Ο Ηράκλειος, παρότι είχε πολύ μικρότερο στρατό, κατάφερε να αιφνιδιάσει και να νικήσει τους Πέρσες. Η ήττα αυτή αποδυνάμωσε σοβαρά την Περσική αυτοκρατορία και οδήγησε λίγο αργότερα στην υπογραφή ειρήνης, με τους Βυζαντινούς να ανακτούν τα χαμένα τους εδάφη και ιερά κειμήλια, όπως ο Τίμιος Σταυρός.

Μπορείτε να δείτε μια ψηφιακή αναπαράσταση της Αγίας Σοφίας εδώ. και εδώ

Ο Κωσταντίνος επέλεξε τη θέση του αρχαίου Βυζαντίου για τη στρατηγική γεωγραφική του θέση που ευνοούσε το εμπόριο και την επικοινωνία με άλλες περιοχές. Η νέα πρωτεύουσα γνώρισε οικονομική άνθηση χάρη στις εμπορικές δραστηριότητες, ενώ η συγκέντρωση πληθυσμού ενίσχυσε την οικονομία και την κοινωνική ζωή. Επιπλέον, η διοικητική και πολιτική αναδιοργάνωση δημιούργησε σταθερότερες δομές του κράτους και η υιοθέτηση του Χριστιανισμού συνέβαλε στην εσωτερική συνοχή και στην πολιτισμική ανάπτυξη της πόλης.

Επίσης ο αυτοκράτορας ανοικοδόμησε την Κωνσταντινούπολη ή Νέα Ρώμη ακολουθώντας το ρυμοτομικό σχέδιο της Ρώμης. Προίκισε τη νέα πρωτεύουσα με τείχη, επιβλητικές λεωφόρους και το φόρουμ (πλατεία) του Κωνσταντίνου. Τη στόλισε με λαμπρά έργα τέχνης, όπως το Ιερόν Παλάτιον, το κτίριο της Συγκλήτου αλλά και με άλλα δημόσια κτίρια, όπως εκκλησίες και λουτρά. Στις 11 Μαΐου 330 τελέστηκαν τα εγκαίνια της πόλης, που πήρε το όνομα του ιδρυτή της (Κωνσταντινούπολη). Από τότε ο πληθυσμός αναπτύχθηκε ραγδαία. Στις αρχές του 5ου αιώνα ο πληθυσμός αυξήθηκε κατά 150.000 ψυχές περίπου, ενώ επί Ιουστινιανού αριθμούσε 300.000 κατοίκους!

Αυτή η μάχη αποτέλεσε μεγάλο πλήγμα για τους Βούλγαρους, καθώς ο στρατός τους σημείωσε ολική καταστροφή. Οι Βούλγαροι στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και τυφλώθηκαν μετά από διαταγή του Βασιλείου Β', ο οποίος αργότερα πήρε το όνομα «Βουλγαροκτόνος».

Παρά την στρατιωτική κατάρρευση της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας μετά την μάχη του Κλειδίου, η κατάληψη της επικράτειας από τους Βυζαντινούς δεν ήταν άμεση. Τα Βουλγαρικά εδάφη έγιναν επαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας το 1018.

Ο βούλγαρος ηγεμόνας Σαμουήλ είχε εισβάλει βαθιά στη νότια Ελλάδα και λεηλατούσε περιοχές της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας. Στον δρόμο της επιστροφής του προς τα βόρεια, ο στρατός του στρατοπέδευσε κοντά στον ποταμό Σπερχειό, θεωρώντας ότι ο φουσκωμένος ποταμός θα τον προστάτευε από αιφνιδιασμό. Όμως ο βυζαντινός στρατηγός Νικηφόρος Ουρανός βρήκε ένα αφύλακτο πέρασμα και επιτέθηκε νύχτα αιφνιδιαστικά. Οι Βούλγαροι υπέστησαν συντριπτική ήττα, ενώ ο ίδιος ο Σαμουήλ τραυματίστηκε και γλίτωσε δύσκολα.

Η μάχη αυτή, όπως αναφέρεται και στο απόσπασμα, αποτέλεσε ένα από τα καθοριστικά πλήγματα που οδήγησαν αργότερα στις μεγάλες ήττες των Βουλγάρων στις μάχες Σπερχειού (997) και Κλειδίου (1014) και τελικά στην υποταγή της Βουλγαρίας στο Βυζάντιο το 1018.

Ο ποταμός Σπερχειός βρίσκεται και σήμερα στην Κεντρική Ελλάδα, στον νομό Φθιώτιδας, και εκβάλλει στον Μαλιακό κόλπο, κοντά στη Λαμία. Έτσι, η μάχη του Σπερχειού έγινε σε μια περιοχή που παραμένει μέχρι σήμερα σημαντικό γεωγραφικό πέρασμα της Ελλάδας

Επιπλέον, οι εμπορικές και πολιτικές σχέσεις με το Βυζάντιο ενισχύθηκαν σημαντικά. Οι εμπορικές ανταλλαγές αυξήθηκαν, συμβάλλοντας στην οικονομική ανάπτυξη και στη μεγαλύτερη επαφή των Ρώσων με τον ανεπτυγμένο βυζαντινό κόσμο. Ταυτόχρονα, αυξήθηκε αισθητά ο αριθμός των Βαράγγων και των Ρώσων μισθοφόρων που υπηρετούσαν τόσο στην αυτοκρατορική φρουρά όσο και στον βυζαντινό στρατό, γεγονός που ενίσχυσε τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών. Συνολικά, ο εκχριστιανισμός των Ρώσων δεν αποτέλεσε μόνο μια θρησκευτική αλλαγή, αλλά και έναν καθοριστικό παράγοντα πολιτισμικής, πολιτικής και κοινωνικής εξέλιξης.

Ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β’ ζήτησε βοήθεια από τον Ρώσο ηγεμόνα Βλαδίμηρο, υποσχόμενος να του δώσει ως σύζυγο του την αδελφή του Άννα.

Όταν ο Βλαδίμηρος κατέλαβε την Χερσώνα, ο αυτοκράτορας συναίνεσε στον γάμο με την προϋπόθεση ο Βλαδίμηρος να ασπαστεί τον χριστιανισμό. Στη Χερσώνα έγιναν η βάπτιση του Βλαδίμηρου και ο βασιλικός γάμος.

Έπειτα ακολούθησε και η ομαδική βάπτιση των Ρώσων στα νερά του Δνειπέρου (989).

Αρχηγός των Βυζαντινών ήταν ο αυτοκράτορας Ρωμανός Δ΄ Διογένης, ενώ των Σελτζούκων ο σουλτάνος Αλπ Αρσλάν. Η μάχη κατέληξε σε βαριά ήττα των Βυζαντινών και αιχμαλωσία του αυτοκράτορα.

Ήταν υπογεγραμμένο από τον αυτοκράτορα και είχε μεγάλη ισχύ. Σφραγιζόταν με τη χρυσή του βούλα, που έδειχνε την αυθεντικότητά του. Με αυτό δίνονταν προνόμια, δικαιώματα ή απαλλαγές.

Ένα γνωστό χρυσόβουλο εκδόθηκε το 1082.

Εκδόθηκε από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό και έδωσε προνόμια στους Βενετούς.

Αποτελούσε σημαντικό μέσο διοίκησης και οργάνωσης του κράτους.

Το Μεγάλο Σχίσμα του 1054 αποτέλεσε τη ρήξη ανάμεσα στη Δυτική (Ρωμαιοκαθολική) και την Ανατολική (Ορθόδοξη) Εκκλησία. Πρωταγωνιστές ήταν ο πάπας Λέων Θ΄ και ο πατριάρχης Μιχαήλ Κηρουλάριος, οι οποίοι αντάλλαξαν αναθεματισμούς.

Η σύγκρουση δεν προέκυψε ξαφνικά. Ήταν αποτέλεσμα μακροχρόνιων διαφορών σε δόγματα, λατρεία και διοίκηση, που είχαν ήδη αρχίσει να φαίνονται από τη Σύνοδο του 867. Αν και οι διαφορές δεν ήταν αγεφύρωτες, η αλαζονεία των διαπραγματευτών προκάλεσε εντονότερη ρήξη. Έτσι, τα ανατολικά πατριαρχεία (Κωνσταντινούπολης, Ιεροσολύμων, Αντιοχείας και Αλεξανδρείας) ακολούθησαν διαφορετική πορεία από τη Ρώμη, με αποτέλεσμα τη δημιουργία δύο ξεχωριστών εκκλησιών και τη μόνιμη διάσπαση του χριστιανικού κόσμου.