1924 Yaz Olimpiyatları'na katılan Türkiye kafilesi.

1908 Londra'da Osmanlı İmparatorluğu'nu temsilen katılan Aleko Mulos'la başlayan Türkiye'nin olimpiyat tarihinin ilk madalyası 1936 Berlin'de, güreşçi Ahmet Kireççi tarafından kazanılan bronz madalyadır. İlk altın madalya ise yine aynı olimpiyatta güreşçi Yaşar Erkan tarafından kazanılmıştır. Türkiye ilk madalyasını kazandığı 1936 ile son yapılan olimpiyat olan 2016 arasında 39 altın, 24 gümüş, 28 bronz olmak üzere toplam 91 madalya kazanmıştır. Türkiye bütün madalyaları Yaz Olimpiyat Oyunları'nda kazanmış, 1936'dan beri sporcu gönderdiği Kış Olimpiyat Oyunları'nda ise henüz madalya kazanamamıştır.

Türkiye katıldığı 22 olimpiyattan 17'sinde madalya kazanmıştır. En çok madalya kazanılan olimpiyatlar 6 altın, 4 gümüş, 2 bronz kazanılan 1948 Londra, 7 altın, 2 gümüş kazanılan 1960 Roma ve 3 altın, 3 gümüş, 5 bronz madalya kazanılan 2004 Atina'dır. En çok madalya kazanılan sporlar ise 29 altın, 18 gümüş, 16 bronzla güreş ve 8 altın, 1 gümüş ve 2 bronzla halterdir.

Türkiye adına olimpiyat madalyası kazanmayı başaran 75 sporcu vardır. Bu 75 sporcudan 16'sı birden çok kez madalya sevinci yaşamıştır. Naim Süleymanoğlu ve Halil Mutlu 3 kez, Mithat Bayrak, Mustafa Dağıstanlı ve Hamza Yerlikaya 2 kez altın madalya kazanmışlardır. Hamit Kaplan ise 1 altın, 1 gümüş ve 1 bronz madalyayla toplamda 3 madalya kazanmıştır.

Olimpiyatlarda madalya kazanan ilk kadın sporcu 1992 Barselona'da bronz madalya kazanan judocu Hülya Şenyurt iken ilk altın madalya kazanan kadın sporcu 2004 Atina'da altın madalya kazanan halterci Nurcan Taylan'dır. Tekvandocu Nur Tatar ise iki farklı olimpiyatta madalya kazanan ilk kadın sporcudur. Olimpiyatlarda madalya kazanan en yaşlı sporcu 1948 Londra'da 35 yaşındayken altın madalya kazanan güreşçi Yaşar Doğu, en genç isim ise 2004 Atina'da 17 yaşındayken gümüş madalya kazanan boksör Atagün Yalçınkaya'dır.

Olimpiyatlarda madalya kazanan dört sporcunun ise madalyaları doping yaptıkları gerekçesiyle ellerinden alınmıştır. 2012 Londra'da Türkiye'nin atletizmdeki ilk altın madalyasını kazanan Aslı Çakır Alptekin'in madalyası 2015 yılında CAS tarafından^[1], 2008 Pekin'de halterde gümüş madalya kazanan Sibel Özkan'ın madalyası 2016 yılında IOC tarafından^[2], 2008 Pekin'de 5000 m ve 10000 m'de iki gümüş madalya kazanan Elvan Abeylegesse ve 2012 Londra'da 1500 m'de gümüş madalya kazanan Gamze Bulut'un madalyaları ise 2017 yılında IAAF tarafından elinden alındı.^[3]

Belli bir pistte veya alanda değişik branşlar üzerinden gerçekleştirilen dünyanın en eski spor dalına atletizm denmektedir. Bu sporu gerçekleştiren kişilere ise atlet denir. Genel kategori olarak koşu, yürüyüş, atlama ile atma branşları üzerinden sporcular kabiliyetlerini gösterir.

Güç ve yeteneğini tüm performanslarıyla gösteren sporcular, bu konuda birbirleri ile yarışarak sınırlarını zorlar. Böylece zaman içerisinde belirli tarihlerde bazı rekorlar da ortaya çıkar. Olimpiyatlar ile beraber pek çok değişik turnuvada beceri ve yeteneklerini yüksek performans üzerinden gösteren atletler, günümüzde geniş branş yelpazesi altında bunu gerçekleştirmektedir.

Atletizm Sporu İçin Önemli Olan Nedir?

Günümüzde konmuş kurallar başta olmak üzere belli başlı bazı etmenler atletizm sporu için büyük öneme sahiptir. Özellikle zaman, mesafe ve yükseklik konusunda her branş adına bazı kurallar söz konusudur. Tabii bu kurallar sadece sınırı geçmek için yeterlidir. Derece kazanmak ve rakipleri geride bırakabilmek çok daha önemlidir. Böylece sınırlayıcı olan faktörler aşıldıkça, yeni rekorlar kırılmakta ve atletizm dünya çapında daha popüler noktaya ulaşmaktadır. Hata dünyanın en meşhur ve en bilinen sporcuları atletizmden çıkar.

Branş ve Dalları Nelerdir?

Atletizm sporu branş açısından 3 farklı ana kategori üzerinden gerçekleştirilir. Bunlar koşu, yürüyüş ve alan (Atma ve Atlama) şeklindedir.

Koşu: Amaca bağlı olarak koşu değişik yerlerde gerçekleştirilir. Bunlar kapalı alanlar, stadyumlar, kırlar ve yollar ile açık hava pistleridir. Kurallara bağlı olarak değişik mesafe açısından koşular ele alınmaktadır.

- Kısa mesafe,

- Orta mesafe,

- Uzun mesafe,

- Engelli koşular,

- Bayrak koşusu,

Yürüyüş: Belli temel bir kurala dayalı olarak yürüyüş günümüzde en önemli atletizm spor dalları arasında gelmektedir. Koşu başladığı andan itibaren ilk ayak öne doğru atıldığında, o ayak yere değmeden arka ayak kaldırılmamalıdır. Bu da yürüyüş atletizm sporunu koşudan ayıran en önemli unsurdur. Bunu gerçekleştirmek için ise ayakları kırmadan yapılması gerekir. Aksi halde sporcu hakemler tarafından diskalifiye edilir. Bayanlarda 10 km üzerinden gerçekleştirilen yürüyüş atletizm sporu, erkekler için ise 20 km ile 50 km arasında değişkenlik gösterir.

Alan yarışları (Atma-Atlama): Oldukça geniş bir yelpazeye yayılmış olan atma ve atlama yarışları, özellikle olimpiyatların en önemli spor dalları arasında yer alıyor. 

- Tek adım atlama (Uzun atlama)

- Üç adım atlama,

- Yüksek atlama,

- Sırıkla atlama,

- Çekiç atma,

- Gülle atma,

- Cirit atma,

- Disk,

 Turnuva süresi boyunca sürekli olarak alan içerisinde atma ve atlama atletizm spor dalı gerçekleşir. Sporcular belli kurallar çerçevesinde kazandıkları haklar üzerinde ortalama 3 defa deneme şansı elde eder. Bu bağlamda kazandıkları en yüksek skor sonuca yansır.

Atletizm Sporunda Koşular Nasıl Yapılır?

Mesafeye bağlı olarak atletizm sporu üzerinden koşular gerçekleşir. Şehirlerde yapılan uzun mesafe koşularda onlarca kilometre koşu yapılır. Burada önemli olan ilk sırada bitirmektir. Diğer taraftan 100 metre ve 400 metre koşuları da stadyumlarda gerçekleşir. Özellikle 100 metre dünyanın en bilinen ve en çok takip edilen koşu atletizm sporları arasında önde gelmektedir. Hatta bu konuda kırılan rekorlar tarihe geçmekte ve sporcuları bir efsane haline getirmektedir.