Алыкул Осмонов by Альбина Мамбеталиева

Алыкул Осмонов

mambetalievaalbina66 — 2023-12-09 08:14:35 UTC

Алыкул Осмонов (21-март 1915-ж, Панфилов району, Каптал Арык а., Кыргызстан — 12-декабрь 1950-ж., Фрунзе ш., Кыргызстан) — кыргыз эл акыны.

Өмүр таржымалы

mambetalievaalbina66 — 2023-12-09 08:17:06 UTC

Алыкул Осмонов кыргыз элинин алгачкы жазма акындарынын эң ири өкүлдөрүнүн бири. Жаштайынан томолок жетим калып, Токмок балдар үйүндө тарбияланат. Мына ушул жерде адабий китептерге өтө кызыгып, өз алдынча ыр жазып баштайт.

14 жашында Фрунзе педагогикалык техникумга кирип 1928 – 1933-жж. окуйт. Ал жакта адабий ийримдерге катышып, орустун белгилүү жазуучуларынын чыгармалары менен таанышат.

1930-жылы "Сабаттуу бол" гезитинин сентябрь айындагы санында биринчи жолу "Кызыл жүк" деген ыры басылып, адабий тушоосу кесилет. Ушундан баштап анын ырлары гезит, журналдарга үзбөй жарыяланат. 1933-жылы техникумду бүткөндөн тартып, ал биротоло чыгармачылыктын артынан түшөт. Дүйнөлүк адабияттын мыкты үлгүлөрүн үзбөй окуп, билимин, тажрыйбасын тереңдетет.

Өмүр таржымалы

mambetalievaalbina66 — 2023-12-09 08:20:13 UTC

Алыкул 1938-жылы 9-апрелде СССР Жазуучулар союзунун мүчөлүгүнө өткөн. 1950-жылы Москвада орус тилинде жарык көргөн "Мой дом" аттуу ырлар жыйнагы адабият боюнча Сталиндик сыйлыктын талапкерлигине көрсөтүлгөн.

"Ленинчил жаш" гезитинде, "Чабуул" журналында иштеген. Кийин акындын бир нече ырлар жыйнагы басмадан жарык көргөн. Оригиналдуу акындык жүзү 1945-жылы чыккан "Махабат" аттуу жыйнагынан таасын көрүнгөн. Акындын поэтикалык жеңиши менен эстетикалык принциптери "Жаңы ырлар", "Менин жерим — ырдын жери", "Ата журт" жыйнактарында дагы бекемделген. Бул жыйнактар кыргыз поэзиясын мурда болбогон реалисттик жаңы табылгалар, терең философиялык мазмун менен байыткан.

Алыкул Осмонов 1935-1950-жылдар аралыгында ондон ашык ыр китептердин ээси болду. "Таңдагы ырлар", "Жылдыздуу жаштык", "Чолпонстан", "Махабат", "Жаңы ырлар", "Менин жерим — ырдын жери" деген жыйнактары жарык көрдү. "Мой дом" аттуу ырлар жыйнагы 1950-жылы Москвадан орус тилинде басылды. Бул китеп жалпы союздук окурмандар тарабынан жылуу кабыл алынып, акындын атагын алыска таратты.

Алыкул осмонов- Ата Журт

mambetalievaalbina66 — 2024-01-12 08:43:56 UTC

Жылуу кийин, жолуң кыйын үшүүрсүң,

Кыш да катуу бороон улуп, кар уруп…

Суугуңду өз мойнума алайын,

Жол карайын, токтой турчу, Ата Журт!

Жазда башка жел тийбесин абайла,

Көпкө турбас мобул турган сур булут.

Бүт дартыңды өз мойнума алайын,

Сен ооруба, мен ооруюн, Ата Журт!

Түндөр жаман кырсык салып кетпесин,

Наалат келип, ат тизгинин шарт буруп…

Азабыңды өз мойнума алайын,

Из карайын, токтой турчу, Ата Журт!

Жазда башка жел тийбесин абайла,

Көпкө турбас мобул турган сур булут.

Бүт дартыңды өз мойнума алайын,

Сен ооруба, мен ооруюн, Ата Журт!

Жарык көргөн китептери

mambetalievaalbina66 — 2024-01-12 08:52:28 UTC

Таңдагы ырлар. - Ф.: Кыргызмамбас, 1935. - 127 б.

Жылдыздуу жаштык: Ырлар жыйнагы.  Ф.: Кыргызмамбас, 1937.  62 б.

Чолпонстан: Ырлар жыйнагы. – Ф.: Кыргызмамбас, 1937.  96 б.

8-гвардиялык дивизия (түзүүчү).  Ф.: Кыргызмамбас, 1942.  35 б.

Махабат: Ырлар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1945.  76 б.

Балдар үчүн: Ырлар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1947.  28 б.

Жаш акындардын ырларынын жыйнагы (түзүүчү).  Ф.: Кыргызмамбас, 1947.  99 б.

Менин жерим - ырдын жери: Ырлар. - Ф.: Кыргызмамбас, 1947.  80 б.

Жаңы ырлар: Ырлар жана поэмалар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1947.  86 б.

Жаңы ырлар. – Ф.: Кыргызмамбас, 1949.  131 б.

Тандалмалуу ырлар жана поэмалар. - Ф.: Кыргызмамбас, 1954.  264 б.

Ата журт: Жарыяланбаган чыгармалар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1958.  200 б.

Россия: Ырлар.  Ф.: Кыргызмамбас, 1964.  16 б.