- Câu sử dụng yêu cầu tiếng việt:

+ Chính việc sử dụng những câu văn giàu chất thơ kết hợp với những hình ảnh so sánh đã giúp nhà văn Nguyên Hồng thể hiện được niềm vui sướng đến cực điểm của chú bé Hồng sau bao ngày tháng thiếu thốn tình yêu thương của mẹ.

+ Ôi, những cảm giác khi được gặp lại mẹ sau bao ngày xa cách mới hạnh phúc biết bao!
Chú thích:

Ôi : thán từ, Chính : trợ từ

b)CM tinh thần nhân đạo trong 2 tác phẩm "Tức nc vỡ bờ" và Lão Hạc

- Sự đồng cảm của tác giả đối với những nhân vật nghèo khổ, khó khăn. Trong đó có lão Hạc:+ CD
- Sự khám phá của tác giả về cuộc đời và số phận của những con người nghèo khó: LD + CD
- Những vẻ đẹp tâm hồn, tinh thần của những nhân vật trong tác phẩm: LH + CD
- Lên tiếng tố cáo xã hội phong kiến: LD + CD

- Ý kiến muốn khẳng định: Trong sáng tác văn học các trào lưu lãng mạn và hiện thực chủ nghĩa có cách thức và nội dung phản ánh hiện thực khác nhau nhưng trên những trang viết các nhà văn tài năng đều thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc.
2. Chứng minh
* LLVH- Chi tiết nghệ thuật: 
- Giá trị nhân đạo: Trích dẫn lời nhận xét........
* a. Giới thiệu ngắn gọn chung về Nam Cao và Ngô Tất Tố cùng hai văn bản để thấy đây là hai nhà văn tài năng và tâm huyết và khẳng định với những cách khác nhau hai văn bản đều tỏa sáng tinh thần nhân văn nhân đạo 
- Nam Cao và Ngô Tất Tố đều là những nhà văn tài năng và tâm huyết của  văn học hiện thực  của văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945.
+  Nam Cao được bạn đọc yêu mến bởi những trang viết chân thực và sâu sắc về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người trí thức cùng phẫn phải sống mòn, bế tắc trong xã hội cũ...Truyện ngắn “Lão Hạc” là truyện tiêu biểu...
+  Ngô Tất Tố được coi là “nhà văn của nông dân” là một nhà văn am tường trên nhiều lĩnh vực nghiên cứu, học thuật sáng tác. Văn bản “ Tức nước vỡ  bờ” là trang viết sinh động trong Tiểu thuyết “Tắt đèn” nổi tiếng của ông....
 - Bằng hai cách viết khác nhau nhưng cùng theo trào lưu hiện thực văn bản “Lão hạc” của Nam Cao và “Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố đều là những trang viết thấm đẫm tinh thần nhân đạo của những nhà văn tài năng và tâm huyết: Đó là tiếng nói đồng cảm với nỗi khổ đau của người nông dân trong xã hội cũ, trân trọng ngợi ca vẻ đẹp của người nông dân và lên án tố cáo các thế lực tàn ác đẩy người nông dân vào bần cùng, khổ đau bất hạnh... 
* TPVH: 
- Lão Hạc:
+  Thể hiện tiếng nói cảm thông với những khổ đau bất hạnh của con người:
+) Nam Cao cảm thương cho Lão Hạc một lão nông dân nghèo khổ bất hạnh, đáng thương sống trong thời kì thực dân phong kiến 
+) Cảm thông với tấm lòng của người cha rất mực yêu thương con luôn vun đắp dành dụm những gì có thể có để con có cuộc sống hạnh phúc...
+ Tinh thần nhân đạo ấy còn được thể hiện qua lời ngợi ca trân trọng, tin tưởng những phẩm chất tốt đẹp của con người: Với “Lão Hạc” Nam Cao đã trân trọng ngợi ca lão Hạc lão nông dân nghèo khổ nhưng có phẩm chất vô cùng cao đẹp: tấm lòng đôn hậu, trái tìm giàu tình yêu thương, lối sống tự trọng, một người cha hết mực yêu thương con....
+ Tinh thần nhân đạo ấy thể hiện qua tiếng nói lên án phê phán cái xấu cái ác, sự bất công ngọn nguồn của những khổ đau bất hạnh đối với con người: 
+) Văn bản “Lão Hạc” gián tiếp tố cáo xã hôi phong kiến với hủ tục, với chính sách thuế khóa nặng nề khiến con trai Lão Hạc vì nhà nghèo mà không lấy được vợ phải phẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su  để Lão Hạc phải sống trong cảnh tuổi già cô đơn không người chăm sóc
+) Trực tiếp thể hiện sự bất bình đối với xã hội không cho con người ta được sống lương thiện: (phân tích cái chết của lão Hạc bởi không muốn động vào tiền của con, ko muốn phạm vào tiền của hàng xóm hoặc nếu sống thì cũng phải theo gót Binh Tư để lay lắt sống qua ngày
+ Nghệ thuật: Với Nam Cao qua văn bản “Lão Hạc” bằng nghệ thuật kể chuyện đặc sắc: kết hợp tự sự, trữ tình lập luận thể hiện nhân vật qua chiều sâu tâm lí với diễn biến tâm trạng phức tạp cùng việc lựa chọn ngôi kể hợp lí, sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, lối kể chuyện khách quan, giọng văn đầy triết lý, nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật độc đáo, đặc sắc  
-> thể hiện tài: tạo nên cốt truyện rất kịch tính, thể hiện rõ tư tưởng tức nước vỡ bờ, hấp dẫn, lôi cuối ng đọc/từ ngữ đặc sắc

-> Tấm lòng ca ngợi/tôn trọng/tố cáo

-> tác phẩm bi kịch của người nông dân
- Tức nước vỡ bờ:
+ Thể hiện tiếng nói cảm thông với những khổ đau bất hạnh của con người: Ngô Tất Tố đã thấu hiểu, cảm thông  sâu sắc về tình cảnh cơ cực, bế tắc của người nông dân qua tình cảnh thê thảm đáng thương của gia đình chị Dậu trong buổi sáng lúc  bọn tay sai ập đến 
+ Tinh thần nhân đạo ấy còn được thể hiện qua lời ngợi ca trân trọng, tin tưởng những phẩm chất tốt đẹp của con người: Ngô Tất Tố với tinh thần nhân đạo của nhà văn đầy tâm huyết đã phát hiện và ngợi ca tâm hồn cao đẹp của chị Dậu người phụ nữ nông dân Việt Nam hiền lành chất phác nhưng giàu tình yêu thương chồng con với tinh thần phản kháng mãnh liệt 
+ Tinh thần nhân đạo ấy thể hiện qua tiếng nói lên án phê phán cái xấu cái ác, sự bất công ngọn nguồn của những khổ đau bất hạnh đối với con người: Ngô Tất Tố đã lên án bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời qua việc miêu tả lối hành xử của các nhân vật  thuộc bộ máy chính quyền thực dân nửa phong kiến, đại diện cho giai cấp thống trị 
+ Nghệ thuật: Ngô Tất Tố qua đoạn tiểu thuyết “Tức nước vỡ bờ” đầy kịch tính, lối kể chuyện, miêu tả nhân vật chân thực  sinh động từ ngoại hình, ngôn ngữ, hành động, tâm lí

-> thể hiện tài: tạo nên cốt truyện rất kịch tính, thể hiện rõ tư tưởng tức nước vỡ bờ, hấp dẫn, lôi cuối ng đọc/từ ngữ đặc sắc

-> thể hiện tấm lòng: “xui người nông dân nổi loạn, giá trị nhân đạo- Nt chỉ ra cho họ con đường đấu trang, đồng tình...., tố cáo có áp bức có đấu tranh

-> TP có vị trí trong văn học hiện đại: người nông dân vùng lên phản kháng, khác hẳn người nông dân trong văn bản “Sống chết mặc bay”
C.    Khái quát lại, kèm lưu ý 
  Như vậy, dù có sáng tác theo phong trào đi chăng nữa, hai nhà văn tài năng, tâm huyết Nam Cao và Ngô Tất Tố đã thể hiện tinh thần nhân đạo theo cách của riêng mình như để khẳng định trong xã hội thực dân phong kiến dù bị đẩy đến bần cùng những người nông dân luôn giữ cho mình  phẩm giá cao đẹp không thể bị hoen ố dù phải sống trong cảnh khốn cùng. Họ là những bông sen thơm chốn “bùn lầy nước đọng”
-> lưu ý: tài năng/tấm lòng/tư tưởng lớn -> đặc sắc giữa các tác phẩm của mình với các tác phẩm khác

3.      KẾT BÀI.
Ý kiến  nhận định cho thấy tinh thần nhân đạo như sợi chỉ xuyên  suốt trong sáng tác của những nhà văn có tài năng và tâm huyêt. Nó luôn chi phối các nhà văn cầm bút sáng tác để họ hướng ngòi bút của mình về con người, vì con người.  Tinh thần nhân đạo  trong các tác phẩm thơ ca chính là tiếng lòng của những nhà văn tài năng  tâm huyết góp phần tạo nên sức mạnh của văn chương chân chính của“ Nghệ thuật vị nhân sinh”.

Truyền thống ấy đã trở thành một trào lưu văn học lôi cuốn hàng loạt cây bút đầy bản lĩnh và tài năng. Điển hình trong số đó có Ngô Tất Tố và Nam Cao cùng hai tác phẩm "Tắt đèn", "Lão Hạc" - những tác phẩm sẽ thổi bùng lên trong chúng ta cảm xúc mãnh liệt nhất, thổi bùng lên tấm lòng nhân đạo sâu sắc mà hai nhà cầm bút đại tài đã gửi gắm.
 Trích dẫn nhận định: Cũng bởi lẽ ấy, ta có thể khẳng định rằng "Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc"
2. THÂN BÀI
A. GIẢI THÍCH NHẤT ĐỊNH
  - Tinh thần nhân đạo: Được tạo nên bởi tình yêu, sự sẻ chia, niềm cảm thông sâu sắc của nhà văn với nỗi đau của những con người, những cảnh đời bất hạnh trong cuộc sống.
- Chủ nghĩa hiện thực: Là trào lưu nghệ thuật lấy hiện thực xã hội và những vấn đề có thực của con người làm đối tượng sáng tác. Những nhà văn đi theo chủ nghĩa hiện thực sẽ dẫn chúng ta đến một thế giới thật chân thực, sống động và gần gũi.
- Chủ nghĩa lãng mạn: Thường hướng đến sự đề cao những mộng tưởng, ước mơ, đề cao tình cảm và sự tự do của con người. Ở đó chúng ta thấy được tài năng cùng trí tưởng tượng phong phú, độc đáo qua lăng kính của những nhà cầm bút đại tài.
=> Như vậy, cho dù là trào lưu lãng mạn hay hiện thực thì đích đến cuối cùng của văn chương cũng là tinh thần nhân đạo, gửi gắm biết bao thông điệp và bài học. Bởi vậy mới nói "Nghệ thuật vị nhân sinh" - Văn học sinh ra cốt là để phục vụ đời sống tâm hồn của con người.

- Lí luận văn học: Văn học mà không gắn liền với thực tế, với đời sống nhân dân thì sẽ thành ra giả dối. Văn học mà không thể chạm đến trái tim độc giả sẽ thành ra thất bại. Một tác phẩm chỉ có thể sống mãi trong lòng người đọc nếu lay động được trái tim và thấm nhuần tinh thần nhân đạo.
+  Cũng bởi lẽ đó, Lê Trí Viên đã viết “Tư tưởng nhân đạo xuyên suốt văn học từ xưa đến nay. Khái niệm nhân đạo có những tiền thân của nó, trong lời nói thông thường đó là “tình thương, lòng thương người”.  
=> "Tình thương, lòng thương người" chính là khởi nguồn của những trang văn đặc sắc, những tác phẩm đỉnh cao bởi nó thấm nhuần tư tưởng nhân đạo, thấm nhuần cái suy nghĩ và tình cảm mà nhà văn đặt trong đó.
Thêm 2 ý kiến
- Tác phẩm văn học:
* Tác giả, tác phẩm
* Rất nhiều phương diện:
+ Ta thấy được ở cả "Tức nước vỡ bờ" và "Lão Hạc" sự lên án gay gắt chế độ phong kiến hết sức thối nát và tàn bạo. Ở đó, những người dân "thấp cổ bé họng" không có quyền cất lên tiếng nói của bản thân. Họ chỉ có thể vùng dậy phản kháng và tìm đến cái chết. Dù cho sự phản kháng hay cái chết thương tâm cũng không thể cứu họ ra khỏi cái xã hội đó - cái xã hội thối nát, không còn chỗ cho những điều tốt đẹp.
- Điều thứ hai ta thấy được chính là tấm lòng trân trọng, cảm thương và chia sẻ sâu sắc với  những con người cùng khổ trong xã hội cũ. Ngô Tất Tố và Nam Cao đã khắc hoạ thật thành công nhân vật chị Dậu và lão Hạc - hai người với bao phẩm chất, những nét đẹp vẫn sáng rực trong tâm hồn, trong cuộc đời u tối của họ.
- Biểu hiện cao nhất của tinh thần nhân đạo nằm ở yêu cầu giải phóng con người. Hai nhà văn đó đã đấu tranh đến cùng cho hạnh phúc, cho quyền được sống của nhân dân. Họ đã dũng cảm nêu cao tinh thần ấy qua hình tượng chị Dậu và lão Hạc.
=>
- Và nếu như Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn thì Nam Cao đã chỉ cho họ một con đường đấu tranh.
- Chính bởi vậy, tác phẩm của họ xứng đáng có được vị trí trong nền văn học dân tộc.
Bổ sung chốt: Nghệ thuật; khái quát
C. Khái quát
Sự quan tâm, lòng yêu thương, đồng cảm với số phận con người, tìm tòi khám phá phẩm chất của  người và những khát vọng của nó, ấy là nhiệm vụ yếu nhất  của văn chương nghệ thuật. Đó là lý do vì sao"Dù được sáng tác theo trào lưu lãng mạn hay hiện thực, những trang viết của những nhà văn tài năng và tâm huyết đều thấm đượm tinh thần nhân đạo sâu sắc"
 3. KẾT BÀI
Như vậy ta có thể khẳng định giá trị nhân đạo chính là đánh giá quan trọng nhất đối với các tác phẩm văn học. Các tác giả biết nâng niu ước mơ con ngừoi, biết phê phán lên án những thế lực xấu xa sẵn sàng chà đạp lên cuộc sống của những người nông dân. Qua đó ta càng thêm trân trọng tài năng, tâm huyết của những nhà cầm bút thiên tài.

        Dẫn dắt:Xuyên suốt chặng đường tồn tại và phát triển của văn học Thế giới, tư tưởng nhân nghĩa đóng vai trò như một sợi chỉ đỏ nối liền thời đại. Nhân nghĩa là một trong những truyền thống quý báu từ bao đời nay của nhân loại, truyền thống đó được kế thừa và phát huy theo chiều dài của lịch sử và nó đổ bóng trong văn học các thời kì

        Trích dẫn: 
Vây nên Sê-khốp đã từng khẳng định: “Một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy”. 

2.   THÂN BÀI

A.   Giải thích nhận định:
– Người nghệ sĩ chân chính: Là nhà cầm bút hội tụ mọi yếu tố để tỏa sáng: Họ là những con người tài năng, tâm huyết tìm kiếm, đặt, ca ngợi, tôn vinh những giá trị cao đẹp trong cuộ đời.... và có sức ảnh hưởng lớn trên văn đàn.
- Giá trị nhân đạo:  là những điều ẩn giấu đằng sau một tác phẩm văn học, được những nhà văn, nhà thơ gửi gắm vào đó tấm lòng yêu thương, sự cảm thông, chia sẻ hay tố cáo một xã hội thối nát, bi thảm. Dù là ca ngợi hay tố cáo, các tác phẩm thấm đẫm giá trị nhân đạo đều sinh ra là vì con người, để hướng đến cuộc sống tốt đẹp của con người.
- Từ trong "cốt tuỷ": Sâu sắc, ẩn sâu khác với hỏi hợt
=> KHÁI QUÁT: Như vậy, “Một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy” là những con người dành hết tài năng, tâm huyết của mình vào việc xây dựng và truyền tải những thông điệp nhân văn. Họ muốn hướng ngòi bút của mình đến những giá trị cao đẹp, muốn thắp lên tình yêu thương, sự cảm thông, chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh,...  
Sê-khốp coi tinh thần nhân đạo là phẩm chất bắt buộc phải có trong mỗi người cầm bút, là tiêu chuẩn, điều kiện để đánh giá mức độ chân chính của nhà văn. Bởi tác phẩm văn học chân chính thể hiện cái tâm của người nghệ sĩ, phải hàm chứa tinh thần nhân văn sâu sắc, chứa đựng niềm vui, nỗi khổ đau của con người. 

B. Chứng minh

* LLVH 

- Nêu kiến thức lí luận: Vai trò của tư tưởng nhân đạo/ giá trị nhân đoạ trong văn học
- Vai trò của nghệ sĩ:
- Trích dẫn quan điểm tương đồng:
 Đồng quan điểm với Sê-khốp, nhà văn Nam Cao đã chiêm nghiệm ra một triết lí sống vô cùng sâu sắc  “Sống đã rồi hãy viết, hãy hoà mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân.” Ông quan niệm rằng văn học không ở đâu xa xôi, không phải là "ánh trăng lừa dối" mà văn học xuất phát từ chính trái tim nhân đạo đầy yêu thương của người nghệ sĩ, ông muốn cho chúng ta thấy được: Để trở thành nhà văn đại tài, trước hết phải cùng sống với nhân dân, cùng hòa mình vào niềm vui của họ, cùng đau buồn trước những khổ đau mà họ phải hứng chịu...
- Hay như câu nói vô cùng sâu sắc của thi hào Ai-ma-tốp “Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp.”  Đó chính là giá trị nhân văn nhân đoạ cao cả ma ông hướng tới. Tấm lòng của ông được thể hiện rõ nét nhất qua câu nói nhân văn này. Chính nhà văn cũng có mong muốn to lớn vào giá trị đích thực của văn học. Ông đấu tranh cái xấu và bảo vệ cái đẹp. 

* TPVH
1. Giới thiệu về vị trí của nhà văn, giá trị của tác phẩm (ngắn)

       - Và "Chiếc lá cuối cùng" của O Hen-ry chính là một kiệt tác như thế, thi phẩm hàm chứa bao giá trị hiện thực và nhân đạo khi viết về cuộc đời và tình thương yêu giữa những con người cùng khổ giữa một New York phồn vinh, hoa lệ. "Chiếc lá cuối cùng" là một đoạn trích thể hiện rất rõ tài năng nghệ thuật độc đáo, cái nhìn sâu rộng và đặc biệt là tinh thần nhân đạo của đại thi hào O Hen-ry.
        - Có lẽ chính những bất hạnh thủa niên thiếu đã giúp ông sớm trưởng thành và dễ dàng hình thành phong cách nghệ thuật đặc sắc của nhà văn. Ông luôn hướng mình vào những con người bất hạnh, những con người sống dưới đáy một xã hội xa hoa, hào nhoáng. Đó chính là đặc điểm nổi bật trong sáng tác của nhà đại thi hào.
       - Trong truyện tác giả đã kể lại cuộc sống nghèo khổ của các họa sĩ Mĩ tại một khu trọ tồi tàn. Đó là hai nữ họa sĩ trẻ tuổi Xiu và Giôn-xi cùng với Bơ-men, một họa sĩ già suốt đời chưa bao giờ thành đạt. Họ sống rất vất vả và chật vật trong những gian buồng chật chội, sát mái, ăn uống thiếu thốn, làm việc cật lực để kiếm tiền. Nhưng về mặt tinh thần, về đời sống tình cảm họ lại là những người có tình yêu thương sâu sắc đằm thắm.
 2. chứng minh bằng hệ thống ý:
a. Ca ngợi con người:
Bài ca về tình yêu thương
+ Cụ Bơ -men
+ Xiu
khát vọng sống mãnh liệt, đức hi sinh....
b. Trân trọng, đề cao Ước mơ:
- Bơ - men (Phân tích kiệt tác chiếc lá)
-Giôn -xi
c. Truyền tải nhiều thông điệp sâu sắc về NT: NT vị nhân sinh, hướng con người, vì con người
d. chỉ ra cho con người con đường sống:

- Chúng ta có thể dễ dàng cảm nhận được tình bạn trong sáng, chân thành, cảm động của hai cô gái. Họ xuất thân khác nhau, gia cảnh khác nhau nhưng cùng sở thích về nghệ thuật, về ẩm thực và lối sống, nếp nghĩ. Tình cảm ấy vụt sáng nhất trong những khoảnh khắc Giôn-xi lâm bệnh, Xiu đã thay thế một người chị trong gia đình, cô luôn động viên, cổ vũ và tiếp thêm sức mạnh vì Xiu chỉ mong Giôn-xi sẽ ở lại với cô.

        - Cảm động hơn, Chiếc lá cuối cùng còn là bài ca ca ngợi tấm lòng nhân đạo cao cả của cụ Bơ-men. Biết Giôn-xi đang rất tuyệt vọng, chỉ nghĩ đến cái chết, ông đã quyết định vẽ một bức tranh thực đặc biệt. Đây là bức tranh đặc biệt nhất trong các bức tranh được vẽ trên thế giới. Nó được vẽ trong đêm đen, giữa mưa tuyết và giá lạnh, dưới ánh sáng một cái đèn bão. Người vẽ nó là một họa sĩ già đã bao nhiêu năm qua ao ước vẽ được một kiệt tác, nhưng sáu mươi năm đã qua, chưa bao giờ cụ thành công, mãi mãi cụ vẫn chỉ là một người nghệ sĩ bất hạnh, đáng thương.
          - Bức vẽ chiếc lá ấy chính là sản phẩm của tấm lòng yêu thương sâu sắc con người của cụ. Nó thể hiện một tình cảm chân thành xuất phát từ trái tim nhân đạo đầy tình người bao la. Cuối cùng, chiếc lá không rụng. Giôn-xi đã trở lại với cuộc đời và cụ Bơ-men đã trút hơi thở cuối cùng khi hoàn thành kiệt tác ấy. Một hình ảnh làm rung động lòng người. Có thể nói cụ Bơ- men đã trao lại sự sống của mình cho Giôn-xi. Người họa sĩ già ấy đã nhường hơi thở cho tài năng trẻ tiếp tục sự nghiệp nghệ thuật của mình. 
          - Cả hai nhân vật Xiu và Bơ-men là hình ảnh tiêu biểu cho tình thương yêu bạn bè, đồng loại. Cuộc đời của họ, hành động của họ luôn tỏa sáng trong tâm hồn người đọc. Chính những hình ảnh đẹp ấy đã có sức chinh phục và lay động lòng người, hướng con người tới một cuộc sống trong sáng đầy tình nghĩa không gợn những tính toán nhỏ nhen. 

C. Khái quát lại, kèm lưu ý
        - Văn học xét đến cùng là câu chuyện của trái tim”. Đặc biệt ở truyện ngắn, những câu chuyện được xây dựng bằng trái tim giàu trắc ẩn, vị tha và tràn đầy yêu thương của tác giả luôn có sức lay động to lớn đến người đọc. Với nhân vật cụ Bơ – men và Xiu trong “Chiếc là cuối cùng”, O’ Henri đã thực sự mang đến cho chúng ta cả một bức thông điệp đẹp đẽ và sâu sắc về lòng yêu thương, đức hy sinh trong cuộc sống. Và chắc hẳn, câu chuyện về chiếc là thường xuân ấy sẽ sống mãi trong trái tim của người đọc chúng ta.

    - Đồng thời thể hiện được tài năng nghệ thuật đỉnh cao cùng tấm lòng nhân đạo, yêu thương tha thiết của nhà văn. Ông đã dành trọn tâm huyết của mình vào từng chi tiết trong tác phẩm. Chính vì vậy, dù đã trải qua 86 năm từ ngày ngôi sao sáng ấy vụt tắt, ông vẫn là người luôn đồng hành và mãi mãi để lại trong lòng chúng ta sự kính phục vô biên! Đó cũng chính là lí do tên tuổi ông xứng đáng được một vị trí trên văn đàn. 

3. KẾT BÀI

Chính vì vậy,  ta có thể khẳng định "Một nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy”. Tinh thần nhân đạo là phẩm chất bắt buộc phải có trong mỗi người cầm bút, là tiêu chuẩn, điều kiện để đánh giá mức độ chân chính của nhà văn. Bởi tác phẩm văn học chân chính thể hiện cái tâm của người nghệ sĩ, phải hàm chứa tinh thần nhân văn sâu sắc, chứa đựng niềm vui, nỗi khổ đau của con người. Và "Chiếc lá cuối cùng" đã thực hiện được nhiệm vụ cao cả ấy. Một tác phẩm thật sâu sắc và vô cùng ý nghĩa!

Dẫn dắt vấn đề: Mỗi tác phẩm văn chương đều mang trong mình những sứ mệnh khác nhau, nhưng sứ mệnh to lớn nhất có lẽ chính mà sự phản ánh đời sống thông qua cách nhìn, cách cảm của mỗi nhà văn về một cuộc đời, một con người.

Trích ý kiến: Có ý kiến cho rằng: “Đọc một tác phẩm văn chương, sau mỗi trang sách, ta   đọc được cả nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về số phận con người.” Đây là một nhận định vô cùng đúng đắn và sâu sắc. 

Nêu tác phẩm: Hai tác phẩm "Lão Hạc" của Nam Cao và "Cô bé bán diêm" của Andecxen đã chứng minh cho nhận định đó.

Giải thích ý kiến: Nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả cũng chính là sự cảm thông, đồng cảm, sẻ chia và đồng thời là tiếng nói đòi quyền lợi, quyền sống cho những mảnh đời bất hạnh, cho những tấm lòng nhân hậu, nhân đạo cao cả.

Lí luận văn học: Thật vậy, văn học không chỉ là những dòng chữ khô khan, cái đích đến cuối cùng của văn học chính là vì con người, văn học là nhân học

-         Lão Hạc là một người có tấm lòng, nhân cách cao quý, dù phải chịu hoàn cảnh sống bất hạnh, khốn khó nhưng Lão vẫn sống lương thiện, trung thực

+ Sống cô đơn, chỉ có cậu Vàng làm bạn, , vậy mà hoàn cảnh cơ cực khiến cụ phải bán đi cậu vàng mà cụ coi là tri kỉ.

+ Sống mòn mỏi, cơ cực: nghèo khó, bệnh tật, cô đơn

+ Cái chết đau đớn, thê thảm bằng bả chó

-         Suy nghĩ của tác giả được thể hiện gián tiếp qua triết lí của Lão Hạc.

+ “Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hóa kiếp cho nó để có làm kiếp người, may ra sung sướng hơn một chút…kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn…!”

- Suy nghĩ của Nam Cao về số phận của những người nông dân yếu thế, của lớp thanh niên nông thôn.

- Ông giáo có nhân cách cao quý, là người có nhiều chữ nghĩa nhưng lại sống trong hoàn cảnh nghèo khó đến mức phải bán những cuốn sách yêu quý.    

  Cô bé bán diêm (An-đéc-xen)
- Cô bé bán diêm phải chịu hoàn cảnh khổ cả về vật chất (phải đi bán diêm trong thời tiết khắc nghiệt, sống trong một xó tối tăm,...)  lẫn tinh thần (người cha nghiện rượu đánh đập em, thiếu thốn tình yêu thương của bà và mẹ,...)
- Nối niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả được thể hiện qua từng lời văn miêu tả hình ảnh cô bé. Có lẽ, tác giả đã đặt ra câu hỏi, vậy, còn con đường nào cho những số phận bất hạnh như cô bé bán diêm không, hay lại một sinh mạng nữa phải sống trong cuộc đời như vậy, bị chịu sự bóc lột, áp bức.
Kết luận
- Qua ngòi bút của nhà văn, ta thấy được hình ảnh của những con người, những mảnh đời khốn khó, bi kịch, không có đường lui
- Đọc những trang văn, trang thơ, ta thấy được sự đồng cảm, sẻ chia, là tiếng nói đòi quyền sống của tác giả cho con người. Đó chính là tinh thần nhân đạo được thể hiện trong những tác phẩm văn thương.
III. Kết bài
  Có thể nói, cả cô bé bán diêm và lão Hạc đều chọn cho mình cái chết để kết thúc cuộc đời đầy rẫy những nỗi đau của họ. Đây chính là những trăn trở, băn khoăn trong lòng các tác giả. Cái chết tưởng tiêu cực nhưng chứa đựng trong đó là những trái tim nhận đạo sâu sắc. Chính cái chết của họ mới giúp họ chấm dứt cuộc sống đau khổ. Chính cái chết ấy mới khiến mọi người thức tỉnh về những phận đời nhỏ bé trong xã hội.

“Nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về số phận con người” là đồng cảm, chia sẻ, tiếng nói đòi quyền sống cho con người, tinh thần nhân đạo cao cả. Câu nói trên muốn nhấn mạnh đến cái đích cuối cùng, cao nhất của mỗi tác phẩm văn chương là từ cuộc đời, con người đến những vấn đề quan trọng của cuộc sống con người. Người nghệ sĩ đã phản ánh cuộc sống thông qua cách nhìn của mình và thêm với niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả chính là chủ thể sáng tạo nên tác phẩm văn học.Với Lão Hạc, lão là một người có lòng yêu thương, nhân hậu, giàu lòng tự trọng, nhân cách cao quý nhưng lão phải sống mòn mỏi, cơ cực, bất hạnh, tội nghiệp vì nhà nghèo, vợ mất, con trai bỏ đi đồn điền cao su. Lão chỉ có một ước vọng duy nhất là làm tròn trách nhiệm của một người cha nhưng lại không làm được. Và cái chết đến với lão thê thảm, dữ dội, đau đớn; đó là cái chết bất ngờ,dữ dội và kinh hoàng. Không những vậy, băn khoăn của tác giả con được thể hiện qua triết lí về con người của lão Hạc : "Nếu kiếp chó là kiếp khổ....may ra có sướng hơn kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn". Hơn thế nữa, những triết lí của ông giáo cũng là một thứ đáng để băn khoăn: “Cuộc đời chưa hẳn…theo một nghĩa khác” và đứa con trai của lão Hạc là điển hình cho số phận không lối thoát của tầng lớp thanh niên nông thôn vì không cưới được vợ do nhà quá nghèo nên anh ta đã bỏ đi đồn điền cao su, mà: “Cao su đi dễ khó về/ Khi đi trai tráng, khi về bủng beo”. Qua đó chúng ta thấy được rõ nét số phận của người nông dân và những băn khoăn, trăn trở của Nam Cao về số phận của những tri thức nghèo trong xã hội khi một người có nhiều nhân cách đáng trọng như ông giáo mà phải chịu sống trong cảnh nghèo túng, phải bán những cuốn sách yêu quý của mình và những lớp thanh niên trẻ trong nông thôn, họ phải đi . Ngoài Nam Cao, tác giả An-đéc-xen cũng có những trăn trở, băn khoăn lên những trẻ em nghèo, điều này được tác giả khắc họa qua văn bản “Cô bé bán diêm”. Cô bé bán diêm ở một xó tối tăm, rách nát, chật hẹp. Không chỉ thế, cô bé còn thiếu tình yêu thương, sự quan tâm của gia đình và xã hội: mất bà, mẹ; luôn nghe những lời mắng nhiếc, chửi rủa; không bán được que diêm nào sẽ bị bố đánh đập.

 Sau khi đọc xong những văn bản đó, chúng ta đặt ra câu hỏi: Liệu còn có con đường nào để giải thoát cho họ hay không? Chúng ta có thể thấy các tác giả đã khắc họa nên những số phận bi kịch để cho thấy rõ những giá trị hiện thực sâu sắc. Cả cô bé bán diêm và lão Hạc đều chọn cho mình cái chết để kết thúc cuộc đời. Đây chính là những trăn trở, băn khoăn trong lòng các tác giả. Cái chết tưởng tiêu cực nhưng chứa đựng trong đó là những trái tim nhân đạo sâu sắc và chính cái chết của họ mới giúp họ chấm dứt cuộc sống đau khổ. Và qua đó nó đã mang lại giá trị cho mỗi tác phẩm để nó có thể chạm được đến trái tim của rất nhiều người đọc

- Có ý kiến cho rằng: “Đọc một tác phẩm văn chương, sau mỗi trang sách, ta đọc được cả nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về số phận con người. Và thông qua hai tác phẩm “Lão Hạc” và “Cô bé bán diêm” thì ý kiến trên lại càng được chứng minh rõ nét. Mỗi một tác giả thông qua nhân vật của mình đều gửi gắm những nỗi niềm về cuộc đời con người. Đó chính là thành công để làm nên những tác phẩm sống mãi với thời gian.

II. Thân bài

A. Giải thích nhận định

- Nỗi niềm trăn trở của tác giả chính là tấm lòng đồng cảm, yêu thương, sẽ chia của tác với số phận và bi kịch của con người, là tiếng nói đòi quyền sống cho con người...là tinh thần nhân đạo cao cả trong tác phẩm.

B. Chứng minh

1. Lí luận văn học

- Văn chương là tấm gương phản chiếu cuộc sống muôn hình vạn trạng, cốt lõi của cuộc sống đó là con người, cái đích cuối cùng mà mỗi tác phẩm tìm đến là con người.

- Tác giả không bê nguyên xi, trần trụi hiện thực cuộc sống vào văn chương mà sự phản ánh đó được thông qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ.

- Thông qua tác phẩm, tác giả có cơ hội bày tỏ những suy nghĩ, đặc biệt là những ám ảnh, trăn trở về số phận con người. Độc giả nhờ đó mà cảm nhận được độ sâu sắc hay hời hợt của nhà văn trong quá trình sáng tạo nghệ thuật => Thước đo làm nên sức sống lâu bền của tác phẩm, thể hiện chiều sâu giá trị nhân đạo.

2. Tác phẩm văn học

· Những băn khoăn trăn trở của Nam Cao về số phận những người nông dân qua truyện ngắn “Lão Hạc”

a. Nhân vật lão Hạc

+ Sống lương thiện, trung thực, giàu tình yêu thương và có nhân cách cao đẹp nhưng số phận lại nghèo khổ, bất hạnh, đáng thương
+ Chết thê thảm, cùng cực, dữ dội và đau đớn

è Sự nghèo khó đã bức con người ta đến đường cùng

è Những băn khoăn của tác giả thể hiện qua:

- Triết lí về con người của lão Hạc : "Nếu kiếp chó là kiếp khổ....may ra có sướng hơn kiếp người như kiếp tôi chẳng hạn”

- Triết lí của ông giáo : “Cuộc đời chưa hẳn...theo một nghĩa khác”
b. Nhân vật con trai lão Hạc : Điển hình cho số phận không lối thoát của tầng lớp thanh niên nông thôn...

· Những băn khoăn trăn trở của Nam Cao về số phận của những trí thức nghèo trong 
- Ông giáo là người có nhiều chữ nghĩa, có nhân cách đáng trọng...nhưng phải sống trong cảnh nghèo túng, phải bán những cuốn sách mà mình quý nhất, bị gánh nặng cơm áo làm ngăn cản những hoài bão, ước mơ...

- Là người giàu tình yêu thương, có cái nhìn rất đúng đắn về cách nhìn người
- Ông giáo buồn vì cảm thấy cuộc đời quá đen tối
- Ông giáo đã khẳng định niềm tin mạnh mẽ về lòng lương thiện tốt đẹp của con người "Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn"

=> Cuộc đời mà Nam Cao phản ánh là xã hội của Việt Nam dưới thời Pháp thuộc, nhân dân ta phải làm thân trâu ngựa, bị áp bức, bị bóc lột nặng nề. Đau khổ nhất là người nông dân, suốt đời lam lũ mà vẫn đói rét thương tâm. Sưu cao thuế nặng phải bán vợ đợ con, phải đi làm phu mỏ, phu đồn điền cao su... Cuộc đời cha con lão Hạc cái chết quằn quại đau đớn của lão Hạc sau khi ăn bả chó đã cho thấy rõ cuộc đời "vẫn đáng buồn"... Câu nói ấy của ông giáo đã lên án và tố cáo cái hiện thực đen tối, bất công của xã hội thực dân nửa phong kiến, cái xã hội đã xô đẩy bao con người lao động cần cù, lương thiện vào đói rét, cùng quẫn. Tất cả những điều ấy là nỗi băn khoăn, trăn trở to lớn của nhà văn.

· Những băn khoăn của An-đéc-xen về số phận của những trẻ em nghèo trong xã hội: 
- Cô bé bán diêm khổ về vật chất 
- Cô bé bán diêm khổ về tinh thần, thiếu tình thương, sự quan tâm của gia đình và xã hội 

-> Là một cô bé ngoan ngoãn, hiểu chuyện nhưng lại rơi vào bi kịch của sự thiếu thốn tình thương

-> Xã hội lạnh lùng vô cảm, thờ ơ trước những mảnh đời bất hạnh....Không ai đưa tay nắm lấy bàn tay đang tê lạnh của em bé để truyền cho em chút hơi ấm, cứu sống em. Ẩn sau vẻ hào nhoáng ,no ấm, giàu sang của xã hội Đan Mạch vẫn còn có những đứa trẻ phải chết vì đói và rét.

=> Cả hai tác giả đều khắc họa những số phận bi kịch của những con người trong xã hội xưa. Tiếng nói hiện thực sâu sắc khi lên án những cái thối nát, vô nhân tính của một xã hội không có tình người. Đồng thời tác giả cũng bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ cũng như trân trọng với những con người giàu phẩm chất như vậy

=> Qua số phận của cả hai nhân vật  thì nỗi niềm băn khoăn, trăn trở của tác giả về số phận con người càng được hiện lên rõ nét

III. Kết bài
- "Cô bé bán diêm" và "Lão Hạc" đều chứa đựng những nỗi băn khoăn trăn trở, những trái tim nhân đạo sâu sắc của tác giả. Qua đó, cả hai nhà văn đều dùng ngòi bút của mình để rung từng hồi chuông cảnh tỉnh về một xã hội thôố nát, vô nhân tính.

 

 

 

 

Đoạn diễn dịch 12 câu 

Cảm nhận về tình yêu lao động của anh thanh niên

Tiếng việt : lời dẫn trực tiếp : câu nói ‘Gian khổ nhất ...mưưa tuyết đấy’ đã cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên tuy nhiên cũng ko thể cản dduocj anh

câu phủ định:nếu anh ko có tình yêu công việc thì lúc 1 giờ sáng anh đã ko dậy

Câu chủ đề : Tác phẩm ‘Lặng lẽ Sa Pa’ của tác giả Nguyễn Thành Long đã khắc hoạ hình ảnh anh thanh yêu có một tình yêu công việc vô cùng to lớn

 câu kết : Bằng việc sử dụng biện pháp nghệ thật điêu luyện, hình ảnh anh thanh niên hiện lên như hình tượng của tất cả những người lao động thầm lặng 

Nội dung
 công việc của anh 

Hiểu rõ công việc 

Coi công việc là bạn

Yêu công việc đối mặt vơi khó khăn

 

Lời dẫn trực tiếp: "Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất".
Câu PD : Tuy nhiều khó khăn gian khổ, anh vẫn không bỏ cuộc.

    Bằng nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần độc đáo, đặc sắc, nhà văn O Hen-ry đã khắc họa vô cùng thành công hình ảnh chiếc lá cuối cùng thật ý nghĩa, chất chứa bao tâm huyết và cả mạng sống của người nghệ sĩ già Bơ-men trong văn bản “Chiếc lá cuối cùng” (1). Bức tranh chiếc lá cuối cùng không chỉ đơn thuần là một kiệt tác của nghệ sĩ già Bơ-men mà nó còn chất chứa bao tình yêu thương, sự lo lắng và cả tấm lòng nhân hậu của cụ (2). Bởi bức tranh đó chất chứa nhiều cảm xúc, nhiều tình yêu thương như vậy, vì vậy, nó được khắc họa trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt về cả thời gian lẫn không gian (3). Về thời gian, kiệt tác này được vẽ lên trong tiết trời đêm lạnh giá, trùng với thời điểm chiếc lá thường xuân cuối cùng đã rụng, ngay sau hôm cụ Bơ-men đến thăm Giôn-xi (4). Rồi cả không gian cũng vào một buổi thời tiết khắc nghiệt như vậy, đêm đó trời mưa gió rét, có cả mưa tuyết và ở trên cao, tại bức tường đối diện cửa sổ phòng Xiu và Giôn-xi (5). Điều đặc biệt làm nên kiệt tác này không hoàn toàn nằm ở hoàn cảnh, mà tình cảnh riêng của chủ nhân bức tranh cũng rất quan trọng- cụ Bơ-men- một họa sĩ nghèo nhưng đầy lòng nhân hậu và tình thương con người (6). Cụ chẳng giống những họa sĩ khác, hoàn cảnh lại éo le, đặc biệt vô cùng: tuổi đã cao, nghèo nàn, quần áo ướt sũng sau khi khắc họa kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng” trông thật đáng thương làm sao (7)! Những điều đó chỉ là phần sâu bên trong, quan trọng hơn hết là hình thức chiếc lá (8). Bức tranh này nhìn giống như thật đến cả Xiu và Giôn-xi đều không nhận ra điều đó, bởi ở gần cuống lá vẫn giữ màu xanh sẫm tượng trưng cho sự sống, rìa là thì hình răng cưa đã nhuốm màu vàng mang đôi nét của sự tàn lụi tuy vậy hình ảnh chiếc lá dũng cảm đeo bám trên cành vẫn biểu tượng cho sự sống cao đẹp (9). Đồng thời, chiếc lá thể hiện một khát khao sống mạnh mẽ, mãnh liệt cũng như là lời động viên Giôn-xi vượt qua căn bệnh (10). Cuối cùng, ta thấy được bức tranh chiếc lá được coi như một kiệt tác vì nó được tạo nên bởi tài năng, tâm huyết, nghị lực phi thường, lòng hi sinh cao con người, tiếp nối đam mê nghệ thuật (11). Về nghệ thuật, tác giả đã sử dụng những ba nghệ thuật điển hình, đặc sắc, độc đáo như: đảo ngược tình huống hai lần, đặc tả chi tiết và giấu chi tiết rất sắc sảo và thành công (12).
Chú thích:
- Trợ từ: những
- Tình thái từ: làm sao

 

 

 

 

Bằng nghệ thuật đảo ngược tình huống hai lần độc đáo, đặc sắc, nhà văn O Hen-ri đã khắc họa thành công hình ảnh chiếc lá cuối cùng qua văn bản cùng tên thật đẹp, thật ý nghĩa và ẩn chứa sâu bên trong chính là tâm huyết và là cả mạng sống của con người.(1) Chiếc lá ấy tưởng chừng như bao chiếc lá khác nhưng thực chất đó chính là một kiệt tác nghệ thuật đầu tiên cũng là cuối cùng của cụ Bơ-men, nó chất chứa biết bao là tình yêu thương vô bờ bến, sự hi sinh cao cả và là tấm lòng nhân hậu của cụ Bơ-men.(2) Hơn nữa, bức tranh này được tạo nên một cách rất đặc biệt, chính là sự kết hợp giữa tài năng chân chính và tấm lòng bên trong của người họa sĩ, do đó để vẽ được nó thì phải trải qua những hoàn cảnh khó khăn cả về thời gian lẫn không gian.(3) Đầu tiên, về thời gian, bức tranh được vẽ ngay sau đêm cụ Bơ-men đến thăm Giôn-xi trong một đêm mưa, gió rét, một đêm có lẽ chiếc lá thường xuân cuối cùng còn sót lại đã rụng từ đêm đó.(4) Và không gian vào một đêm thời tiết khắc nghiệt, giữa cái tiết trời mưa gió rét, có cả mưa tuyết, cụ Bơ-men vẫn đội mưa, đội gió vẽ lên nền tường chiếc lá sinh mệnh kéo dài sự sống cho Giôn xi.(5)Điều quan trọng nhất là tình cảnh riêng của chủ nhân bức tranh chính là cụ Bơ-men, ông là một họa sĩ nghèo nhưng đầy lòng nhân hậu và tình thương con người, đức hi sinh to lớn.(6) Ngay cả tôi cũng thấy cụ rất khác so với các họa sĩ khác bởi là một họa sĩ suốt bốn mươi năm nhưng vẫn chưa có một kiệt tác cho riêng mình, đã vậy cụ còn nghèo khổ, già yếu và khi vẽ kiệt tác “Chiếc lá cuối cùng”, quần áo cụ ướt sũng, trông cụ thật đáng thương làm  sao !(7) Không dừng lại ở đó, bức tranh được coi là một kiệt tác vì do hình thức, vẻ đẹp bên ngoài của chiếc lá, nó đã cứu sống một mạng người.( Chiếc lá vô cùng đẹp, giống hệt như những chiếc lá bình thường, kể cả những người họa sĩ như Giôn-xi và Xiu cũng không phát hiện ra đó chỉ là chiếc lá được vẽ lại.(9) Đồng thời chiếc lá ấy đã tháo gợ đi lo âu, trăn trở bao tháng ngày về số phận của bản thân Giôn-xi, thể hiện một khát vọng sống mãnh liệt và đó chính là động lực, tiếp thêm sức mạnh, đem lại niềm tin vào cuộc sống cho Giôn-xi.(10) Không chỉ vậy ta thấy bức tranh chiếc lá được coi như một kiệt tác vì bức tranh ấy vừa giàu giá trị nghệ thuật là tài năng, tâm huyết của người nghệ sĩ chân chính, vừa giàu giá trị nhân văn sâu sắc là tình yêu giữa người với người, đức hi sinh cao thượng cùng với đó, kiệt tác mang trong nó sứ mệnh cao cả:cứu sống con người, tiếp nối đam mê nghệ thuật.(11) Qua đó ta thấy, tác giả đã sử dụng những ba nghệ thuật là đảo ngược tình huống hai lần, đặc tả chi tiết và giấu chi tiết rất sắc sảo, độc đáo.(12)

-Chú thích: 
+Ngay: là trợ từ
+Sao : tình thái từ 

     Hình ảnh bức tranh chiếc lá cuối cùng đại diện cho tình yêu thương, tấm lòng nhân ái và đức hi sinh cao cả đã được nhà văn O Hen-ri khắc hoạ một cách vô cùng cô đọng, sâu sắc qua tác phẩm cùng tên.(1) Bức tranh chiếc lá được vẽ trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt, vào đêm mưa giá rét, gió bấc áo ào, tại bức tường đối diện của sổ phòng của Xiu và Giôn-xi, người hoạ sĩ già Bơ- men đã đặt bút và vẽ lên đó chiếc lá thường xuân thay thế cho chiếc lá cuối cùng vừa lìa cành, đó chính là một kiệt tác.(2) Tựa như dành tất cả tâm huyết, tài năng và tình yêu nghệ thuật vào kiệt tác ấy, cụ Bơ-men đã vẽ chiếc lá với hình hài vô cùng chân thật, ở cuống lá còn giữ màu xanh thẫm tựa như sự sống còn vương lại, rìa lá hình răng cưa nhuốm màu vàng úa như sự tàn lụi, rồi lại dũng cảm treo bám để giành lại sự sống.(3) Chiếc lá cuối cùng ấy mang một màu xanh của hy vọng, hy vọng trả lại màu xanh cho chiếc lá đã rụng, trả lại màu hồng cho đôi má người thiếu nữ gần như đã gần tuyệt vọng, trả lại niềm tin, nghị lực cho những con người yếu đuối.(4) Chính sức sống kiên cường ấy đã thổi vào tâm hồn Giôn-xi hơi ấm của niềm tin, kéo cô từ vực thẳm vô vọng lên chiến thắng bệnh tật.(5) Nhưng điều quan trọng và đẹp đẽ nhất trong chiếc lá chẳng bao giờ lung lay ấy là tình yêu thương bao la của cụ Bơ-men dành cho Giôn-xi, cụ Bơ-men đã hoạ vào đó bằng lòng nhân ái cùng đức hi sinh cao cả.(6) Và cuối cùng, người họa sĩ già đã ra đi vì bệnh viêm phổi, sau cái đêm giá lạnh phơi mình ngoài gió đông.(7) Chiếc lá lặng im không rung rinh vì nó là một bức tranh, hay nó lặng lẽ trước cái tình đời và cái chết của người họa sĩ già với tấm lòng cao cả?(8) Chiếc lá mang trong mình sứ mệnh vô cùng thiêng liêng, mang những thông điệp nhân văn và nghệ thuật sâu sắc.(9)

 

Chú thích: trợ từ: chính
                  tình thái từ: làm sao

     Tình yêu công việc của anh thanh niên được nhà văn Nguyễn Thành Long khắc họa thật sâu sắc trong văn bản " Lặng lẽ Sa Pa". (1) Đầu tiên, qua cái nhìn trần thuật của ông họa sĩ ta thấy anh làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu với nhiệm vụ đo gió, mưa, nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất để phục vụ sản xuất và chiến đấu. (2) Tiếp đến anh có nhận thức, suy nghĩ đúng, thấy được ý nghĩa, và tự hào về công việc của mình. (3) Anh hiểu được tầm quan trọng và tự hào với nghề của mình vì nó gắn liền với bao anh em dưới xuôi. (4) Không chỉ coi công việc là bạn " Khi ta làm việc, ta với công việc là đôi sao gọi là một mình được", anh còn thấy công việc còn là niềm vui của bản thân " Công việc của cháu gian khổ thế đấy chứ cất nó đi cháu buồn đến chết mất". (5)  Bên cạnh đó anh còn tự mình khác phục những khó khăn để hoàn thành công việc một cách tốt nhất. (6) Ngày nào cũng vậy bất kể dù trời có mưa tuyết, giá lạnh anh cũng làm việc đủ bốn lần đặc biệt vào lúc nửa đêm. (7) Nhưng cái gian khổ nhất chính là vượt qua được sự cô đơn, vắng vẻ quan năm suốt tháng một mình không bóng người giữa cỏ cây và mây núi Sa Pa. (8) Có lẽ vì anh không nhụt chí, sẵn sàng đương đầu với mọi khó khăn giạn khổ nên mới hoàn thành được xuất sắc được như vậy. (9)  Cuối cùng tình yêu công việc đã thay đổi nhận thức trong anh, giúp anh tìm thấy được niềm vui qua lời tâm sự về nghề nghiệp của mình. (10) Về nghệ thuật, tác giả đã xây dựng tình huống truyện vô cùng độc đáo, ngôi kể thứ ba, khắc họa nhân vật thông qua ngôn ngữ hành động... (11)

 Chú thích : câu ghép (5)
                                    câu phủ định (9)

~)Công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu
~)Công việc của anh là đo mưa, đo gió, đo nắng, tính mây, dô chấn động mặt đất

~)Anh hiểu được tầm quan trọng và tự hào về công việc của mình vì nó góp phần phục vụ sản xuất chiến đấu

~) "Khi ta làm việc ta với công việc là đôi sao gọi là một mình được?"

~)Anh làm việc một cách đều đặn, chính xác đủ 4 lần(vào lúc 4h,11h,7h tối và 1h sáng)
~)Nửa đêm dù trời mưa tuyết giá lạnh nhưng anh vẫn dậy đúng giờ "ốp" để hoàn thành công việc của mình 
~)Anh vượt qua được sự cô đơn, vắng vẻ quanh năm suốt tháng, 1 mình trên đỉnh Yên Sơn

*Câu kết: Bằng nghệ thuật, tác giả đã xây dựng tình huống truyện đặc sắc,ngôn ngữ phù hợp

-Trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc ở nơi tản cư, tình yêu làng của ông hòa nhập tình yêu nước:

+) Nhớ làng

+) Ông muốn trở về làng

+) Không trở lại làng ông Hai càng lo cho công việc kháng chiến của làng

+) Ông quan tâm đến tình hình chính trị thế giới đến các tin chiến thắng của quân ta

- Ông Hai khi nghe tin làng theo giặc:

+) Khi vừa nghe tin 

+) Trên đường về nhà

+) Về đến nhà

+) Tối hôm đó 

+) Mấy ngày sau

+) Cuộc xung đột nội tâm của ông Hai

+) Đau khổ, ông không biết tâm sự cùng ai ngoài đứa con bé bỏng

- Ông Hai sau khi nghe tin cải chính 

Câu kết: Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật kết hợp cùng sự thành công trong việc xây dựng tình huống truyện, tác giả đã khắc họa chi tiết và rõ nét diễn biến tâm trạng của ông Hai

Câu nghi vấn: Phải chăng, thái độ của ông Hai đã thay đổi hẳn sau khi nghe tin làng chợ Dầu cải chính?

Câu MRTP:  Văn bản "Làng" của Kim Lân đã cho ta thấy diễn biến tâm trạng của ông Hai.

- Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:
1.Khi vừa biết tin:
+ Không tin vào những điều mình nghe thấy
+Cổ ông nghẹn lại, giọng lạc hẳn đi
2.Khi trên đường về nhà:
+Xấu hổ, cố tình đánh trống lảng rồi cúi mặt mà đi về
3.Khi về đến nhà:
+ Nằm vật ra giường, đau khổ nghĩ về việc làng Chợ Dầu theo giặc
+Ông khóc khi thấy những đứa con tội nghiệp bị mang tiếng Việt gian.
4.Tối đó:
+Bất an,trằn trọc ,không ngủ được
+Lo lắng,sợ hãi ,cảm tưởng rằng bà chủ nhà nói xấu về làng
5.Mấy ngày sau:
+Mặc cảm,tự ti,cảm thấy bản thân có lỗi
+Không dám đi đâu,ở nhà nghe ngóng tin tức
+Ông một lòng trung thành với cách mạng “ Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây rồi thì phải thù"
- Tâm trạng ông Hai khi nghe tin cải chính:
+Vui sướng, hạnh phúc
+ Đi khoe với mọi người tin cải chính, khoe ngôi nhà bị bọn Tây đốt
CK:Bằng nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật qua cử chỉ,hành động,đối thoại ,độc thoại,độc thoại nội tâm sâu sắc,tác giả Kim Lân đã càng làm rõ hơn diễn biến tâm trạng của ông Hai và qua đó tác giả cũng ca ngợi tinh thần yêu nước của những người nông dân trong thời kì khánh chiến.
KTTV:
-CNV: Phải chăng đó chính là cuộc xung đột nội tâm của ông Hai?
-CMRTP:Ta thấy nhân vật ông Hai đã có những xung đột trong nội tâm của chính mình khi phải chọn giữa tình yêu làng và tình yêu nước.

- Tôn trọng người khác là: sự hành xử đúng mực, coi trọng danh dự, nhân phẩm và quyền lợi của mỗi người. Đồng thời phải biết sống hòa hợp, yêu thương mọi người.

3)Nguyên nhân:
- Nếu biết tôn trọng người khác thì bản thân cũng nhận lại được sự tôn trọng của họ.
- Tôn trọng người khác thể hiện chúng ta là người có văn hóa.
-Nếu biết tôn trọng những người xung quanh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công việc và cuộc sống.
- Những người biết tôn trọng người khác luôn được mọi người tin tưởng và yêu quý.
4)Biểu hiện:
-Biết tôn trọng người khác:

-Trong cử chỉ, hành động:
5) Phản đề:

Không biết tôn trọng: Con cái đánh đập, chửi bới cha mẹ, Chồng đánh đập vợ...
6)LHBT:
-Với gia đình
-Với nhà trường

-Xã hội

- Những người biết cho đi sẽ được mọi người quý mến

b) Không có...thì sao:
- Cuộc sống lạnh nhạt, không được mọi người yêu quý
4. Phản đề:
- Bên cạnh đó, còn có những người có lối sống ích kỉ, chỉ biết nhận mà không biết cho đi
5.LH->BH:

+ Trong thái độ, lời nói: Tỏ ra tôn trọng mọi người xung quanh: không phân biệt độ tuổi, trình độ hay giàu nghèo

+ Trong cử chỉ, hành động: Cư xử đúng phép tắc, nhường ghế trên xe buýt cho người già, trẻ em và phụ nữ có thai, vứt rác đúng nơi quy định…
5. Phản đề: Con cái đánh đập, chửi rủa cha mẹ, chồng đánh vợ...
6. LHBT: Lễ phép với thầy cô, giúp đỡ bạn bè trong học tập, không coi thường hoàn cảnh gia đình bạn…

- Những người biết tôn trọng người khác luôn được mọi người tin tưởng, yêu mến, quý trọng
- Sợi dây giữa người với người xích lại gần hơn
- Xã hội trở nên văn minh, tốt đẹp, vững mạnh hơn
2, Nếu không tôn trọng thì sao?
Con người sẽ trở nên xấu xa, không biết tôn trọng người khác, chỉ biết coi thường, mắng nhiếc sỉ nhục người khác...
IV. Phản đề
V. LHBT
- Nhận thức: đây là đức tính cần có của mỗi người
- Hành động: Sẽ cố gắng rèn luyện thật tốt để có được

2 Giair thích

Tôn trọng là không coi thường người khác, xưng hô lê phép với phù hợp

Câu nói tren cho ta thấy được sự quan trọng về việc tôn trọng người khác

3 Bàn luận

A lí do

Được mọi người yêu quý tôn trọng

Khiến đối phương thoải mái

Vd : Bác Hồ ,...

B nếu ko có

Bị mọi người ghét

Đưa cuộc trò chuyện vào ngõ cụt

4 phản đề

Tuy nhiên nhiều người còn ko nhận thức được lời nói của mình sử dụng lời nói không tôn trọng đối phương

5 lhbt 

Là học sinh ...

Em sẽ cư xử đúng mực tôn trọng người khác ...

Trần Đức Phát

4, biểu hiện
– Trong thái độ, lời nói
+Tỏ ra tôn trọng mọi người xung quanh: không phân biệt độ tuổi, trình độ hay giàu nghèo. Mỗi người trong xã hội đều đáng được tôn trọng.
+Lời nói luôn giữ đúng chuẩn mực: lễ phép chào hỏi những người lớn tuổi, nói chuyện nhẹ nhàng lịch sử nơi công cộng…

-Trong cử chỉ, hành động:
+Cư xử đúng phép tắc, theo quy định chung: xếp hàng khi thanh toán hay mua đồ, nhường ghế trên xe buýt cho người già, trẻ em và phụ nữ có thai, vứt rác đúng nơi quy định...
+Chân thành tiếp thu ý kiến đóng góp của mọi người, tích cực tham gia các hoạt động chung…

5, LHBT
-nhận thức sự tôn trọng rất quan trọng
+trong xã hội
+trong gđ
- hành động: phải bt cư xử đúng mực, ko xúc phạm người khác

- Cho: Ban tặng, sẻ chia, chuyển những thứ thuộc quyền sở hữu của mình sang cho người khác mà không đổi lấy thứ gì
- Nhận: Lấy về cái được cho, được ban tặng
->Cho và nhận là truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc ta
-> Cho và nhận là mối quan hệ mật thiết với nhau
-> ý kiến đúng
3. Bàn luận:

-Nếu có sự cho đi nhận lại:
+ Cho và nhận gắn kết con người lại với nhau nhiều hơn.
+Giúp chúng ta biết yêu thương đồng loại, sống nhân ái, vị tha hơn.
-Nếu k có sự cho đi và nhận lại:
+Con người càng tụt lùi
4.Mở rộng:
-Phê phán

5.Liên hệ:
-Nhận thức:Cần biết tầm quan trọng chủa cho đi và nhận lại
-Hành động:Hãy cho đi và nhận lại

- Những người biết cho đi sẽ được mọi người quý mến

b) Không có...thì sao:
- Cuộc sống lạnh nhạt, không được mọi người yêu quý
4. Phản đề:
- Bên cạnh đó, còn có những người có lối sống ích kỉ, chỉ biết nhận mà không biết cho đi
5.LH->BH:

2 giải thích

Cho đi là trao đi người khác một cái gì đó

Đây là đức tính tốt đúng

Là tính cách quan trọng trg cuộc sống

3biện luận

A vì

Đc mọi người tôn trọng yêu quý

Cuoccj sống tốt đẹp hơn

B nếu ko thì cuộc sống tẻ nhật ko ý nghĩa

Cảm thấy hối hân

4 phản đề tuy nhiên một số nguoi ....

5lhbt 

Là học sinh

Giới thiệu và dẫn dắt vào vấn đề cần nghị luận: ý kiến: “Cho đi là còn mãi”.

a. Giải thích

Cho: cho đi tình cảm, tấm lòng, sẵn sàng vì người khác để xã hội này tốt hơn, yêu thương và giúp đỡ mọi người.

→ Ý kiến khuyên nhủ chúng ta hãy biết yêu thương, san sẻ những điều nhỏ nhặt nhất với những người xung quanh, những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình vì như thế cuộc sống này sẽ trở nên vui vẻ và hạnh phúc hơn.

b. Phân tích

Người sống cho đi là người luôn luôn giúp đỡ, muốn giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình, sống yêu thương, chan hòa với những người xung quanh, không tính toán nhỏ nhen.

Trong xã hội có rất nhiều mảnh đời chịu bất hạnh, đau thương, khổ cực, việc chúng ta yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ những người đó làm xoa dịu, giảm bớt nỗi đau của họ, xã hội cũng sẽ phát triển đẹp đẽ, vững mạnh hơn.

Khi giúp đỡ người khác, ta sẽ nhận lại sự kính trọng, niềm tin yêu của người khác và lan tỏa được những thông điệp tích cực ra cộng đồng. Bên cạnh đó, mỗi người biết chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ người khác sẽ góp phần làm cho xã hội này giàu tình cảm hơn, phát triển văn minh hơn.

c. Chứng minh

Học sinh tự lấy dẫn chứng về nhân vật, sự việc yêu thương, chia sẻ làm minh chứng cho bài làm văn của mình.

d. Phản đề

Trong xã hội vẫn có không ít người có tính ích kỉ, nhỏ nhen, chỉ biết đến bản thân mình mà không cần suy nghĩ cho người khác, lại có những người vô cảm mặc kệ nỗi đau của đồng loại,…
Liên hệ

2 giải thích

Cho đi là trao đi người khác một cái gì đó

 vai tro qtrong

Là nhận định đúng

3biện luận

A vì

Đc mọi người tôn trọng yêu quý

Cuoccj sống tốt đẹp hơn

B nếu ko thì cuộc sống tẻ nhật ko ý nghĩa

Cảm thấy hối hân

4 phản đề tuy nhiên một số nguoi ....

5lhbt 

Là học sinh

Chú thích: in đậm - câu đặc biệt (c4: Chao ôi !)
 in nghiêng - câu cảm thán (c6: Cảm phục thay, tấm chân tình mà Vũ Nương dành cho Trương Sinh mới thật cao cả làm sao !)

·Chú thích:
- Câu rút gọn: Chao ôi! (9)

- Câu cảm thán: Từ đó, ta thấy được Vũ Nương vất vả làm sao! (10)

Bằng việc sử dụng lối kể chuyện độc đáo cùng những từ ngữ, nghệ thuật đặc sắc; tác giả Nguyễn Dữ đã thành công xây dựng hình ảnh Vũ Nương mang nhiều phẩm chất tốt đẹp trong đoạn trích trên.(1) Đầu tiên,Nguyễn Dữ đã miêu tả Vũ Nương sống vất vả, gian truân trong gia đình nhà chồng: khi xa chồng, người phụ nữ ấy phải đơn độc trong hành trình sinh con, nuôi con, gánh vác hết tất cả những công việc trong nhà chồng.(2) Qua đó, ta thấy nàng phải vất vả gian truân, đảm đang và luôn làm tròn trách nhiệm của mình trong gia đình. (3) Bên cạnh đó, người vợ ấy còn rất nhớ chồng mình: “...Mỗi khi thấy bướm lượn đầy vườn, mây che kín núi…chẳng thể nào ngăn được.”.(4) Ôi! (5) Phải là một người vợ luôn lo lắng, luôn thủy chung,yêu chồng mới có thể nhớ chồng vượt cả không gian và thời gian được.(6) Tuy vậy, nàng cũng thật đáng thương làm sao! (7) Vũ Nương sống trong cảnh cô đơn, lẻ bóng, không có ai bên cạnh bầu bạn mà còn phải lo hết việc ở nhà chồng, phải chăm con, chăm mẹ chồng. (8) Hơn thế nữa, người con dâu ấy rất hiếu thảo, luôn làm tròn trách nhiệm của một người con với mẹ chồng. (9) Khi mẹ chồng ốm, nàng hết sức thuốc thang, lễ bái thần phật và lấy lời ngọt ngào khuyên lơn. (10) Đặc biệt, lời trăn trối của mẹ chồng càng làm nổi bật sự hiếu thảo của Vũ Nương: “...Xanh kia quyết chẳng phụ con, cũng như con đã chẳng phụ mẹ…”.(11)Tóm lại, Nguyễn Dữ đã thành công dùng rất nhiều nghệ thuật như: sử dụng ngôi kể thứ ba và cách xây dựng nhân vật truyện qua lời nói, hành động cùng với văn biền ngẫu, hình ảnh ước lệ để khắc họa hình ảnh Vũ Nương qua đoạn trích trên.(12) Qua đó, ta thấy được Vũ Nương chính là đại diện cho vẻ đẹp và số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa đồng thời thể hiện sự cảm thương đối với họ và lên án xã hội phong kiến thối nát, mục rữa của tác giả.(13)

*Chú thích:
- Câu đặc biệt: Ôi! (5)
- Câu cảm thán: Tuy vậy, nàng cũng thật đáng thương làm sao! (7)