<?xml version="1.0"?>
<rss version="2.0">
   <channel>
      <title>Educación STEAM y movimiento maker by </title>
      <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h</link>
      <description>Escenario 4</description>
      <language>en-us</language>
      <pubDate>2025-04-13 15:49:32 UTC</pubDate>
      <lastBuildDate>2025-05-19 12:07:05 UTC</lastBuildDate>
      <webMaster>hello@padlet.com</webMaster>
      <image>
         <url>https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/e61e046c8dbde46ed8a0764c34da40ea/steam_round_minimal_illustration_science_technology_engineering_arts_and_math_line_banner_vector.jpg</url>
      </image>
      <item>
         <title></title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412372544</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://profuturo.education/observatorio/uncategorized/promoviendo-el-movimiento-maker-y-la-educacion-steam/" />
         <pubDate>2025-04-16 11:55:22 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412372544</guid>
      </item>
      <item>
         <title>¿Qué es la Educación STEAM?</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412380929</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p><strong>Definición</strong></p></li></ul><p>El término <strong>STEAM</strong> procede del inglés science, technology, engineering, arts and maths. Es un tipo de educación que integra las disciplinas de ciencias, tecnología, ingeniería, artes y matemáticas ("STEAM", 2025)​.</p><p><br/></p><ul><li><p><strong>Origen</strong></p></li></ul><p>En la década de los 90 la Fundación Nacional para la Ciencia en Estados Unidos comienza a utilizar el término STEM. El objetivo de este movimiento era incentivar el interés de los estudiantes por las carreras científico-técnicas.​ Más tarde, en 2006, Georgette Yakman acuña el término STE(A)M, añadiendo la educación artística al modelo educativo para dotarlo de un mayor peso creativo, quedando convertido en STEAM e introduciéndose este término en 2008 para plantear un nuevo paradigma educativo en el que la ciencia y tecnología se aúnan con las artes ("STEAM", 2025)​.</p><p><br/></p><ul><li><p><strong>Paradigma Educativo</strong></p></li></ul><p>La educación STEAM es una metodología pedagógica que integra las disciplinas de Ciencia, Tecnología, Ingeniería, Arte y Matemáticas en un enfoque interdisciplinario. Su objetivo es fomentar el pensamiento crítico, la creatividad, la resolución de problemas y la colaboración entre los estudiantes. Esta integración permite a los alumnos abordar desafíos complejos de manera más holística aplicada ("STEAM", 2025)​.</p><p><br/></p><p><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.ifema.es/noticias/educacion/que-es-la-educacion-steam-ventajas-y-caracteristicas?utm_source=chatgpt.com"><mark>🔗 Qué es la educación STEAM y ventajas | IFEMA MADRID</mark></a></p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3282596076/934a31c9dc03abb35db4538f996698bf/Captura_de_pantalla_2025_04_24_a_las_12_06_06.png" />
         <pubDate>2025-04-16 12:04:08 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412380929</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Aspectos clave</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412663202</link>
         <description><![CDATA[<p><strong>1. Aula o entorno ideal</strong></p><p><br></p><p>Espacio flexible, versátil y multisensorial, con zonas diferenciadas para la experimentación, la creación artística, la programación y la reflexión crítica. El entorno favorece la colaboración, la expresión y el aprendizaje significativo <em>(Sánchez Ludeña, 2019; INTEF – JRC, 2019; INTEF, 2024).</em></p><p><br></p><p><strong>2. Tecnologías y metodologías integradas</strong></p><p><br></p><p>Ecosistema tecnopedagógico basado en robótica, impresión 3D, realidad aumentada, programación visual, etc. Se aplican metodologías activas: aprendizaje por retos, pensamiento de diseño, gamificación, narrativa digital, etc. Existen plataformas creativas como Soundcool. <em>(INTEF – JRC, 2019; INTEF, 2024; Castro, 2023).</em></p><p><br></p><p><strong>3. Roles de docentes y estudiantes</strong></p><p><br></p><p>El docente actúa como mentor y diseñador de experiencias. El estudiante se convierte en agente activo del aprendizaje: investiga, prototipa, colabora y crea con sentido <em>(Camacho-Tamayo &amp; Bernal-Ballén, 2024; INTEF – JRC, 2019; Castro, 2023).</em></p><p><br></p><p><strong>4. Valores fundamentales</strong></p><p><br></p><p>Inclusión, creatividad, sostenibilidad, equidad, ética tecnológica y colaboración guían el diseño de entornos STEAM/maker orientados al desarrollo humano integral <em>(Castro, 2023; Fundación SERES, 2024; Movimiento STEM, 2024).</em></p><p><br></p><p><strong>5. Evaluación del aprendizaje</strong></p><p><br></p><p>La evaluación en el aula maker se basa en proyectos reales y portafolios digitales. Se promueve que los estudiantes documenten procesos creativos, reflexionen críticamente sobre sus aprendizajes y presenten productos finales significativos, integrando autoevaluación y coevaluación para fomentar la metacognición y la autonomía (Lang et al., 2022).</p><p><br></p><p><strong>6. Conexión social y comunitaria</strong></p><p><br></p><p>El makerspace se conecta activamente con la comunidad local y los ODS.<br>Los proyectos makers buscan generar un impacto social real, resolviendo retos comunitarios, ambientales o sociales mediante el diseño, la innovación y el trabajo colaborativo (Tabarés &amp; Boni, 2023).</p><p><br></p><p><strong>7. Ética tecnológica y ciudadanía crítica</strong></p><p><br></p><p>Se integra una alfabetización digital crítica y ética en el uso de tecnologías emergentes. El entorno educativo fomenta la comprensión de los derechos digitales, la privacidad, el consumo responsable de datos y el diseño ético de tecnologías, especialmente en la personalización del aprendizaje a través de IA (European Commission, 2022; Farné, 2023; Yu, Ally &amp; Tsinakos, 2020).</p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/6ce9b617a2fd4dcb01f3d80a777ec911/clase_informatica_escuela_universidad_interior_vacio_107791_2266.avif" />
         <pubDate>2025-04-16 15:58:22 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412663202</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Impacto en el Aprendizaje</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412664908</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p><strong>Desarrollo de competencias del siglo XXI</strong></p></li></ul><p>Los espacios makers y proyectos STEAM fomentan habilidades como el pensamiento crítico, la creatividad, la resolución de problemas, el trabajo en equipo y la comunicación efectiva. Aprender haciendo prepara a los estudiantes para un mundo en constante cambio.</p><p><br/></p><ul><li><p><strong>Transformación del rol docente y del aula</strong></p></li></ul><p>El docente pasa de ser transmisor de contenidos a facilitador del aprendizaje. El aula se convierte en un laboratorio de ideas, donde el error es parte del proceso y el alumno es protagonista de su propio camino.</p><p><br/></p><ul><li><p><strong>Innovación y motivación</strong></p></li></ul><p>La incorporación del enfoque maker y STEAM promueve una cultura de innovación, experimentación y curiosidad. Los estudiantes se sienten motivados al ver que lo que aprenden tiene aplicación en el mundo real.</p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/b2334a2ca0f1abfd2204968365c83953/ROBTICA_PORTADA.webp" />
         <pubDate>2025-04-16 15:59:42 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412664908</guid>
      </item>
      <item>
         <title>EJEMPLOS PRÁCTICOS</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412665668</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/a5bc37024e738cba1894ebc6742ee5dd/MAKERS_INFOGRAFIA_ES.jpg" />
         <pubDate>2025-04-16 16:00:33 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412665668</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Uso crítico de herramientas digitales</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412667282</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/848bb01ad51f530c4006090ca03b89a8/mini_magick20220702_10510_14uhsro.png" />
         <pubDate>2025-04-16 16:01:57 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412667282</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Aspectos clave</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412669264</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p><strong>Barreras tecnológicas, pedagógicas y sociales</strong></p><p><br/></p><ul><li><p><strong>La falta de formación docente</strong> limita la implementación interdisciplinar del enfoque STEAM.</p><p>(Camacho-Tamayo &amp; Bernal-Ballén, 2024)</p></li><li><p>La falta de una reflexión crítica hace que el enfoque maker corra el riesgo de comercializarse.</p><p>(Castro, 2023)</p></li><li><p><strong>Las estructuras escolares rígidas</strong> dificultan la colaboración docente.</p><p>(Camacho-Tamayo &amp; Bernal-Ballén, 2024)</p></li><li><p><strong>La falta de espacios makers accesibles</strong> en escuelas y comunidades rurales limita el aprendizaje práctico y la innovación (Tabarés &amp; Boni, 2023).</p></li><li><p><strong>El desconocimiento sobre la ética digital</strong> y la seguridad tecnológica reduce el uso responsable de tecnologías emergentes en educación (European Commission, 2022).</p><p><br/></p></li></ul></li><li><p><strong>Brecha digital e inclusión</strong></p><p><br/></p><ul><li><p><strong>La brecha tecnológica</strong> afecta la equidad en contextos vulnerables. (Movimiento STEM, 2024)</p></li><li><p><strong>El escaso acceso y formación digital </strong>impide aprovechar plenamente el enfoque STEAM (Camacho-Tamayo &amp; Bernal-Ballén, 2024).</p></li><li><p>La cultura maker puede reproducir desigualdades si no se garantiza el <strong>acceso equitativo</strong> a herramientas, materiales y redes de colaboración (Tabarés &amp; Boni, 2023).</p></li><li><p>No todos los estudiantes tienen <strong>oportunidades para participar </strong>en experiencias de aprendizaje activo y experimental que promueve STEAM/maker (Farné, 2023).</p><p><br/></p></li></ul></li><li><p><strong>Género y equidad</strong></p><p><br/></p><ul><li><p><strong>Las niñas siguen infrarrepresentadas</strong> en áreas STEAM y TIC. (Fundación SERES, 2024)</p></li><li><p><strong>Estereotipos de género</strong> limitan desde la infancia el interés por las ciencias(Movimiento STEM, 2021).</p></li><li><p><strong>La falta de referentes femeninos</strong> en cultura maker y profesiones STEAM limita el desarrollo vocacional de niñas y jóvenes (Movimiento STEM, 2024).</p></li><li><p><strong>Las dinámicas de poder en espacios makers</strong> pueden invisibilizar la participación de niñas, minorías y colectivos vulnerables (Tabarés &amp; Boni, 2023).</p><p><br/></p></li></ul></li><li><p><strong>Sostenibilidad, ética y responsabilidad</strong></p><p><br/></p><ul><li><p>Falta integrar una <strong>mirada crítica sobre el impacto social y ambiental</strong> de las tecnologías(Castro, 2023).</p></li><li><p><strong>La conexión entre STEAM y los ODS </strong>sigue siendo insuficiente (Movimiento STEM, 2024).</p></li><li><p><strong>El uso intensivo de tecnologías en proyectos maker</strong> implica riesgos medioambientales si no se fomenta una cultura de sostenibilidad y reciclaje (Farné, 2023).</p></li><li><p><strong>El enfoque maker debe incorporar explícitamente principios éticos</strong> sobre privacidad, consumo responsable y justicia social en el diseño de proyectos (European Commission, 2022).</p></li></ul></li></ul><p><br/></p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/3d1c01bc327effff467d796e59ac408a/depositphotos_116512230_stock_illustration_employee_dont_understand_his_worker.jpg" />
         <pubDate>2025-04-16 16:03:47 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3412669264</guid>
      </item>
      <item>
         <title>ALFABETIZACIÓN DIGITAL CRÍTICA</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3418039660</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/8aee5e957e889dbf1aabafc33205cc6f/competencia_digital_cr_tica.mp4" />
         <pubDate>2025-04-21 18:52:09 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3418039660</guid>
      </item>
      <item>
         <title>La importancia de aprender protegidos en la red</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3418064146</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/5b3252a6f1bf6c13ebafa816b2c1865a/Infograf_a_El_cuerpo_humano_Infantil_Rojo.jpg" />
         <pubDate>2025-04-21 19:17:30 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3418064146</guid>
      </item>
      <item>
         <title>El uso de la IA en la cultura maker</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421460331</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/1d3f62545789008fdf4c2c4a82a72235/IA_Y_CULTURA_MAKER.mp4" />
         <pubDate>2025-04-23 12:28:35 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421460331</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Podcast. Tiempo para la reflexión. </title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421472068</link>
         <description><![CDATA[<p>Ramón López de Mántaras. Ética, herramienta, riesgos y peligros sobre la irrupción de la IA en nuestro día a día. </p>]]></description>
         <enclosure url="https://www.youtube.com/watch?v=ieYadopst4s" />
         <pubDate>2025-04-23 12:37:00 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421472068</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Aprendizaje basado en proyectos</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421693559</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/14fae7637c988f0fd5796d84a5172912/Infograf_a_Sistemas_Cuerpo_Humano_Ilustrado_Multicolor.jpg" />
         <pubDate>2025-04-23 14:53:56 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421693559</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Maker culture and its potential for STEM education. Por Raúl Tabarés y Alejandra Boni</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421746971</link>
         <description><![CDATA[<p>La cultura <em>maker</em> transforma la educación STEM al fomentar el aprendizaje práctico, creativo y colaborativo en espacios equipados con tecnología como IA, impresión 3D o IoT. Vinculada al ABP y a pedagogías como el constructivismo y el "learning by doing", potencia habilidades técnicas y blandas, alineadas con los desafíos de la era digital y de la Industria 4.0.</p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/ce46c9b48264456576b51ca1c91c9622/OIP.jpg" />
         <pubDate>2025-04-23 15:31:12 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421746971</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Directrices éticas sobre el uso de la inteligencia artificial y los datos en la enseñanza y el aprendizaje para educadores</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421754996</link>
         <description><![CDATA[<p>Infografía de las directrices éticas planteadas por la Comisión Europea para los educadores sobre el uso de la IA y los datos en la educación.</p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/117461eaa2f7f2335c88f7148f7c94be/directrices__ticas_sobre_el_uso_de_la_inteligencia_NC0722649ESN.pdf" />
         <pubDate>2025-04-23 15:36:55 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421754996</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Laboratorios virtuales</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421782019</link>
         <description><![CDATA[<p>Facilitan la enseñanza de contenidos prácticos, ofreciendo al profesorado una herramienta de apoyo y al alumnado una experiencia visual e interactiva que despierta su curiosidad, motivación y ganas de aprender.</p><p><br></p><p>SIETE ASPECTOS CLAVES:</p><ol><li><p>Permiten experimentar sin necesidad de un espacio físico</p></li></ol><ol start="2"><li><p>Se integran en plataformas educativas (LMS)</p></li><li><p>Ofrecido por empresas, universidades y editoriales</p></li><li><p>Ampliar en acceso a los recursos, reducen costes y son flexibles</p></li><li><p>Limitantes en cuanto a la atención a la diversidad y la capacidad adquisitiva</p></li><li><p>Tendencias futuras: integración de realidad aumentada/virtual para mayor inmersión, elementos de gamificación y “role-play” para aumentar la motivación y desarrollo de herramientas más accesibles y personalizables</p></li><li><p>Refuerzan el aprendizaje por ensayo y error en un entorno seguro. No sustituyen las prácticas avanzadas<br></p></li></ol>]]></description>
         <enclosure url="https://elvis.padletcdn.com/1/fetch/e_in/pixabay.com/get/g287ec40b5ad4c5586611e5c898c6bc509e961b87ae650367a91993e013e61058f76280725f048fb6de37474c0dfb5558.jpg" />
         <pubDate>2025-04-23 15:56:48 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421782019</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Design Thinking</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421809804</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3176311062/1fc27e6e488cc3ca187af3d6c42f2201/Design_Thinking_en_la_Integraci_n_STEM.mp4" />
         <pubDate>2025-04-23 16:16:24 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421809804</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Realidad virtual</title>
         <author>mariagarmun87</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421818754</link>
         <description><![CDATA[<p>Implantación de la Realidad Virtual en la  FP de Edificación del Instituto Provençana. Caso práctico de como la RV contribuye de forma significativa a la educación STEAM [Ciencia, Tecnología, Ingeniería, Arte y Matemáticas]. </p>]]></description>
         <enclosure url="https://www.youtube.com/watch?v=SfQLbhww_BY" />
         <pubDate>2025-04-23 16:23:00 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3421818754</guid>
      </item>
      <item>
         <title></title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423147715</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://conectar.uao.edu.co/wp-content/uploads/sites/14/2020/05/la-educacion-steam-y-cultura-maker.pdf?utm_source=chatgpt.com" />
         <pubDate>2025-04-24 09:38:40 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423147715</guid>
      </item>
      <item>
         <title>                               Experiencias Conectar</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423176938</link>
         <description><![CDATA[<p>El <strong>programa CONECTA-R</strong> ha&nbsp; creado diferencias experiencias enfocadas al <strong>fortalecimiento</strong> de <strong>conocimientos</strong>, <strong>habilidades </strong>y <strong>aptitudes </strong>en STEAM y relacionadas con los 6 ejes o líneas de acción: Robótica y electrónica, programación para niños, fabricación digital y prototipado, contenidos digitales e interactividad, cuidado de la naturaleza y creatividad, diseño e innovación.</p>]]></description>
         <enclosure url="https://conectar.uao.edu.co/experiencias_conectar/" />
         <pubDate>2025-04-24 10:09:29 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423176938</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Convenio para promover la formación en disciplinas STEAM en Aragón</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423201694</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://cadenaser.com/aragon/2025/02/05/el-gobierno-de-aragon-impulsa-la-formacion-steam-con-el-proyecto-horizonte-talento-radio-zaragoza/?utm_source=chatgpt.com" />
         <pubDate>2025-04-24 10:35:57 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423201694</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Movimiento MAKER</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423263154</link>
         <description><![CDATA[<p><strong>CREAR, INNOVAR, COMPARTIR, JUGAR, PARTICIPAR Y APOYAR Y CAMBIAR. </strong></p><ul><li><p>Movimiento social con un poderoso espíritu artesanal que utiliza métodos de fabricación digitales. </p></li><li><p>El editor de tecnología Dale Dougherty de O’Reilly Media fue el que acuñó el término <strong><em>maker.</em></strong></p></li><li><p>Estuvo íntimamente ligado a la cultura DIY.</p></li><li><p>Hoy en día, este movimiento ha madurado para convertirse en una cultura contemporánea propia basada en la tecnología. </p></li><li><p>La tecnología es más accesible que nunca, gracias a la progresiva democratización del acceso tecnológico. </p></li></ul><p><br/></p><p><strong>¿Qué es un makers?</strong></p><p>Un ‘<em>maker</em>‘ es alguien que extrae identidad y significado del acto de la creación. Alguien que entiende cómo puede sacar partido a la innovación. Lo que distingue a los ‘<em>makers</em>‘ contemporáneos de los inventores y de los DIYers de otras épocas es el poder que les brindan las tecnologías modernas y una economía globalizada.</p><p><br/></p><p><mark>Fundación Aquae. (2017, 13 de marzo). </mark><em><mark>MAKERS: Innovación TECNOLÓGICA para un Cambio SOCIAL</mark></em><mark> [Video]. YouTube. </mark><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=q8oK_OFz6OA"><mark>https://www.youtube.com/watch?v=q8oK_OFz6OA</mark></a></p><p><br/></p><p><br/></p>]]></description>
         <enclosure url="https://www.fundacionaquae.org/wiki/movimiento-maker-mucho-mas-que-do-it-yourself-2/" />
         <pubDate>2025-04-24 11:37:13 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423263154</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Un desafío contemporáneo</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423266817</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p>En el siglo XXI la educación se enfrenta a un desafío importante.</p></li><li><p>En España la escasez de profesores altamente cualificados en estas disciplinas supone un problema.</p></li><li><p>El currículo escolar en España, no siempre sigue el ritmo de los avances tecnológicos y científicos. </p></li><li><p>Es esencial eliminar los estereotipos de género en estas disciplinas. </p></li></ul><p><br/></p><p><mark>🔗</mark><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=QC78N0XxpUM"><mark>Mujeres STEAM. Dafne. Formación Profesional</mark></a></p>]]></description>
         <enclosure url="https://fundacionmargaritasalas.com/tribuna/la-ensenanza-de-las-ciencias-y-disciplinas-steam-en-la-educacion-espanola-un-desafio-contemporaneo/" />
         <pubDate>2025-04-24 11:40:44 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423266817</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Brechas de género en STEAM</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423267114</link>
         <description><![CDATA[<p>Desde la infancia, niñas y mujeres enfrentan desigualdades en su acceso a áreas STEAM. Esta infografía del <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://movimientostem.org/">Movimiento STEM</a> muestra datos clave para reflexionar y actuar por una educación más equitativa.</p>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3129064297/589f6f0ac31a575650c413150ce8cc22/Infografi_a_Brechas_de_Ge_nero_en_STEM.pdf" />
         <pubDate>2025-04-24 11:41:04 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423267114</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Igualdad de género en STEAM: un reto común</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423271797</link>
         <description><![CDATA[<p>Este informe de la <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.fundacionseres.org/Paginas/Inicio.aspx">Fundación SERES</a> (2024) analiza cómo promover la participación femenina en STEAM. Incluye datos, barreras y soluciones desde la educación y la empresa, con acciones concretas para cerrar la brecha de género.</p><p><br></p><p>“Cerrar la brecha de género en STEAM no es solo una cuestión de justicia, es una oportunidad estratégica para innovar, crecer y no dejar a nadie atrás.”</p><p><br></p><p>— <em>Fundación SERES, 2024</em></p><p><br></p><p><strong>Ideas clave destacadas: </strong></p><p><br></p><ul><li><p>Solo el 29,2 % de los empleos STEAM son ocupados por mujeres.</p></li><li><p>Las barreras son socioculturales, institucionales y psicosociales.</p></li><li><p>Las mujeres son mayoría en universidades, pero minoría en carreras STEAM técnicas.</p></li><li><p>Se proponen medidas como mentorías, campañas escolares, conciliación, shadowing, premios y becas.</p></li><li><p>Iniciativas destacadas: <strong>Aquae STEM</strong>, <strong>Mujeres de Acero</strong>, <strong>Premios WONNOW</strong>, <strong>SHE – IA sin sesgos</strong>.<br></p></li></ul>]]></description>
         <enclosure url="https://www.fundacionseres.org/Lists/Informes/Attachments/1163/Mujeres%20en%20entornos%20STEAM%20e%20igualdad%20de%20g%C3%A9nero%2C%20un%20reto%20comun.pdf" />
         <pubDate>2025-04-24 11:45:35 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423271797</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Fuentes de información</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423437955</link>
         <description><![CDATA[<ol><li><p>Arroyo, J., &amp; López, B. (2023, 25 de octubre). <em>La enseñanza de las ciencias y disciplinas STEAM en la educación española: Un desafío contemporáneo</em>. Fundación Margarita Salas. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://fundacionmargaritasalas.com/tribuna/la-ensenanza-de-las-ciencias-y-disciplinas-steam-en-la-educacion-espanola-un-desafio-contemporaneo/">https://fundacionmargaritasalas.com/tribuna/la-ensenanza-de-las-ciencias-y-disciplinas-steam-en-la-educacion-espanola-un-desafio-contemporaneo/</a></p></li><li><p>Biblioteca de la Universitat Oberta de Catalunya. (2024). <em>Alfabetización digital crítica</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://biblioteca.uoc.edu/es/biblioguias/biblioguia/Alfabetizacion-digital-critica/%E2%80%8B">https://biblioteca.uoc.edu/es/biblioguias/biblioguia/Alfabetizacion-digital-critica/​</a></p></li><li><p>Blue Containers Project. (2025, abril 26). <em>Implantació de la Realitat Virtual en la FP d'Edificació de l'Institut Provençana</em> [Video]. YouTube. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=SfQLbhww_BY%E2%80%8B">https://www.youtube.com/watch?v=SfQLbhww_BY​</a></p></li><li><p>CaixaBank Dualiza. (2022, 3 de mayo). <em>Mujeres STEAM. Dafne. Formación Profesional</em> [Video]. YouTube. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=QC78N0XxpUM">https://www.youtube.com/watch?v=QC78N0XxpUM</a></p></li><li><p>Camacho-Tamayo, E., &amp; Bernal-Ballén, A. (2024).<br><em>Educación STEAM como estrategia pedagógica en la formación docente de ciencias naturales: Una revisión sistemática</em>.<br><strong>Edutec, Revista Electrónica De Tecnología Educativa, (87)</strong>, 220–235.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.21556/edutec.2024.87.2929">https://doi.org/10.21556/edutec.2024.87.2929</a></p></li><li><p>Castro, P. (2023).<br><em>Reflexiones sobre la educación STEAM, alternativa para el siglo XXI</em>.<br><strong>Praxis, 18</strong>, 158–175.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.21676/23897856.3762">https://doi.org/10.21676/23897856.3762</a></p></li><li><p>European Commission: Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture. (2022). <em>Ethical guidelines on the use of artificial intelligence (AI) and data in teaching and learning for educators</em>. Publications Office of the European Union. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://data.europa.eu/doi/10.2766/153756">https://data.europa.eu/doi/10.2766/153756</a></p></li><li><p>Fundación Aquae. (2017, 13 de marzo). <em>MAKERS: Innovación TECNOLÓGICA para un Cambio SOCIAL</em> [Video]. YouTube. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=q8oK_OFz6OA">https://www.youtube.com/watch?v=q8oK_OFz6OA</a></p></li><li><p>Fundación SERES. (2024).<br><em>Mujeres en entornos STEAM e igualdad de género. Un reto común</em>.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.fundacionseres.org/Lists/Informes/Attachments/1163/Mujeres%20en%20entornos%20STEAM%20e%20igualdad%20de%20g%C3%A9nero,%20un%20reto%20comun.pdf">https://www.fundacionseres.org/Lists/Informes/Attachments/1163/Mujeres%20en%20entornos%20STEAM%20e%20igualdad%20de%20g%C3%A9nero,%20un%20reto%20comun.pdf</a></p></li><li><p>Gomis Gil, E. M. (2024, septiembre 26). <em>IA &amp; STEAM</em>. Aula del Futuro - INTEF. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://auladelfuturo.intef.es/act_aprendizaje/ia-steam/">https://auladelfuturo.intef.es/act_aprendizaje/ia-steam/</a></p></li><li><p>idDOCENTE. (2024, 11 de abril). <em>Estrategias efectivas para la educación STEAM</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://iddocente.com/estrategias-efectivas-para-educacion-steam/">https://iddocente.com/estrategias-efectivas-para-educacion-steam/</a></p></li><li><p>IFEMA MADRID. (2025, abril 26). ¿Qué es la educación STEAM: ventajas y características? <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.ifema.es/noticias/educacion/que-es-la-educacion-steam-ventajas-y-caracteristicas">https://www.ifema.es/noticias/educacion/que-es-la-educacion-steam-ventajas-y-caracteristicas</a></p></li><li><p>INTEF – JRC. (2019).<br><em>Makerspaces en la educación y la formación: Perspectiva europea</em>.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://intef.es/wp-content/uploads/2020/02/2019_12_Makerspaces_JRC_INTEF_1.pdf">https://intef.es/wp-content/uploads/2020/02/2019_12_Makerspaces_JRC_INTEF_1.pdf</a></p></li><li><p>INTEF. (2024).<br><em>Proyecto Soundcool: tecnología para la creación musical colaborativa en el aula</em>.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://intef.es/wp-content/uploads/2024/05/55_24_RED_OTE_SoundCool_r1.pdf">https://intef.es/wp-content/uploads/2024/05/55_24_RED_OTE_SoundCool_r1.pdf</a></p></li><li><p>Instituto Nacional de Ciberseguridad (INCIBE). (s.f.). <em>Instituto Nacional de Ciberseguridad</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.incibe.es/">https://www.incibe.es/</a></p></li><li><p>Instituto Nacional de Tecnologías Educativas y de Formación del Profesorado (INTEF). (2025). <em>Kit de herramientas del Aula del Futuro</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://auladelfuturo.intef.es/kit-aula-del-futuro/%E2%80%8B">https://auladelfuturo.intef.es/kit-aula-del-futuro/​</a></p></li><li><p>Lang, C., Siemens, G., Wise, A. F., Gašević, D., &amp; Merceron, A. (Eds.). (2022). <em>Handbook of learning analytics</em> (2nd ed.). Society for Learning Analytics Research (SoLAR). <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.18608/hla22">https://doi.org/10.18608/hla22</a></p></li><li><p>López de Mántaras, R. (2023, septiembre 7). <em>La gran mentira de la Inteligencia Artificial</em> [Video]. YouTube. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.youtube.com/watch?v=ieYadopst4s">https://www.youtube.com/watch?v=ieYadopst4s</a></p></li><li><p>Martínez, A., &amp; Méndez, I. (2021). <em>Educación STEAM y competencias del siglo XXI: Retos y oportunidades en el aula</em>. Editorial Octaedro.</p></li><li><p>Martínez, S. L., &amp; Stager, G. (2013). <em>Invent to Learn: Making, Tinkering, and Engineering in the Classroom</em>. Constructing Modern Knowledge Press.</p></li><li><p>Movimiento STEM. (2024).<br><em>Educación STEM y su aplicación</em>.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://movimientostem.org/wp-content/uploads/2024/04/Educacion-STEM-y-su-aplicacion-2024.pdf">https://movimientostem.org/wp-content/uploads/2024/04/Educacion-STEM-y-su-aplicacion-2024.pdf</a></p></li><li><p>Papert, S. (1980). <em>Mindstorms: Children, computers, and powerful ideas</em>. Basic Books.</p></li><li><p>Resnick, M. (2017). <em>Lifelong Kindergarten: Cultivating Creativity through Projects, Passion, Peers, and Play</em>. MIT Press.</p></li><li><p>Sánchez Ludeña, E. (2019).<br><em>La educación STEAM y la cultura «maker»</em>.<br><strong>Padres Y Maestros / Journal of Parents and Teachers, (379)</strong>, 45–51.<br><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.14422/pym.i379.y2019.008">https://doi.org/10.14422/pym.i379.y2019.008</a></p></li><li><p>STEAM. (2025, abril 26). En Wikipedia. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=STEAM&amp;oldid=157248010%E2%80%8B">https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=STEAM&amp;oldid=157248010​</a></p></li><li><p>Tabarés, R., &amp; Boni, A. (2023). Maker culture and its potential for STEM education. International Journal of Technology and Design Education, 33(1), 241–260. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.1007/s10798-021-09725-y">https://doi.org/10.1007/s10798-021-09725-y</a></p></li><li><p>Toronto Public Library. (n.d.). <em>Digital Innovation Hubs</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.torontopubliclibrary.ca/using-the-library/computer-services/innovation-spaces/digital-innovation-hubs.jsp">https://www.torontopubliclibrary.ca/using-the-library/computer-services/innovation-spaces/digital-innovation-hubs.jsp</a></p></li><li><p>Universidad Politécnica de Madrid. (n.d.). <em>FabLabUPM</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://www.fablabs.io/labs/fablabupm">https://www.fablabs.io/labs/fablabupm</a></p></li><li><p>University of Pretoria. (n.d.). <em>Makerspace</em>. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://library.up.ac.za/makerspace">https://library.up.ac.za/makerspace</a></p></li><li><p>Yu, Shengquan., Ally, Mohamed., &amp; Tsinakos, Avgoustos. (Eds.). (2020). <em>Emerging Technologies and Pedagogies in the Curriculum / edited by Shengquan Yu, Mohamed Ally, Avgoustos Tsinakos.</em> (1st ed. 2020.). Springer Nature Singapore. <a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://doi.org/10.1007/978-981-15-0618-5">https://doi.org/10.1007/978-981-15-0618-5</a></p><p><br/></p></li></ol>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3129064297/968fd366157bd2f69eef0184db0ecba9/concepto_fuentes_de_informacion.jpeg" />
         <pubDate>2025-04-24 13:52:13 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3423437955</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Estrategias efectivas para la educación STEAM</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3425827152</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p>La tecnología y la innovación son los motores del progreso.</p></li><li><p>Adquisición de habilidades en STEAM.</p></li></ul>]]></description>
         <enclosure url="https://iddocente.com/estrategias-efectivas-para-educacion-steam/" />
         <pubDate>2025-04-26 12:03:37 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3425827152</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Cultura del &quot;hágalo usted mismo&quot;</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3425849820</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p>Todos somos hacedores. Nacimos hacedores.</p></li><li><p>Tenemos la habilidad de hacer cosas.</p></li><li><p>"Hazlo tu mismo".</p></li><li><p>El bricolaje del siglo XXI.</p></li><li><p>Makers: creciente grupo de "locos" por la tecnología. </p></li></ul><p><br></p>]]></description>
         <enclosure url="https://www.youtube.com/watch?v=rBIYhqh5Qtg&amp;t=46s" />
         <pubDate>2025-04-26 12:46:30 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3425849820</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Makerspace en educación</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426050687</link>
         <description><![CDATA[<ul><li><p><strong>The Innovation Hub – Universidad de Pretoria (Sudáfrica)</strong><br>Makerspace universitario con foco en innovación tecnológica, startups y educación STEAM.</p></li><li><p><strong>Makerspace UPM (Universidad Politécnica de Madrid)</strong><br>Un espacio donde estudiantes de ingeniería trabajan en proyectos tecnológicos y colaborativos.</p></li><li><p><strong>Bibliotecas públicas (varias ciudades)</strong><br>Muchas bibliotecas en países como Canadá, EE.UU., Noruega o España han incorporado makerspaces. Ejemplo: <strong>Toronto Public Library – Digital Innovation Hub</strong>.</p></li></ul>]]></description>
         <enclosure url="https://padlet-uploads.storage.googleapis.com/3282596076/3f89e6a1d06339cbf533f87474715e7b/makerspace.jpg" />
         <pubDate>2025-04-26 18:18:42 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426050687</guid>
      </item>
      <item>
         <title></title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426061854</link>
         <description><![CDATA[<p><strong>Proyecto: IA &amp; STEAM</strong></p><p><br/></p><p><strong>IA &amp; STEAM</strong> es una experiencia educativa que anticipa cómo los futuros entornos STEAM integrarán la inteligencia artificial en el aprendizaje activo y creativo.<br>Dirigida a estudiantes de 4º de ESO, combina ciencia, tecnología, ingeniería, arte y matemáticas en torno al desarrollo de prototipos sencillos de IA, con una reflexión crítica sobre su impacto en la sociedad y el medio ambiente.</p><p>Esta propuesta ejemplifica cómo la educación del futuro puede formar creadores conscientes, no solo usuarios de tecnología(Gomis Gil, 2024).</p>]]></description>
         <enclosure url="https://auladelfuturo.intef.es/act_aprendizaje/ia-steam/" />
         <pubDate>2025-04-26 18:42:07 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426061854</guid>
      </item>
      <item>
         <title>¿Qué supone el movimiento maker en la educación?</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426064166</link>
         <description><![CDATA[]]></description>
         <enclosure url="https://view.genially.com/6470d9fe5d9f6a001171eea2/interactive-content-movimiento-maker" />
         <pubDate>2025-04-26 18:47:30 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426064166</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Inspira STEAM</title>
         <author>ydiazper</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426064483</link>
         <description><![CDATA[<p><strong>Inspira STEAM</strong> es un programa de mentoría grupal que promueve las vocaciones científicas y tecnológicas entre niñas y niños de primaria.<br>A través de sesiones de sensibilización impartidas por profesionales de la ciencia y la tecnología, fomenta la igualdad de género y rompe estereotipos en las áreas STEAM.</p><p>Una iniciativa que ejemplifica cómo la inclusión, la equidad y el empoderamiento deben ser pilares del futuro educativo STEAM/maker. (Inspira STEAM, 2024)</p>]]></description>
         <enclosure url="https://inspirasteam.net/" />
         <pubDate>2025-04-26 18:48:20 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426064483</guid>
      </item>
      <item>
         <title>Experimentar, cooperar, crear y resolver: el movimiento &quot;maker&quot; irrumpe en las aulas</title>
         <author>bgarridomu</author>
         <link>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426069760</link>
         <description><![CDATA[<p><a rel="noopener noreferrer nofollow" href="https://educaixa.org/es/-/el-movimiento-maker-irrumpe-en-las-aulas">https://educaixa.org/es/-/el-movimiento-maker-irrumpe-en-las-aulas</a></p>]]></description>
         <enclosure url="https://educaixa.org/es/-/el-movimiento-maker-irrumpe-en-las-aulas" />
         <pubDate>2025-04-26 19:01:14 UTC</pubDate>
         <guid>https://padlet.com/mariagarmun87/guy5ck1g5mtndr6h/wish/3426069760</guid>
      </item>
   </channel>
</rss>
