Psikolojik Sağlamlık by zeynep

PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:26:58 UTC

Psikolojik sağlamlık pozitif psikolojinin temel uğraşlarından biridir. Örneklem üzerinden gidersek salgın zamanlarında bazı bireyler kayıp, yas, ölüm, hastalık, iş kaybı ve işsizlik gibi sonuçlardan etkilenirken ve bunun sonucunda psikolojik yardım alırken bazı insanlar ise en az etkilenme ile bu durumla baş edebilirler. İşte pozitif psikoloji tam burada psikolojik sağlamlık durumuna katkıda bulunabilir.

ZORLAYICI YAŞAM OLAYLARI

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:28:34 UTC

Zorlayıcı yaşam olayları, kişide travma etkisi yaratan durumlardır. Travma ise; gerçek bir ölüm veya ölüm tehdidinin bulunduğu, ağır yaralanmanın, fiziksel veya yaşamsal bütünlüğe yönelik bir tehdidin ortaya çıktığı ve kişinin kendisinin yaşadığı, şahit olduğu veya sevdiği bir kişinin başına geldiğini öğrendiği olağandışı olaylar olarak tanımlanmaktadır. Bu tür olaylarda kişilerde genellikle gücü kötüye kullanma, duyulan güvene ihanet etme, tuzağa düşme, çaresizlik, acı, kafa karışıklığı ve/veya kayıp söz konusu olabilmektedir. Bu oldukça geniş tanım, içeriğinde hem tek seferlik olaylar (kazalar, doğal afetler, suçlar, ameliyatlar, ölümler, vb.) hem de tekrarlayan ve süre giden olaylar (çocuk istismarları, çocuk ihmalleri, savaşlar, şiddet içeren ilişkiler, vb.) bulundurmaktadır.

Travmatik ya da zorlayıcı bir olaydan sonra öncelikle kendinize zaman tanıyın, hiçbir şey

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:29:53 UTC

hemen ve bir kerede normale dönmeyecektir. Bunun için kendinize karşı sabırlı olun.

Duygularınızı paylaşın, bu sayede sosyal

çevrenizden yardım alma olanağınız olur.

Eğer yaşanan büyük bir afet ya da olaysa,

bir tek sizin olağanüstü bir süreç yaşamadığınızı kavramanız çok önemlidir. Tüm bu

süreç içinde çevrenizle dayanışma içinde

olun.

Mutlaka

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:30:51 UTC

Mutlaka ve mutlaka, alkol ve diğer uyuşturucu maddelerden uzak durun. Rahat uyumak için alınacak bir kadeh, bir süre sonra “olmadan uyunamaz” bir hale dönüşebilir. Bu tür dönemlerde “her zamanki” standartlarımız bile riskli olabilir. Her koşulda, alkol ve diğer uyuşturucu maddelerden uzak durun.

TRAVMATİK STRESLE BAŞAÇIKMA

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:31:46 UTC

1. Kognitif Devamlılık (Bilgilendirme) Yaşanan sürece, fiziksel vb., şartlara ve yakın geleceğe dair doğru bilgiler edinin. Bazen yetkili konumda olanlar paniğe yol açmamak ya da sorunu büyütmemek adına bilgi vermekten kaçınabilirler…Fakat önceden yeterli ve doğru bir şekilde alınan bilgilendirme, kişilerin kendi başlarının çaresine bakabilmelerine veya çözüm üretebilmelerine olanak tanır. Aksi taktirde daha büyük zorluklar ve panik yaşanır.

Rol Devamlılığı

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:32:38 UTC

Rollerimizi küçük işlerle belirlemeye çalışmak başlangıç için önemlidir. Bir iş yaptıklarında – çok basit bile olsa- kişiler, sürecin yarattığı olumsuz duruma konsantre olmak yerine kendilerini farklı kanallara yönlendirebilir. Yalnızlaşma yerine; insanlarla iletişime geçmek ve yardımlaşmak, bozulan anlamlandırma sürecini yeniden kazanmakta önemli bir unsurdur.

Sosyal Devamlılık

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:33:22 UTC

Arkadaşlarınızla ve diğer sosyal çevrenizle

bağlantı kurmak, sürekliliğin yeniden kazanılabilmesi için önemli bir adımdır. Yalnız kalmayan ve sosyal desteği kaybetmeyen kişiler,

başa çıkma becerilerini çok daha kolay harekete geçirebilmektedir.

Tarihi Süreklilik

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:33:55 UTC

Ana temanız sürecin anormalliğidir. Süreç anormal ise, bu süreç içinde verilen tepkileri “normal” olarak görebilmeniz; “Ne oluyor, hasta mıyım, çıldırıyor muyum? vb…” gibi sorulara, paniğe kapılmadan sağlıklı yanıtlar üretebilmenize bağlıdır “Yine eskisi gibiyiz, bunlar anormal duruma verilen normal tepkiler” .

Duygusal Süreklilik

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:35:27 UTC

Önemsendiğinizi hissetmek ve öncelikle anlattıklarınızın dinlenilmesi size çok iyi gelecektir. Kişilere “Seni anlıyorum, biliyorum” diyerek yaklaşılması tepki yaratır. Çünkü kişiler bu

tür durumlarda kendilerini bu tür bir durumla

karşılaşmış dünyadaki tek kişi olarak algılama

eğilimindedirler. “Değişmeyen ne var?” sorusu, sorulabilecek en kilit sorulardan bir tanesidir. Sizler onlara var olanları gösterebilmelisiniz.

Psikolojik Devamlılık

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:36:27 UTC

Gevşeme çalışmalarının yapılması ve

bedensel aktivitelerin teşvik edilmesi ilk

adımda yapılabilecek olanlardır. Bozulan

anlamlandırma sürecinin yeniden kazanılması için yapılacak diğer destek çalışmaları psikolojik devamlılık içinde çok

önemlidir. Bunların yanında doğru bir

danışmanlık alınabilmesi için profesyonellere yönlendirme yapılması gerekenler arasındadır.

Mutluluğun Psikolojik Sağlamlıkla ile İlişkisi

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:37:54 UTC

Psikolojik sağlamlık ile ilgili yapılan araştırmalarda, bu durumun mutluluk ile yakında ilişkisi olduğu da ifade edilmektedir. Mutluluk; insanın doğasında yer alan ve yaşanmadığında devamlı aranılan bir duygudur. Yaşamın temel amacıdır. Hepimizin yaşamayı arzu ettiği duygu olan mutluluğun önemli bir kaynağı psikolojik sağlamlıktır. Mutlu olmak amacıyla devam

ettiğimiz hayatımızı psikolojik sağlamlığımızı en üst

seviyeye getirerek ilerletmeliyiz

Koruyucu Faktörler

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:41:19 UTC

Koruyucu faktörler, risk ya da zorluğun etkisini yumuşatan, azaltan ya da ortadan kaldıran, bireyin sağlıklı uyumu ve yeterliklerini geliştiren durumlardır (Masten, 2001). Risk faktörlerine maruz kalan bireylerin olumlu sonuç göstergelerine sahip olabilmesi için aracı bir köprü

konumunda olan koruyucu faktörler, psikolojik sağlamlık kavramının önemli bir boyutudur. Rutter (1987) koruyucu faktörleri, bireylerin risk faktörlerine maruz kalma olasılığını azaltan, olumsuz yaşam olaylarının ardından meydana gelen ani etkileri dengeleyen, benlik saygısını ve yetkinliği destekleyen faktörler olarak sınıflandırmaktadır. Bu işlevsel sınıflama, esasında psikolojik sağlamlık çalışmalarında önleyici, koruyucu, krize müdahale edici ve geliştirici ruh

sağlığı hizmetlerinin ön plana çıkmasında rol oynamıştır.

Olumlu Sonuçlar

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:42:57 UTC

Risk altındaki bireylerde, psikolojik sağlamlık olgusundan bahsedebilmek için risk faktörleri ve koruyucu faktörler ile birlikte mutlaka pozitif adaptasyon ve işlevselliğe katkı sağlayan olumlu bir sonucun tanımlanması gerekmektedir (Cicchetti, 2010; Masten, 2001). Olumlu sonuçlar bir bakıma travma sonrası büyümeye ve gelişime atıfta bulunan olumlu ruh sağlığı ya da gelişim göstergeleri olarak ele alınabilir. Bireylerin iyi oluş düzeylerine katkı sağlayan göstergeler olumlu sonuçlar bağlamında değerlendirilebilir. Her risk faktörünün birey ya da gruplarda yarattığı yıkıcı etkinin birbirinden farklı olmasından dolayı kendini toparlama

gücünün sonucunda ortaya çıkan olumlu çıktıların belirlenmesine ilişkin net bir ölçüt yoktur (Rutter, 2006). Bu kapsamda düşünüldüğünde yüksek risk grubundaki bireyler için olumlu çıktılar “psikopatolojinin olmaması” şeklinde değerlendirilebilirken; gelişimsel uyum problemlerine bağlı risk gruplarında olumlu çıktılar -risk faktörleri ve koruyucu faktörlerine bağlı olarak değişebilecek- “akademik başarı, olumlu sosyal ilişkiler, psikososyal uyum” şeklinde ele alınmaktadır (Gizir, 2007).

Psikolojik Sağlamlık ve Ruh Sağlığı

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:44:51 UTC

Psikolojik sağlamlık kavramı ruh sağlığı ve iyi oluş adına yapılan çalışmaların ana hattını oluşturmaktadır ve bu çalışmalarda ruh sağlığı alanında olumsuz yaşam durumlarının üstesinden gelme ve uyum sağlama sürecinde önemli bir faktör olarak değerlendirilmektedir

(Oshio, Kaneko, Nagamine ve Nakaya, 2003). Bu araştırmalar gözden geçirildiğinde genel olarak psikolojik sağlamlık düzeyinin yüksek olmasının ruh sağlığı problemlerinin ortaya çıkmasını önlediği sonucu elde edilmiştir. Örneğin psikolojik sağlamlığa sahip olan çocuk

ve ergenlerin depresyon, stres ve kaygı düzeylerinin düşük olduğu (Dray vd., 2014; Dray vd., 2017; Pereira vd., 2016; Skrove, Romundstad ve Indredavik, 2013), psikolojik sağlamlığı geliştirmeye yönelik etkinliklere katılan ergenlerin ruh sağlığı problemlerinin azaldığı ortaya konmuştur. Öte

yandan psikolojik sağlamlığın psikolojik iyi oluşu (ve öznel iyi oluşu arttırdığı bulgulanmıştır.

Psikolojik Sağlamlığı Geliştirmeye Yönelik Müdahaleler

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:45:29 UTC

Masten (2014) insanların yaşamı boyunca bir çok risk faktörüyle karşılaşabileceğini ve bu

risk faktörlerinin tamamının kontrol edilmesinin güç olduğunu belirtmektedir. Bu bağlamda

çocukların ve ergenlerin gelişim süreci içinde psikolojik sağlamlıklarını geliştirmeye yönelik

kaynakları artırma ve varolan kaynaklara ulaşabilirliklerini kolaylaştırma temelli uygulamalar

alanyazında psikolojik sağlamlık ile ilgili araştırmaların bir diğer boyutunu oluşturmaktadır.

Psikolojik sağlamlık ile ilgili yapılan deneysel çalışmalar incelendiğinde risk odaklı (riskleri ve

risk faktörlerinin etkisini azaltma), kaynak odaklı (risklerin etkilerini düzenleyebilecek bazı

becerileri bireye kazandırma) ve süreç odaklı (bireyin uyum sistemini harekete geçirme)

çalışmalar yapıldığı görülmektedir

Benzer şekilde Salman ve arkadaşları (2005) ergenlerin dans ve drama etkinliklerine

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:46:07 UTC

katıldıklarında akran etkileşimi, bireysel/grup olarak başarma duygusu, ait olma duygusu,

eğlenme deneyimleriyle; Martin ve arkadaşları (2013) ergenlerin film ve müzik etkinliklerine

katıldıklarında anlam ve amaç duygusu aracılığıyla; Wright ve arkadaşları (2006) maske

yapma, boyama, resim çizme etkinliklerine katılan çocukların akran etkileşimi aracılığıyla;

Özsavran (2017) ise ergenlerin mandala çizme ve boyama etkinliğine katıldıklarında psikolojik

sağlamlıklarının arttığı sonucunu elde etmişlerdir. Görüldüğü gibi çocuk ve ergenlerin okul

sistemi içinde kendilerini ifade etmelerini kolaylaştıracak etkinlikler psikolojik sağlamlıklarını

güçlendirmektedir. Sanat içerikli uygulamalar hem zorlukların neden olduğu zorlayıcı

duyguların azalmasında işlev görürken hem de çocuk ve ergenlerin zorlu yaşam olayları

karşısında ihtiyaç duyacağı bir sosyal destek sisteminin oluşmasına zemin hazırlayarak

psikolojik sağlamlığın gelişimini desteklemektedir

Kaynakça

zeynepsevinc028 — 2024-04-07 15:46:56 UTC