1/ Khái quát về yêu cầu cần đạt của chương trình Ngữ văn lớp 12

2/ Khát quát về cấu trúc bài thi Tốt nghiệp THPT 2025

3/ Phân tích tính hợp lí của đề thi:

+ Đề minh họa vào 10 của sở HN 2025

+ Đề minh họa lớp 10 theo CTGD2018 của bộ GD
+ Đề minh họa thi TN 2025

+ Đề kiểm tra chất lượng lớp 12 của sở HN

3/ Định hình tư duy viết đoạn NLXH

+ Khái quát về nghị luận xã hội

+ Hướng dẫn Dạng 1: ý nghĩa của X

1/ Hướng dẫn chấm đoạn văn & bài văn trong bài thi TN THPT

2/ Định hình tư duy viết NLXH

+ Củng cố chủ điểm 1: Thái độ sống tích cực

+ Hướng dẫn Dạng 1: ý nghĩa của lòng trắc ẩn

+ Dạng 1: Vai trò của trí tưởng tượng

1/ Tìm ít nhất 03 từ khóa liên quan tới tích cực.

2/ Tìm ít nhất 03 từ khóa thuộc các trường từ: Thành công – Hạnh phúc – Thành nhân (thành người)

3/ Tìm 02 câu danh ngôn/ ngạn ngữ về THÁI ĐỘ SỐNG TÍCH CỰC.

1/ Ý NGHĨA CỦA LÒNG TRẮC ẨN

2/ VAI TRÒ CỦA TRÍ TƯỞNG TƯỢNG

TƯ DUY CẶP DẪN CHỨNG:

-        Từ Tây sang Đông

-        Từ cổ chí kim

-        Từ danh nhân cho tới cá thể vô danh, nhỏ bé.

-        Độ tuổi

-        Hai phương diện khác nhau.

1/ Chủ điểm Thái độ sống tích cực.

2/ Chủ điểm Trí tưởng tượng

3/ Chủ điểm Lòng trắc ẩn.

CÁCH LÀM GV ĐÃ HƯỚNG DẪN TRONG BUỔI HỌC SỐ 2.

Yêu cầu: Viết ra sổ riêng, chụp lại sổ viết tay và gửi lên padlet này.

2/ Phản xạ đọc hiểu văn bản thơ (4 đề)

Ta cúi xuống chào... cỏ may!

Đời phiêu bạt sáu tầng mây
từ trên chót đỉnh nhìn ngây phố nhà
nào ngờ cỏ đã đơm hoa
găm vào ta vết xót xa tận lòng

Người như con tốt sang sông
chìm trong phố thị còn trông quê nhà
áo quần chẳng rách như xưa
trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành

Cỏ may không hẹn mà xanh
tìm ta khâu vá cho lành nhớ thương
ngang trời hoa cỏ đẫm sương
loanh quanh sân thượng mà thương cánh đồng...

Câu 1: Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ

Câu 2: Chỉ ra hai dấu hiệu cách tân thể thơ lục bát trong văn bản.

Câu 3: Em hiểu như thế nào về hai câu thơ: “áo quần chẳng rách như xưa/ trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành”

Câu 4: Nêu tác dụng của việc sử dụng kết hợp từ độc đáo trong câu “tìm ta khâu vá cho lành nhớ thương”

Câu 5: Sự gắn bó với quê hương còn quan trọng trong cuộc sống hiện đại?

Mẹ già nua như những buổi chiều

Lăng lắc tuổi xuân

Lăng lắc niềm thôn dã

Bếp lửa ngày đông

Mơ được về bên mẹ

Ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa

Bậc thềm giàn giụa trăng mỗi tối

Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi

Mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ

Con về yêu mái rạ cuộc đời

Một sớm vắng

ùa lên khói bếp

về đây củi lửa ngày xưa…

 (Dương Kiều Minh, Củi lửa, 1990)

Câu 1: Xác định thể thơ và dấu hiệu nhận biết thể thơ. - ĐẾM

Câu 2: Kí ức “bên mẹ” gắn liền với những hình ảnh, mùi vị nào? - TÌM

Câu 3: Phân tích tác dụng của BPTT so sánh trong câu thơ “Mẹ già nua như những buổi chiều. TÁC DỤNG X: CHỈ RA - PHÂN TÍCH

Câu 4: Em hiểu như thế nào về câu thơ “Mơ được về bên mẹ” HIỂU NTN: GIẢI NGHĨA - CHỐT.

Câu 5: Theo em, việc nhớ về những kỉ niệm có ý nghĩa như thế nào với con người. Ý NGHĨA X.

Câu 1:

- Thể thơ : tự do

- Dấu hiệu: Các câu thơ có số từ không bằng nhau

Mẹ!
Có nghĩa là bắt đầu
Cho sự sống, tình yêu, hạnh phúc
Mẹ!
Có nghĩa là duy nhất
Một bầu trời
Một mặt đất
Một vầng trăng
Mẹ không sống đủ trăm năm
Nhưng đã cho con dư dả nụ cười và tiếng hát

(Trích Thanh Nguyên, Ngày xưa có mẹ)

Cỏ may khâu áo làng quê
cớ chi gió thổi bay về trời cao
ta lên sân thượng chạm vào
cỏ may.

Ta cúi xuống chào... cỏ may!

Đời phiêu bạt sáu tầng mây
từ trên chót đỉnh nhìn ngây phố nhà
nào ngờ cỏ đã đơm hoa
găm vào ta vết xót xa tận lòng

Người như con tốt sang sông
chìm trong phố thị còn trông quê nhà
áo quần chẳng rách như xưa
trái tim rạn vỡ vẫn chưa vá lành

Cỏ may không hẹn mà xanh
tìm ta khâu vá cho lành nhớ thương
ngang trời hoa cỏ đẫm sương
loanh quanh sân thượng mà thương cánh đồng...

Đề 3: Phân tích bài thơ “Củi lửa” của Dương Kiều Minh.

Đời con thưa dần mùi khói

Mẹ già nua như những buổi chiều

Lăng lắc tuổi xuân

Lăng lắc niềm thôn dã

Bếp lửa ngày đông

Mơ được về bên mẹ

Ao xưa, mảnh vườn nhỏ ngày xưa

Bậc thềm giàn giụa trăng mỗi tối

Bên những hoàng hôn loang lổ gò đồi

Mùi lá bạch đàn xộc vào giấc ngủ

Con về yêu mái rạ cuộc đời

Một sớm vắng

ùa lên khói bếp

về đây củi lửa ngày xưa…

 (Dương Kiều Minh, Củi lửa, 1990)

1/ Trách nhiệm của cá nhân đối với cộng đồng

2/ Tác hại của thói vô trách nhiệm với cộng đồng./

Phàn Phát Giá

Ngày 31 tháng 12 năm 1989. Đêm khuya. Trong một phòng bệnh tại một bệnh viện. Giám đốc Chu của Xưởng sản xuất cán nguội đứng ngồi không yên, cứ chốc chốc lại đưa tay lên nhìn đồng hồ, lòng ông như lửa đốt dõi theo một bệnh nhân đang nằm hôn mê trên giường bệnh. Nửa tháng trước, thành phố có thông báo sau Tết sẽ tổ chức Hội nghị giao lưu kinh nghiệm dây chuyền sản xuất an toàn, biểu dương các đơn vị tiên tiến. Xưởng sản xuất cán nguội của ông Chu được chỉ định có bài phát biểu quan trọng trong cuộc họp ấy. Giám đốc Chu lập tức cho gọi những nhân viên ưu tú lên, trực tiếp giao nhiệm vụ soạn thảo bài phát biểu và giám sát rất cẩn thận. Mọi người đã làm việc rất nỗ lực và qua mười ngày mười đêm, cuối cùng họ đã thảo xong được một bài phát biểu cả chục ngàn chữ. Trong bài phát biểu giới thiệu rất tỉ mỉ về tư tưởng chỉ đạo cơ bản của xưởng sản xuất, đó là: Trong năm, xưởng không để xảy ra vụ tai nạn lao động nghiêm trọng nào. Ngoài ra, bài phát biểu còn đề cập đến những kinh nghiệm để đảm bảo an toàn lao động. Giám đốc Chu sẽ đích thân đọc bài phát biểu này tại hội nghị. Vậy mà, trong giờ phút hết sức quan trọng ấy, ở xưởng sản xuất của ông lại xảy ra sự cố nghiêm trọng về an toàn lao động đến vậy! 5 Bệnh nhân vẫn chìm trong tình trạng hôn mê. Các bác sĩ đã tiến hành truyền máu, tiêm, tiếp o-xi... Nhưng, tất cả dường như đều không chút tác dụng! Giám đốc Chu khẩn cầu bác sĩ: “Bác sĩ à, mong ông hãy nghĩ trăm phương ngàn kế giúp tôi, làm sao để kéo được sự sống cho bệnh nhân này, chỉ cần ông ấy không chết trong năm nay là được. Nếu được như vậy, xưởng chúng tôi sẽ gửi một vạn đồng để cảm ơn bệnh viện”. Trên giường bệnh, bệnh nhân vẫn nhọc nhằn từng đợt thở thoi thóp. Xung quanh, mười mấy bác sĩ và y tá vẫn túc trực. Thời gian trôi đi từng giây chậm chạp. Bầu không khí trong phòng bệnh vô cùng căng thẳng. Và… bệnh nhân đã trút hơi thở cuối cùng. Tiếng khóc của người thân nức nở, vảng vất trong đêm tối. Giám đốc Chu và các bác sĩ, mọi người không hẹn mà cùng giơ tay lên nhìn đồng hồ. Kim đồng hồ lúc đó chỉ đúng 0 giờ 1 phút. “Tốt rồi, tốt quá rồi!”, giám đốc Chu vô cùng xúc động, ra bắt tay từng vị bác sĩ: “Cảm ơn các bác sĩ, cảm ơn các bác sĩ nhiều lắm!” (In trong Truyện ngắn Trung Quốc hiện đại, nhiều tác giả, NXB Hội nhà văn, 2003)

Tóm tắt bối cảnh: Tuổi thơ của nhân vật xưng tôi lớn lên ở bến đò Cốc. Ám ảnh nhất với chú bé là truyền thuyết về con trâu đen:“phi trên mặt nước như phi trên cạn”, “nước dãi của nó tựa như trứng cá”, “ai may mắn hớp được bọt ấy sẽ có sức lực phi thường, bơi lặn dưới nước giỏi như tôm cá”. Với hi vọng được nhìn thấy con trâu đen, chú bé thường năn nỉ được đi cùng với những người đánh cá đêm nhưng phần lớn đều bị từ chối hoặc bị đuổi xuống giữa chừng. 

Cũng có một lần tôi theo trọn vẹn buổi đánh cá đêm. Lúc ấy tôi ngồi thuyền của trùm Thịnh. Lão già chột mắt này rất nổi tiếng vì những câu chuyện rùng rợn trong cuộc đời mình. […]  

Tôi hỏi trùm Thịnh: 

– Bác ơi, thế chuyện trâu đen có thực hay không? 

Trùm Thịnh bật cười, lão ngả người ra sau lái, tia sáng từ trong hốc con mắt lành nhay nháy: 

– Tao đã đánh cá trên khúc sông này sáu chục năm trời. Tao thuộc từng lạch một… Chuyện con trâu đen chỉ là chuyện đồn nhảm nhí… Mày hãy tin tao, ở bến Cốc này thì chuyện giết người ăn cướp có thực, ngoại tình có thực, cờ bạc có thực, còn chuyện trâu đen là giả. 

Tôi lén một tiếng thở dài. Con thuyền bồng bềnh trôi xuôi. 

Lược 1 đoạn: Trùm Thịnh và những người đánh cá phát hiện ra luồng cá. Một cuộc giành giật diễn ra. Chú bé bị hất rơi xuống nước, chân cứng đờ. Chú hoảng sợ vì những người đánh cá có lệ không cứu những ai chết đuối…Chú ngất lịm đi và chìm xuống. 

*** 

Khi tôi tỉnh dậy, tôi thấy mình nằm trên con đò ngang. Ngồi bên cạnh tôi là một phụ nữ khăn trùm kín mặt. Đôi mắt to đen nhìn tôi mừng rỡ. […] 

– Chị cứu em à? - Tôi hỏi. 

– Ừ… chị nghe thấy em kêu cứu 

– Bọn đánh cá đêm ác lắm chị ạ - Tôi buồn rầu nói - Họ nghe thấy em kêu cứu mà cứ lờ đi…. 

– Đừng trách họ thế - Người phụ nữ an ủi tôi, giọng nói ngân nga như hát - có ai yêu thương họ đâu… Họ đói mà ngu muội lắm…^(*) 

Tôi ngạc nhiên nghe lời chị, chưa ai đi nói với tôi những điều như thế. […] 

Thế là từ đấy tôi quen chị Thắm. Chị Thắm nhà trong bến Cốc. Nhà chị nghèo lắm. Suốt ngày ở trên con đò ngang, một tấm khăn vuông đen trùm kín mặt. 

Có lần tôi hỏi chị Thắm về chuyện trâu đen. Chị bảo: 

– Trâu đen có thực! Nó ở dưới nước. Khi nó lên bờ là nó mang cho người ta sức mạnh… Nhưng nhìn thấy nó, được nó ban điều kỳ diệu phải là người tốt. 

Tôi tin lời chị. Lòng tôi vẫn hằng ấp ủ trông thấy điều kỳ diệu ấy. 

*** 

Mùa hè năm ấy nhà tôi chuyển về thành phố. Thế là tôi xa bến Cốc, xa chị Thắm. Khi tôi ra đi, chị Thắm gọi tôi xuống đò cho ăn cháo cá… Tôi cũng không ngờ đó là bát cháo cá mòi cuốicùng tôi ăn trong thời trai trẻ. Một cuộc sống mới mở oà trước mặt tôi. Thành phố cũng bán cá mòi nhưng là thứ cá đã được ướp khô, rút ruột. 

Tôi cũng chẳng biết tôi hoà cùng với nhịp sống thành phố từ khi nào nữa. Tôi lớn dần lên, hăm hở đuổi theo bao điều phù du. Kỷ niệm về mùa cá mòi và chuyện trâu đen trong thời thơ ấu của tôi phai nhạt dần đi. 

Năm ngoái, bỗng nhiên tôi có dịp trở về bến Cốc. Bây giờ tôi đã trưởng thành. Tôi làm công chức ở Sở, lấy vợ, đẻ một đàn con đông đúc. Cuộc sống trưởng giả no đủ bao bọc lấy tôi. Có lẽ tôi cũng chẳng có gì phàn nàn cuộc sống. Ước mơ tuổi trẻ nhường chỗ cho bao nhu cầu thiết thực. 

Bến Cốc vẫn hệt như xưa. Cá mòi phơi trắng trên bờ. Bến đò rất ít những người qua lại. Cây gạo vẫn đứng cô đơn chốn cũ, màu hoa rực đỏ xao xuyến bồn chồn. Tôi bước xuống đò mà lòng bồi hồi khôn tả. 

Trên đò, một bà cụ già đang ngồi tư lự. Tôi bước lại gần khẽ hỏi: 

– Cụ ơi, chị Thắm lái đò còn ở đây không? 

– Thắm ư?- Bà cụ thoáng nỗi ngạc nhiên. Tôi đứng lặng người khi nhận ra con đò cũ. Kỷ niệm ấu thơ bỗng vụt hiện về. 

– Ông quen nhà Thắm ư ông? – Bà cụ hỏi tôi, giọng nói nghẹn ngào - Bao nhiêu năm nay chẳng hề có ai hỏi thăm nhà Thắm… Nhà Thắm chết đuối hai chục năm rồi! 

Tôi oà lên khóc nức nở. Xung quanh sông nước nhoà đi. Bà cụ lái đò vẫn đang rầu rầu kể lể: 

– Khốn nạn! nhà Thắm cứu được không biết bao người ở khúc sông này…Thế mà cuối cùng  

nó lại chết đuối mà không ai cứu… 

Bên sông lại vẳng tiếng hát thuở nào tê tái: 

“Chảy đi sông ơi 

Băn khoăn làm gì? 

Rồi sông đãi hết 

Anh hùng còn chi?…” 

Tôi muốn gào lên chua xót. Tôi bỗng nhiên thâý cuộc sống hiện giờ của tôi vô nghĩa xiết bao. Con trâu đen, con trâu đen trong thời thơ ấu của tôi nay ở đâu rồi? 

Bên sông có tiếng gọi đến là ráo riết: 

– Đò ơi….ơi đò! Đò ơi! Ơi đò! 

(Nguồn: Chảy đi sông ơi (1985), trích từ sách Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, Nxb Văn học & nhà sách Đông A, xuất bản lần thứ hai, 2021, tr.65 – 74)