ข้อมูลเชิงลึก

• ชื่อ/รหัส: ฟิวส์ / Case-07

• อายุ/ชั้น: 13 / ม.1

• ครอบครัว: อยู่กับย่า อายุ 68 ปี พ่อแม่ไปทำงานต่างจังหวัด ไม่ได้กลับมาบ่อย

• ผลการเรียน: 2.5 (ตกวิชาพละเพราะไม่เข้าร่วม)

• การเข้าเรียน: ขาดเรียน 5–7 วัน/เดือน

• ปัจจัยเสี่ยง: การถูกรังแก / ไม่มีผู้ปกครองดูแลใกล้ชิด / สุขภาพจิตถดถอย

ประเมินความเสี่ยง

• Risk score: 75/100 — (สูง) — เสี่ยงซึมเศร้ารุนแรงและถอนตัวจากระบบการศึกษา

• ขาดเครือข่ายสนับสนุนทางครอบครัว

• การรังแกซ้ำซากที่โรงเรียน ทำให้รู้สึกโดดเดี่ยว

• ไม่มีระบบติดตามด้านสุขภาพจิต

ตอบ

• นโยบายและกฎระเบียบชัดเจน

  • กำหนดกฎห้ามการรังแก (Bullying) ที่ชัดเจนและประกาศให้ทุกคนทราบ

  • จัดทำคู่มือแนวปฏิบัติเมื่อพบการรังแกทั้งสำหรับครู นักเรียน และผู้ปกครอง

• สร้างวัฒนธรรมโรงเรียนที่ปลอดภัยและเอื้อเฟื้อ

  • ส่งเสริมความเคารพในความแตกต่าง

  • จัดกิจกรรมเสริมสร้างความสามัคคีและการทำงานเป็นทีม

• อบรมครูและนักเรียนให้รู้เท่าทัน

  • ฝึกครูให้สามารถสังเกตพฤติกรรมเสี่ยงและเข้าแทรกแซงได้อย่างเหมาะสม

  • สอนทักษะการสื่อสารและการจัดการความขัดแย้งให้นักเรียน

• ระบบแจ้งเหตุที่ปลอดภัยและไม่เปิดเผยตัว

  • มีช่องทางรับเรื่องร้องเรียน เช่น กล่องรับเรื่อง เว็บไซต์ หรือแอป

  • รับประกันความลับของผู้แจ้งเหตุ

• ติดตามและประเมินผลต่อเนื่อง

  • เก็บข้อมูลเหตุการณ์รังแกเพื่อติดตามแนวโน้ม

  • ปรับมาตรการตามสถานการณ์จริง

2. จะทำให้เด็กที่มีปัญหาสุขภาพจิตกล้าเข้าร่วมกิจกรรมมากขึ้นได้อย่างไร?

ตอบ

• สร้างบรรยากาศที่ปลอดภัยและไม่ตัดสิน

  • ลดแรงกดดันการแข่งขัน

  • ให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมมากกว่าผลลัพธ์

• ออกแบบกิจกรรมที่หลากหลาย

  • มีกิจกรรมทั้งแบบกลุ่มเล็กและเดี่ยว เพื่อให้เด็กเลือกตามความถนัด

  • กิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ เช่น ศิลปะ ดนตรี งานประดิษฐ์ ที่ช่วยลดความเครียด

• ให้การสนับสนุนเฉพาะบุคคล

  • จัดครูพี่เลี้ยงหรือเพื่อนคู่หู (Buddy System) คอยดูแลและชวนเข้าร่วม

  • ปรึกษานักจิตวิทยาหรือครูแนะแนวเพื่อออกแบบวิธีการชวนที่เหมาะสม

• ยกย่องความกล้าและความพยายาม

  • ให้คำชมเชยทุกครั้งที่นักเรียนกล้าลองเข้าร่วม

  • แสดงตัวอย่างนักเรียนที่ก้าวข้ามความกลัวเป็นแรงบันดาลใจ

• สร้างความต่อเนื่อง

  • เริ่มจากกิจกรรมเล็ก ๆ ที่ใช้เวลาสั้น และเพิ่มระดับความท้าทายเมื่อเด็กเริ่มมั่นใจ

จัดตารางกิจกรรมประจำเพื่อให้

สรุปสั้น ๆ : ม.2 อายุ 14 ปี ขาดเรียนบ่อยเพื่อช่วยพ่อแม่ขายของและทำงานบ้าน ครอบครัวมีรายได้น้อยมาก

ข้อมูลเชิงลึก

ชื่อ/รหัส : แพร / Case-06

อายุ/ชั้น : 14 / ม.2

ครอบครัว : พ่อป่วยเรื้อรัง แม่เป็นแรงงานรับจ้างรายวัน รายได้รวมเฉลี่ย < 6,000 บาท/เดือน

ผลการเรียน : 2.0 (ตกวิชาคณิตและวิทย์)

การเข้าเรียน : ขาดเรียน 8-10 วัน/เดือน

ปัจจัยเสี่ยง : ไม่มีทุนการศึกษา / ต้องทำงานเพื่อเลี้ยงครอบครัว / ความเหนื่อยล้าสะสม

ประเมินความเสี่ยง

Risk score : 80/100 (สูง) – เสี่ยงหลุดจากระบบเพราะแรงกดดันทางเศรษฐกิจ

ครอบครัว : ขาดผู้นำครอบครัวเนื่องจากพ่อป่วยเรื้อรัง ทำให้ภาระตกอยู่ที่แม่และลูก

ทรัพยากร : รายได้ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต เป็นสาเหตุหลักที่บีบคั้นให้เด็กต้องทำงาน

เป้าหมาย : แก้ไขวิกฤตเฉพาะหน้า ให้น้องแพรกลับเข้าสู่ห้องเรียน และประเมินสถานการณ์จริง

เยี่ยมบ้านร่วมสหวิชาชีพ : ทีมครูที่ปรึกษาและนักสังคมสงเคราะห์ (หรือครูแนะแนว) ลงพื้นที่เยี่ยมบ้าน เพื่อประเมินสภาพความเป็นจริง สร้างความสัมพันธ์ และทำความเข้าใจบริบทของครอบครัวทั้งหมด

มอบทุนการศึกษา : จัดสรรทุนการศึกษาสำหรับครอบครัวยากจนเป็นกรณีเร่งด่วน เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายทันที และเป็นเงื่อนไขสำคัญในการสื่อสารกับผู้ปกครองให้น้องแพรกลับมาเรียน

ครูที่ปรึกษาดูแลใกล้ชิด : ครูที่ปรึกษาเข้ามาติดตามการมาเรียนของน้องแพรแบบรายวัน ให้กำลังใจ และเป็นที่พึ่งทางใจในช่วงแรก

Short-term (1-3 เดือน)

เป้าหมาย : แก้ปัญหาการเรียนรู้ที่ถดถอยและสร้างรายได้เสริมให้ครอบครัวอย่างยั่งยืน

สนับสนุนทุนทำงานพิเศษ : ประสานงานให้น้องแพรหรือแม่ได้รับงานพิเศษที่ยืดหยุ่นและไม่กระทบเวลาเรียน เช่น งานในโรงเรียนช่วงวันหยุด หรือรับงานฝีมือไปทำที่บ้าน เพื่อสร้างรายได้เสริมที่มั่นคง

จัดเข้าโครงการเรียนเสริม : ให้น้องแพรเข้าร่วมกลุ่มเรียนเสริมทบทวนนอกเวลาเรียน โดยเน้นวิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ เพื่อช่วยให้เรียนตามเพื่อนทันและฟื้นฟูความมั่นใจ

Medium-term (3-12 เดือน)

เป้าหมาย : สร้างความมั่นคงให้ครอบครัวและวางรากฐานอนาคตให้น้องแพร

เชื่อมโยงกับผู้ใหญ่ใจดี (Mentor) : หาอาสาสมัครที่เป็นต้นแบบที่ดีในอาชีพ มาเป็นพี่เลี้ยงให้คำปรึกษา สร้างแรงบันดาลใจให้น้องแพรเห็นเป้าหมายในการเรียนระยะยาว

Long-term (12+ เดือน)

เป้าหมาย : สร้างภูมิคุ้มกันและความยั่งยืนให้นักเรียนและครอบครัว

ติดตามผลการเรียนและพฤติกรรม: ครูที่ปรึกษาและครูแนะแนวติดตามความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้แน่ใจว่าน้องแพรยังอยู่ในเส้นทางการศึกษาและปรับแผนช่วยเหลือตามความจำเป็น

ส่งเสริมทักษะอาชีพผู้ปกครอง : ประสานองค์กรปกครองท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมให้แม่ได้เข้าฝึกอบรมอาชีพที่สนใจ เพื่อเพิ่มโอกาสในการมีรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนยิ่งขึ้น

ข้อมูลเชิงลึก

•ชื่อ :มีน case 02

•อายุ/ชั้น 12/ป.6 (แต่ยังไม่ได้ลงทะเบียนเป็นนักเรียนในระบบ)

•พื้นที่: ชานเมือง (ชุมชนแรงงานข้ามถิ่น)

•ครอบครัว: พ่อแม่เป็นแรงงานไม่มีทะเบียน/เอกสารถูกขึ้นทะเบียนไม่ครบ รายได้ต่ำ ทำงานเป็นรายวัน

•ผลการเรียน เรียนในรร.ชุมชนไม่เป็นทางการ คะแนนไม่ได้รับรอง

การเข้าเรียน เข้าเรียนไม่สม่ำเสมอ 40%

ปัจจัยเสี่ยง ขาดสิทธิการลงทะเบียน/ถูกกีดกันเรื่องเอกสาร /ชุมชนเคลื่อนย้ายบ่อย

ประเมินความเสี่ยง:

Risk score : 92/100 (อันดับสูงสุดเพราะปัญหาเอกสารและความไม่แน่นอนทางกฏหมาย)

วิเคราะห์สาเหตุ :

โครงสร้าง : ไม่มีเอกสารในการสมัครเรียน

ครอบครัว : เป็นแรงงานต่างด้าว

ทรัพยากร : ครูที่ปรึกษา /เครือข่ายผู้ปกครอง/องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น /โครงการอาหารกลางวัน/ทุนการศึกษา

แผนปฏิบัติการฉุกเฉิน (0-2สัปดาห์)

-รวบรวมเอกสาร หลักฐานต่างๆ เพื่อกำหนดรหัส G-code เพื่อรับเข้าเรียน

Short-term (1-3เดือน)

-ส่งต่อฝ่ายทะเบียนอำเภอ เพื่อจัดทำบัตรที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนที่รหัสขึ้นต้น 00

แผนทรัพยากร

-ครูที่ปรึกษา 90

-เครือข่ายผู้ปกครอง (นายจ้างของผู้ปกครอง) 30

-องค์กรปกครองท้องถิ่น 70

-โครงการอาหารกลางวัน 50

-ทุนการศึกษา 100

รวม 340 pts

ตัวชี้วัดติดตาม

-สถานะการลงทะเบียนเป็นทางการ : มีรหัส g ที่สามารถเข้าเรียนได้

-อัตราเข้าเรียนสม่ำเสมอ : เข้าเรียนเกิน 90% ขึ้นไปใน6เดือน

-การมีส่วนร่วมผู้ปกครอง : นายจ้างให้ข้อมูลและเอกสารในการรับรองจ้างผู้ปกครองของนักเรียนที่เป็นแรงงาน

คำถามให้กลุ่มถอดบทเรียน

1.ถ้ากฏหมาย/นโยบายเป็นอุปสรรค กลุ่มจะจัดการอย่างไรเพื่อให้เด็กเรียนได้ทันที

ตอบ 1. รับเข้าเรียน

2. รวบรวมข้อมูล เอกสาร จากผู้ปกครอง นายจ้าง เพื่อดำเนินการจัดทำเอกสารหลักฐานเพื่อให้ได้รับรหัส g ให้เร็วที่สุด

3.เพิ่มชื่อนักเรียนในระบบ Dmc

4.ส่งต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (องค์กรปกครองท้องถิ่น เพื่อทำความเข้าใจในเรื่องสิทธิการได้รับการศึกษา กรณีผู้ปกครองเป็นแรงงานข้ามถิ่น)

2.แนวทางใดช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ครอบครัวกลับมาให้เด็กเรียน

1.ทำความเข้าใจกับผู้ปกครองเกี่ยวกับสิทธิและโอกาสทางการการศึกษา

·       อายุ/ชั้น:15/ม.3

·       ครอบครัว:พ่อแม่ติดยา/มีปากเสียงบ่อย บ้านไม่มีบรรยากาศปลอดภัย

·       ผลการเรียน 1.6 (หลุดกลุ่มวิชาพื้นฐาน)

·       การเข้าเรียน: มาไม่สม่ำเสมอ(attendance=50%):มีพฤติกรรมก้าวร้าว/ทะเลาะกับเพื่อน

·       ปัจจัยเสี่ยง:  ความรุนแรงในบ้าน/ไม่มีผู้ใหญ่ดูแล/ถูกเพื่อนชวนร่วมกิจกรรมเสี่ยง

ประเมินความเสี่ยง

·       Risk  score:90/100-(สูงมาก)-ปัญหาครอบครัวและพฤติกรรมเสี่ยงสูง

พฤติกรรม : ลดความเหนื่อยล้า มีความสดใสร่าเริง สามารถเข้าร่วมกิจกรรมกับเพื่อนได้มากขึ้น

อัตราการเข้าเรียน : สถิติการมาเรียนสม่ำเสมอ ไม่ต่ำกว่า 95% ต่อเนื่องเป็นเวลา 3 เดือน

·       สังคม :สภาพแวดล้อม ชุมชนมีปัญหายาเสพติด ความรุนแรง เพื่อน

·       ครอบครัว :ในครอบครัวมีการใช้สารเสพติด พ่อแม่แยกทาง

·       ทรัพยากร : ไม่มีนักจิตวิทยาประจำโรงเรียน

ใช้การสื่อสารเชิงบวก : ระหว่างการเยี่ยมบ้าน ให้ใช้การพูดคุยที่เห็นอกเห็นใจ ชี้ให้เห็นว่าโรงเรียนเข้าใจความยากลำบากของครอบครัวและพร้อมจะ "ร่วมมือ" แก้ปัญหา ไม่ใช่การตำหนิ

สร้างภาพอนาคตที่เป็นรูปธรรม : แทนที่จะพูดว่า "การเรียนดีต่ออนาคต" ให้ยกตัวอย่างที่เป็นรูปธรรม เช่น "ถ้าแพรเรียนจบสายอาชีพช่างเสริมสวย/อาหาร เขาสามารถเปิดร้านเล็กๆ ของตัวเองได้ รายได้จะมั่นคงกว่าการรับจ้างรายวัน และดูแลพ่อแม่ได้สบายขึ้นในอนาคต"

ใช้บุคคลต้นแบบ : การนำ Mentor หรือรุ่นพี่ที่มาจากครอบครัวที่ลำบากแต่ประสบความสำเร็จ มาพูดคุยจะสร้างแรงบันดาลใจและทำให้ผู้ปกครองเห็นภาพชัดเจนกว่า

แสดงให้เห็นการสนับสนุนที่เป็นรูปธรรม : การมอบทุนการศึกษาและการจัดหางานพิเศษให้ คือการพิสูจน์ให้ครอบครัวเห็นว่า โรงเรียนไม่ได้ผลักภาระให้เขาเพียงฝ่ายเดียว แต่พร้อมลงทุนและช่วยเหลือไปพร้อมกัน

2. จะสร้าง “งานเสริม” แบบไม่กระทบเวลาเรียนในชุมชนได้หรือไม่?

ได้แน่นอน โดยใช้แนวทางดังนี้

งานในโรงเรียน : สร้างตำแหน่งงานพิเศษสำหรับนักเรียน/ผู้ปกครอง เช่น ผู้ช่วยบรรณารักษ์ช่วงเย็น, ช่วยดูแลความสะอาดหลังเลิกเรียน, ช่วยงานในร้านค้าสหกรณ์ หรือช่วยเตรียมอาหารกลางวัน

เชื่อมโยงกับชุมชน : ประสานงานกับ อปท. หรือผู้ประกอบการในท้องถิ่น เพื่อสร้าง "โครงการจ้างงานวันหยุด" สำหรับนักเรียน เช่น ช่วยงานร้านค้า, ร้านอาหาร, หรือสวนเกษตรเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์

งานฝีมือ/รับงานมาทำที่บ้าน (Home-based) : ส่งเสริมให้ครอบครัวรับงานที่ไม่ต้องใช้เวลาเดินทาง เช่น การแพ็คสินค้า, การทำของชำร่วย, การร้อยลูกปัด ซึ่งสามารถทำได้ในเวลาว่างหลังเลิกเรียนหรือตอนกลางคืน เป็นทางเลือกที่ดีที่สุดสำหรับคุณแม่และน้องแพรในการช่วยกันทำ

พัฒนาทักษะสู่การเป็นผู้ประกอบการเล็กๆ : จัดอบรมอาชีพระยะสั้น (ทำขนม, ปลูกผัก) และสนับสนุนช่องทางการขายในโรงเรียนหรือตลาดชุมชนในวันหยุด เป็นการสร้างรายได้ที่ยั่งยืนและบริหารจัดการเวลาได้เอง

ข้อมูลเชิงลึก

ชื่อ/รหัส : พลอย/case-03

อายุ/ชั้น : 16 / ม.4 (พักการเรียนเนื่องจากตั้งครรภ์)

ครอบครัว : พ่อแม่แยกทาง อยู่กับแม่ที่ทำงานพาร์ตไทม์

ผลการเรียน : ก่อนหน้านี้ 2.4 แต่หลังจากทราบตั้งครรภ์คะแนนลดเหลือ~1.8

กานเข้าเรียน: ถูกบังคับให้ออก/หยุดเรียนตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์ (attendance=10%

ปัจจัยเสี่ยง: ความอับอายทางสังคม, ขาดระบบสนับสนุนสำหรับแม่วัยรุ่น, ความยากจน

ประเมินความเสี่ยง: Risk score: 95/100 -(สูงมาก เพราะมีปัจจัยเสี่ยงหลายด้านและมีผลกระทบยาว)

วิเคราะห์สาเหตุ: (Root causes)

• สังคม : ขาดการเรียนรู้และประสบการณ์ในสังคม(ความอับอายทางสังคม)

•ครอบครัว: พ่อแม่แยกทางกัน เด็กขาดการดูแลอย่างใกล้ชิด

•ทรัพยากร: ขาดความรู้เกี่ยวกับวิชาเพศศึกษา

-ระบบดูแลช่วยเหลือเชิงระบบ ครอบครัว/ชุมชน (100pts)

-ช่วยวางแผนการศึกษา ปรับตัว (70pts)

Short-term (1-3เดือน)

-มีครูดูแลใกล้ชิด/เยี่ยมบ้าน/ติดตามตัวต่อตัว (90pts)

Medium-term (3-12 เดือน)

-จัดห้องเรียนปรับพฤติกรรม/ห้องเรียนยืดหยุ่น (70pts)

-มีกิจกรรมเรียนรู้ผ่านระบบต่างๆ (pts)

Long-term (12+เดือน)

-ช่วยตั้งตัว/เริ่มต้นอาชีพเล็กๆ (100pts)

แผนปฏิบัติการฉุกเฉิน(0-2 สัปดาห์)

1.     ประเมินสุขภาพจิตโดยนักจิตวิทยาโรงเรียน

2.     ครูที่ปรึกษาดูแลอย่างใกล้ชิด ติดตามนักเรียน

Short-term(1-3 เดือน)

1.     ให้คำปรึกษากเชิงจิตวิทยาเบื้องต้น(โดยนักจิตวิทยาโรงเรียน)

2.     ฝึกทักษะการจัดการอารมณ์ เช่น การนับ 1-10

3.     จัดกิจกรรมเสริมสร้างความสัมพันธ์

Medium-term(3-12 เดือน)

1.     ส่งเสริมให้นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมสร้างสรรค์ เช่น กีฬา ดนตรี ศิลปะ

2.     ครูจิตวิทยาเยี่ยมบ้านนักเรียน

Long -term(12+ เดือน)

1.     สร้างกิจกรรมร่วมกับชุมชนเพื่อเสริมความสัมพันธ์

2.     ติดตามผลระยะยาวโดยครูที่ปรึกษา

3.     หากยังมีปัญหายาเสพติดรุนแรง ประสานหน่วยงานสังคมสงเคราะห์เพื่อคุ้มครองเด็กอย่างต่อเนื่อง

-ครูแนะแนว 70

-ครูที่ปรึกษา 90

-ห้องเรียนพิเศษ 70

-โปรแกรมเรียนออนไลน์ 70

-สนับสนุนทุนทำงานสนับสนุนทุนทำงานพิเศษ 100

รวม =500 pts

ข้อมูลเชิงลึก

• ชื่อ/รหัส : บีม/case-01

• อายุ/ชั้น : 14 / ม.2

• พื้นที่ : โรงเรียนตำบลบนภูเขา (การเดินทางยากในฤดูฝน)

• ครอบครัว : พ่อแม่ทำงานในเมือง ไม่อยู่บ้าน ประกอบอาชีพรับจ้าง/วัน,อาศัยกับยาย (ฐานะยากจน)

• ผลการเรียน (เฉลี่ยเทอมล่าสุด) : 2.0

• การเข้าเรียน (ย้อนหลัง 2 เดือน ) มา 12 วัน ขาด 20 วัน

• ระยะเวลาเสี่ยง : ขาดติดต่อ/ขาดต่อเนื่อง > 1 เดือน

• ปัจจัยเสี่ยงเด่น : การคมนาคมและค่าครองชีพ/ขาดแรงสนับสนุนที่บ้าน / ไม่มีอุปกรณ์การเรียน

• ปัจจัยคุ้มกัน : ครูประจำชั้นมีความเมตตา และเพื่อนร่วมหมู่บ้านคอยช่วย

ประเมินความเสี่ยง

• Risk score : 88/ 100 (สูงมาก) - เหตุผล : ขาดเรียนต่อเนื่อง + ยากจน + ไม่อยู่กับพ่อแม่

วิเคราะห์สาเหตุ (Root causes)

• โครงสร้าง : ยากจน และขาดผู้ดูแลที่ใกล้ชิด รวมถึงการเดินทางไม่สะดวก

• ครอบครัว : ขาดเครือข่ายสนับสนุนทางครอบครัว และยากจน

• ทรัพยากร : ขาดค่าครองชีพ การคมนาคมไม่สะดวก และไม่มีอุปกรณ์การเรียน

แผนช่วยเหลือ (ตามช่วงเวลา)

แผนปฏิบัติการฉุกเฉิน (0-2 สัปดาห์)

• มีครูดูแลใกล้ชิด / เยี่ยมบ้าน / ติดตามตัวต่อตัว (90 pts)

• เรียนเสริมทบทวนเฉพาะกลุ่มนอกเวลาเรียน ( 60 pts)

Short-term (1-3 เดือน)

• มอบทุนช่วยเหลือครอบครัวยากจน /นักเรียน (100 pts)

Medium-term(3-12เดือน)

• ชวนผู้มีอาชีพจริงมาอบรม (60 pts)

Long-term (12+ เดือน)

• ค่ายสร้างแรงบันดาลใจ เช่น ค่ายอาชีพ ค่ายชีวิต (80 pts)

แผนทรัพยากร

-ครูแนะแนว ช่วยเหลือวางแผนการศึกษา อาชีพ ปรับตัว (70 pts)

-ผู้ปกครองอาสา เข้าร่วมช่วยดูแล

รวม 500 pts.

ตัวชี้วัดติดตาม (Monitoring & evaluation (การติดตามและประเมิน)

•อัตราเข้าเรียน: เช็คเวลาเรียน(ปพ.5)

•การมีส่วนร่วมกิจกรรม: การเข้าเรียนไม่น้อยกว่า 80% ต่อภาคเรียน

คำถามให้กลุ่มถอดบทเรียน

1. ปัญหาเชิงโครงสร้างใดที่สำคัญที่สุดและจัดการอย่างไรได้ทันที ?

   • ครูไปเยี่ยมบ้านนักเรียนให้การแนะนำการเรียนรายบุคคลและให้ทุนการศึกษา ฝึกทักษะอาชีพ หาผู้ปกครองอาสาเข้ามาช่วยเหลือดูแล

2. หากงบเหลือไม่เพียงพอคุณจะจัดลำดับทรัพยากรอย่างไร? เพราะอะไร?

   • ขอสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก

   • แจ้งต้นสังกัดให้รับทราบ เพื่อให้ช่วยเหลือต่อไป

3. มีความเสี่ยงใดที่คาดไม่ถึง และเตรียมรับมืออย่างไร

   • ด้านนักเรียน: นักเรียนอาจไม่ให้ความร่วมมือในการฝึกอาชีพ รับมือโดยให้เพื่อนนักเรียนและครูประจำชั้นดูแลติดตามอย่างต่อเนื่อง

   • ด้านผู้ปกครอง: ผู้ปกครองอาสาอาจไม่ใส่เท่าที่ควร รับมือโดยครูประจำชั้นติดตามผู้ปกครองอาสาอย่างต่อเนื่อง

1.    นักจิตวิทยาโรงเรียน 100

2.    เยี่ยมบ้านร่วมสหวิชาชีพ 90

3.    ครูที่ปรึกษา  90

4.    นักสังคมสงเคราะห์ 100

รวม  380  pts

• สภาพจิตใจ: สังเกตพฤติกรรมและความรู้สึกของเด็ก การเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม

• การดำเนินชีวิต การดำเนินชีวิต: ประเมินทักษะการจัดการชีวิตส่วนตัว ความสามารถในการแก้ปัญหาและมีเป้าหมายในอนาคต

การวิเคราะห์สาเหตุ (Root causes)

* สังคม:

* ขาดแบบอย่าง/แรงสนับสนุนทางการศึกษาในชุมชน

* ครอบครัว:

* ครอบครัวรายได้ไม่แน่นอน ต้องพึ่งแรงงานเด็กเพื่อเสริมรายได้

* ทรัพยากร:

* ขาดทุนทรัพย์และทุนการศึกษาในการเลี้ยงดู

---

## แผนช่วยเหลือ (ตามช่วงเวลา)

### 1. แผนปฏิบัติการฉุกเฉิน (0–2 สัปดาห์)

* ครูประจำชั้น/ครูที่ปรึกษาเยี่ยมบ้านเพื่อรับรู้ปัญหาที่แท้จริง

* พูดคุยกับครอบครัวเพื่อเน้นย้ำความสำคัญของการมาเรียนต่อเนื่อง

### 2. แผนระยะสั้น (1–3 เดือน)

* จัดหาทุนการศึกษาหรือทุนสนับสนุนรายเดือนเพื่อแบ่งเบาภาระครอบครัว

* สร้างแรงจูงใจให้นักเรียน เช่น ค่ายอาชีพ ส่งเสริมอาชีพให้มีรายได้ระหว่างเรียน

### Medium-term (3–12 เดือน)

* จัดระบบ ติวเสริม/ สอนซ่อมเสริม สำหรับวิชาที่ตกหล่นจากการขาดเรียนโดยรูปแบบออนไลน์

*จัดประชุมครูแนะแนว พูดคุยกับผู้ปกครองทุก 2-3 เดือน เพื่อติดตามสถานการณ์

---

### Long-term (12+ เดือน)

* พัฒนาทักษะอาชีพระยะยาว เพื่อเสริมอาชีพระยะยาว เช่นเชิญวิทยากรอาชีพภายนอกมาอบรมอาชีพ เพื่อให้มีรายได้ช่วยแบ่งเบาครอบครัว ให้มีความมั่นคง

---

### แผนทรัพยากร

ครู/ที่ปรึกษา 90

ทุนการศึกษา 100

ครูแนะแนว 70

เครือข่ายผู้ปกครอง 30

วิทยากรอาชีพภายนอก 60

โปรแกรมเรียนออนไลน์ 70

ค่ายสร้างแรงบันดาลใจ 80

รวม 500 Pts

### ตัวชี้วัดติดตาม (Monitoring & Evaluation)

* สถานะการเรียน: มาเรียนสม่ำเสมอขึ้น

* เกรด: ผลการเรียนเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 2.00 และมีแนวโน้มดีขึ้น

* การดำเนินชีวิต: เด็กมีเวลาเรียน/พักผ่อนเพียงพอ ลดชั่วโมงการทำงานนอกเวลาเรียน

คำถามให้ถอดบทเรียน

ถ้าครอบครัวไม่ยอมลดชั่วโมง ทำอย่างไรให้เด็กยังได้เรียน

*จัดกระบวนการเรียนการสอน โดย ให้ครูจัดทำใบงานและส่งสื่อการเรียนการสอนให้ครูประจำชั้นดำเนินการ

*ครูประจำชั้นติดตามดูแลทุกสัปดาห์

·      สถานะการเรียน:  การเข้าเรียนเกิน 90 % ต่อเดือน ในระยะเวลา 6 เดือน

·      พฤติกรรม: คะแนนแบบประเมินพฤติกรรม(SCHOOL  HEALTH  HERO)  ลดปัญหาพฤติกรรมก้าวร้าวมากว่า หรือเท่ากับ 80 %  ภายใน 6 เดือน

·      อัตราการเข้าเรียนหรือวิวัฒนาการด้านการบ้าน :  เข้าเรียนตามตารางเรียนอย่างสม่ำเสมอ มีความรับผิดชอบ  ส่งการบ้านสม่ำเสมอ

1.   โรงเรียนควรมี POLICY อย่างไรเมื่อพบเด็กแบบนี้เพื่อไม่ให้  “ไล่ออก” แต่ช่วยรักษาไว้?

แนวทางการจัดการปัญหาเชิงระบบในโรงเรียน

1) สร้างระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนแบบองค์รวม

ตั้ง “ทีมสหวิชาชีพ” เช่น ครูแนะแนว นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และผู้แทนชุมชน

ประเมินสภาพแวดล้อมของเด็กทั้งในโรงเรียนและที่บ้าน เพื่อเข้าใจรากของพฤติกรรมก้าวร้าว

2) จัดโปรแกรมฟื้นฟูพฤติกรรมแทนการลงโทษ

ใช้แนวทาง “Restorative Justice” หรือ “การเยียวยาเชิงฟื้นฟู” เช่น ให้เด็กมีโอกาสพูดคุยกับผู้ได้รับผลกระทบ และเรียนรู้ผลของการกระทำ

จัดกิจกรรมกลุ่ม เช่น ศิลปะ ดนตรี หรือกีฬา เพื่อระบายอารมณ์และสร้างความสัมพันธ์เชิงบวก

3)สนับสนุนครอบครัวและผู้ปกครอง

ประสานงานกับหน่วยงานภายนอก เช่น ศูนย์ฟื้นฟูผู้ติดสารเสพติด หรือองค์กรสังคมสงเคราะห์

จัดเวิร์กช็อปให้ผู้ปกครองเรียนรู้การเลี้ยงดูเชิงบวก แม้ในสภาพแวดล้อมที่ยากลำบาก

4) สร้างวัฒนธรรมโรงเรียนที่ปลอดภัยและเห็นคุณค่า

ฝึกอบรมครูให้เข้าใจพฤติกรรมเด็กจากมุมจิตวิทยา ไม่ใช่แค่การควบคุม

ส่งเสริม “ครูพี่เลี้ยง” หรือ “ครูที่ปรึกษา” ที่เด็กสามารถเข้าหาได้โดยไม่รู้สึกถูกตัดสิน

5) ติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

ใช้ระบบบันทึกพฤติกรรมและความก้าวหน้า เพื่อปรับแผนให้เหมาะกับแต่ละคน

เปิดพื้นที่ให้เด็กมีส่วนร่วมในการประเมินตนเองและตั้งเป้าหมายชีวิต

2.   แนวทางป้องกันเด็กติดยาเสพติด?

1) เสริมสร้างทักษะชีวิตและจิตใจ

ฝึกให้เด็กมีทักษะการตัดสินใจ การแก้ปัญหา และการปฏิเสธอย่างมั่นใจ

ส่งเสริมการเห็นคุณค่าในตนเองและการตั้งเป้าหมายชีวิต

สอนให้รู้จักจัดการกับความเครียดและอารมณ์อย่างสร้างสรรค์

2) สร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและสนับสนุน

โรงเรียนควรมีบรรยากาศที่อบอุ่น ไม่เน้นลงโทษ แต่เน้นการเข้าใจและช่วยเหลือ

ใช้กิจกรรมสร้างสรรค์ เช่น กีฬา ดนตรี ศิลปะ เพื่อระบายอารมณ์และสร้างความผูกพัน

จัดกิจกรรมกลุ่มเพื่อนที่ส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวก เช่น โครงการ TO BE NUMBER ONE

3) ให้ความรู้เรื่องยาเสพติดอย่างตรงไปตรงมา

สอนเด็กให้เข้าใจผลกระทบทั้งทางร่างกาย จิตใจ และสังคมจากการใช้ยาเสพติด

ใช้รูปแบบการเรียนรู้ที่เน้นการมีส่วนร่วม เช่น การจำลองสถานการณ์ การอภิปรายกลุ่ม

4) เสริมบทบาทของครอบครัว

พ่อแม่ควรเป็นแบบอย่างที่ดี และเปิดใจรับฟังลูกโดยไม่ตัดสิน

สร้างกิจกรรมร่วมกันในครอบครัวเพื่อเสริมความสัมพันธ์

หากครอบครัวมีปัญหา เช่น การติดสารเสพติด ควรได้รับการช่วยเหลือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

5) ระบบเฝ้าระวังและช่วยเหลือในโรงเรียน

ใช้ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนในการคัดกรองและติดตามพฤติกรรม

ครูควรได้รับการอบรมเพื่อสังเกตสัญญาณเตือน เช่น เด็กแยกตัว หงุดหงิด ใช้เงินผิดปกติ

ประสานงานกับนักจิตวิทยาและนักสังคมสงเคราะห์เมื่อพบเด็กกลุ่มเสี่ยง