ trọi một mình, thơ sẽ lạt lẽo vô duyên, không có phong vị gì nữa

3. Tôi làm thơ nghĩa là tôi nhấn một cung đàn, bấm một đường tơ, rung rinh một làn ánh sáng

2. Sở dĩ thơ văn được phong phú, dồi dào, phát triển hết cả anh hoa, huyền bí, và vượt lên những tầng biên giới tân kỳ, mới lạ, cũng nhờ khoa học điểm chuyết cả

3. Thi sĩ vẫn đi tìm mãi, vẫn còn kêu rên thảm thiết, để đi đến cõi ước mơ hoàn toàn

• Thơ văn không thể dung hoà với khoa học hay luân lý (hoặc tôn giáo cũng thế) và thơ văn không thể lấy chân lý làm chủ đích được, thơ chỉ là thơ (Baudelaire)

Bài tham khảo

Trong truyền thống văn chương Nhật Bản, thơ haiku nắm giữ một vị trí rất quan trọng. Nó là một viên ngọc kết tinh tâm hồn quý giá của người Nhật suốt bao thế hệ. Thơ haiku dung hợp và kết tinh nhiều giá trị văn hóa tinh thần của người Nhật nói riêng và người phương Đông nói chung. Chính vì thế mà thơ haiku mang hơi thở của Thiền tông, in đậm dấu ấn của thế giới u huyền, thoát tục, đồng thời chứa đựng trong mình bức tranh thiên nhiên rộng lớn với những âm thanh màu sắc đặc trưng cho bốn mùa, được thể hiện dưới một hình thức ngắn gọn, cô đọng. Chính đặc điểm cô đọng, hàm súc này đã tạo nên sức gợi độc đáo và dấu ấn riêng biệt cho những bài thơ thuộc thể loại này. Ta có thể thấy điều đó được thể hiện rõ nét qua các bài thơ của Basho, điển hình như bài được viết khi tác giả rời Ê-đô trở về quê cũ sau mười năm sinh sống, lao động và học tập:

“Đất khách mười mùa sươngVề thăm quê ngoảnh lạiÊ-đô là cố hương”

Vẫn là tứ thơ trong bài Độ Tang Càn của Giả Đảo nhưng bài thơ của Basho hàm súc hơn. Hai dòng đầu đề cập đến hoàn cảnh nảy sinh cảm xúc, hình ảnh nhân vật trữ tình hiện lên rất rõ : bước đi và ngoảnh lại. Về thăm quê sau nhiều năm xa cách, ai cũng đầy tâm trạng. Nhưng thông thường, người ta chỉ hướng đến nơi sẽ đến, nhất là nơi ấy lại là quê hương sau bao ngày xa cách. Nhân vật trữ tình ở đây cũng vậy. Niềm mong ước được trở về quê hương đã thể hiện ở dòng thơ đầu tiên. Khi cất bước thăm quê, Ê-đô vẫn là đất khách. Trên đất khách nên nhớ và khao khát về thăm quê. Nhưng khi đã cất bước ra đi thì lại "ngoảnh lại". Và "đất khách" thành "cố hương". Ê-đô lại trở thành quê hương, lại gắn bó máu thịt với người ra đi.  Bài thơ đã thể hiện tấm lòng tha thiết với quê hương, đất nước của nhà thơ. Đồng thời nó cũng đã ghi lại được phút giây rất đỗi thiêng liêng trong mỗi con người. Người ta chỉ có thể nhận ra sự quý giá của một cái gì đó khi đã sắp mất đi. Con người chỉ thấy mình gắn bó với mảnh đất ấy khi mình phải cất bước ra đi, phải rời xa nó. Với thể loại haiku, Basho đã thể hiện thành công và chính xác một trong rất nhiều những trạng thái tình cảm của con người. Từ "đất khách" mở đầu, từ "cố hương" kết thúc, vẫn chỉ một đối tượng, đã diễn tả và ghi lại được phút giây bừng ngộ chân lí của nhân vật trữ tình. Đến đây, tôi chợt nhớ đến mấy vần thơ đầy cảm xúc của Chế Lan Viên trong “Tiếng hát con tàu” cũng nói về tình cảm gắn bó với một vùng đất, gắn bó mãi rồi cũng từ lạ thành quen, thậm chí được xem như quê hương thứ hai của chính mình:

“Khi ta ở chỉ là nơi đất ởKhi ta đi đất bỗng hóa tâm hồn[…]Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương”

Có người từng nhận xét: "Cảm thức thẩm mĩ của haiku, nhất là haiku của Basho có những nét rất riêng, rất cao và tinh tế… Haiku chỉ gợi chứ không tả". Cũng chỉ “gợi” mà không “tả”, nhưng tác giả đã mang lại một cảm giác lạnh giá trong cơn mưa phùn của mùa đông Nhật Bản, từ đó thể hiện được tấm lòng sâu sắc, nhân hậu của chính ông dành cho con người thông qua hình tượng chú khỉ con giữa trời mưa buốt lạnh :

“Mưa đông giăng đầy trờiChú khỉ con thầm ướcCó một chiếc áo tơi”

Ở đây, “chú khỉ con” có thể được xem là hình ảnh đại diện cho những người nông dân Nhật phải ra đồng giữa mưa đông gió rét, hoặc cũng có thể là đại diện cho đứa trẻ đang co ro, tím tái trong cái lạnh khắc nghiệt. Bài thơ đã khái quát hoá một vấn đề rất lớn và rất phổ biến của nhân sinh, đó là khao khát, là ước mơ. Miêu tả không chi tiết, từ ngữ không cầu kì, trau chuốt, nhưng “chú khỉ con” được nhân hóa đã nói lên ước mơ rất chính đáng của con người về cuộc sống đủ đầy, ấm no hơn, đồng thời cũng thể hiện sự thương cảm, xót xa của thi nhân trước số phận con người đói kém trong mùa đông u tịch lạnh giá. Đó mới thực là sức gợi phi thường của thơ haiku.

     Nhưng nếu nói về sức gợi trong thơ thì chỉ haiku thôi là chưa đủ. Bởi vẫn còn rất nhiều bài thơ khác mang vẻ đẹp “ý tại ngôn ngoại”, cô đọng và hàm súc nhưng vẫn đủ làm rung động trái tim bạn đọc nhiều thế hệ. “Đây thôn Vĩ Dạ” của Hàn Mặc Tử là một tác phẩm như thế. Có thể nói, với sáng tạo ngôn từ nghệ thuật mới mẻ và đặc sắc, xây dựng thành công nhiều tầng nghĩa qua các hình tượng khác nhau, thi sĩ họ Hàn đã làm nên một tuyệt tác cho làng thơ nước nhà, xứng đáng là ngôi sao sáng của bầu trời Thơ mới.

"Gió theo lối gió, mây đường mâyDòng nước buồn thiu, hoa bắp layThuyền ai đậu bến sông trăng đóCó chở trăng về kịp tối nay?”

Khổ thơ thứ nhất nói về cảnh vật thôn Vĩ khi "nắng mai lên"... Ở khổ thơ thứ hai, Hàn Mặc Tử nhớ đến một miền sông nước mênh mang, bao la, một không gian nghệ thuật nhiều thương nhớ và lưu luyến. Có gió, nhưng “ gió theo lối gió". Cũng có mây, nhưng "mây đường mây". Mây gió đôi đường, đôi ngả:

"Gió theo lối ,gió/mây đường mây".

Cách ngắt nhịp 4/3, với hai vế tiểu đối, gợi tả một không gian gió, mây chia xa, như một nghịch cảnh đầy ám ảnh. Chữ "gió" và "mây" được điệp lại hai lần trong mỗi vế tiểu đối đã gợi lên một bầu trời thoáng đãng, mênh mông. Thi nhân đã và đang sống trong cảnh ngộ chia li và xa cách nên mới cảm thấy gió mây đôi ngả đôi đường như tình và lòng người bấy nay. Ngoại cảnh gió mây chính là tâm cảnh Hàn Mặc Tử. Không có một bóng người xuất hiện trước cảnh gió mây ấy. Mà chỉ có "Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay". Cảnh vật mang theo bao nỗi niềm. Sông Hương lững lờ trôi xuôi êm đềm, trong tâm tưởng thi nhân đã hoá thành "dòng nước buồn thiu", càng thêm mơ hồ, xa vắng. "Buồn thiu" là buồn héo hon cả gan ruột, một nổi buồn day dứt triền miên, cứ thấm sâu mãi vào hồn người. Hai tiếng “buồn thiu” là cách nói của bà con xứ Huế. Bờ bãi đôi bờ sông cũng vắng vẻ, chỉ nhìn thấy "hoa bắp lay". Chữ “ lay" gợi tả hoa bắp đung đưa trong làn gió. Hoa bắp, hoa bình dị của đồng nội cũng mang tình người và hồn người. Hai câu thơ thất ngôn với bốn thi liệu (gió, mây, dòng nước, hoa bắp) đã hội tụ hồn vía cảnh sắc thôn Vĩ. Hình như đó là cảnh chiều hôm? Hàn Mặc Tử tả ít mà gợi nhiều, tượng trưng mà ấn tượng. Ngoại cảnh thì chia lìa, buồn lặng lẽ biểu hiện một tâm cảnh: thấm thía nỗi buồn xa vắng, cô đơn.

     Hai câu thơ tiếp theo gợi nhớ một cảnh sắc thơ mộng, cảnh đêm trăng trên Hương Giang ngày nào. "Dòng nước buồn thiu" đã biến hoá kì diệu thành "sông trăng" thơ mộng:

"Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?".

Đây là hai câu thơ tuyệt bút của Hàn Mặc Tử được nhiều người ngợi ca, kết tinh rực rỡ bút pháp nghệ thuật tài hoa lãng mạn. Một vần lưng tài tình. Chữ "đó" cuối câu 3 bắt vần với chữ "có" đầu câu 4, âm điệu vần thơ cất lên như một tiếng khẽ hỏi thầm "có chở trăng về kịp tối nay?". "Thuyền ai" phiếm chỉ gợi lên bao ngỡ ngàng bâng khuâng, tưởng như quen mà lạ, gần đó mà xa xôi. Con thuyền mồ côi nằm trên bến đợi "sông trăng" là một nét vẽ thơ mộng và độc đáo. Cả hai câu thơ của Hàn Mặc Tử, câu thơ nào cũng có trăng. Ánh trăng tỏa sáng dòng sông, con thuyền và bến đò. Con thuyền không chở người (vì người xa cách chia li) mà chỉ "chở trăng về". Phải "về kịp tối nay" vì đã cách xa và mong đợi sau nhiều năm tháng. Con thuyền tình của ước vọng nhưng đã thành vô vọng. Bến sông trăng trở nên vắng lặng vì "thuyền ai" chỉ là con thuyền mồ côi.

     Sau cảnh gió, mây, là con thuyền, bến đợi và sông trăng, cảnh đẹp một cách mộng ảo. Cả ba hình ảnh ấy đều biểu hiện một nỗi niềm, một tâm trạng cô đơn, thương nhớ đôi với cảnh và người nơi thôn Vĩ. Như ta đã biết, thời trai trẻ, Hàn Mặc Tử đã từng học ở Huế từng có một mối tình đơn phương với một thiếu nữ thôn Vĩ, mang tên một loài hoa. Với chàng thi sĩ tài hoa, đa tình và bất hạnh, đang sống ưong cô đơn và bệnh tật, nhớ Vĩ Dạ là nhớ cảnh cũ người xưa. Cảnh "gió theo lối gió, mây đường mây", cảnh "thuyền ai đậu bến sông trăng đó" là cảnh đẹp mà buồn. Buồn vì chia lìa, xa vắng, lẻ loi và vô vọng. Khổ thơ trên đây, mỗi câu, mỗi chữ, mỗi vần thơ đều thấm đẫm tình thương nhớ và một nỗi "buồn thiu" lẻ loi, vần thơ tả cảnh ngụ tình đặc sắc. Thơ Hàn Mặc Tử, đúng là thơ trữ tình hướng nội "tình trong cảnh ấy, cảnh trong tình này". Có thể thấy, Hàn Mặc Tử đã làm chủ “cuộc chơi ngôn từ” một cách rất rõ ràng khi xây dựng được hệ thống ngôn từ cô đọng, khúc chiết nhưng vẫn rất gợi hình, gợi cảm, mở ra nhiều tầng nghĩa mới trong khâu tiếp nhận văn học của độc giả, từ đó làm nên sức sống mãnh liệt cho “Đây thôn Vĩ Dạ”

Nguồn:

NGUYỄN HỒNG ANH
– LỚP 12 CHUYÊN VĂN TRƯỜNG THTH ĐHSH, NIÊN KHÓA 2015-2018

https://blogchuyenvan.blogspot.com/2018/05/nlvh-mot-cau-tho-hay-la-cau-tho-co-suc.html

1.  Vào chùa – Đồng Đức Bốn:

“ Đang trưa ăn mày vào chùa
Sư ra cho một lá bùa rồi đi
Lá bùa chẳng biết làm gì
Ăn mày nhét túi lại đi ăn mày.”

Gợi cái gì:

-        Lá bùa:

+ theo góc nhìn tín ngưỡng: bình an, may mắn

+ Lẽ nhân sinh

-        Ăn mày:

+ Là mỗi con người chúng ta, đang đi tim lẽ nhân sinh. Ta đến với thế giới này mưu cầu điều gì? không ngừng chiêm nghiệm nhân sinh (nghĩa khái quát)

+ Ám ảnh sinh tồn ( nghĩa cụ thể)

-        Nhà sư: cầu nối trung gian để tìm hiểu hình ảnh ăn mày, lá bùa

Nghệ thuật:

-        Nhịp điệu: thanh bằng thanh trắc không đi theo khuôn mẫu thơ lục bát => tựa như một câu chuyện đời thường, phá vỡ lối mòn

-        Ngôn từ giản dị mà gợi mở: ăn mày, lá bùa, sư đều là những hình ảnh quen thuộc>< làm bật lên tính chân thật của cuộc sống => sự xung đột giữa thực tế và những giá trị tâm linh mà con người thường kỳ vọng

2.     Thi sĩ – Inrasara

“ Con ốc ma đội vở suốt dặm dài

Yên tâm với ngôi nhà vay mượn

Trong chật chội

Ta làm bạo động

Đạp bung cánh cửa cô đơn – ra giữa dòng đời.”

-        Gợi cái gì:

+ “Con ốc ma đội vở suốt dặm dài”: theo đuổi những khuôn khổ/ quy tắc trên hành trình sáng tác văn chương.

+ “Yên tâm với ngôi nhà vay mượn” Trên hành trình ấy một số thi sĩ vẫn mãi an tâm với lối mòn quy củ, tạm bợ đó mà tạo nên những tác phẩm vô hồn, thiếu đi chiều sâu.

+ “Trong chật chội

    Ta làm bạo động

     Đạp bung cánh cửa cô đơn – ra giữa dòng đời”

-> Sự bí bách ngột ngạt, tác giả muốn phá vỡ quy tắc để hòa chung với sự đổi mới

- Nhưng liệu con ốc đã đủ kiên cường để phá vỡ “ngôi nhà vay mượn" đó hay chưa ?

=> Gợi ra triết lí về đạo đức nhà thơ

=> Thi sĩ vẫn phải bồi đắp, rèn giũa bản thân để khi thoát khỏi chiếc vỏ tạm bợ đó sẽ không mềm yếu chết yểu.

=> Và không chỉ thi sĩ, mà mỗi con người chúng ta trong xã hội cũng sẽ như vậy, cũng khao khát vượt lên nhưng quy tắc, những định kiến cũ kĩ.

- Nghệ thuật :

+ Ẩn dụ

+ Dùng động từ : đạp bung, bạo đông

+ Từ láy: chật chội , dặm dài

+ Dấu "_": thể hiện sự song hành, tương phản: "cô đơn" >< "dòng đời"

+ Thể thơ tự do → khát khao sự tự do, phá vỡ nguyên tắc

3. Thơ Haiku – Basho:

“ Rồi đến mùa thu này
Sao ta lại già đi như vầy?
Cánh chim bay về mây?”

Gợi cái gì:

- “Rồi đến mùa thu này” = cuối cùng cũng tới khoảnh khắc gần đất xa trời mà tác giả biết là thế nào rồi cũng sẽ đến

- Câu hỏi ở dòng thứ hai, nhấn mạnh ở từ “lại”: thể hiện thắc mắc, bàng hoàng về thời thanh xuân tuổi trẻ vừa trải qua, tự hỏi ta đã làm gì được cho đời

-  “Cánh chim bay về mây”:

+  đi cùng dấu chấm hỏi cuối câu thể hiện sự kết thúc đầy tiếc nuối bằng một câu hỏi rằng chẳng lẽ cuộc đời ta tới đây là hết rồi sao.

+ Cánh chim là biểu tượng của sự tự do, hoài bão, khát vọng, nhưng giờ đây lại "bay về mây", một không gian xa vời, mờ ảo. Điều này gợi ý rằng những khát vọng của tuổi trẻ đã trở thành ký ức hoặc đã rời xa thực tại.

+ Bay về mây cho thấy sự lạc lõng vô định, không biết bản thân sẽ làm gì trong tương lai và cũng không biết “mây” thật sự là ở đâu, chỉ thông qua từ "về" biết được rằng tác giả đang muốn trở về nơi mà mình bắt đầu hành trình cuộc đời.

-        Nghệ thuật:

+ Nhịp điệu: Bài thơ gồm nhiều thanh bằng, chỉ duy nhất hai thanh sắc, kết hợp cùng vần “ầy” gợi cảm xúc buồn bã, đau thương, tiếc nuối. bài thơ như một lời than thở, một dòng suy tư bất chợt về tương lai

+ Ngôn ngữ: giản dị, gần gũi nhưng giàu sức gợi

+ Câu hỏi tu từ góp phần gợi cảm xúc, hình ảnh.

+  Gợi nên những suy tư về sự khắt nghiệt của thời gian, sự nuối tiếc tuổi trẻ, sự nhỏ bé của con người.

Dẫn chứng 1: Truyện Kiều - Nguyễn Du

Trăm năm trong cõi người ta,

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Trải qua một cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Cái “cõi người ta” ấy thực ra không phải chỉ là những thân phận phụ nữ và cũng không hẳn chỉ là “trăm năm”. Cái sự biến cải khôn lường ấy chính là triết lý nhân sinh, nỗi niềm thế sự đã thành điển hình có sức khái quát rất cao, đọc lên nghe có gì đó ngậm ngùi, buộc người ta phải suy ngẫm, chiêm nghiệm, phải tự soi xét bản thân và thời cuộc. “Trải qua một cuộc bể dâu/ Những điều trông thấy mà đau đớn lòng!” Những điều trông thấy của Nguyễn Du, dẫu được viết như là đề từ của “Đoạn trường Tân Thanh” (Truyện Kiều) nhưng không chỉ gói gọn trong những kiếp người, những thân phận được lấy từ “Kim Vân Kiều truyện” mà là cả một kiếp người, là những trầm tích, lắng đọng trong trái tim người nghệ sĩ khi trái tim đã đủ chín muồi, sâu sắc. Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau, nhà thơ đã sống sâu, sống trải đến mức ươm mầm được những triết lý, suy nghĩ của mình vào hình tượng nhân vật, thông cảm, thấu hiểu với nỗi đau nhân loại. Nàng Kiều tài giỏi, tài hoa nhưng Bạc mệnh, qua hình ảnh nàng Kiều, Nguyễn Du đã thể hiện sự đồng cảm, trái tim nhân đạo tỏa sáng lấp lánh trong sự thấu hiểu với những mảnh đời ‘bị đẩy đến mức đường cùng’. Nhà thơ đã sống chan hòa, đã lắng sâu, đã chiêm nghiệm đủ mọi trái ngang trong nhân loại, để ‘đau đớn lòng’, để cắm sào trước dòng chảy xiết của thời gian những giá trị nhân văn bất hủ, bất bại. “Cuộc bể dâu mà ta thấy trong thơ ca là máu của người nghệ sĩ trong đó” (Tố Hữu). Nguyễn Du với “con mắt nhìn thấu sáu cõi, trái tim nghĩ suốt nghìn đời” đã cắm sâu ngòi bút nhân đạo vào những mảnh đời khốn khổ, cùng với trải nghiệm của chính ông trong tuổi thơ cơ cực, cũng với những lặn lội, va xiết trong “cuộc bể dâu”, đã in dấu, bén rễ trên những trang giấy vẻ đẹp nhân đạo, nhân ái. Như Tố Hữu nhận xét:

“Trải qua một cuộc bể dâu

Câu thơ còn đọng nỗi đau nhân tình”

nghệ thuật (thể thơ lục bát dc sử dụng nhuần nhuyễn, thuần thục, lồng ghép vs những hình ảnh cổ điển, mang hơi hướng cổ “bể dâu” -> đi suốt mọi thời đại)

Dẫn chứng 2: 

“Chậm rì, chậm rì

Kìa con ốc nhỏ

Trèo núi Fuji”

• Thơ Issa, thơ Haiku

- Thơ Haiku thường có số từ ngắn, số câu thơ ngắn, hình ảnh đơn giản. Nhưng ẩn sâu bên trong những con chữ, những hình ảnh đơn sơ, đời thường, là tầng nghĩa sâu xa, là thông điệp triết lý sâu sắc cho nhân loại. “Ý tại ngôn ngoại” là như vậy, câu thơ đã kết thúc song những ý nghĩa còn đi tiếp, không ngừng thôi thúc độc giả mọi thời đại suy ngẫm, đi tìm câu hỏi được đặt ra

- Hình ảnh con ốc nhỏ bé, chậm chạp với tương quan núi Phú Sĩ hùng vĩ, to lớn, gợi lên hành trình theo đuổi ước mơ, hoài bão của con người. Con người cô đơn, nhỏ nhoi, le lói “một đốm lửa tàn mà thôi”, giữa những con đường đây chông gai, giông tố để đạt đến ước mơ. Trong bức tranh về con ốc của Issa, con ốc làm đòn bẩy, làm nền tảng để bật nổi lên tính kiên trì, kiên nhẫn theo đuổi ước mơ, “chậm rì chậm rì” với những khao khát, ước mơ cháy bỏng trong tim.  Chỉ với hình ảnh con ốc và núi Phú Sĩ, tác giả đã vẽ lên bức tranh thuỷ mặc giàu cảm xúc, đẹp đẽ những chất triết lý, chất người ủ kín bên trong. 

- “Thi ca có một đặc tính kỳ lạ. Những chữ tả tơi nhất mà chúng ta đã nói đến cạn cùng, đối với chúng ta còn lại chẳng khác gì một võ chữ những chữ ấy trong thi ca lại lấp lánh lại kêu giòn và tỏa hương” (Pautopxki). Những chữ rất thường nhật, dễ hiểu, những hình ảnh đã gắn bó với chúng ta đến nỗi ta tưởng như nhàm chán, tầm thường, những con ốc, những ngọn núi đã gắn liền với tâm thức của ta, trong bài thơ của Issa lại toả sáng đẹp đẽ, như viên ngọc thuần khiết lấp lánh ánh sáng vĩnh cửu, xuyên suốt mọi thời đại. Nhà thơ buộc phải là người hiểu đời, hiểu thế giới, người “lặn sâu vào đại dương cuộc sống” để tìm những tứ thơ mới, hình ảnh mới, giàu sức gợi. Điệp ngữ “chậm rì” gợi hành trình kiên nhẫn, từng bước một của con ốc sên (hay con người” trên con đường chinh phục ngọn núi của cuộc đời). Với tứ thơ ngắn gọn, hàm súc, dễ hiểu, câu 1 vần chân với câu 3, tạo cho câu thơ nhịp điệu dễ nhớ, dễ hiểu, dễ đi sâu vào lòng người

Mặt khác, sự nhân cách hóa trong thơ Haiku của Issa không chỉ là nỗi lòng từ thời thơ ấu đối với sinh vật nhỏ bé. Hơn nữa còn thể hiện sự đồng cảm với nhân gian, bộc lộ nội tâm từ bi, yêu thương, thấu hiểu thế giới sinh vật nhỏ nhoi yếu đuối một cách sống động, hài hước thú vị như khẩu hiệu, ngụ ngôn.

“Thôi thôi đừng đập

tay chân chú ruồi

run bắn cả rồi”

Dẫn chứng 3: Rét nàng Bân (Tế Hanh)

Anh mặc áo của em và cảm thấy 

Bàn tay yêu nhân ấm gấp hai lần 

Thời gian hiểu lòng ta biết mấy: 

Có tình người nên có rét nàng Bân.

• “Áo”: Không chỉ đơn thuần là vật che chở khỏi cái lạnh mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự qtam chăm sóc từ người yêu hành động anh mặc áo của em chính là sự kết nối 2 tâm hồn nơi mà anh cảm nhận dc tcam chân thành của em. 

• “Bàn tay” ấm trong tâm hồn hơi ấm lan tỏa chính là sự phản chiếu tình yêu thấu hiểu gắn bó của 2 người

• “câu 3” câu thơ mang sắc thái chiêm nghiệm: thời gian trôi qua làm thay đổi nhiều thứ, nhưng giá trị tình cảm chân thành luôn được “thời gian” chứng nghiệm. đồng thời là sự bền chặt gắn bó lâu dài của mối quan hệ vượt qua thử thách khó khăn lấy chất liệu từ sự tích rét nàng bân 

• Trong bài thơ, “rét nàng Bân” không chỉ đơn thuần là hiện tượng thời tiết mà còn là biểu tượng cho sự nhẫn nại hy sinh và yêu lớn lao. “có tình người nên có nên có rét nàng Bân” nhấn mạnh rằng chính tình yêu và lòng vị tha đã tạo nên giá trị đẹp đẽ, vượt lên tất cả những khắc nghiệt của cuộc sống.

• Nghệ thuật: ngôn ngữ giản dị giàu hình ảnh gợi cảm xúc những biểu tượng “áo”, “bàn tay”, “rét nàng Bân” - vừa thực vừa tượng trưng, thể hiện chiều sâu ý nghĩa

• TÀI NĂNG TÁC GIẢ: Nhà thơ tài hoa nổi bật với khả năng khơi gợi cảm xúc từ những điều bình dị trong rét nàng bân ông mượn hình ảnh dân gian để nói về sự sẻ chia về tình yêu. Với ngôn ngữ giản dị giàu sức gợi ông biến chiếc áo và cái rét thành biểu tượng cho tình yêu ấm áp vượt qua sự khắc nghiệt của cuộc đời. Tài năng của Tế Hanh nằm ở chỗ kết hợp tinh tế giữa cảm xúc đời thường và chiều sâu triết lý để lại dấu ấn đậm nét trong lòng độc giả. 

“Đôi gò Bồng Đảo sương còn ngậm,

Một lạch Đào Nguyên suối chửa thông.”

Giàu sức gợi: miêu tả đường nét dáng ngủ của thiếu nữ, biện pháp ước lệ tượng trưng

• Đôi gò Bồng Đảo: hòn đảo thắt quả bồng nằm giữa biển Bột Hải, TQ, tương truyền nơi đây xưa có tiện đến ở, trên đỉnh bồng đảo nguyên khôi thường có mây - sương che phủ → tượng trưng vẻ đẹp hình thể thanh tao qua hình ảnh đôi gò nhỏ nhắn, uyển chuyển.

• Lạch Đào Nguyên: điển tích văn học Lưu Nguyễn nhập Thiên Thai; thời nhà Tần bên TQ xưa có người đi ngược dòng suối lạc vào chốn hoa đào - thần tiên. Hơn nữa, HXH chọn hình ảnh “lạch” (một con suối nhỏ) chảy nhẹ nhàng, dịu dàng → thuần khiết & mát lành như suối hoa đào thầm kín. ‘Đào’ ngụ ý người con gái đẹp

→ cõi thiêng, hình ảnh thiên nhiên  → gợi nên sự sáng trong, chất tiên trong, ko có định nghĩa cụ thể

→ Ngợi ca vẻ đẹp trời cho của người phụ nữ, tiếp nối cảm xúc tự tôn.
→ Giải thiêng vẻ đẹp người thiếu nữ trong thơ khi ví von chân thật với cõi thần tiên (nhãn tự của bài) nhưng vẫn giữ được nét thanh cao, chất thơ gợi tình.  Hai hình ảnh trên tạo nên ranh giới mờ ảo giữa hiện thực và mộng tưởng, tôn lên nét đẹp.

(Khác với cách Nguyễn Du chọn cách miêu tả Kiều qua biểu tượng (như một tòa thiên nhiên). Điều đó thể hiện, sự trân trọng đặc biệt của nữ thi nhân dành cho thiếu nữ nói riêng và nữ giới nói chung. Hồ Xuân Hương quan niệm rằng dẫu cho trong khoảnh khắc bình dị thì vẫn tồn tại vẻ đẹp đầy sáng trong, khó hờ hững. Độc giả qua câu thơ của bà vừa dễ dàng cảm nhận vừa khó chạm tới. )

• Sương còn ngậm: Sương là lớp màn che phủ, thoáng qua và mờ ảo → mơ màng, nhè nhẹ, không rõ ràng. Còn ngậm là sự e ấp, chưa được “mở ra”, chưa được “bộc lộ” —> sự trong trắng → còn dư âm, chưa vỡ ra hoàn toa

• Suối chửa thông: Suối là sự thanh khiết. Chửa thông vì con lạch nhỏ không thông ra đến biển → sự vẫn còn tồn tại —> một sự ngắt quãng, chưa hoàn thiện/chưa được thỏa mãn → chờ đợi, khắc khoải, khao khát

→ Cả hai hình ảnh đều không hoàn thiện, gợi nên sự thiếu hụt, chưa trọn vẹn, sự khát khao chưa được đáp ứng, những điều chưa thể chạm tới.

→ Câu thơ mượn thiên nhiên gợi tả hình ảnh người thiếu nữ đang ngủ, gợi cảm xúc tinh tế, phức tạp. Sức gợi không chỉ đến từ hình ảnh huyền bí, mơ màng, hư ảo của thiên nhiên mà còn từ ẩn dụ về sự chưa hoàn thiện, về khát khao và những điều chưa thể chạm tới

→ Thơ hay vì không chỉ mô tả mà còn tạo ra một không gian cho người đọc tự do cảm nhận và suy ngẫm.

2. Basho

一つ家に遊女も寝たり萩と月

Hitotsu ka ni
Yujo mo netari
Hagi to tsuki

Chung quán bên đường

các du nữ ngủ

trăng và đinh hương

• Bài thơ là sự gặp gỡ giữa Basho và các du nữ, là bức tranh khắc hoạ hình ảnh “du nữ ngủ” nơi chung quán. Nhưng bên dưới bề mặt con chữ, “trăng và đinh hương” vừa là không gian, vừa là thời gian, vừa là cảm thức trùm toả bài thơ. 

• Trăng: dưới ánh trăng mờ ảo, dưới ánh vàng ấm áp, trăng là sự trinh bạch, sự tròn đầy, là cảm thức nhân đạo của nhà thơ. Ánh sáng trăng có thể là thứ dịu giấc du nữ, là tia sáng nhân đạo mà họ nương theo, là góc nhìn toàn tri, nâng bước cho những tâm hồn lương thiện

• Đinh hương - Hagi: giữa cuộc hành hương vô định của các du nữ, nhà thơ nâng họ lên như những đoá “đinh hương” biểu trưng cho hạnh phúc, sự trong trắng và tấm lòng chung thuỷ. Hoa đinh hương toả nhè nhẹ dưới vầng trăng, soi vào quán trọ mà du nữ ngủ, cả thiên hà như quy về một quán trọ, quy về tâm thức yên bình.

• Tâm thức Phật giáo, thiền tịnh qua âm điệu thơ chậm rãi, sâu lắng, hàm súc mà đa nghĩa của thơ Haiku

  
  

  3. Giục giã - Xuân Diệu

"Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt;

Những vườn xưa, nay đoạn tuyệt dấu hài;

• Những câu thơ tuy tinh gọn nhưng đã nêu lên được quy luật bất biến của đời sống: có gặp rồi cũng có ly biệt, có sự chơm nở cũng như từ biệt

• “mầm li biệt”: chớm nở cùng sự giao duyên, chưa nhìn thấy nhưng cảm thức được về tương lai 

• “dấu hài”: dấu chân, sự hiện diện của hình bóng người trên cuộc đời, trong tâm tưởng và kí ức ta

• Qua cặp từ đối lập “gặp gỡ - li biệt”, ta nhận thấy sự tương phản, cho thấy sự đổi thay chóng vánh của cuộc đời. Gặp gỡ nghĩa là điểm bắt đầu cho cái duyên chớm nở, cho tình cảm thắt chặt. Còn ly biệt có thể xem như dấu chấm hết, chính thức ly khai, xa cách từ tâm hồn đến thể xác.

• Sự thay đổi đó được Xuân Diệu ẩn dụ qua “vườn xưa – đoạn tuyệt dấu hài”. Những dấu hài chân từng bước qua, những hồi ức đã nồng thắm, thân thuộc nay lại “đoạn tuyệt”, không thể bước vào khu vườn ấy nữa, một sự cách đứt vĩnh viễn.

1. TRUYỆN KIỀU - NGUYỄN DU

“Trong như tiếng hạc bay qua ,

  Đục như tiếng suối mới sa nửa vời.

  Tiếng khoan như gió thoảng ngoài,

  Tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa.”

- “Tiếng hạc” là biểu tượng của sự thanh cao, thoát tục trong văn học phương Đông. Âm thanh này không chỉ trong trẻo mà còn gợi cảm giác nhẹ nhàng, bay bổng như chính hình ảnh hạc tung cánh giữa không trung.

=> Biện pháp so sánh để nhấn mạnh sự trong sáng, mạnh mẽ, thanh thoát của tiếng đàn, => Vẻ đẹp trong trẻo, cao vút

=> Tạo nên cảm giác yên bình, thanh tịnh, đưa người nghe vào một thế giới an lành, 

-“Suối mới sa” là hình ảnh dòng nước từ trên cao đổ xuống, chưa chạm đáy, tạo ra 

âm thanh không đều, lúc to lúc nhỏ. Từ “nửa vời” nhấn mạnh sự chưa trọn vẹn, gợi cảm giác lửng lơ, mơ hồ, pha chút bất ổn.

=>Âm thanh này đối lập với sự thanh thoát của “tiếng hạc”, tạo nên sự đa dạng trong tiếng đàn.

=>Tiếng đàn lúc này mang màu sắc trầm đục, khắc họa những nỗi lòng nặng trĩu, u uất của người chơi đàn. Dòng suối không chỉ là âm thanh mà còn gợi hình ảnh dòng đời trắc trở, bấp bênh.

=> Nhấn mạnh sự bấp bênh cuộc đời của Kiều

-Từ “nửa vời” đặc biệt nhấn mạnh trạng thái không hoàn chỉnh, gợi cảm giác chông chênh, lạc lõng, giống như Kiều phải liên tục đối mặt với những biến cố bất ngờ, không thể làm chủ số phận của mình.

-Những biến cố như bán mình chuộc cha, bị lừa vào lầu xanh, hay sống trong cảnh lưu lạc đều là những “nốt trầm” u ám trong cuộc đời nàng. Âm thanh “đục” vang lên như sự bế tắc, nặng nề mà Kiều phải chịu đựng.

-Tình trạng “nửa vời” cũng phản ánh những mối tình không trọn vẹn của Kiều, từ Kim Trọng, Thúc Sinh đến Từ Hải. Mỗi cuộc tình đều mang đến hy vọng nhưng kết thúc trong đau khổ, dở dang.

=> Âm thanh của suối không đều, lúc to, lúc nhỏ, lúc rõ, lúc mờ, gợi liên tưởng đến những biến động bất ngờ mà Kiều không thể lường trước. Cuộc đời nàng luôn nằm trong tay kẻ khác, bị cuốn theo những dòng chảy khắc nghiệt của số phận.

Hình ảnh này cũng dự báo rằng cuộc đời Kiều sẽ tiếp tục trải qua những thử thách khắc nghiệt, như một dòng suối chưa thể an định.

(3)-Âm thanh nhẹ nhàng, khoan nhặt như cơn gió thoảng qua, mang lại cảm giác dịu mát, êm ái. Hình ảnh gió thoảng nhấn mạnh sự nhẹ nhàng nhưng khó nắm bắt, giống như những cảm xúc mong manh, thoáng qua trong tâm hồn con người.

-Nguyễn Du muốn người đọc cảm nhận được sự uyển chuyển, linh hoạt trong tiếng đàn. Âm thanh khoan nhặt này tạo nên sự thư thái, nhẹ nhàng, giúp người nghe chìm đắm trong không gian yên bình.

+“Gió thoảng ngoài” gợi cảm giác nhẹ nhàng, êm dịu nhưng ngắn ngủi, dễ tan biến. Gió thoảng chỉ xuất hiện thoáng qua, không kéo dài, giống như những giây phút bình yên hiếm hoi trong cuộc đời Thúy Kiều.

Âm thanh “khoan” mang lại cảm giác thư thái, nhưng chính sự mỏng manh của hình ảnh này cho thấy bình yên trong cuộc đời Kiều chỉ là những khoảnh khắc ngắn ngủi, dễ dàng bị phá vỡ.

(4) Từ láy “sầm sập” diễn tả tiếng mưa rơi mạnh mẽ, dồn dập, không ngừng nghỉ, gợi lên sự hỗn loạn, khắc nghiệt. Âm thanh này như tiếng sấm vang rền, ám chỉ những biến cố lớn, những nỗi đau liên tiếp ập đến trong cuộc đời Kiều.       “Trời đổ mưa” không chỉ là hình ảnh tự nhiên mà còn là biểu tượng cho những giông bão cuộc đời mà Kiều phải đối mặt. Những cơn mưa lớn thường mang đến cảm giác u ám, lạnh lẽo, tượng trưng cho những thử thách và khổ đau. =>Cuộc đời Kiều giống như cơn mưa lớn, không có lúc nào ngừng nghỉ. Những biến cố như bị Mã Giám Sinh lừa gạt, sống kiếp lầu xanh, hay cái chết của Từ Hải đều là những cơn bão liên tục giáng xuống cuộc đời nàng.

2. MÂY TRẮNG - LƯU TRỌNG LƯ

“Vài chàng trai trẻ sầu biêng biếc,

Mộng nở trong lòng sắc đỏ hoe.”

- Màu xanh biêng biếc tượng trưng cho sự thanh khiết, tươi trẻ. Nhưng khi nó gắn liền với từ sầu, ta lại cảm thấy một nỗi buồn kéo dài và tràn ngập. Cụm từ này gợi tả một nỗi buồn đẹp nhưng u uất, biểu hiện sự xung đột nội tâm của tuổi trẻ - vừa tràn đầy sức sống, vừa chất chứa những nỗi niềm sâu kín.

- Từ mộng tượng trưng cho những khát vọng, lý tưởng và hoài bão của tuổi trẻ. Hình ảnh mộng nở ví như một bông hoa đang bung nở, đầy sức sống và hy vọng.

- Đỏ hoe là màu sắc gợi sự mãnh liệt nhưng cũng phảng phất nỗi buồn như ánh mắt đỏ lên vì những khoảnh khắc ta rơi nước mắt. Ở đây, sắc đỏ không chỉ biểu trưng cho nhiệt huyết mà còn chứa đựng những vết thương lòng hay niềm đau âm thầm. 

- Hai câu thơ sử dụng những hình ảnh tưởng chừng như tương phản nhưng rất đỗi hài hòa: nỗi buồn - sầu biêng biếc, sắc đỏ hoe và khát vọng - sầu biêng biếc. Chúng tạo nên bức tranh tâm trạng phức tạp của tuổi trẻ: một bên là nỗi buồn sâu sắc trước hiện thực, một bên là niềm hy vọng và khát khao hướng đến tương lai.

- Tác giả đã tạo nên sức gợi của bài thơ chủ yếu qua yếu tố màu sắc và tương phản.

3. NGƯỜI LÀM VƯỜN - R.TAGORE

“Nếu đời anh chỉ là viên ngọc

anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh

quàng vào cổ em.”

- Viên ngọc tượng trưng cho điều quý giá, hoàn hảo. Nó đại diện cho cuộc đời, tâm hồn và những gì tốt đẹp nhất của nhân vật trữ tình. Khi ví cuộc đời mình như viên ngọc, nhân vật trữ tình đã đặt tình yêu này

- Động từ đập thể hiện sự quyết liệt, mạnh mẽ. Nhưng đó không phải phá hủy mà là một hành động thể hiện sự dâng hiến. Nhân vật sẵn sàng hy sinh, chấp nhận mất mát cá nhân để bồi đắp cho tình yêu của mình thêm trọn vẹn.

- Làm trăm mảnh: Con số trăm tượng trưng cho sự tỉ mỉ, dày công và cống hiến toàn tâm toàn ý. Hành động này không chỉ là một sự phá vỡ mà còn là cách nói muốn phân tán, chia sẻ những lợi ích của bản thân để làm nên điều ý nghĩa cho người mình yêu.

- Quàng vào cổ em diễn tả hành động trao tặng, thể hiện tình yêu vừa dịu dàng, vừa bao dung. Hình ảnh này gợi đến hành động nâng niu và chăm sóc, biến tâm hồn của bản thân thành một món quà đẹp đẽ dành cho người mình yêu. Đó là một tình yêu không vụ lợi, không mong nhận lại điều gì mà chỉ muốn nâng niu người mình yêu.

Biết cho ai, hỏi ai người biết cho!

Bao giờ bến mới gặp đò?

Hoa khuê các bướm giang hồ gặp nhau?”

- Tương tư(Nguyễn Bính)

2.“Kho Thu phong nguyệt đầy qua nóc

Thuyền chở yên hà nặng vạy then”     - Thuật Hứng 24 ( Nguyễn Trãi ) 

3.Cẩm sắt vô đoan ngũ thập huyền,

Nhất huyền nhất trụ tứ hoa niên. - Cẩm Sắt (Lý Thương Ẩn)

1. Nếu như ở trong hai câu đầu: “Tương tư thức mấy đêm rồi,/Biết cho ai, hỏi ai người biết cho!” tình yêu của nhân vật trữ tình dành cho người bộc lộ ra ngoài da diết nhưng bế tắc và vô vọng khi chỉ có thể tự mình gặm nhấm nỗi nhớ thương khi chẳng biết người yêu bên ấy có nhớ mình không.

Cho đến 2 câu sau hình ảnh “bến” và “đò” như tượng trưng cho tình yêu lặng lẽ mà kiên trì. Dù vượt qua bao nhiêu sóng to gió lớn chỉ cần cuối cùng được trở về bên nhau như đò về lại với bến. 

Nhưng vì khoảng cách giữa loài hoa khuê các cao sang với con bướm giang hồ tự do, bay bổng mà lạc lỏng. Mà tình yêu bị chia cắt thành 2 thế giới tuy cùng khát khao gặp gỡ nhưng chẳng biết đến khi nào mới có thể gặp được nên cuối cùng chỉ kết thúc như một nỗi niềm khắc khoải, băng khoăn không có lời giải.

Ngoài ra qua ngòi bút tài tình của Nguyễn Bính, hình ảnh cánh bướm mỏng manh yếu ớt 

2. Thơ là tiếng nói của cảm xúc, của tình cảm. Mà tình cảm, cảm xúc của con người thì nhiều cung bậc phức tạp, phong phú, nhiều góc khuất sâu kín không phải lúc nào cũng cần và cũng có thể  thổ  lộ  ra bằng lời. Thơ ca là tiếng nói của những trái tim thổn thức, của những giai điệu ngân lên của tâm hồn. Thi ca mang một sứ mệnh cao cả đưa ta đến cảnh cửa, đến thế giới của những rung cảm mãnh liệt của người nghệ sĩ trong từng phút giây của cuộc đời. Trong Thuật Hứng 24 của Nguyễn Trãi, ông đã từng lưu bút :                  “Kho Thu phong nguyệt đầy qua nóc

Thuyền chở yên hà nặng vạy then”

Nguyễn Trãi từng là cánh tay phải của Lê Lợi, ông đã đạt nhiều công danh, lập nhiều công lao. Khi làm quan dưới nhà thời Lê, ông nắm giữ vị trí chức quan cao nhất. Thế nhưng ông lại có lối sống thanh bạc, xem nhẹ công danh lợi lộc, vì thế mà thơ ông cũng đầy những ngôn ngữ bình dị, gần gũi. Ở hai vần thơ trên, thật không khó để ta nhận thấy Ức Trai lấy “phong, nguyệt” làm bầu bạn, lấy “yên, hà” làm nguồn vui, mấy ai trong thiên hạ có đời sống tinh thần phong phú và thanh cao như ông? “Phong” là gió, “Nguyệt” là trăng, “yên” là khói, “hà” là sông. Thuật Hứng có một thể thơ thất ngôn bát cú đường luật được biến thể. Hai câu Luật đều nói đến tâm trạng của Ức Trai, bầu bạn với thiên nhiên. Phép đối và biện pháp tu từ thậm xưng diễn tả chiều sâu một tâm hồn, cái cao sang của một nếp sống đẹp. Cả ba tháng mùa thu với Ức Trai là một cái kho chứa đầy gió trăng đến tận nóc. Con thuyền của thi nhân suốt đêm ngày chỉ chở khó ráng thế mà cũng làm oằn đi những chiếc thang thuyền. Phong nguyệt, yên hà là những thứ chỉ có thể nhìn thấy, cảm thấy nhưng qua các hình ảnh: “kho thu”, “thuyền chở” và các từ ngữ: “đầy”, “nặng” – tác giả đã “khối lượng hóa” các hiện tượng thiên nhiên ấy một cách tài tình. Chữ dùng chính xác, chọn lọc và hình tượng. Thiên nhiên bỗng trở nên có hình ảnh, thuyền như không phơi phới mà đi chậm lại. Cuộc đời có bao nhiêu thứ như níu giữ đôi chân người   

3.

“Cẩm sắt”: cây đàn sắt/ tên người phụ nữ mà tác giả tương tư, hình tượng vợ chồng => Biểu trưng cho sự gắn kết vợ chồng 

“Ngũ thập huyền”: 50 dây của 1 cây đàn

“Hoa niên”: thời thanh xuân, tuổi trẻ tươi đẹp

“Vô đoan”: vô cớ; không lý do 

=> Sức gợi hình ảnh: cây đàn mang dáng vẻ huyền bí, không rõ duyên cớ nhưng có điều gì đó sâu xa. 

“Nhất huyền nhất trụ tứ hoa niên”: Mỗi dây đàn như một cột mốc, tượng trưng cho những năm tháng đã trôi qua. Câu thơ này ý chỉ bốn mươi năm tuổi đời của người nghệ sĩ tỳ bà. Từng dây đàn vang lên là từng ký ức, từng nỗi buồn, từng trải nghiệm của cuộc đời.

=> Người nghệ sĩ già, thời gian đã trôi đi nhưng dư âm còn khắc khoải.

 Hai câu đề đặt câu hỏi về cây đàn sắt (cẩm sắt). (Thái Đế mệnh cho Tố Nữ đánh đàn sắt 50 dây, rất ảo não, bi sầu, không chịu nổi được, Thái Đế đã cho lệnh cấm chơi đàn này. Về sau, bách chúng phản đối , nên Thái Đế đổi đàn sắt còn 25 dây)

=> Sức gợi về thời gian và kiếp người: Liên tưởng âm thanh của đàn và dòng chảy của thời gian. “Nhất huyền nhất trụ” gợi hình ảnh vật lý của cây đàn và tượng trưung cho năm tháng của đời người. 

Tác giả hoài tưởng thời thưởng cổ, tự hỏi “đàn sắt sao lại có 50 dây” rồi liên tưởng đến bản thân , và tự cho câu trả lời “mỗi dây, mỗi trụ lại gợi nhớ về tuổi trẻ đã đi qua” 

=> đa sầu đa cảm. Thông thường, đàn chỉ có dưới 10 dây, nhưng cây đàn cẩm sắt lại tới 50 dây. Tương truyền đàn sắt dưới thời thượng cổ có 50 dây. Là để hồi tưởng những năm tháng tuổi hoa đầy yêu thương, chứa chan tình cảm nồng mặn.

=> Gợi cảm xúc luyến lưu, với một chút ưu phiền, ảo não của đời người. 

1- Dẫn dắt

2- Trích ngữ liệu

3- Phân tích ngữ liệu (bám đề)

4- Có ít nhất 2 câu nhận định văn học

5- Chốt vấn đề & nâng cao vấn đề