https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535 en-us 2023-01-30 10:00:17 UTC 2023-01-31 11:38:08 UTC hello@padlet.com https://padlet.net/icons/png/1f349.png mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461144526 stendur fyrir Ráðlagður dagskammtur. 
það er það magn nayðsynlegra næringarefna, sem á að fullnægja næringarþörfum alls þorra heikbrigðs fólks. 
-RDS er hætti en þörf flestra einstaklinga
-settur fyrir vítamín, steinefni og snefilefni. 
er ekki orkuefni og vatn.

efri (örugg) mörk hafa verið sett fyrir þau næringarefni sem geta haft neikvæð áhrif á heilsuna og jafnvel eitrunaráhrif. 
-er mun hærra en RDS. 

notkun á RDS:
-við skipulag matseðla fyrir hópa af fólki. 
- til að meta mataræði hópa eða fjölda fólks út frá niðurstöðum könnunar á mataræði. 
-til að meta hugsanlegan skort einstaklinga þ.e. of litla inntöku. ]]> 2023-01-30 10:12:11 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461144526 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461144603 Vatn er lífsnauðsynlegt næringarefni. Maðurinn getur aðeins lifað fáa daga án vatns og vatn er um 70-75% af líkamsþyngdinni. 

- Enginn ráðlagður dagskammtur en við þurfum að endurnýja þá 3-4L af vatni sem að jafnaði skolast daglega út úr líkamanum.
 
Hlutverk vatns:
- Að flytja næringu og úrgang 
- Taka þátt í efnahvörfum 
- Stuðla að stöðugum líkamshita
- Viðhalda rúmmáli blóðs og réttu sýrustigi 
- Smyrja liðamótin 
- Öll efnaskipti fara fram í vatnslausn.]]> 2023-01-30 10:12:15 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461144603 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461148020 skillgreining vítamíns: lífsnauðsynlegt lífrænt efni sem þörf er á í litlu magni en er nayðsynlegt lífi og líkamsstarfsemi. 
myndast almennt ekki í líkamanum og þurfa því að berast utan frá. finnast í flestum fæðutegundum. flest gegna mörgum hlutverkum í líkamanum (sum vítamín eru andoxunarefni). heilsufarbrestur getur bæði sést við of litla inntöku (skortur/hörgulsjúkdómur) og of mikla neyslu (eitrun).


]]> 2023-01-30 10:15:20 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461148020 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461150513 A-vítamín, D-vítamín, E-vítamín, K-vítamín. 
-frásogast með fitu og nýtast með henni. 
-þurfa flutningsprótein. 
-geymd í frumum með fitu. 
-skiljast ekki út með þvagi, safnast upp í líkamanum (í fituvef og lifur). 
-hætta á eitrun ef innbyrt í miklu magni. 
-söfnun forða og því ekki endilega bráðnauðsynleg daglega]]> 2023-01-30 10:17:42 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461150513 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461157344 B-vítamín: þíamín (B1), Ríbóflafín (B2), Níasín (B3), pýridoxín (B6), Fólasín,  Kóbalamín (B12), pantóþensýra, bíótín. 
C-vítamín. 

-frásogast með vatni og fara beint út í blóðið. 
-þurfa ekki önnur efni til flutnings. 
-fylgja vatni í líkamanum. 
-umframmagn skilið út með þvagi. 
-ofneysla yfirleitt skaðlítil en geta valdið eituráhrifum í miklu magni (fæðubótaefni)
-þarf að borða oft (oftast a.m.k. nokkrum sinnum í viku. 

vatnsleysanleg vítamín frásogast auðveldlega í smáþörmunum en skiljast líka auðveldlega út um nýru (með þvagi)
þau finnast í mat t.d. kjöt, fisk, mjólk og heilkorn. einnig laufgrlnt grænmeti, rgg, baunir og ávextir. 
hitameðferð, ljós og geislun eða geymsla dregur úr magni sumra vatnsleysanlegra vítamína. 
vatnsleysanleg vítamín eru B-vítamín (8 talsins) og C-vítamín. ]]> 2023-01-30 10:24:18 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461157344 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461161016 Steinefni eru lífsnauðsynleg ólífræn efni sem finnast í líkaanum í magni sem er meira en 5g. Við þurfum meira en 100mg/dag af:
- Ca, P, K, S, Na, Cl, Mg

Steinefni hafa ýmis hlutverk:
- Taka þátt í vatnsjafnvægi
- Taka þátt í sýru-basa jafnvægi líkamans
- Mikilvæg við taugaboð og vöðvasamdrátt
- Mikilvæg beinheilsunni
- Taka þátt í ensímvirkni
- Eru hlutar annarra próteina eða hormóna

]]> 2023-01-30 10:27:15 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461161016 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461167905 Snefilefni eru lífsnauðsynleg ólífræn efni sem finnast í líkamanum í magni sem er minna en 5g og við þurfum 100mg/dag af Fe, Zn, Cu, Mn, I, Se, F, Cr, Mo.

Hluterk: 
- Taka öll þátt í ensímvirkni á einn eða annan hátt eða eru hlutar annarra próteina eða hormóna
- Magn í fæðu fer oft eftir magni í jarðvegi og æti dýra
- Víxlverkanir algegnar í þörmum]]> 2023-01-30 10:33:14 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2461167905 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462805245 A-Vítamín skortur getur valdið:
- Blindu (m.a. náttblindu)
- Aukin sýkingarhætta 
- Keratín myndun í húð
- Minnkuð slímseytun

Ofneysla A-Vítamíns getur valdið:
- Flökurleika og uppköst
- Lystarleysi og þyngdartap
- Hárlos
- Beinverki og hægari vöxt
- Lifraskemmdir]]> 2023-01-31 11:00:10 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462805245 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462806203 það sem okkur fannst áhugavert var þegar við lásum um of mikið D-vítamín. það er sagt að of mikið D-vítamín eða mikiil sólarljós getur ekki valdið eituráhrifum af völdum D-vítamína. það er ekki hætta á eituráhrifum úr fæðu. einkenni eituráhrif frá D-vítamín eru flökurleiki, lystarleysi, höfuðverkur, slappleiki, þorsti, pirringur og upptök. það getur lekið kalk úr beinunum. og of mikið D-vítamín hækkar kalkstyrk í blóði og leiðir til útfellingar kalks í mjúkum vevjum. ]]> 2023-01-31 11:01:08 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462806203 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462809167 það sem kom á óvart um brennistein er að það er hægt að finna hann víða í mat og drykk. en hann er ekki notaður sem "eitt og sér" næringarefni en er hluti af próteinum og gerir byggingu þeirra stöðugari. ]]> 2023-01-31 11:04:03 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462809167 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462809700 Einkenni járnskorts eru:
- Minna viðnám gegn sýkingum
- Lélegt kuldaþol
- Þreyta og minnkuð virkni
- Skortseinkenni geta sést löngu fyrir blóðleysi

Hjá litlum börnum hefur járnskortur áhrif á frammistöðu í hegðunar- og greindarprófum og getur valdið skertum hreyfiþroska.]]> 2023-01-31 11:04:33 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462809700 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462811484 annað sem kom á óvart að við þurfum joð í líkaman og að hann er hluti af skjaldkirtishormónum. það sem var mjög áhugavert við joð er skorturin og hvaða áhirf það hefur sem er ofvöxtur á skjaldkirtil og fósturskaði. ]]> 2023-01-31 11:06:12 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462811484 nemida https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462815799 C-vítamín skortur getur valdið:
- Blæðingar í tannholdi
- Sár og beinbrot gróa illa
- Sýkingar og blóðleysi
- Þunglyndi og geðtruflanir
- Beinverkir, beinbrot og vöðvarýrnun
- Niðurgangur]]> 2023-01-31 11:10:14 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462815799 mariarun25 https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462816845 það sem kom á óvart var að vatn, vítamín, steinefni og snefilefni eru ólík orkuefnum og veita okkur ekki orku. og að ofneysla næringarefna getur haft slæm áhrif. ]]> 2023-01-31 11:11:10 UTC https://padlet.com/mariarun25/gv0yhb7b1mmp2535/wish/2462816845