ฝรั่งเศสและอังกฤษประสบกับเหตุความไม่สงบอย่างรุนแรงจากชาวนา เช่น สงคราวชาวนาฝรั่งเศส สงคราวชาวนาอังกฤษ รวมทั้งความไม่สงบสืบเนื่องจากการสงครามต่าง ๆ กินเวลาต่อเนื่องกว่าศตวรรษ (สงครามร้อยปี) นอกจากนี้แล้วคริสตจักรคาทอลิกยังถูกท้าทายด้วยศาสนเภทตะวันตก โดยมักเรียกเหตุการณ์สำคัญต่างๆ นี้รวมกันว่าวิกฤติกาลของปลายสมัยกลางของยุโรป

ปัจจัยที่ทำให้เกิดการสำรวจทางทะเล 

1. เส้นทางการค้าผ่านตะวันออกกลางถูกปิดกั้น เป็นผลมาจากการทำสงครามระหว่างชาวคริสต์ในยุโรปและชาวมุสลิมในตะวันออกกลาง หรือที่เรียกว่า “สงครามครูเสด” 

2. แรงผลักดันทางการค้า โลกตะวันตกมีความต้องการสินค้าจากตะวันออก เช่น ทองคำ เงิน ผ้าไหม เครื่องเทศ สมุนไพร สีย้อมไม้ ฯลฯ 

3. ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาการ การพัฒนาเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น แผนที่ เข็มทิศ อุปกรณ์การเดินเรือต่าง ๆ ประกอบกับความรู้ทางดาราศาสตร์ ที่ช่วยให้ถึงที่หมายได้แม่นยำขึ้น มีบทบาทสำคัญที่ทำให้การเดินเรือในท้องทะเลเป็นเรื่องง่าย 

4. กระแสแนวคิดมนุษยนิยม แนวความคิดมนุษยนิยมได้รับความนิยมอย่างมากในสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาการ โดยเป็นแนวคิดที่เชื่อมั่นในการแสวงหาความรู้ความจริงด้วยตัวเอง เป็นการกระตุ้นให้ผู้คนแสวงหาความรู้ และความสนใจในวัฒนธรรมต่างแดน

• เกิดการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม การสำรวจทางทะเลส่งผลวัฒนธรรมของชาวยุโรปแพร่หลายไปยังดินแดนต่าง ๆ เกิดการผสมผสานระหว่างวัฒนธรรมชาวยุโรปและวัฒนธรรมท้องถิ่น นำไปสู่การเกิดวัฒนธรรมใหม่ ๆ

• ศาสนาคริสต์ อิทธิพลของศาสนาคริสต์แผ่ขยายไปยังดินแดนต่าง ๆ ที่ชาวยุโรปไปติดต่อค้าขายด้วย 

• การแแพร่ระบาดของโรคระบาด การดินทางไปมาหาสู่กันทำให้เกิดการติดต่อโรคระบาด เช่น โรคหัด โรคฝีดาษ หรือไข้เหลือง 

• การปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์ คือขบวนการที่เริ่มโดย มาร์ติน ลูเทอร์ เมื่อปี ค.ศ. 1517 เพื่อแก้ไขความเสื่อมโทรมของนิกายโรมันคาทอลิก และสถาบันสันตะปาปา มาเสร็จสิ้นลงด้วยสนธิสัญญาสันติภาพเวสต์ฟาเลีย ค.ศ. 1648^[1] ผลจากการปฏิรูปคือการแยกตัวจากนิกายคาทอลิกมาเป็นนิกายโปรเตสแตนต์

• การปฏิรูปคาทอลิก คือการปฏิรูปศาสนาของนิกายโรมันคาทอลิก ที่เป็นปฏิกิริยาต่อการปฏิรูปศาสนาของนิกายโปรเตสแตนต์

• การปฏิรูปศาสนาในอังกฤษ (English Reformation) คือเหตุการณ์ที่นำไปสู่การแยกตัวของ ”Church of England” จากนิกายโรมันคาทอลิก นำโดย พระเจ้าเฮนรีที่ 8

• การปฏิรูปศาสนาแอนนาแบ็บทิสต์ (Radical Reformation) คือขบวนการปฏิรูปศาสนาที่เกิดพร้อมๆกับการปฏิรูปศาสนาของนิกายโปรเตสแตนต์ เมื่อศตวรรษที่ 16 เริ่มโดยชนชั้นชาวนาที่ประเทศเยอรมันีและประเทศทางตอนเหนือของทวีปยุโรป

• การปฏิรูปสถาบันศาสนาคริสต์ หมายถึงการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและศาสนาที่มีผลกระทบกระเทือนต่อระบบการปกครองและ/หรือ สิ่งก่อสร้างและอสังหาริมทรัพย์ของคริสต์ศาสนจักรเท่านั้น มิใช่ความหมายโดยทั่วไปของคำว่า “Secularization” ซึ่งจะหมายถึงการแยกอาณาจักรออกจากศาสนจักร

การปฏิวัติอุตสาหกรรมเป็นจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญในประวัติศาสตร์โลก ซึ่งส่งผลกระทบในเกือบทุกแง่มุมของชีวิตประจำวันไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ที่เห็นเด่นชัดที่สุดคือการที่รายได้และจำนวนประชากรโดยเฉลี่ยเริ่มที่จะขยายตัวอย่างยั่งยืนในแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ทำให้สองร้อยปีหลังจาก ค.ศ. 1800 ค่าเฉลี่ยรายได้ต่อหัวของโลกขยายตัวมากกว่าสิบเท่า ในขณะที่จำนวนประชากรขยายตัวมากกว่าหกเท่า^[1] ผู้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ โรเบิร์ต อี. ลูคัส จูเนียร์ ให้ข้อสังเกตเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงในยุคอุตสาหกรรมว่า: "เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ที่มาตรฐานการดำรงชีวิตของประชาชนธรรมดาส่วนมากเริ่มเติบโตอย่างมั่นคง ซึ่งไม่เคยมีพฤติการณ์ทางเศรษฐกิจเช่นนี้เกิดขึ้นมาก่อน"

• ช่วงเวลาแห่งความสงบสุขและมั่นคงจากการรวมกันของราชอาณาจักรอังกฤษและราชอาณาจักรสกอตแลนด์

• ไม่มีข้อกีดกันทางการค้าระหว่างอังกฤษและสกอตแลนด์

• หลักนิติรัฐ (เคารพความศักดิ์สิทธิ์ของสัญญาการค้า)

• ความเถรตรงของระบบกฎหมายซึ่งเปิดโอกาสให้มีการจัดตั้งบริษัทมหาชน

• แนวคิดการค้าเสรี (เศรษฐกิจทุนนิยม)

นักปฏิวัติผู้โด่งดังในการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ การปฏิวัติอเมริกา และการปฏิวัติฝรั่งเศสใช้ปรัชญาเสรีนิยมเพื่ออ้างความชอบธรรมการโค่นสิ่งที่มองว่าเป็นการปกครองทรราชด้วยอาวุธ เสรีนิยมเริ่มลามอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะหลังการปฏิวัติฝรั่งเศส ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีการตั้งรัฐบาลเสรีนิยมในประเทศต่าง ๆ ทั้งในทวีปยุโรป อเมริกาใต้และอเมริกาเหนือ ในช่วงนี้คู่แข่งอุดมการณ์หลัก คือ อนุรักษ์นิยม แต่ภายหลังเสรีนิยมรอดการท้าทายทางอุดมการณ์สำคัญจากคู่แข่งใหม่อย่างฟาสซิสต์และลัทธิคอมมิวนิสต์ ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 20 ความคิดเสรีนิยมยิ่งลามอีกเมื่อประชาธิปไตยเสรีนิยมเป็นฝ่ายชนะสงครามโลกทั้งสองครั้ง ในทวีปยุโรปและอเมริกา การสถาปนาเสรีนิยมสังคม (social liberalism) หรือ เสรีนิยมฝ่ายซ้าย เป็นองค์ประกอบสำคัญของการขยายรัฐสวัสดิการ ปัจจุบัน พรรคการเมืองเสรีนิยมสังคมยังครองอำนาจและอิทธิพลทั่วโลก

ซึ่งผลของสงครามก่อให้เกิดความเสียหายแก่ชีวิตมนุษย์และทรัพย์สินเป็นจำนวนมาก ความขัดแย้งระหว่างประเทศ สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการแข่งขันกันทางเศรษฐกิจและการแย่งชิงทรัพยากรหรือดินแดนที่อุดมสมบูรณ์ นอกจากนี้ก็ยังมีสาเหตุมาจากการแข่งขันทางการ เมืองเพื่อความเป็นใหญ่ในภูมิภาค เช่น นโยบายสร้างฝรั่งเศสในสมัยนโปเลียน นโยบายสร้างเยอรมนีให้ยิ่งใหญ่ เป็นต้น หรืออาจมีสาเหตุมาจากความขัดแย้งทางด้านอุดมการณ์ทางศาสนา และการเมือง ทางด้านศาสนา เช่น สงครามครูเสดระหว่างศาสนาคริสต์และศาสนาอิสลามใน คริสต์ศตวรรษที่ 13 ทางด้านการเมือง เช่น ความขัดแย้งระหว่างอุดมการณ์ประชาธิปไตยกับคอมมิวนิสต์หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้น ทั้งนี้ความขัดแย้งที่สำคัญในคริสต์ศตวรรษที่ 20 ที่ เกิดขึ้นจากการยึดมั่นในอุดมการณ์ทางการเมืองที่แตกต่างกัน จนทำให้เกิดสงครามขึ้น ได้แก่สงครามโลกครั้งที่ 1 สงครามโลกครั้งที่ 2 และสงครามเย็น

• ความขัดแย้งทางการเมือง ระหว่างฝรั่งเศสกับเยอรมนีในโมร็อกโก

• จักรพรรดิวิลเลียมที่ 2 แห่งจักรวรรดิเยอรมัน ทรงประกาศว่า เยอรมนีจะปกป้องอานาจ อธิปไตยของโมร็อกโก คาประกาศของ พระองค์นาไปสู่วิกฤตการณ์โมร็อกโกครั้งที่ 1

• วิกฤตการณ์สิ้นสุดลง หลังการลงนามร่วมกัน ในความตกลงบัญญัติแห่งอัลเคซีราส จักรพรรดิวิลเลียมที่ 2 แห่งจักรวรรดิเยอรมัน วิกฤตการณ์ทางการเมือง

2. วิกฤตการณ์โมร็อกโกครั้งที่ 2 เรียกกันว่า “วิกฤตการณ์อากาดีร์” มีสาเหตุมาจาก

• เกิดจากการเคลื่อนไหวล้มล้างอานาจสุลต่าน ฝรั่งเศสส่งกองกาลังเข้าไปควบคุม สถานการณ์ แต่เยอรมนีต่อต้านการ แทรกแซงของฝรั่งเศส และส่งเรือรบเข้าไป ยังเมืองอากาดีร์

• อังกฤษซึ่งเป็นพันธมิตรของฝรั่งเศสเตรียม กาลังทางทะเล เพราะเข้าใจว่าเยอรมนีอาจใช้ อากาดีร์เป็นฐานทัพเรือโจมตีอังกฤษ

• เยอรมนียังไม่พร้อมจะทาสงคราม จึงขอ เจรจากับฝรั่งเศส โดยยอมรับรองให้ โมร็อกโกเป็นรัฐใต้อารักขาของฝรั่งเศส เหตุการณ์จึงยุติลง ภาพการ์ตูน “กาปั้นเหล็กของจักรพรรดิแห่งเยอรมนี ทุบเมืองท่าอาการดีร์” แสดงถึงการต่อต้านฝรั่งเศส ของเยอรมนี ในวิกฤตการณ์อากาดีร์ครั้งที่ 2

ค.ศ. 1911 อิตาลีทำสงครามกับตุรกีกรณียึดทริโปลี พร้อมกันนั้นรุสเซียก็ได้เข้าไปเกลี่ยวกล่อมบัลแกเรียประเทศซึ่งถือเป็นศัตรูโดยตรงของเซอร์เบียให้หันมาจับมือร่วมกันกับเซอร์เบียจนก่อเกิดสัญญาลับขึ้นมาเพื่อร่วมกันโจมตีตุรกีในปี 1912 ซึ่งมีข้อตกลงในสัญญาลับนั้นว่า หากทำสงครามกับตุรกีจนได้รับชัยชนะแล้วบัลแกเรียจะได้ดินแดนส่วนใหญ่ของมาซิโดเนียซึ่งขณะนั้นเป็นของตุรกีอยู่ ฝ่ายเซอร์เบียก็จะได้ดินแดนมาซิโดเนียส่วนที่เหลือจากบัลแกเรียรวมถึงได้อัลเบเนียตอนที่ติดกับฝั่งทะเลอาเดรียติกผลของการรวมกลุ่มกันครั้งนี้ยังทำให้กรีซและมอนเตเนโกรกระโดดมาเข้าร่วมจับมือด้วย กลายเป็นกลุ่มประเทศแถบคาบสมุทรบอลข่าน เรียกกันว่ากลุ่มสันนิบาตบอลข่าน โดยชาวประเทศกลุ่มนี้มีเป้าหมายคือปลดปล่อยชาวสลาฟซึ่งถือว่าเป็นพวกเดียวกันกับตนเองให้หลุดพ้นจากอำนาจการปกครองของมุสลิมของตุรกี

สงครามบอลข่านครั้งที่ 1 เกิดจากการที่ สันนิบาตบอลข่าน มุ่งยึดครองแคว้นมาซิโดเนีย แคว้นคอโซโว และเกาะครีตจากตุรกี • ตุรกีเป็นฝ่ายแพ้และต้องสูญเสียดินแดน ในคาบสมุทรบอลข่านเกือบทั้งหมดให้แก่ สันนิบาตบอลข่าน

สงครามบอลข่านครั้งที่2 เกิดจากการที่บัลแกเรีย ไม่พอใจที่เซอร์เบียและกรีซได้ครอบครอง ดินแดนในมาซิโดเนียมากกว่าตนจึงประกาศ สงคราม • บัลแกเรียเป็นฝ่ายแพ้ทำให้สูญเสียอิทธิพลใน คาบสมุทรบอลข่าน • เซอร์เบียกลายเป็นมหาอำนาจสำคัญของภูมิภาค แผนที่แสดงที่ตั้งประเทศในคาบสมุทรบอลข่าน ค.ศ. 1914

1. ความร่วมมือระหว่างประเทศทางด้านการเมือง เป็นความร่วมมือของประเทศต่างๆ ที่ปกครองในระบอบประชาธิปไตย

2. ความร่วมมือระหว่างประเทศทางด้านทหาร ในการให้ความช่วยเหลือทางด้านการทหารต่อกัน เช่น องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือหรือนาโต เป็นต้น

3. ความร่วมมือระหว่างประเทศทางด้านเศรษฐกิจ เป็นการร่วมมือเพื่อให้เกิดความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจร่วมกัน ซึ่งหลายประเทศจะร่วมมือกันจัดตั้งเป็นกลุ่มเศรษฐกิจ เช่น สหภาพยุโรป เอเปก องค์การการค้าโลก เป็นต้น

4. ความร่วมมือระหว่างประเทศทางด้านการศึกษา วัฒนธรรม และอื่นๆ ในการให้ความช่วยเหลือ แลกเปลี่ยนความรู้และอื่นๆ เพื่อเกิดความเข้าใจอันดี ความก้าวหน้า การพิทักษ์คุ้มครองในแต่ละด้านที่มีการตกลงร่วมมือกัน ความร่วมมือด้านนี้ เช่น องค์การยูเนสโก อาเซียน เป็นต้น

5. ความร่วมมือระหว่างประเทศที่เป็นการให้ความช่วยเหลือแก่ผู้อื่นที่ได้รับความ เดือดร้อน เช่น ผู้ได้รับภัยพิบัติ ผู้ที่ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองไม่ได้ ผู้อพยพจากภัยสงคราม เป็นต้น ความร่วมมือลักษณะนี้ เช่น กองทุนเด็กแห่งสหประชาชาติหรือยูนิเซฟ เป็นต้น

องค์การความร่วมมือระดับภูมิภาค

ปัจจุบัน นอกจากองค์การสหประชาชาติซึ่งเป็นองค์การสากลที่ใหญ่ที่สุดในโลกแล้ว ภูมิภาคต่างๆ ของโลกยังมีการรวมกลุ่มในระดับภูมิภาคตามสภาพภูมิศาสตร์และสภาพเศรษฐกิจการรวมกลุ่มตามสภาพภูมิศาสตร์