Nguồn gốc từ "ĐÀ NẴNG". Là biến dạng của từ Chăm "DAKNAN". Theo tài liệu của cụ Bố Thuận  thì chữ DAK có nghĩa là nước (Chăm cổ), NAN là rộng, lớn, hoặc già. Địa danh DAKNAN hàm ý chỉ vùng sông nước rộng mênh mông (sông lớn hoặc sông già - cửa sông Hàn bây giờ). Người Việt phiên âm ra thành Đà Nẵng. Vào thời Pháp thuộc (và trước đó), địa danh Đà Nẵng thường được gọi là TouraneCũng theo tài liệu của cụ Bố Thuận thì chữ DAKNAN của dân tộc Chăm mà người Trung Hoa gốc Hải Nam đọc là TOUNAN, do đó mà phiên âm thành Tourane

Khi chưa có người Việt định cư, người Chăm gọi vùng đất này là "Hamu Lithít" - "Hamu" là xóm ruộng bằng, "Lithít" là ở gần biển. Khi bắt đầu có người Việt định cư, vẫn chưa ai có ý định đặt ngay cho vùng đất này một tên gọi mới bằng tiếng Việt. Lâu dần, âm cuối "Lithit" lại được gắn liền với âm "Phan" tách từ phiên âm của tên hai vùng Phan Rang, Phan Rí mà thành ra Phan Tiết (tên gọi ngày xưa) và sau này người ta gọi chuẩn với cái tên là Phan Thiết.

Người Việt đã phiên âm lại cách gọi tên của người Chăm trước đó: Mang-lang (Phan Rang), Mang-lý (Phan Rí), Mang-thít (Phan Thiết). Ba địa danh này được gọi chung là "Tam Phan".

Po Thit (hoàng tử em của công chúa Po Sah Inư, con của vua Chăm Par Ra Chanh, tức Trà Chanh) đóng đồn trấn ngữ vùng đất này vào thế kỷ XIV được người Việt đọc trại ra mà thành Phan Thiết.

Ngày nay, yếu tố "Phan" còn xuất hiện nhiều trong các địa danh ở tỉnh Bình Thuận như: Sông Phan, Phan Rí Cửa, Phan Rí Thành, Phan Lâm, Phan Sơn…

NHÓM 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Ngày 5 tháng 9 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 114/2005/NĐ-CP về việc thành lập thị xã La Gi thuộc tỉnh Bình Thuận.

NHÓM 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

 Sau 1975 Tuy Phong cùng với các quận cũ thời Việt Nam Cộng Hoà như: Hải Ninh, Phan Lý Chàm, Hòa Đa nhập thành huyện Bắc Bình (thuộc tỉnh Thuận Hải cũ). Năm 1982 đến nay, Tuy Phong tách ra khỏi huyện Bắc Bình.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Từ năm Thiệu Trị thứ 4 (1844) vì tiềm năng kinh tế dồi dào và số lượng đặc sản đáng kể biệt nạp cho Triều đình Huế, đảo được đổi tên từ Tổng Hạ sang Tổng Phú Quý trực thuộc huyện Tuy Phong, phủ Ninh Thuận, tỉnh Bình Thuận.

Ngày 27-4-1977, huyện đảo Phú Quý chính thức được thành lập theo Quyết định số 329-CP của Hội đồng Chính phủ trên cơ sở đảo Phú Quý, khi đó thuộc tỉnh Thuận Hải, gồm 3 xã: Long Hải, Ngũ Phụng, Tam Thanh.

Ngày 26-12-1991, tỉnh Thuận Hải được tách thành 2 tỉnh là Bình Thuận và Ninh Thuận, huyện đảo Phú Quý trực thuộc tỉnh Bình Thuận.

NHÓM 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Từ đó, người Việt ở vùng đất này gọi tên con sông là Cẩm Giang. Mãi đến thời Lê Thánh Tông, năm Canh Thìn (1470), vùng Cẩm Lệ vẫn có tên và con sông này mang tên là Cẩm giang Lệ thủy”.

Trong bài viết đang xét ở trên, tác giả còn giải thích rằng, Cẩm Lệ nghĩa là “trái khổ qua da đen”. Nhà nghiên cứu Ngô Văn Lại  đồng ý với cách giải thích này. Theo ông Lại, ngày xưa gần bến đò Lỗ Giáng (bên con sông lúc đó chưa có tên) có một quần trạm gồm nhiều trạm như quán ăn, trạm cho thuê ngựa, nhà nghỉ... với nhiều khách vãng lai. Phía thượng nguồn gần đó là vùng phù sa bồi lấp sau mỗi mùa lũ lụt nên rất thích hợp với các loại rau củ quả, trong đó nổi tiếng đặc sản là giống khổ qua da đen, gọi là trái cẩm lệ . Người dân thường chèo thuyền đưa trái cẩm lệ xuống bán dưới bến đò, lâu ngày tên trái trở thành tên sông, rồi tên sông thành tên làng.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Nguyễn Sinh Duy (213 Hoàng Diệu, Đà Nẵng) lại cho rằng Cẩm Lệ thực ra là trái vải có da màu đỏ sẫm như gấm. Cẩm nghĩa là gấm; Lệ là viết tắt của lệ chi nghĩa là cây vải (lệ tử : quả vải). Theo ông Duy, ngày trước cả vùng này trồng cây vải thiều có da như gấm, được nhiều nơi biết tiếng, từ tên trái thành tên làng rồi sau đó mới thành tên sông.

Cũng như địa danh Đà Nẵng, địa danh Cẩm Lệ có nhiều giả thuyết, hiện vẫn chưa có được tiếng nói chung từ các nhà nghiên cứu

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Ngày 23 tháng 1 năm 1997, theo Nghị định số 07/1997/NĐ-CP của Chính phủ, quận Thanh Khê được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các phường An Khê, Thanh Lộc Đán, Xuân Hà, Tam Thuận, Chính Gián, Thạc Gián, Tân Chính, Vĩnh Trung thuộc khu vực II thành phố Đà Nẵng trực thuộc tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng cũ. Quận Thanh Khê có 928 ha diện tích tự nhiên và 146.241 nhân khẩu, gồm 8 phường.

Năm 2005, thành lập phường Hòa Khê từ một phần diện tích và dân số của phường An Khê, giải thể phường Thanh Lộc Đán để thành lập hai phường Thanh Khê Đông và Thanh Khê Tây.

Quận có 10 phường

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Faifo – Hội An là danh xưng của một vùng đất, có Đô thị – thương cảng/phố cảng quốc tế nổi tiếng ở miền Trung Việt Nam được hình thành vào cuối thế kỷ XVI.  Nơi quy tụ hàng hóa sản phẩm, năm nào cũng mở hội chợ kéo dài gần 4 tháng.

• Còn Faifo – Hội An theo nghĩa không gian hẹp với Hoài (phô) phố, Hội (An) phố… theo cách gọi dân gian hay trong các văn bản nhà nước: Faifo phố/“Ville de Faifo” thời thuộc Pháp; hay Phố cổ Hội An, Đô thị cổ Hội An, Khu phố cổ Hội An… theo cách gọi hiện nay của các nhà lịch sử, kiến trúc, bảo tồn di sản văn hóa… thì không gian địa lý của nó là một phần rất nhỏ của Faifo – Hội An với hàm nghĩa là Đô thị – thương cảng hay phố cảng quốc tế. Tức nó chỉ là phần trung tâm phố/thị gắn với chợ, nơi bán buôn, tương ứng với khu phố cổ Hội An hiện nay

Nhóm5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

• Sở dĩ danh xưng Quảng Nam là để chỉ vùng đất rộng lớn từ đèo Hải Vân đến Đà Nẵng ngày

NHÓM 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

• Từ năm 214 đến năm 205 TCN, thời nhà Tần, thuộc Tượng Quận.

• Từ năm 206 TCN đến năm 192 SCN, thời nhà Hán, thuộc quận Tượng Lâm.

• Từ năm 192 đến năm 1306 thuộc vương quốc Chăm Pa. Sau cuộc hôn nhân huyền thoại của công chúa Trần Huyền Trân vào năm 1306, vua Chăm là Chế Mân đã dâng hai châu Ô và Lý cho nhà Trần để làm sính lễ.

• Năm 1307, hai châu Ô và Lý được đổi thành Thuận Châu, Hóa Châu. Vùng đất Điện Bàn thuộc phần đất phía nam của Hóa Châu.

• Năm 1435, địa danh Điện Bàn được Nguyễn Trãi ghi vào "Dư địa chí" gồm 95 xã thuộc phủ Triệu Phong của lộ Thuận Hóa.

• Năm 1471, vua Lê Thánh Tông thành lập đạo thừa tuyên Quảng Nam.

• Năm 1520, vua Lê Chiêu Tông đổi thành trấn Quảng Nam. Điện Bàn bấy giờ là một huyện thuộc phủ Triệu Phong của trấn Thuận Hóa.

• Năm 1602, Nguyễn Hoàng đổi thành dinh Quảng Nam và năm 1604 tách huyện Điện Bàn ra khỏi trấn Thuận Hóa, thăng lên thành phủ và nhập về Quảng Nam.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Đến năm 2003 thì tách huyện Trà My ra làm 2 huyện. Huyện Bắc Trà My là phần đất phía Bắc sông Tranh, còn huyện Nam Trà My là phần đất phía Nam sông Tranh.


Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

 

• Sở dĩ đổi tên là do kị húy (Giang) giống như huyện Lệ Giang đổi tên thành Lễ Dương (huyện Thăng Bình nay)

• Tên đất Duy Xuyên có thể liên quan tới sông Duy được ghi trong bia mộ của một số dòng họ ở vùng này: “Duy Thủy uyên nguyên giai hải khoát/ Lang đình Bàn trĩ cộng thiên trường

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Người xưa đã căn cứ vào đặc điểm trung du của vùng đất để gọi là Đại Lộc - nghĩa là “chân núi lớn”.

• Trong thực tế, Đại Lộc đã được biết đến là vùng đất trù phú với nhiều sản vật dồi dào, là vùng trọng điểm lúa của tỉnh Quảng Nam, đồng thời rất nổi tiếng với các ngành nghề: trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, làm trống, thợ hồ, làm nhang, đan,...

NHÓM 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

1. Theo sử liệu Việt Nam, năm 1658, nhân việc vua Chân Lạp là Nặc Ông Chân “xâm phạm biên cảnh”, quân chúa Nguyễn đã vào đánh chiếm Moi Xoai, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Như vậy, địa danh Đồng Nai có lẽ đã ra đời gần thời điểm vừa nêu.

Theo tài liệu chúng tôi hiện có, địa danh Đồng Nai xuất hiện bằng chữ Quốc Ngữ lần đầu tiên trong một báo cáo của giáo hội Thiên Chúa về tình hình giáo dân ở Nam Bộ năm 1747: Doũ – nai. Sau đó, địa danh Đồng Nai xuất hiện, vừa bằng chữ Nôm vừa bằng Quốc Ngữ vào năm 1772, trong Dictionarium annamitico – latinum (từ điển An Nam- La Tinh) của Pigneau de Béhaine.

Hai chữ Hán và Nôm mà tác giả dùng để phiên âm địa danh Đồng Nai là 仝 狔 . Hai chữ này về sau, Lê Quý Đôn, Trịnh Hoài Đức, Taberd, Huỳnh Tịnh Của, Génibrel cũng viết như thế. Như vậy, tất cả các từ điển và sách sử địa đều nhất rí về cách viết bằng chữ Nôm địa danh Đông Nai.

2. Về nghĩa hai chữ trên, ta thấy các tác giả đều hiểu là “cánh đồng có những con nai”. Génibrel ghi rõ ý này” “la plaine aux cerfs”. Khi cần dịch địa danh này sang chữ Hán, các nhà nho đã fudng hai từ Lộc Dã. Lộc là con Nai; Dã là cánh đồng. Vậy, các nhà Hán học cũng hiểu chữ ghép Đồng Nai vốn có nghĩa trên.

 

3. Một số khác thay vì dùng Lộc Dã, lại dùng Lộc Động. ở đây phải chăng là dịch nghĩa? Theo nghĩa đen, Lộc Động là “hang nai”, rõ ràng không khớp nghĩa với Đồng Nai, và thực tế cho biết nai không ở trong hang. Theo chúng tôi hiểu, đây là một ừ ghép vừa dịch nghĩa vừa phiên âm. Lộc để dịch nai, Động để phiên âm Đồng. Hiện tượng tương tự đã được sử dụng. Người ta đã dùng từ ngữ Nghi Giang để chỉ Rạch Thị Nghè. (Thị) Nghè được phiên thành Nghi và rạch được dịch thành Giang. Mặt khác, để phiên âm địa danh Đồng Hới (Quảng Bình), người xưa đã dùng hai từ Hán Việt Động Hải. Động Hán Việt đã được dùng để phiên âm Đồng thuần Việt.

 

4. Ngoài hai trường hợp dịch nghĩa và dịch nghĩa-phiên âm nêu trên, còn có một trường hợp phiêm âm thuần túy: Nông Nại. Đồng được phiên âm thành Nông là có thể chấp nhận vì hai phụ âm đầu “đ” và “n” cùng là phụ âm đầu lưỡi, đã có nhiều tiền lệ chuyển đổi như: (tấm) đệm – nệm, (đến) đỗi – nỗi, độc (tiếng Mường)- nọc (tiếng Việt)… Còn từ Nai, trong tiếng Hán – Việt không có, nên phải dùng Nại là tiếng gần âm để phiên.

Nhân các tên gọi Lộc Dã, Lộc Động, Nông Nại, chúng tôi xin được phép lưu ý các nhà sử học: đây không phải là những địa danh thực thụ mà chủ là tên dịch, tên phiêm âm hoặc tên vừa dịch vừa phiên âm của địa danh Đồng Nai mà thôi. Chính vì lẽ đó, những tên vừa nêu không ba giờ được các từ điển Quốc ngữ ghi lại như Đồng Nai. Tương tự, thực sự không có các địa danh Sài Côn, Nghi Giang, Đại Phong Giang, Tiểu Phong Giang, Sa Giang, Thuyền Úc… mà chỉ có Sài Gòn, rạch Thị Nghè, rạch Ong Lớn, rạch Ông Bé, rạch Cát, Vũng Tàu…

5.  Mặt khác, cấu trúc “từ chỉ địa hình+ tên thú” rất phổ biến ở Việt Nam, đặc biệt là ở Nam Bộ: rạch Bến Trâu, Gò Công, Hố Bò, cầu rạch Đỉa, ấp bàu Trăn,… Còn yếu tố nai hay hươu xuất hiện trong địa danh cũng khá nhiều: Hố Nai, Đồng Hươu (Biên Hòa), rạch Nai, ấp Bàu Nai, sông Mũi Nai, Hóc Hươu (TpHCM).

 

Nhơn Trạch là huyện nằm ở phía Tây Nam của Đồng Nai, tiếp giáp với TPHCM, chỉ cách phà Cát Lái 15 phút đi phà. Đây là con đường thường được nhiều người chọn đến Vũng Tàu khi di chuyển bằng xe máy. Huyện Nhơn Trạch hiện nay có khoảng hơn 400.000 người dân sinh sống.

Nổi tiếng là vùng đất chăn nuôi bò sữa và có rất nhiều địa điểm dừng chân để mua sữa bò Long Thành cho du khách nếu có dịp đi ngang qua đây. Long Thành có vị trí nằm ở phía Nam của tỉnh Đồng Nai và có cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được xây dựng. Huyện Long Thành là cửa ngõ kinh tế giữa Bà Rịa – Vũng Tàu và các tỉnh Đông Nam Bộ.

Đây là huyện vừa mới được thành lập vào năm 2003 và cách thành phố Long Khánh khoảng 15km. Cẩm Mỹ là một huyện trung du của Đồng Nai, nơi đây trồng rất nhiều những loại cây công nghiệp như cao su, tiêu, cà phê…

Định Quán là một huyện miền núi của Đồng Nai và nằm dọc theo quốc lộ 20 hướng lên thành phố Bảo Lộc, Lâm Đồng, cách TPHCM khoảng 110 km. Định Quán có một di tích lịch sử nổi tiếng đó là hòn Đá Ba Chồng, bên cạnh đó còn có hồ nước nhân tạo lớn là hồ Trị An.

Tân Phú là một trong năm huyện thuộc vùng núi của tỉnh Đồng Nai, nổi tiếng với vườn quốc gia Cát Tiên – khu bảo tồn thiên nhiên và dự trữ sinh quyển của thế giới. Bên cạnh đó, công viên Suối Mơ thuộc huyện Tân Phú cũng là một nơi du lịch lý tưởng dành cho mọi người, bởi nước suối ở đây trong vắt, mát lạnh cùng với rất nhiều vườn cây xanh, tạo nên một không khí mát mẻ và trong lành.

Huyện Thống Nhất tỉnh Đồng Nai được thành lập từ năm 2003, cách TPHCM khoảng 70km. Với dân số gần 200.000 người, nơi đây cũng là một huyện trung du của tỉnh Đồng Nai và thích hợp trồng nhiều các loại cây ăn quả, cây công nghiệp.

Vĩnh Cửu là một huyện miền núi thuộc tỉnh Đồng Nai. Tiếp giáp với huyện Tân Phú và có vườn quốc gia Cát Tiên trải qua. Đặc sản nổi tiếng ở Vĩnh Cửu là bưởi Tân Triều, đây là loại bưởi trái to, vỏ mỏng, múi bưởi rất mọng và ngọt nước rất được mọi người yêu thích. Khi đi ngang đây, mọi người thường mua bưởi Tân Triều về làm quà cho người thân và gia đình.

Trảng Bom Đồng Nai có dân số đông thứ hai ở Đồng Nai, nằm cách TPHCM khoảng 42km. Đây là một huyện có các khu công nghiệp quan trọng của tỉnh Đồng Nai như khu công nghiệp Bàu Xéo, khu công nghiệp Hố Nai… Huyện Trảng Bom có một làng nghề làm bột sắn dây nổi tiếng và đã tồn tại hơn 20 năm trên thị trường là sắn dây Tân Bắc.

Xuân Lộc là một huyện miền núi và nằm ở phía Đông Nam của tỉnh Đồng Nai. Tiếp giáp với các tỉnh Bình Thuận, Bà Rịa – Vũng Tàu. Xuân Lộc nổi tiếng với nhiều vườn cây ăn trái xanh ươm như chôm chôm, sầu riêng…và chỉ cách Sài Gòn khoảng 100km.

 Nhóm 7: Vùng Đông Nam Bộ

Nguồn: https://nhatbook.com/2018/10/17/dia-danh-dong-nai-nguon-goc-y-nghia-va-qua-trinh-phat-trien/

 

Như vậy, tên gọi Bình Định chính thức được sử dụng từ tháng 6 năm 1799. Năm 1808, dinh Bình Định chuyển thành trấn Bình Định và năm 1816 đặt Tri phủ Quy Nhơn trông coi ba huyện: Bồng Sơn, Phù Ly, Tuy Viễn. Đến thời vua Minh Mạng được nâng cấp và đổi tên thành tỉnh Bình Định (1832) và đặt chức Tổng đốc Bình Phú kiêm quản hai tỉnh Bình Định và Phú Yên. Từ đó về hành chính tỉnh Bình Định tiếp tục có nhiều thay đổi cho đến ngày nay


Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Nguồn: Báo Bình Định

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Nguồn: Quy Nhon Land

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

- Tháng 3.1471, vua Lê Thánh Tông cho sáp nhập vùng đất mới lấy được vào đạo thừa tuyên Quảng Nam, thành lập phủ Hoài Nhơn gồm ba huyện là Bồng Sơn, Phù Ly và Tuy Viễn, trải dài vào đến tận phía Bắc đèo Cả. Như vậy, lúc mới được thành lập, phủ Hoài Nhơn là một vùng đất rộng lớn, bao gồm cả hai tỉnh Bình Định và Phú Yên ngày nay.

- Trong lịch sử hơn 500 năm của mình, địa đanh Hoài Nhơn nhiều lần thay đổi tên gọi và địa giới hành chính. Chẳng hạn, năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng cho đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn. Năm 1651, chúa Nguyễn Phúc Tần cho đổi phủ Quy Nhơn thành phủ Quy Ninh.

- Từ thời Thiệu Trị (1841-1847), vì kị húy Thánh tổ Nhân hoàng đế Minh Mạng, chữ “nhân” phải đọc trại thành “nhơn”. Đây là lý do các địa danh mang thành tố “Nhân” ở Bình Định đều phải đổi lại thành “Nhơn” như An Nhơn, Nhơn Hưng, Nhơn Hòa, Nhơn Thành, Nhơn An, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu…

- “Hoài Nhơn” có nghĩa là “mong, nghĩ về điều nhân” (hoài: nhớ, mong, nghĩ về; nhơn (đọc trại của nhân): lòng thương người, tính khoan dung). Không phải ngẫu nhiên mà khi đặt tên cho vùng đất mới, nhà Hậu Lê lại chọn tên gọi này. Nằm trong hệ thống các địa danh Hán Việt ra đời dưới thời phong kiến ở Bình Định, nhiều địa danh mang thành tố “Nhơn” nói lên chủ trương “nhân trị” trong đường lối trị nước của các triều nhà Nguyễn. Chẳng hạn, “Quy Nhơn” có nghĩa là “làm cho/ nơi điều nhân quy về”, “Nhơn Hội” nghĩa là “điều nhân được hội về”, “Nhơn Lý” nghĩa là “làng của điều nhân”, “Nhơn Hải” nghĩa là “biển của điều nhân”, “Nhơn Châu” nghĩa là “bãi, cù lao của điều nhân”… Địa danh “Hoài Nhơn” không nằm ngoài đặc điểm này.

Nguồn: Báo Bình Định

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Nguồn: Giáo án lịch sử địa phương

Nhóm5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ  

5. Huyện Hiệp Đức:

• Huyện Hiệp Đức được thành lập ngày 31 tháng 12 năm 1985 trên cơ sở tách 2 xã: Bình Lâm, Thăng Phước thuộc huyện Thăng Bình; 4 xã: Quế Thọ, Quế Bình, Quế Lưu, Quế Tân thuộc huyện Quế Sơn và 2 xã: Phước Gia, Phước Trà thuộc huyện Phước Sơn.

• Có lẽ xuất phát tên gọi của huyện là do sự hợp (hiệp) nhất các xã thuộc các huyện khác nhau vào và gửi gắm ý nghĩa nhân sinh (đức)

 

• Các địa danh Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang bắt nguồn từ cách đọc trại âm, cải biên từ cách phát âm của người Cơtu (gốc Chăm) tại đây: âm -yang- thành âm -giang-. Có 1 cách lí giải khác là các huyện này gắn liền với bến Hiên, bến Giằng tức là gắn bó với sông nước (giang).

• Các từ Đông, Tây, Nam là để chỉ hướng của các huyện.

• Các địa danh Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang bắt nguồn từ cách đọc trại âm, cải biên từ cách phát âm của người Cơtu (gốc Chăm) tại đây: âm -yang- thành âm -giang-. Có 1 cách lí giải khác là các huyện này gắn liền với bến Hiên, bến Giằng tức là gắn bó với sông nước (giang).

• Các từ Đông, Tây, Nam là để chỉ hướng của các huyện.

• Các địa danh Đông Giang, Nam Giang, Tây Giang bắt nguồn từ cách đọc trại âm, cải biên từ cách phát âm của người Cơtu (gốc Chăm) tại đây: âm -yang- thành âm -giang-. Có 1 cách lí giải khác là các huyện này gắn liền với bến Hiên, bến Giằng tức là gắn bó với sông nước (giang).

• Các từ Đông, Tây, Nam là để chỉ hướng của các huyện.

• Huyện nằm ở phía cực Nam của tỉnh Quảng Nam, độ nghiêng của địa hình theo chiều Tây Bắc – Đông Nam

• Nhìn từ trên cao thì huyện giống như bức tường thành bảo vệ cho thành phố Tam Kỳ. Nhiều người lí giải tên địa danh nghĩa là “núi vây cao thành tường thành"


Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Có ý kiến cho rằng, tên gọi Phú Ninh xuất phát từ lợi thế của huyện là trù phú và an ổn.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Phước là lấy chữ đầu của địa danh khu vực Phước Long.

• Chữ Sơn trong Phước Sơn là do huyện nằm một bên chân núi Bà Rá.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

• Năm Thiệu Trị thứ 1 (1841), đổi tên phủ Thăng Hoa thành phủ Thăng Bình (kiêng húy tên mẹ vua Thiệu Trị là Hồ Thị Hoa).

• Sau quá trình chia cắt các xã, phủ Thăng Bình trở thành huyện Thăng Bình ngày nay.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ  

Tỉnh Khánh Hòa có 2 thành phố Nha Trang và Cam Ranh, 1 thị xã Ninh Hòa và 6 huyện là Vạn Ninh, Diên Khánh, Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, Cam Lâm và Huyện đảo Trường Sa.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Năm 1611, địa danh Sông Cầu lần đầu tiên được xuất hiện thuộc huyện Đồng Xuân, phủ Trấn Biên. Sau năm 1975, quận Sông Cầu sáp nhập với quận Đồng Xuân thành huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Khánh. năm 1985, huyện Đồng Xuân lại chia tách thành hai huyện Đồng Xuân và Sông Cầu. năm 1985, huyện Đồng Xuân lại chia tách thành hai huyện Đồng Xuân và Sông Cầu. Huyện Sông Cầu thuộc tỉnh Phú Yên vừa được tái lập.


Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Thời Tam Quốc, Nhà Ngô thống trị nước ta, Nghĩa Lộ thuộc địa phận quận Tân Hưng, sang đời nhà Tấn đổi thành quận Tân Xương.

Khi nhà Tùy xâm chiếm nước ta, đời Khai Hoàng, Nghĩa Lộ thuộc huyện An Nhân, quận Giao chỉ.

Thời nhà Lý (1009), Nghĩa Lộ thuộc trại Quy Hóa. Đến thời nhà Trần thuộc châu Quy Hóa, trấn Thiên Hưng. Đầu thế kỷ XIX – thời nhà Nguyễn – Nghĩa Lộ là tên gọi của một sách (sách Nghĩa Lộ) thuộc châu Văn Chấn, phủ Quy Hóa, tỉnh Hưng Hóa.

Thời thuộc Pháp (1886) mảnh đất này thuộc hạt Nghĩa Lộ, trực thuộc Đạo quan binh thứ tư miền thượng du Bắc Kỳ.

Ngày 11 tháng 4 năm 1900, Toàn quyền Đông Dương ra Nghị định thành lập tỉnh Yên Bái. Nghĩa Lộ là một xã thuộc tổng Phù Nham, huyện Văn Chấn. Đến năm 1907, tổng Nghĩa Lộ được lập trên cơ sở xã Nghĩa Lộ và một số xã lân cận thuộc tổng Hạnh Sơn – Phù Nham.

Trước Cách mạng tháng Tám có phố Nghĩa Lộ trong xã Nghĩa Lộ thuộc huyện Văn Chấn. sau năm 1952, phố Nghĩa Lộ đổi thành thị trấn Nghĩa Lộ trực thuộc châu Văn Chấn.

Ngày 13 tháng 5 năm 1955, Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ký Sắc lệnh 231/SL, chuyển các huyện Văn Chấn, Than Uyên, Phong Thổ thuộc khu tự trị Thái-Mèo (tháng 10 – 1962 khu tự trị Thái – Mèo đổi tên thành Khu tự trị Tây Bắc).

Ngày 27 tháng 10 năm 1962, tại kỳ hợp thứ 5, Quốc hội khóa II đã ra Nghị Quyết thành lập tỉnh Nghĩa Lộ, lập lại các tỉnh Sơn La, Lai Châu. Thị trấn Nghĩa Lộ lúc đó trực thuộc huyện Văn Chấn tỉnh Nghĩa Lộ. Năm 1963, thị trấn Nghĩa Lộ trực thuộc tỉnh Nghĩa Lộ.

Thị xã Nghĩa Lộ được thành lập lần đầu tiên vào ngày 8 tháng 10 năm 1971, trên cơ sở thị trấn Nghĩa Lộ và một số bản của 3 xã Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc của huyện Văn Chấn. Thị xã Nghĩa Lộ khi ấy là tỉnh lỵ tỉnh Nghĩa Lộ. Trước đó ngày 8 tháng 3 năm 1967, thị trấn nông trường Nghĩa Lộ được thành lập ở huyện Văn Chấn.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa V ra quyết định hợp nhất ba tỉnh Yên Bái, Nghĩa Lộ, Lào Cai (trừ huyện Bắc Yên và Phù Yên) thành một tỉnh mới lấy tên là tỉnh Hoàng Liên Sơn. Thị xã Nghĩa Lộ lúc này là thị xã trực thuộc tỉnh.

Ngày 4 tháng 3 năm 1978, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định 56/CP sáp nhập thị xã Nghĩa Lộ với huyện Văn Chấn thành một đơn vị hành chính lấy tên là huyện Văn Chấn. Thị xã Nghĩa Lộ chuyển thành thị trấn Nghĩa Lộ, thuộc huyện Văn Chấn, tỉnh Hoàng Liên Sơn. Các tiểu khu IV, V, VI sáp nhập vào các xã Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc thuộc huyện Văn Chấn.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa VII đã quyết định chia tỉnh Hoàng Liên Sơn thành 2 tỉnh là Yên Bái và Lào Cai. Nghĩa Lộ thời kỳ này trực thuộc huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái.

Ngày 15 tháng 5 năm 1995, Chính phủ đã ra Nghị định 31-NĐ/CP về việc tái lập thị xã Nghĩa Lộ thuộc tỉnh Yên Bái với diện tích tự nhiên là 878,5 ha và 15.925 nhân khẩu, bao gồm 4 đơn vị hành chính trực thuộc là các phường: Pú Trạng, Tân An, Trung Tâm và Cầu Thia.

Ngày 24 tháng 12 năm 2003, do nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội của thị xã và cả khu vực phía Tây tỉnh Yên Bái, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 167/2003/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính mở rộng thị xã Nghĩa Lộ. Theo đó, chuyển 3 xã: Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc thuộc huyện Văn Chấn về thị xã Nghĩa Lộ quản lý.

Sau khi điều chỉnh mở rộng địa giới hành chính, thị xã Nghĩa Lộ có 2.970 ha diện tích tự nhiên và 40.310 người với 7 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 4 phường và 3 xã.

Đến năm 2019, thị xã Nghĩa Lộ có diện tích 30,31 km², dân số là 31.188 người, mật độ dân số đạt 1.029 người/km², gồm 4 phường: Trung Tâm, Tân An, Cầu Thia, Pú Trạng và 3 xã: Nghĩa An, Nghĩa Phúc, Nghĩa Lợi.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 871/NQ-UBTVQH14.^[1] Theo đó:

Nguồn: vi.wikipedia.org

Dưới thời Pháp thuộc, địa phương có lúc nằm trong chế độ quân quản, khi thì ở quân khu miền Tây (1885-1890); lúc thì thuộc đạo quan binh thứ ba Yên Bái(1891-1900). Nhìn chung, các đơn vị hành chính cấp tổng và xã không đổi chỉ có tên Châu Thu đổi là phủ Yên Bình.

Sau năm 1945, đổi phủ thành huyện, giải thể cấp tổng. Huyện Yên Bình lúc bấy giờ có 39 xã. Sau khi hòa bình lập lại, do việc thành lập khu tự trị Việt Bắc, ngày 1 tháng 7 năm 1956, Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra Sắc lệnh số 268-SL chuyển huyện Yên Bình của tỉnh Tuyên Quang để sáp nhập vào tỉnh Yên Bái.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Có ít nhất 2 ý kiến khác nhau giải thích về nguồn gốc tên gọi địa danh này:

Ý kiến thứ nhất cho rằng địa danh Phan Rang vốn xuất xứ từ tên gọi của một tiểu quốc Champa tồn tại từ năm 857 có tên là Panduranga (tiếng Phạn: पाण्डुराग). Panduranga là tiểu quốc cuối cùng của quốc gia Champa (tiếng Phạn: चम्पा) trước khi chính thức sáp nhật vào Việt Nam năm 1832 thời vua Minh Mạng khi vị vua  nhà Nguyễn này tiến hành thống nhất hành chính toàn cõi Đại Nam , trong đó có việc xóa hẳn quy chế tự trị của tiểu quốc Champa này.

Theo các nhà nghiên cứu, dân tộc Champa buổi đầu gồm hai bộ lạc là bộ lạc Cau) cư trú trên địa bàn từ Phú Yên đến Bình Thuận và bộ lạc Dừa cư trú trên địa bàn từ Bình Định đến Quảng Nam

Như vậy, tiểu quốc Nam Chăm mang tên Panduranga là của dân tộc Cau và hiện nay trở thành tên của tỉnh lỵ của Ninh Thuận:  thành phố Phan Rang. Tuy nhiên, ý kiến này cũng vấp phải sự nghi ngờ vì thực tế cương vực của tiểu quốc Panduranga khá rộng, ít nhất là bao gồm cả Bình Thuận, Ninh Thuận và một phần của Đồng Nai hiện nay chứ không chỉ giới hạn một khu vực thuộc thành phố Phan Rang ngày nay.

Ý kiến thứ hai cho rằng tên gọi Phan Rang là biến dạng của Pa-nrang, hay Pandarangvốn là từ địa phương viết theo tiếng Chăm hiện đại (akhar thrah) để chỉ vùng tỉnh Ninh Thuận ngày nay.

Bác Ái là một huyện vùng cao của tỉnh Ninh Thuận, đa số người dân tộc Raglai sinh sống, với 9 đơn vị hành chính xã, 57 thôn, kinh tế phát triển chủ yếu là tự cung, tự cấp, tỉ lệ hộ đói nghèo 40,52% cao nhất tỉnh, 9 xã nhận trợ cấp từ chính phủ, về dân trí còn thấp. Trong kháng chiến, đồng bào đã một lòng một dạ theo Đảng làm cách mạng, với bề dày truyền thống văn hóa văn hóa dân tộc và cách mạng. Vùng Bác Ái nổi tiếng với những huyền thoại của thời đại Hồ Chí Minh và di sản văn hóa dân tộc. Nơi đây, mỗi tên làng, tên núi, tên sông, ngọn cỏ, cành cây cũng ghi dấu tích một thời oai hùng của đồng bào dân tộc Raglai, đó là trận đánh đồn Tà lú – Maty (30/8/1960) đã quét sạch bóng quân thù, Bác Aí đã trở thành căn cứ địa bất khả xâm phạm và là huyện đầu tiên ở miền Nam được giải phóng.

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

 

Thực ra tên huyện Thuận Bắc có quá trình hình thành, thay đổi nhiều lần. Đầu thế kỷ XX, phủ Ninh Thuận tổ chức thành 5 tổng ở đồng bằng, vùng Thuận Bắc thuộc tổng Mỹ Tường, một phần tổng Đắc Nhơn. Năm 1946, chính quyền Cách mạng tỉnh Ninh Thuận lập 3 huyện: Ninh Sơn (gồm: tổng É Lâm và Tà Dương), huyện Ninh Hải Hạ (gồm: tổng Mỹ Tường và Kinh Dinh), huyện Ninh Hải Thượng. Vùng Thuận Bắc thuộc tổng Mỹ Tường. Tháng 8-1948, Tỉnh ủy Ninh Thuận đã thành lập các huyện mới, trong đó có huyện Thuận Bắc (gồm 8 xã: Bắc Trạch, Bắc Phong, Bắc Thủy, Bắc Quang, Bắc Lâm, Bắc Xuyên, Bắc Hải, Bắc Khánh). Tháng 8-1954, do yêu cầu lãnh đạo kháng chiến, Tỉnh ủy Ninh Thuận giải thể các huyện, tổ chức toàn tỉnh thành: 5 vùng (I, II, III, IV, V) ở đồng bằng và thị xã Phan Rang–Tháp Chàm, 2 huyện miền núi Bác Ái và Anh Dũng như cũ. Huyện Thuận Bắc và Ninh Hải ngày nay bao gồm vùng I, V và một số thôn vùng IV.

Tháng 10-1965, Tỉnh ủy Ninh Thuận lập lại huyện Thuận Bắc, Thuận Nam, An Phước đến năm 1975. Năm 1976 đổi tên Thuận Bắc thành huyện Ninh Hải, 2 xã Phước Chiến, Phước Kháng nhập về Ninh Hải.

Năm 2005, điều chỉnh huyện Ninh Hải, thành lập huyện Thuận Bắc như ngày nay.

Khởi nguyên thời các Chúa Nguyễn ngày xưa, huyện Thuận Nam là một phần huyện An Phước. Trong thời chế độ thực dân, vùng Thuận Nam thuộc địa bàn An Phước.

Tháng 8-1948, Tỉnh ủy Ninh Thuận đã thành lập các huyện mới, trong đó có huyện Thuận Nam. Để phù hợp với tên huyện Thuận Nam, các xã đổi tên lại: xã Tranh Đấu thành xã Nam Khuê; xã Quyết Tiến thành xã Nam Hà; xã Kiến Quốc thành xã Nam Tú; xã Tự Do thành xã Nam Chính; xã Xã Hội thành xã Nam Lộ; xã Thống Nhất thành xã Nam Cường; xã Tiền Phong thành xã Nam Hùng; xã Tân Dân thành xã Nam Điền; xã Phú Cường thành xã Nam Đồng; xã Đại Đồng thành xã Nam Thọ (*).

Tháng 8-1954, Tỉnh ủy Ninh Thuận giải thể các huyện, tổ chức toàn tỉnh thành: 5 vùng ở đồng bằng và thị xã Phan Rang–Tháp Chàm, 2 huyện miền núi Bác Ái và Anh Dũng như cũ. Huyện Thuận Nam ngày nay bao gồm vùng II. Tháng 10-1965, lập lại huyện Thuận Nam từ vùng II duy trì cho đến năm 1975. Tháng 8-1975, Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Thuận thành lập huyện An Phước bao gồm cả huyện Thuận Nam nhập lại.

Năm 2009, điều chỉnh huyện Ninh Phước, thành lập huyện Thuận Nam như hiện nay

Tháng 4 năm 1946, để đáp ứng tình hình cách mạng lúc bấy giờ, xã Lạc Thủy đổi tên thành Lạc Thịnh; các xã Ngọc Ứng, Phúc Lương, Yên Thái, Thắc La, Phủ Vệ hợp thành xã Đoàn Kết, nhằm tạo thêm sức mạnh đoàn kết toàn dân.

Ngày 1 tháng 5 năm 1953, Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định cắt 5 xã phía tây huyện Nho Quan là: Quang Minh, Phú Thịnh, Đoàn Kết, Bảo Lương và Yên Sơn nhập về huyện Lạc Thủy, đồng thời chuyển huyện Lạc Thuỷ về trực thuộc tỉnh Hoà Bình.

Năm 1954, Chính phủ và Liên khu III chia xã Quang Minh thành 2 xã: Ngọc Lương và Yên Trị; xã Phú Thịnh thành 3 xã: Lạc Thịnh, Yên Lạc và Phú Lai; xã Đoàn Kết thành 2 xã: Đoàn Kết và Hữu Lợi; xã Bảo Lương đổi tên thành xã Bảo Hiệu; xã Yên Sơn đổi tên thành xã Lạc Lương.

Huyện Yên Thủy được thành lập vào ngày 17 tháng 8 năm 1964 trên cơ sở một phần diện tích và dân số của huyện Lạc Thủy, gồm 11 xã: Bảo Hiệu, Đoàn Kết, Hữu Lợi, Lạc Hưng, Lạc Lương, Lạc Sỹ, Lạc Thịnh, Ngọc Lương, Phú Lai, Yên Lạc, Yên Trị.

Ngày 10 tháng 9 năm 1969, thành lập thị trấn nông trường 2 tháng 9 trực thuộc huyện Yên Thủy.

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Hàng Trạm, thị trấn huyện lỵ huyện Yên Thủy trên cơ sở 270 ha diện tích tự nhiên và 4.444 người của xã Yên Lạc.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, chuyển xã Đa Phúc thuộc huyện Lạc Sơn về huyện Yên Thủy quản lý; giải thể thị trấn nông trường 2-9, địa bàn sáp nhập vào các xã lân cận.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Lạc Hưng vào xã Bảo Hiệu và sáp nhập xã Yên Lạc vào thị trấn Hàng Trạm.

Huyện Yên Thủy có 1 thị trấn và 10 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Tháng 8 năm 1954, Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu III quyết định chia xã Thạch Yên thành 2 xã Yên Thượng và Yên Lập; chia xã Cao Phong thành 8 xã: Dũng Phong, Nam Phong, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Xuân Phong, Đông Phong và Bắc Phong.

Ngày 8 tháng 2 năm 1968, thành lập thị trấn nông trường Cao Phong.

Ngày 28 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Thung Nai thuộc huyện Đà Bắc về huyện Kỳ Sơn quản lý.

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, giải thể thị trấn nông trường Cao Phong để thành lập thị trấn Cao Phong.

Ngày 12 tháng 12 năm 2001, Chính phủ ra Nghị định số 95/2001/NĐ-CP về việc chia huyện Kỳ Sơn thành hai huyện Kỳ Sơn và Cao Phong.

Sau khi thành lập, huyện Cao Phong có 13 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm thị trấn Cao Phong và 12 xã: Bắc Phong, Bình Thanh, Đông Phong, Dũng Phong, Nam Phong, Tân Phong, Tây Phong, Thu Phong, Thung Nai, Xuân Phong, Yên Lập, Yên Thượng.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 3 xã: Đông Phong, Tân Phong, Xuân Phong thành xã Hợp Phong; sáp nhập 2 xã: Yên Lập, Yên Thượng thành xã Thạch Yên.

Huyện Cao Phong có 1 thị trấn và 9 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 3 tháng 11 năm 1956, chia xã Quy Đức thành 8 xã: Tiền Phong, Dân Lập, Tân Lập, Yên Hòa, Đoàn Kết, Trung Thành, Tân Minh và Cao Sơn.

Ngày 22-1-1957, chia xã Đức Nhân thành 8 xã: Đồng Ruộng, Đồng Chum, Tân Pheo, Mường Chiềng, Giáp Đắt, Suối Nánh, Mường Tuổng, Đồng Nghệ; chia xã Hào Tráng thành 3 xã: Hào Tráng, Ngòi Hoa, Thung Nai.

Ngày 21 tháng 9 năm 1957, huyện Mai Đà chia thành 2 huyện Đà Bắc và Mai Châu. Huyện Đà Bắc có 6 xã: Tu Lý, Toàn Sơn, Hiền Lương, Hào Tráng, Quý Đức, Đức Nhân.

Ngày 7 tháng 12 năm 1963, chia xã Hào Tráng thành hai xã Vầy Nưa và Hào Tráng.

Ngày 27 tháng 2 năm 1985, hợp nhất xã Tân Lập và xã Dân Lập thành xã Tân Dân; giải thể xã Hào Tráng; tách 2.100 ha diện tích tự nhiên của xã Tu Lý để thành lập xã Hào Lý; tách 1.143 ha diện tích tự nhiên (xóm Rằng) thuộc xã Tu Lý để sáp nhập vào xã Cao Sơn.

Ngày 28 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Ngòi Hoa về huyện Tân Lạc quản lý; chuyển xã Thung Nai về huyện Kỳ Sơn quản lý (nay xã Thung Nai thuộc huyện Cao Phong).

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, thành lập thị trấn Đà Bắc, thị trấn huyện lỵ huyện Đà Bắc trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Tu Lý.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển xã Tân Dân về huyện Mai Châu quản lý. Huyện còn lại 1 thị trấn và 19 xã.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 4 xóm: Tầy Măng, Hương Lý, Kim Lý, Mó La của xã Tu Lý vào thị trấn Đà Bắc; sáp nhập xã Hào Lý và phần còn lại của xã Tu Lý thành xã Tú Lý; sáp nhập xã Mường Tuổng vào xã Mường Chiềng; sáp nhập xã Suối Nánh và xã Đồng Nghê thành xã Nánh Nghê.

Huyện Đà Bắc có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Theo Quyết định số 211-NV ngày 7 tháng 12 năm 1963 của Bộ Nội vụ, chia xã Dũng Tiến thành 3 xã: Nuông Dăm, Mỵ Hòa, Sào Báy; chia xã Kim Truy thành 3 xã: Cuối Hạ, Kim Truy, Nam Thượng; chia xã Tú Sơn thành 2 xã: Đú Sáng, Tú Sơn. Huyện Kim Bôi có 27 xã trực thuộc.^[1]

Ngày 13 tháng 7 năm 1967, thị trấn nông trường Thanh Hà được thành lập theo Quyết định số 269-NV của Bộ Nội vụ.^[2]

Ngày 26 tháng 11 năm 1970, chuyển 8 xã: Thanh Nông, Hợp Thanh, Thanh Lương, Cao Thắng, Cao Dương, Hợp Châu, Long Sơn, Tân Thành thuộc huyện Lương Sơn về huyện Kim Bôi quản lý.^[3]

Huyện Kim Bôi có thị trấn nông trường Thanh Hà và 35 xã: Bắc Sơn, Bình Sơn, Cao Dương, Cao Thắng, Cuối Hạ, Đông Bắc, Đú Sáng, Hạ Bì, Hợp Châu, Hợp Đồng, Hợp Kim, Hợp Thanh, Hùng Tiến, Kim Bình, Kim Bôi, Kim Sơn, Kim Tiến, Kim Truy, Lập Chiệng, Long Sơn, Mị Hòa, Nam Thượng, Nật Sơn, Nuông Dăm, Sào Báy, Sơn Thủy, Tân Thành, Thanh Lương, Thanh Nông, Thượng Bì, Thượng Tiến, Trung Bì, Tú Sơn, Vĩnh Đồng, Vĩnh Tiến.

Ngày 27 tháng 3 năm 1978, sáp nhập 2 xã Thượng Bì và Trung Bì vào xã Hạ Bì; thành lập thị trấn Bo, thị trấn huyện lỵ huyện Kim Bôi trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Kim Bình.^[4]

Huyện Kim Bôi có 2 thị trấn và 33 xã.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, giải thể thị trấn nông trường Thanh Hà; thành lập thị trấn Thanh Hà trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Thanh Nông; chia xã Hạ Bì thành 3 xã: Thượng Bì, Trung Bì, Hạ Bì.^[5]

Huyện Kim Bôi có 2 thị trấn và 35 xã.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 31/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Kim Bôi^[6]. Theo đó:

Huyện Kim Bôi còn lại 1 thị trấn và 27 xã.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban thường vụ ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Hòa Bình^[7]. Theo đó:

Huyện Kim Bôi có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Trong giai đoạn 1886 - 1975, Lạc Sơn là một huyện của tỉnh Hoà Bình, rồi thuộc tỉnh Hà Sơn Bình từ năm 1975 - 1991 và trở lại tỉnh Hoà Bình từ năm 1991. Nơi đây có nhiều di chỉ khảo cổ thuộc nền văn hóa Hòa Bình.

Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, châu, gọi chung là huyện. Huyện Lạc Sơn có 9 xã: Đại Đồng, Dân Tiến, Đoàn Kết, Kiết Thiết, Liên Cộng, Mỹ Hòa, Quyết Thắng, Thạch Bi, Tự Do.

Năm 1956, chuyển xã Lũng Vân thuộc huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa về huyện Lạc Sơn quản lý.

Ngày 2 tháng 1 năm 1955, chia xã Thạch Bi thành 9 xã: Địch Giáo, Quy Mỹ, Do Nhân, Tuân Lộ, Phong Phú, Phú Vinh, Mỹ Hòa, Quyết Thắng và Phú Cường.

Ngày 25 tháng 8 năm 1956, chia xã Dân Tiến thành 5 xã: Xuất Hóa, Bình Hẻm, Văn Nghĩa, Yên Phú và Mỹ Thành; chia xã Đại Đồng thành 4 xã: Liên Hòa, Yên Nghiệp, Đa Phúc và Ân Nghĩa.

Ngày 15 tháng 9 năm 1956, chia xã Quyết Thắng thành 6 xã: Ngổ Luông, Lỗ Sơn, Gia Mô, Phú Lương, Chí Đạo và Định Cư; chia xã Kiến Thiết thành 5 xã: Phúc Tuy, Chí Thiện, Ngọc Mỹ, Văn Sơn và Thượng Cốc; chia xã Liên Cộng thành 4 xã: Tân Mỹ, Hương Nhượng, Vũ Lâm và Liên Vũ.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, chia xã Đoàn Kết thành 5 xã: Thanh Hối, Đông Lai, Mãn Đức, Tử Nê và Quy Hậu; chia xã Mỹ Hòa thành 3 xã: Mỹ Hòa, Trung Hòa và Ngòi Hoa; chia xã Tự Do thành 3 xã: Ngọc Tân, Ngọc Sơn và Tự Do.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, chia huyện Lạc Sơn thành 2 huyện Lạc Sơn và Tân Lạc.

Huyện Lạc Sơn có thị trấn Vụ Bản và 28 xã: Ân Nghĩa, Bình Hẻm, Chí Đạo, Chí Thiện, Đa Phúc, Định Cư, Hương Nhượng, Liên Hòa, Liên Vũ, Miền Đồi, Mỹ Thành, Ngọc Lâu, Ngọc Sơn, Nhân Nghĩa, Phú Lương, Phúc Tuy, Quý Hòa, Tân Lập, Tân Mỹ, Thượng Cốc, Tự Do, Tuân Đạo, Văn Nghĩa, Văn Sơn, Vũ Lâm, Xuất Hóa, Yên Nghiệp, Yên Phú.

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, chia xã Liên Hòa thành 2 xã Bình Cảng và Bình Chân.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, chuyển xã Đa Phúc về huyện Yên Thủy quản lý.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 3 xã: Chí Thiện, Phú Lương, Phúc Tuy thành xã Quyết Thắng; sáp nhập 3 xã: Vũ Lâm, Bình Cảng, Bình Chân thành xã Vũ Bình; sáp nhập xã Liên Vũ vào thị trấn Vụ Bản.^[1]

Huyện Lạc Sơn có 1 thị trấn và 23 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 24 tháng 10 năm 1908, châu Lạc Thủy chuyển sang tỉnh Hà Nam.

Ngày 1 tháng 12 năm 1924, một số xã của châu Lạc Thủy được nhập vào phủ Nho Quan của tỉnh Ninh Bình.

Trong kháng chiến chống Pháp, huyện Lạc Thủy thuộc tỉnh Hà Nam, đến năm 1953 mới trở lại trực thuộc tỉnh Hòa Bình.

Đến năm 1964, huyện Lạc Thủy có 23 xã: An Bình, An Lạc, Bảo Hiệu, Cố Nghĩa, Đoàn Kết, Đồng Môn, Đồng Tâm, Hưng Thi, Hữu Lợi, Khoan Dụ, Lạc Hưng, Lạc Long, Lạc Lương, Lạc Sỹ, Lạc Thịnh, Liên Hòa, Ngọc Lương, Phú Lai, Phú Lão, Phú Thành, Yên Bồng, Yên Lạc, Yên Trị.

Ngày 17 tháng 8 năm 1964, tách 11 xã: Bảo Hiệu, Đoàn Kết, Hữu Lợi, Lạc Hưng, Lạc Lương, Lạc Sỹ, Lạc Thịnh, Ngọc Lương, Phú Lai, Yên Lạc, Yên Trị để thành lập huyện Yên Thủy.

Huyện Lạc Thủy còn lại 12 xã: An Bình, An Lạc, Cố Nghĩa, Đồng Môn, Đồng Tâm, Hưng Thi, Khoan Dụ, Lạc Long, Liên Hòa, Phú Lão, Phú Thành, Yên Bồng.

Ngày 13 tháng 7 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Sông Bôi.^[5]

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, thành lập thị trấn Chi Nê, thị trấn huyện lỵ huyện Lạc Thủy trên cơ sơ điều chỉnh một phần diện tích và dân số của các xã Lạc Long và Đồng Tâm.

Ngày 31 tháng 8 năm 1999, giải thể thị trấn nông trường Sông Bôi.

Đầu năm 2009, huyện Lạc Thủy có thị trấn Chi Nê và 12 xã: An Bình, An Lạc, Cố Nghĩa, Đồng Môn, Đồng Tâm, Hưng Thi, Khoan Dụ, Lạc Long, Liên Hòa, Phú Lão, Phú Thành, Yên Bồng.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển thị trấn Thanh Hà và xã Thanh Nông thuộc huyện Kim Bôi về huyện Lạc Thủy^[6].

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập thị trấn Thanh Hà và xã Thanh Nông thành thị trấn Ba Hàng Đồi; sáp nhập 3 xã: An Lạc, Đồng Môn, Liên Hòa thành xã Thống Nhất; sáp nhập Lạc Long vào thị trấn Chi Nê và sáp nhập 2 xã: Phú Lão, Cố Nghĩa thành xã Phú Nghĩa.^[7]

Huyện Lạc Thủy có 2 thị trấn và 8 xã như hiện nay.

Dưới triều Nguyễn, vùng đất này được gọi là huyện Mỹ Lương, thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây, gồm gồm 7 tổng, 49 xã, thôn.

Tháng 11 năm 1880, Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu và Nguyễn Hữu Độ cho rằng, huyện Mỹ Lương và huyện Chương Đức của phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây có địa thế quan trọng, là phên dậu bảo vệ mặt sau cho Hà Nội và Sơn Tây nên tâu với triều đình gộp thành đạo Mỹ Đức thuộc Hà Nội.^[3].

Ngày 22 tháng 6 năm 1886, tỉnh Mường Hòa Bình được thành lập, bao gồm 4 phủ: Vàng An (huyện Đức An), Lương Sơn, chợ Bờ, Lạc Sơn (huyện Lạc Thủy).

Đến ngày 21 tháng 3 năm 1890, đạo Mỹ Đức được tái lập, phủ Lương Sơn được sáp nhập vào đạo Mỹ Đức, Hà Nội.

Ngày 18 tháng 3 năm 1891, toàn quyền Đông Dương ra nghị quyết xóa bỏ lần thứ hai đạo Mỹ Đức, sáp nhập phủ Lương Sơn trở lại Hòa Bình và đổi thành châu Lương Sơn, gồm 5 tổng và 19 xã.^[3]

Cuối năm 1936, sau khi khai thông tuyến đường tắt Đồng Bái - Dốc Chum - Lâm Sơn, tri châu Đàm Quang Vinh chuyển châu lỵ về km 44 đường 6, tiến hành quy hoạch, xây dựng châu lỵ mới.

Tháng 6 năm 1946, Liên khu III và tỉnh Hòa Bình quyết định sáp nhập xã Mỗ Sơn và một phần xã Quất Lâm thành xã Hùng Sơn. Xã Hùng Sơn có 18 xóm với 319 hộ dân.

Năm 1956, Ủy ban hành chính Liên khu III chia xã Liên Sơn thành 4 xã, Cao Sơn thành 5 xã, Nật Sơn thành 5 xã, Hạ Bì thành 4 xã, Cao Dương thành 5 xã, Kim Bôi thành 5 xã, Tiến Xuân thành 2 xã và Yên Trạch thành 2 xã.

Ngày 27 tháng 7 năm 1957, Ủy ban hành chính liên khu III ra Quyết đinh số 469-TC/KB chia xã Hùng Sơn thành 3 xã: Hùng Sơn, Lâm Sơn và Hòa Sơn. Xã Hùng Sơn sau khi tách có 4 xóm là Mòng, Mỏ, Chợ Đồn, Đồng Bái với số dân 845 người.

Ngày 17 tháng 4 năm 1959, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ra nghị định chia huyện Lương Sơn thành hai huyện Kim Bôi và Lương Sơn.^[3]

Tháng 3 năm 1960, Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hoà chuyển 5 xã thuộc huyện Kỳ Sơn gồm: Yên Quang, Yên Bình, Yên Trung, Tiến Xuân và Đông Xuân về huyện Lương Sơn.

Ngày 15 tháng 11 năm 1968, xã Đào Lâm và xã Cao Sơn sáp nhập thành xã Cao Răm.^[4]

Ngày 26 tháng 11 năm 1970, tách 8 xã của huyện Lương Sơn là Tân Thành, Hợp Châu, Cao Thắng, Long Sơn, Thanh Lương, Hợp Thanh, Cao Dương, Thanh Nông sáp nhập vào huyện Kim Bôi.^[5] Huyện Lương Sơn còn lại thị trấn nông trường Cửu Long và 18 xã: Cao Răm, Cư Yên, Đồng Xuân, Hòa Sơn, Hợp Hòa, Hùng Sơn, Lâm Sơn, Liên Sơn, Nhuận Trạch, Tân Vinh, Thành Lập, Tiến Sơn, Tiến Xuân, Trung Sơn, Trường Sơn, Yên Bình, Yên Quang, Yên Trung.

Ngày 6 tháng 9 năm 1986, Hội đồng Bộ trưởng ra quyết định số 103-HĐBT về việc giải thể thị trấn Nông trường Cửu Long và xã Hùng Sơn để thành lập thị trấn Lương Sơn, thị trấn huyện lỵ huyện Lương Sơn với 18 xóm, tiểu khu; diện tích tự nhiên là 1.925ha và 8.065 nhân khẩu.

Ngày 29 tháng 5 năm 2008, toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 4 xã: Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Lương Sơn được chuyển về thành phố Hà Nội (nay xã Đông Xuân thuộc huyện Quốc Oai và các xã Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Thạch Thất).^[6]

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển 7 xã: Tân Thành, Cao Dương, Hợp Châu, Cao Thắng, Long Sơn, Thanh Lương, Hợp Thanh thuộc huyện Kim Bôi về huyện Lương Sơn quản lý và chuyển xã Yên Quang về huyện Kỳ Sơn quản lý (nay xã Yên Quang đã sáp nhập với xã Phúc Tiến thành xã Quang Tiến thuộc thành phố Hòa Bình).^[1]

Huyện Lương Sơn có 1 thị trấn và 19 xã.

Ngày 11 tháng 11 năm 2019, Bộ Xây dựng quyết định công nhận thị trấn Lương Sơn mở rộng là đô thị loại IV.^[7][8]

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban thường vụ ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Hòa Bình^[9]. Theo đó:

Huyện Lương Sơn có 1 thị trấn và 10 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Trong Kháng chiến chống Pháp, Mai Châu là phần phía nam sông Đà của huyện Mai Đà, thuộc Liên khu Việt Bắc từ 4 tháng 11 năm 1949 và đến 9 tháng 8 năm 1950 mới nhập trở lại tỉnh Hòa Bình thuộc Liên khu 3.^[2]

Ngày 21 tháng 9 năm 1957, huyện Mai Đà chia làm 2 huyện Đà Bắc và Mai Châu. Khi đó Mai Châu gồm 5 xã: Mai Thượng, Mai Hạ, Tân Mai, Pu Bin, Bao La.

Sau năm 1975, huyện Mai Châu có 21 xã: Ba Khan, Bao La, Chiềng Châu, Chiềng Sại, Cun Pheo, Đồng Bảng, Hang Kia, Mai Hạ, Mai Hịch, Nà Mèo, Nà Phòn, Noong Luông, Pà Cò, Piềng Vế, Phúc Sạn, Pù Bin, Tân Mai, Thung Khe, Tòng Đậu, Vạn Mai, Xăm Khòe.

Ngày 26 tháng 12 năm 1990, thành lập thị trấn Mai Châu, thị trấn huyện lỵ huyện Mai Châu trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Chiềng Sại.

Ngày 27 tháng 3 năm 1999, thành lập xã Tân Sơn trên cơ sở 1.695,6 ha diện tích tự nhiên và 1.090 nhân khẩu của xã Bao La.

Ngày 14 tháng 7 năm 2009, chuyển xã Tân Dân thuộc huyện Đà Bắc về huyện Mai Châu quản lý.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Ba Khan, xã Phúc Sạn và 2 xóm: Suối Lốn, Mó Rút của xã Tân Mai thành xã Sơn Thủy; sáp nhập 5 xóm còn lại: Đoi, Nà Bó, Khoang, Nánh, Thầm Nhân của xã Tân Mai và xã Tân Dân thành xã Tân Thành; sáp nhập xã Piềng Vế vào xã Bao La; sáp nhập xã Nà Mèo vào xã Nà Phòn; sáp nhập ba xã: Noong Luông, Pù Bin, Thung Khe thành xã Thành Sơn; sáp nhập xã Đồng Bảng và xã Tân Sơn thành xã Đồng Tân.^[3]

Huyện Mai Châu có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 27 tháng 2 năm 1985, chuyển xã Ngòi Hoa thuộc huyện Đà Bắc về huyện Tân Lạc quản lý.^[2]

Ngày 19 tháng 3 năm 1988, tách các xóm Chiềng và Minh Khai của xã Mãn Đức với 205 ha diện tích tự nhiên và 1.921 người; Xóm Tân Hồng của xã Quy Hậu với 12,1 ha diện tích tự nhiên và 169 người để thành lập thị trấn Mường Khến, thị trấn huyện lị huyện Tân Lạc.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 3 xã: Lũng Vân, Bắc Sơn, Nam Sơn thành xã Vân Sơn; sáp nhập 3 xã: Do Nhân, Quy Mỹ, Tuân Lộ thành xã Nhân Mỹ; sáp nhập 2 xã Quy Hậu và Mãn Đức vào thị trấn Mường Khến để thành lập thị trấn Mãn Đức; sáp nhập xã Địch Giáo vào xã Phong Phú; sáp nhập 2 xã Ngòi Hoa và Trung Hòa thành xã Suối Hoa.^[3]

Huyện Tân Lạc có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 16 tháng 2 năm 1967, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định số 52-NV chia xã Đại Phác thành hai xã Đại Phác và An Thịnh.^[2]

Sau năm 1975, huyện Văn Yên có 26 xã: An Bình, An Thịnh, Châu Quế Hạ, Châu Quế Thượng, Đại Phác, Đại Sơn, Đông An, Đông Cuông, Hoàng Thắng, Lâm Giang, Lang Thíp, Mậu A, Mậu Đông, Mỏ Vàng, Ngòi A, Phong Du Hạ, Phong Du Thượng, Quang Minh, Tân Hợp, Viễn Sơn, Xuân Ái, Xuân Tầm, Yên Hợp, Yên Hưng, Yên Phú, Yên Thái.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, chia xã Mỏ Vàng thành hai xã lấy tên là xã Mỏ Vàng và xã Nà Hẩu.

Ngày 12 tháng 2 năm 1987, chuyển xã Mậu A thành thị trấn Mậu A, thị trấn huyện lỵ huyện Văn Yên.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Hoàng Thắng vào xã Xuân Ái và sáp nhập xã Yên Hưng vào xã Yên Thái.^[3]

Huyện Văn Yên có 1 thị trấn và 24 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 13 tháng 11 năm 1965, chia xã Toàn Thắng thành hai xã Minh Xuân và Liễu Đô.^[3]

Ngày 28 tháng 1 năm 1967, chuyển hai xã An Phú và Phú Mỹ thuộc huyện Yên Bình về huyện Lục Yên quản lý.^[4]

Ngày 12 tháng 2 năm 1987, thành lập thị trấn Yên Thế, thị trấn huyện lỵ huyện Lục Yên trên cơ sở tách 439,40 ha diện tích tự nhiên với 1.744 nhân khẩu của xã Yên Thắng, xã Yên Thắng còn 1.394,99 ha diện tích đất tự nhiên với 2.168 nhân khẩu.^[5]

Ngày 24 tháng 12 năm 2003, mở rộng thị trấn Yên Thế trên cơ sở sáp nhập 850 ha diện tích tự nhiên và 1.558 nhân khẩu của xã Yên Thắng.^[6]

Huyện Lục Yên có 1 thị trấn và 23 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 9-5-1998, thành lập thị trấn Trạm Tấu - thị trấn huyện lỵ huyện Trạm Tấu trên cơ sở 372,5 ha diện tích tự nhiên và 2.863 nhân khẩu của xã Hát Lừu.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Sau năm 1975, huyện Trấn Yên có 33 xã: Âu Lâu, Báo Đáp, Bảo Hưng, Cổ Phúc, Cường Thịnh, Đào Thịnh, Giới Phiên, Hòa Cuông, Hồng Ca, Hợp Minh, Hưng Khánh, Hưng Thịnh, Kiên Thành, Lương Thịnh, Minh Bảo, Minh Quán, Minh Quân, Minh Tâm, Minh Tiến, Nam Cường, Nga Quán, Phúc Lộc, Quy Mông, Tân Đồng, Tân Thịnh, Tuy Lộc, Văn Lãng, Văn Phú, Văn Tiến, Việt Cường, Việt Hồng, Việt Thành, Y Can.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, 4 xã: Tuy Lộc, Nam Cường, Tân Thịnh, Minh Bảo được sáp nhập vào thị xã Yên Bái.

Huyện Trấn Yên còn lại 29 xã: Âu Lâu, Báo Đáp, Bảo Hưng, Cổ Phúc, Cường Thịnh, Đào Thịnh, Giới Phiên, Hòa Cuông, Hồng Ca, Hợp Minh, Hưng Khánh, Hưng Thịnh, Kiên Thành, Lương Thịnh, Minh Quán, Minh Quân, Minh Tâm, Minh Tiến, Nga Quán, Phúc Lộc, Quy Mông, Tân Đồng, Văn Lãng, Văn Phú, Văn Tiến, Việt Cường, Việt Hồng, Việt Thành, Y Can.

Ngày 1 tháng 10 năm 1981, sáp nhập xã Minh Tâm vào xã Minh Quán.

Ngày 6 tháng 6 năm 1988, chia xã Việt Hồng thành hai xã lấy tên là xã Việt Hồng và xã Vân Hội.

Ngày 26 tháng 8 năm 1989, chuyển xã Cổ Phúc thành thị trấn Cổ Phúc, thị trấn huyện lỵ huyện Trấn Yên.

Cuối năm 2007, huyện Trấn Yên có thị trấn Cổ Phúc và 28 xã: Âu Lâu, Báo Đáp, Bảo Hưng, Cường Thịnh, Đào Thịnh, Giới Phiên, Hòa Cuông, Hồng Ca, Hợp Minh, Hưng Khánh, Hưng Thịnh, Kiên Thành, Lương Thịnh, Minh Quán, Minh Quân, Minh Tiến, Nga Quán, Phúc Lộc, Quy Mông, Tân Đồng, Vân Hội, Văn Lãng, Văn Phú, Văn Tiến, Việt Cường, Việt Hồng, Việt Thành, Y Can.

Ngày 4 tháng 8 năm 2008, sáp nhập 6 xã: Âu Lâu, Hợp Minh, Phúc Lộc, Giới Phiên, Văn Phú, Văn Tiến của huyện Trấn Yên vào thành phố Yên Bái, xã Văn Lãng của huyện Trấn Yên được sáp nhập vào huyện Yên Bình.

Huyện Trấn Yên còn lại thị trấn Cổ Phúc và 21 xã: Báo Đáp, Bảo Hưng, Cường Thịnh, Đào Thịnh, Hòa Cuông, Hồng Ca, Hưng Khánh, Hưng Thịnh, Kiên Thành, Lương Thịnh, Minh Quán, Minh Quân, Minh Tiến, Nga Quán, Quy Mông, Tân Đồng, Vân Hội, Việt Cường, Việt Hồng, Việt Thành, Y Can.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Minh Tiến vào xã Y Can.^[2]

Huyện Trấn Yên có 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 8 tháng 3 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Trần Phú và thị trấn nông trường Nghĩa Lộ trực thuộc huyện Văn Chấn.^[2]

Sau năm 1975, huyện Văn Chấn thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn, gồm 3 thị trấn nông trường: Liên Sơn, Nghĩa Lộ, Trần Phú và 32 xã: An Lương, Bản Hẻo, Bình Thuận, Cát Thịnh, Chấn Thịnh, Đại Lịch, Đồng Khê, Gia Hội, Hạnh Sơn, Minh An, Nậm Búng, Nậm Lành, Nậm Mười, Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc, Nghĩa Sơn, Nghĩa Tâm, Phù Nham, Phúc Sơn, Sơn A, Sơn Lương, Sơn Thịnh, Sùng Đô, Suối Bu, Suối Giàng, Suối Quyền, Tân Thịnh, Thạch Lương, Thanh Lương, Thượng Bằng La, Tú Lệ.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, chuyển xã Bản Hẻo thành thị trấn nông trường Bản Hẻo, huyện Văn Chấn có 4 thị trấn và 31 xã.^[3]

Ngày 4 tháng 3 năm 1978, thị xã Nghĩa Lộ được sáp nhập vào huyện Văn Chấn và chuyển thành thị trấn Nghĩa Lộ, thị trấn huyện lỵ huyện Văn Chấn. Huyện Văn Chấn có 5 thị trấn và 31 xã.

Tháng 10 năm 1989, giải thể thị trấn nông trường Bản Hẻo và sáp nhập toàn bộ diện tích vào thị trấn nông trường Liên Sơn.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Yên Bái từ tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ, huyện Văn Chấn thuộc tỉnh Yên Bái.

Đến ngày 15 tháng 5 năm 1995, thị trấn Nghĩa Lộ được tách ra để tái lập thị xã Nghĩa Lộ, huyện lỵ huyện Văn Chấn được dời về xã Sơn Thịnh.

Ngày 24 tháng 12 năm 2003, chuyển 3 xã Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc về thị xã Nghĩa Lộ quản lý.

Đến cuối năm 2019, huyện Văn Chấn có diện tích 1.207,37 km², dân số là 153.822 người, mật độ dân số đạt 127 người/km², có 31 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 3 thị trấn: Nông trường Liên Sơn, Nông trường Nghĩa Lộ, Nông trường Trần Phú và 28 xã: An Lương, Bình Thuận, Cát Thịnh, Chấn Thịnh, Đại Lịch, Đồng Khê, Gia Hội, Hạnh Sơn, Minh An, Nậm Búng, Nậm Lành, Nậm Mười, Nghĩa Sơn, Nghĩa Tâm, Phù Nham, Phúc Sơn, Sơn A, Sơn Lương, Sơn Thịnh, Sùng Đô, Suối Bu, Suối Giàng, Suối Quyền, Tân Thịnh, Thạch Lương, Thanh Lương, Thượng Bằng La, Tú Lệ.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết 871/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Yên Bái.^[1] Theo đó:

Huyện Văn Chấn có 3 thị trấn và 21 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 15 tháng 5 năm 1995, thị trấn Nghĩa Lộ thuộc huyện Văn Chấn được tách ra để tái lập thị xã Nghĩa Lộ, huyện lỵ huyện Văn Chấn được dời về xã Sơn Thịnh.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban thường vụ thông qua Nghị quyết 871/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Yên Bái.^[1] Theo đó, thành lập thị trấn Sơn Thịnh, thị trấn huyện lỵ huyện Văn Chấn trên cơ sở toàn bộ 31,52 km² diện tích tự nhiên và 8.831 người của xã Sơn Thịnh.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Sau năm 1975, huyện Văn Bàn có 18 xã: Chiềng Ken, Dần Thàng, Dương Quỳ, Hòa Mạc, Khánh Yên Hạ, Khánh Yên Thượng, Làng Giàng, Minh Lương, Nậm Chày, Nậm Mả, Nậm Dạng, Nậm Tha, Nậm Xây, Nậm Xé, Sơn Thủy, Tân An, Tân Thượng, Võ Lao.

Ngày 12 tháng 2 năm 1987, chia xã Dần Thàng thành hai xã lấy tên là Dần Thàng và xã Thẩm Dương; chia xã Khánh Yên Hạ thành hai xã lấy tên là xã Khánh Yên Trung và xã Khánh Yên Hạ; chia xã Chiềng Ken thành hai xã lấy tên là xã Chiềng Ken và xã Liêm Phú; chia xã Võ Lao thành hai xã lấy tên là xã Võ Lao và xã Văn Sơn.

Tháng 10 năm 1989, thành lập thị trấn Khánh Yên, thị trấn huyện lỵ huyện Văn Bàn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Khánh Yên Thượng.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Văn Sơn trở lại xã Võ Lao.^[5]

Huyện Văn Bàn có 1 thị trấn và 21 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Mùa đông năm 1903, trong khi tiến hành đo đạc xây dựng bản đồ, đoàn thám hiểm của Sở địa lý Đông Dương đã khám phá ra cảnh quan mặt bằng Lồ Suối Tủng và làng Sa Pả. Sự kiện này đánh dấu việc ra đời của thị trấn Sa Pa.

Năm 1905, người Pháp đã thu thập được những thông tin đầu tiên về địa lý, khí hậu, thảm thực vật,... Sa Pa bắt đầu được biết tới với không khí mát mẻ, trong lành và cảnh quan đẹp. Năm 1909, một khu điều dưỡng được xây dựng. Năm 1917, một văn phòng du lịch được thành lập ở Sa Pa và một năm sau, người Pháp bắt đầu xây dựng những biệt thự đầu tiên. Năm 1920, tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai hoàn thành, Sa Pa được xem như thủ đô mùa hè của Bắc Kỳ. Tổng cộng, người Pháp đã xây dựng ở Sa Pa gần 300 biệt thự.

Sa Pa bị tàn phá nhiều theo chủ trương tiêu thổ kháng chiến năm 1947 và trong chiến tranh biên giới Việt - Trung 1979.^[9] Hàng ngàn ha rừng thông bao phủ thị trấn bị đốt sạch, nhiều toà biệt thự cổ do Pháp xây cũng bị phá huỷ. Vào thập niên 1990, Sa Pa được xây dựng, tái thiết trở lại. Nhiều khách sạn, biệt thự mới được xây dựng. Từ 40 phòng nghỉ vào năm 1990, lên tới 300 vào năm 1995. Năm 2003, thị trấn Sa Pa có khoảng 60 khách sạn lớn nhỏ với 1.500 phòng. Lượng khách du lịch tới thị trấn tăng lên từ 2.000 khách vào năm 1991 đến 60.000 khách vào 2002.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, ba tỉnh Lào Cai, Yên Bái và Nghĩa Lộ (trừ 2 huyện Bắc Yên và Phù Yên nhập vào tỉnh Sơn La) hợp nhất thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, huyện Sa Pa thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Lào Cai từ tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ, huyện Sa Pa trở lại thuộc tỉnh Lào Cai, gồm 1 thị trấn Sa Pa và 17 xã: Bản Hồ, Bản Khoang, Bản Phùng, Hầu Thào, Lao Chải, Nậm Cang, Nậm Sài, Sa Pả, San Sả Hồ, Sử Pán, Suối Thầu, Tả Giàng Phình, Tả Phìn, Tả Van, Thanh Kim, Thanh Phú, Trung Chải.

Ngày 16 tháng 8 năm 2012, thị trấn Sa Pa được công nhận là đô thị loại IV.


Ngày 11 tháng 9 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết 767/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thị xã Sa Pa và các phường, xã thuộc thị xã Sa Pa^[1]. Theo đó:

Sau khi sắp xếp, sáp nhập và điều chỉnh địa giới các đơn vị hành chính, thị xã Sa Pa có 6 phường và 10 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, xã Đồng Tuyển được sáp nhập về thị xã Lào Cai (nay là thành phố Lào Cai); sáp nhập xã San Cha Chải vào xã Y Tý thuộc huyện Bát Xát.

Ngày 28 tháng 5 năm 1981, sáp nhập xã San Lùng vào xã Bản Vược; sáp nhập xã Tả Ngảo vào xã Bản Qua; tách thôn Tả Trang của xã Tả Ngảo để sáp nhập vào xã Quang Kim.

Ngày 28 tháng 5 năm 1994, thành lập thị trấn Bát Xát, thị trấn huyện lỵ huyện Bát Xát trên cơ sở 149 ha diện tích tự nhiên với 2.495 nhân khẩu của xã Bản Qua.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Ngải Thầu vào xã A Lù; điều chỉnh 11,90 km² diện tích tự nhiên và 1.923 người của xã Bản Qua vào thị trấn Bát Xát; điều chỉnh toàn bộ 19,06 km² diện tích tự nhiên và 4.390 người của xã Cốc San, 2,05 km² diện tích tự nhiên và 650 người thuộc 2 thôn: Kim Thành 1, Kim Thành 2 của xã Quang Kim vào thành phố Lào Cai.^[1]

Sau khi điều chỉnh, huyện Bát Xát có diện tích 1.035,51 km², dân số là 74.388 người, có 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Năm 1905, người Pháp lấy phần đất của châu Thuỷ Vỹ bên hữu ngạn sông Hồng sáp nhập vào Chiêu Tấn, vẫn lấy tên là châu Thuỷ Vỹ. Từ đó địa danh Chiêu Tấn không còn. Phần đất của châu Thuỷ Vỹ bên tả ngạn sông Hồng được tách ra lập thành châu Bảo Thắng, ổn định đến khi lập tỉnh Lào Cai (năm 1907). Khi đó châu Bảo Thắng có 11 xã, phố trại và 30 làng, bản, phố: Lào Cai 老街, Phố Mới 鋪買, Trại Mới 寨買, Soi Mười 𤐝𨒒, Sơn Mãn 山滿, Giang Đông 江東, Cánh Chín 𦑃𠃩, Thái Niên 泰年, Phố Lu 鋪婁, Xuân Quang 春光, Phong Niên 豐年. Còn châu Thuỷ Vĩ có 4 xã là xã Nhạc Sơn 樂山 (16 thôn bản) xã Xuân Giao 春膠 (14 thôn bản); xã Cam Đường 甘堂 (137 thôn, bản) xã Gia Phú 加富 (16 thôn bản) với tổng số 83 thôn bản ^[6][7]

Ngày 9 tháng 3 năm 1944, thống sứ Bắc Kỳ ban hành nghị định bãi bỏ châu Thuỷ Vĩ, châu Bảo Thắng, thành lập phủ Thuỷ Vĩ, phủ Bảo Thắng, 3 châu Bát Xát, Sa Pa, Bắc Hà và khu đô thị Lào Cai. Phủ Bảo Thắng gồm 17 xã, làng: Nhạc Sơn, Cam Đường, Gia Phú, Xuân Giao, Pha Long, Mường Khương, Bản Lầu, Phong Niên, Xuân Quang, Phố Mới, Trại Mới, Soi Mười, Sơn Mãn, Cánh Chín, Giang Đông, Thái Niên, Phố Lu. Lỵ sở của phủ đặt tại Lào Cai. Từ 1944 mới gọi là huyện. Tuy địa giới đã điều chỉnh nhiều lần nhưng địa danh "Bảo Thắng" thì giữ nguyên suốt mấy chục năm và nó cũng không hàm ý chỉ vùng cửa khẩu với Trung Quốc nữa^[8].

Sau khi tái chiếm Lào Cai vào tháng 12 năm 1947, thực hiện chính sách chia để trị, người Pháp đã lấy sông Hồng làm ranh giới thành lập 2 tỉnh Phong Thổ nằm trong xứ Thái tự trị bên hữu ngạn và tỉnh Lào Cai trong Xứ Nùng tự trị bên tả ngạn, khi đó Bảo Thắng chia đôi về 2 tỉnh. Nhưng chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn giữ nguyên địa danh, địa giới cũ ^[9].

Trong Chiến dịch Lê Hồng Phong (từ ngày 8 tháng 2 tới ngày 10 tháng 3 năm 1950), Bộ Chỉ huy quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã chọn đồn Phố Lu làm điểm khởi hoả và Trung đoàn 102 bằng chính những khẩu súng ĐKZ vừa được chế tạo tại xưởng quân khí Trần Đại Nghĩa ở Việt Bắc thực hiện. 2 đại đội bị tiêu diệt, một máy bay bị hạ khiến binh lính trong đồn phải hàng và ngày 13 tháng 2 năm 1950 Phố Lu, tiếp là Xuân Quang, Gia Phú...được giải phóng; các khu du kích ở Phong Niên, Bản Lầu hoạt động mạnh. Khu du kích tả ngạn sông Hồng đã đánh trả các đợt càn quét của đối phương hồi 5-8/1950, âm mưu lấy chiến tranh nuôi chiến tranh, dùng người Việt đánh người Việt của Pháp bị phá vỡ. Do có những khu căn cứ du kích hoạt động mạnh và vững nên trong kháng chiến Bảo Thắng thực sự trở thành cái nôi của phong trào Cách mạng trong hậu địch ở Lào Cai^[9]. Trong màn II Chiến dịch Lê Hồng Phong (từ ngày 16/9 đến ngày 14/10/1950), Bảo Thắng và tạo đà cho toàn tỉnh Lào Cai hoàn toàn được giải phóng vào ngày 01/11/1950.

Trong giai đoạn 1960 - 1975, một số xã được tách ra lập thị xã Cam Đường (xã Cam Đường, Hợp Thành, Tả Phời và các thôn Cốc Xa, Lùng Thắng, Xóm Mới, Đồng Hồ, Tùng Tung của xã Nam Cường); có thôn nhập vào thị xã Lào Cai (Vạn Hoà); một số xã đổi tên (Lê Lợi, Bình Đẳng, Quang Trung) hay lập mới (Sơn Hải^[10], Phong Hải) nên địa danh, địa giới có sự thay đổi.

Sau năm 1975, huyện Bảo Thắng có 16 xã: Cam Đường, Gia Phú, Hợp Thành, Nam Cường, Phố Lu, Phong Hải, Phong Niên, Phú Nhuận, Sơn Hà, Sơn Hải, Tả Phời, Tằng Loỏng, Thái Niên, Trì Quang, Xuân Giao, Xuân Quang.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, chuyển xã Phong Hải thành thị trấn nông trường Phong Hải.^[11]

Sau Chiến tranh biên giới tháng 2 năm 1979, Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam có những điều chỉnh địa giới vùng Lào Cai. Sau khi hợp nhất thị xã Lào Cai và Cam Đường thành thị xã Lào Cai^[12][13], sáp nhập một số xã của các huyện Bảo Thắng, Mường Khương vào thị xã Lào Cai thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn. Theo đó, 2 xã Nam Cường và Cam Đường được sáp nhập về thị xã Lào Cai. Huyện Bảo Thắng còn lại thị trấn nông trường Phong Hải và 13 xã: Gia Phú, Hợp Thành, Phố Lu, Phong Niên, Phú Nhuận, Sơn Hà, Sơn Hải, Tả Phời, Tằng Loỏng, Thái Niên, Trì Quang, Xuân Giao, Xuân Quang.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, thành lập thị trấn Phố Lu, thị trấn huyện lỵ huyện Bảo Thắng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Phố Lu.

Ngày 26 tháng 2 năm 1980, hai xã Bản Cầm và Bản Phiệt thuộc huyện Mường Khương, tiểu khu Lào Cai và xã Vạn Hòa thuộc thị xã Lào Cai được chuyển về huyện Bảo Thắng quản lý. Huyện Bảo Thắng có thị trấn Phố Lu, thị trấn nông trường Phong Hải, tiểu khu Lào Cai và 16 xã: Bản Cầm, Bản Phiệt, Gia Phú, Hợp Thành, Phố Lu, Phong Niên, Phú Nhuận, Sơn Hà, Sơn Hải, Tả Phời, Tằng Loỏng, Thái Niên, Trì Quang, Vạn Hòa, Xuân Giao, Xuân Quang.^[14]

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, thành lập thị trấn Tằng Loỏng trên vơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Tằng Loỏng.^[15]

Ngày 13 tháng 1 năm 1986, chuyển hai xã Tả Phời và Hợp Thành của huyện Bảo Thắng vào thị xã Lào Cai quản lý.^[16]

Khi tỉnh Lào Cai được tái lập (ngày 12 tháng 8 năm 1991), Phố Lu, Tằng Loỏng và Cam Đường trở thành nơi tập kết của một số cơ quan tỉnh. Khi thị xã Lào Cai cơ bản hoàn thành việc tái thiết cơ sở hạ tầng, các cây cầu, tuyến đường bộ, đường sắt nối thông (năm 1994), Phố Lu chỉ còn là thị trấn huyện lỵ.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, điều chỉnh 33,09 km² diện tích tự nhiên và 7.142 người thuộc 15 thôn của xã Gia Phú vào thành phố Lào Cai; sáp nhập xã Phố Lu vào thị trấn Phố Lu; điều chỉnh 2,50 km² diện tích tự nhiên và 2.288 người của xã Xuân Giao vào thị trấn Tằng Loỏng.^[1]

Sau khi điều chỉnh, huyện Bảo Thắng có diện tích 651,98 km², dân số là 103.262 người, có 3 thị trấn và 11 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, thành lập thị trấn Phố Ràng, thị trấn huyện lỵ huyện Bảo Yên trên cơ sở 1.092 ha diện tích tự nhiên của xã Phố Ràng và 783 ha diện tích tự nhiên của xã Xuân Thượng; đổi tên phần còn lại của xã Phố Ràng thành xã Yên Sơn.^[4]

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Long Phúc và xã Long Khánh thành xã Phúc Khánh.^[5]

Huyện Bảo Yên có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Cái tên Bắc Hà xuất phát từ cụm từ tiếng Tày "Pạc ha" nghĩa là "trăm bó gianh". Thời thuộc Pháp, người Pháp ghi lại âm Pạc ha bằng chữ cái latinh thành Pakha. Người Việt đọc trại thành Bắc Hà rồi trở thành tên gọi chính thức của vùng đất này.

Ngoài ra Bắc Hà còn được ví với cái tên "cao nguyên trắng", bởi vì trong những năm 1985 - 1986 trở về trước tại các khu vực miền núi việt Nam như Lạng Sơn, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Nghệ An người ta trồng khá nhiều loại cây gây nghiện như anh túc, cần sa với diện tích ước lượng khoảng 19.055 ha (Lào Cai giai đoạn 91-92 diện tích gieo trồng là 801 ha).^[3]

Tuy nhiên, thời bấy giờ anh túc và cần sa được trồng để lấy rau và làm thuốc giảm đau và chống ho^[4] bởi người dân nơi đây và Bắc Hà cũng như các vùng khác cũng đã chứng kiến sự xuất hiện của những loại cây này như một loại dược liệu. Hơn nữa, do trong thời kỳ này nhà nước ta chưa có những chủ trương, luật pháp và biện pháp nhất quán về kiểm soát ma túy, khi thì nghiêm cấm, khi thì khuyến khích hoặc nới lỏng...Trong Hội đồng Tương trợ Kinh tế (SEV) thì nước ta được phân công trồng cây thuốc phiện cung cấp làm nguyên liệu sản xuất tân dược...

Do vậy đến vụ mùa 1985 - 1986 diện tích gieo trồng cây thuốc phiện và cây cần sa đã lên tới 19.055 ha (cây cần sa 5 ha, cây thuốc phiện 19.050 ha). Diện tích thu hoạch tới 16.876 ha (cây thuốc phiện 16.871 ha). Sản lượng thuốc phiện thu hoạch 53.883 kg, cần sa 10.470 kg. Các tỉnh Hà Giang, Sơn La, Nghệ An, Yên Bái, Lai Châu, Cao Bằng là 6 tỉnh trồng và thu hoạch vào loại cao nhất trong cả nước...

Cho đến năm 1993, Nhà nước đã tập trung hơn vào việc vận động nhân dân bỏ trồng cây thuốc phiện. Kết quả về diện tích và sản lượng cây thuốc phiện đã giảm bớt. Nhưng lúc này vấn đề đặt ra là làm thế nào để có một giải pháp ổn định giúp họ không tái trồng các loại cây này nữa. Do vậy, Lào Cai đã triển khai dự án trồng mận để thay thế loại cây trên.

Hằng năm, khi mỗi dịp xuân về, Bắc Hà lại chìm ngập trong màu trắng của hoa mận, và cái tên "cao nguyên trắng" bắt nguồn từ đó.

Vùng đất Bắc Hà từ thời vua Hùng Vương thuộc đất Tây Âu của Thục Phán. Thời Bắc thuộc, thuộc châu Cam Đường, quận Giao Chỉ. Thời nhà Lý thuộc châu Đăng. Thời nhà Trần thuộc lộ Quy Hoá.

Từ thời nhà Lê đến thời Pháp chiếm đóng, thuộc động Ngọc Uyển, châu Thủy Vĩ, phủ Quy Hóa.

Ngày 12 tháng 7 năm 1907, thành lập tỉnh Lào Cai, Bắc Hà trở thành một châu của tỉnh Lào Cai, với 4 tổng: Bắc Hà, Lùng Phìn, Si Ma Cai, Bảo Nhai.

Sau năm 1945, bỏ cấp phủ, châu, gọi chung là huyện. Huyện Bắc Hà gồm thị trấn Bắc Hà và 39 xã: Bắc Hà, Bản Cái, Bản Già, Bản Liền, Bản Mế, Bản Phố, Bảo Nhai, Cán Cấu, Cán Hồ, Cờ Cải, Cốc Lầu, Cốc Ly, Dào Dền Sán, Hồ Mù Chải, Hoàng Thu Phố, Lầu Thí Ngài, Lử Thẩn, Lùng Chín, Lùng Phình, Lùng Sán, Na Hối, Nậm Đét, Nậm Khánh, Nậm Lúc, Nậm Mòn, Nàn Cảng, Nàn Sín, Nàn Thẩn, Nàn Vái, Quan Thần Sán, Seng Sui, Si Ma Cai, Sín Chéng, Sín Hồ Sán, Tà Chải, Tả Củ Tỷ, Tả Van Chư, Thải Giàng Phố, Thào Chư Phìn.

Năm 1967, Bắc Hà tách thành 2 huyện Bắc Hà và Si Ma Cai. Huyện Bắc Hà khi còn lại thị trấn Bắc Hà và 22 xã: Bắc Hà, Bản Cái, Bản Già, Bản Liền, Bản Phố, Bảo Nhai, Cờ Cải, Cốc Lầu, Cốc Ly, Hoàng Thu Phố, Lầu Thí Ngài, Lùng Chín, Lùng Phình, Na Hối, Nậm Đét, Nậm Khánh, Nậm Lúc, Nậm Mòn, Tà Chải, Tả Củ Tỷ, Tả Van Chư, Thải Giàng Phố.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, hợp nhất xã Bắc Hà và xã Tà Chải thuộc huyện Bắc Hà thành một xã lấy tên là xã Tà Chải.

Cùng năm, huyện Bắc Hà và huyện Si Ma Cai lại sáp nhập thành một huyện gọi là Bắc Hà.

Ngày 28 tháng 5 năm 1981, sáp nhập xã Cờ Cải và xã Lùng Chín thành một xã lấy tên là xã Lùng Cải.

Đến năm 1999, huyện Bắc Hà có thị trấn Bắc Hà và 33 xã: Bản Cái, Bản Già, Bản Liền, Bản Mế, Bản Phố, Bảo Nhai, Cán Cấu, Cán Hồ, Cốc Ly, Cốc Lầu, Hoàng Thu Phố, Lầu Thí Ngài, Lùng Cải, Lùng Phìn, Lử Thẩn, Lùng Sui, Mản Thẩn, Na Hối, Nậm Lúc, Nậm Mòn, Nậm Khánh, Nậm Đét, Nàn Sán, Nàn Sín, Quan Thần Sán, Sán Chải, Si Ma Cai, Sín Chéng, Tà Chải, Tả Củ Tỷ, Tả Van Chư, Thải Giàng Phố, Thào Chư Phìn.

Tháng 8 năm 2000, tái lập huyện Si Ma Cai trên cơ sở một phần diện tích và dân số của huyện Bắc Hà.

Huyện Bắc Hà còn lại thị trấn Bắc Hà và 20 xã: Bản Cái, Bản Già, Bản Liền, Bản Phố, Bảo Nhai, Cốc Lầu, Cốc Ly, Hoàng Thu Phố, Lầu Thí Ngài, Lùng Cải, Lùng Phình, Na Hối, Nậm Đét, Nậm Khánh, Nậm Lúc, Nậm Mòn, Tà Chải, Tả Củ Tỷ, Tả Van Chư, Thải Giàng Phố.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Bản Già vào xã Tà Củ Tỷ và sáp nhập xã Lầu Thí Ngài vào xã Lùng Phình.^[5]

Huyện Bắc Hà có 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 26-2-1980, chuyển 2 xã Bản Cầm và Bản Phiệt về huyện Bảo Thắng quản lý.

Ngày 28-5-1981, sáp nhập xã Tả Gia Khâu và xã Thải Giàng Sán thành một xã lấy tên là xã Tả Gia Khâu; sáp nhập xã Dìn Chin và xã Lồ Sử Thàng thành một xã lấy tên là xã Dìn Chin; sáp nhập xã Pha Long và xã Lao Táo thành một xã lấy tên là xã Pha Long; sáp nhập xã Tả Ngài Chồ và xã Sư Ma Tủng thành một xã lấy tên là xã Tả Ngài Chồ; sáp nhập xã Mường Khương và xã Tả Chu Phùng (trừ hai thôn Tả Chu Phùng và Tù Chả) thành một xã lấy tên là xã Mường Khương; sáp nhập xã Tung Chung Phố với xã Tùng Lâu và hai thôn Tả Chu Phùng và Tù Chả của xã Tả Chu Phùng thành một xã lấy tên là xã Tung Chung Phố; tách hai thôn Hen Tà, Lùng Pao của xã Nậm Chảy để sáp nhập vào xã Lùng Vai.

Ngày 9-11-2010, chuyển xã Mường Khương thành thị trấn Mường Khương - thị trấn huyện lị huyện Mường Khương.

Huyện Mường Khương có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Hiện có 2 cách giải thích về tên gọi Si Ma Cai:

Năm 1966, huyện Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai được chia tách thành huyện Bắc Hà mới và huyện Si Ma Cai^[3]. Huyện Si Ma Cai khi đó gồm 17 xã: Bản Mế, Cán Cẩu, Cán Hồ, Dào Dền Sán, Hồ Mù Chải, Lử Thẩn, Lùng Sán, Nàn Cảng, Nàn Sín, Nàn Thẩn, Nàn Vái, Quan Thần Sán, Seng Sui, Si Ma Cai, Sín Chéng, Sín Hồ Sán, Thào Chu Phìn.

Năm 1975, các tỉnh Yên Bái, Lào Cai và Nghĩa Lộ (trừ huyện Bắc Yên và huyện Phù Yên) sáp nhập thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, huyện Si Ma Cai thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn^[4].

Năm 1979, huyện Si Ma Cai lại sáp nhập vào huyện Bắc Hà^[5].

Ngày 28 tháng 5 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 205-CP^[6]. Theo đó:

Năm 1991, tỉnh Hoàng Liên Sơn chia tách thành 2 tỉnh là Yên Bái và Lào Cai, huyện Bắc Hà thuộc tỉnh Lào Cai^[7].

Năm 2000, huyện Si Ma Cai được tái lập từ huyện Bắc Hà^[8].

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 896/NQ-UBTVQH14^[9]. Theo đó:

Huyện Si Ma Cai có 1 thị trấn và 9 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Năm 2010, một phần lãnh thổ của xã Tung Chung Phố (gồm 775 ha diện tích tự nhiên và 2.139 người) được sáp nhập vào xã Mường Khương để thành lập thị trấn Mường Khương.

Năm 1975, các tỉnh Yên Bái, Lào Cai và Nghĩa Lộ (trừ huyện Bắc Yên và huyện Phù Yên) sáp nhập thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, xã Bản Mế thuộc huyện Si Ma Cai, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1979, huyện Si Ma Cai lại sáp nhập vào huyện Bắc Hà, xã Bản Mế thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1991, tỉnh Hoàng Liên Sơn chia tách thành 2 tỉnh là Yên Bái và Lào Cai, xã Bản Mế thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

Năm 2000, xã Bản Mế thuộc huyện Si Ma Cai mới tái lập.

Năm 1975, các tỉnh Yên Bái, Lào Cai và Nghĩa Lộ (trừ huyện Bắc Yên và huyện Phù Yên) sáp nhập thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, xã Thào Chư Phìn thuộc huyện Si Ma Cai, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1979, huyện Si Ma Cai lại sáp nhập vào huyện Bắc Hà, xã Thào Chư Phìn thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1991, tỉnh Hoàng Liên Sơn chia tách thành 2 tỉnh là Yên Bái và Lào Cai, xã Thào Chư Phìn thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

Năm 2000, xã Thào Chư Phìn thuộc huyện Si Ma Cai mới tái lập.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Năm 1975, các tỉnh Yên Bái, Lào Cai và Nghĩa Lộ (trừ huyện Bắc Yên và huyện Phù Yên) sáp nhập thành tỉnh Hoàng Liên Sơn, xã Sín Chéng thuộc huyện Si Ma Cai, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1979, huyện Si Ma Cai lại sáp nhập vào huyện Bắc Hà, xã Sín Chéng thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Hoàng Liên Sơn.

Năm 1991, tỉnh Hoàng Liên Sơn chia tách thành 2 tỉnh là Yên Bái và Lào Cai, xã Sín Chéng thuộc huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai.

Năm 2000, xã Sín Chéng thuộc huyện Si Ma Cai mới tái lập.

Ngày 28/6/1909 thực dân Pháp đặt ra châu Than Uyên thuộc tỉnh Lai Châu. Ngày 20/2/1920 châu Than Uyên lại sáp nhập vào tỉnh Yên Bái.

Sau hoà bình lập lại năm 1955, huyện Than Uyên thuộc khu tự trị Thái-Mèo^[2].

Cuối năm 1962, thành lập tỉnh Nghĩa Lộ, Than Uyên là huyện thuộc tỉnh Nghĩa Lộ, gồm 16 xã: Hố Mít, Hua Nà, Khoen On, Mường Cang, Mường Khoa, Mường Kim, Mường Mít, Mường Than, Nậm Cần, Nậm Sỏ, Pắc Ta, Pha Mu, Ta Gia, Tà Hừa, Tà Mít, Thân Thuộc.

Ngày 8 tháng 3 năm 1967, thành lập thị trấn nông trường Than Uyên trực thuộc huyện Than Uyên.^[3]

Ngày 3 tháng 1 năm 1976, Than Uyên là một huyện của tỉnh Hoàng Liên Sơn (sau khi sáp nhập 3 tỉnh Lào Cai – Yên Bái – Nghĩa Lộ thành Hoàng Liên Sơn). Từ tháng 10/1991 huyện thuộc tỉnh Lào Cai.

Ngày 25 tháng 2 năm 1978, hợp nhất 2 xã Hua Nà và Mường Cang thành xã Nà Cang.^[4]

Ngày 15 tháng 11 năm 1991, thành lập thị trấn Than Uyên, thị trấn huyện lỵ huyện Than Uyên gồm phần đất của các xã Nà Cang và Mường Than.

Cuối năm 2002, huyện Than Uyên có thị trấn Than Uyên, thị trấn nông trường Than Uyên và 15 xã: Hố Mít, Khoen On, Mường Khoa, Mường Kim, Mường Mít, Mường Than, Nà Cang, Nậm Cần, Nậm Sỏ, Pắc Ta, Pha Mu, Ta Gia, Tà Hừa, Tà Mít, Thân Thuộc.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết trong đó chia tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên đồng thời chuyển huyện Than Uyên của tỉnh Lào Cai về tỉnh Lai Châu mới.^[5]

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, thành lập các xã Tà Mung, Phúc Than, Phúc Khoa thuộc huyện Than Uyên. Huyện Than Uyên thời điểm này có 169.550 ha diện tích tự nhiên và 87.249 người.^[6]

Ngày 8 tháng 4 năm 2008, thành lập các xã Trung Đồng, Hua Nà, Mường Cang và thị trấn Tân Uyên thuộc huyện Than Uyên. Huyện Than Uyên lúc này có 170.000 ha diện tích tự nhiên và 95.559 người.^[7]

Từ đó, huyện Than Uyên có 2 thị trấn: Than Uyên (huyện lị), Tân Uyên và 20 xã: Pha Mu, Mường Mít, Phúc Than, Mường Than, Mường Cang, Hua Nà, Tà Hừa, Ta Gia, Tà Mung, Mường Kim, Khoen On, Mường Khoa, Phúc Khoa, Nậm Sỏ, Nậm Cần, Thân Thuộc, Trung Đồng, Hố Mít, Pắc Ta, Tà Mít.

Ngày 30 tháng 10 năm 2008, chuyển một phần diện tích và dân số của huyện Than Uyên để thành lập huyện Tân Uyên. Huyện Than Uyên còn lại là 79.680,50 ha diện tích tự nhiên và 53.338 người.^[8]

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, điều chỉnh địa giới một số xã của huyện Than Uyên. Huyện Than Uyên thời điểm này có 79.252,93 ha diện tích tự nhiên và 57.837 người.^[9]

Thực hiện Nghị định số: 97/NQ-CP ngày 14 tháng 10 năm 2011 Của Chính phủ Về việc điều chỉnh địa giới hành chính các xã để thành lập xã, thị trấn thuộc các huyện: Mường Tè, Sìn Hồ, Than Uyên, tỉnh Lai Châu. Huyện Than Uyên đã điều chỉnh địa giới xã Pha Mu, Tà Hừa, Mường Mít và Mường Cang.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Qua thời nhà Tây Sơn quản lý Bắc Hà (1786-1802), đến thời Nhà Nguyễn độc lập (1802-1883), đất Mường Tè tức châu Tuy Phụ, cùng với 6 châu lân cận kể trên, không còn thuộc phủ An Tây trấn (sau là tỉnh) Hưng Hóa của Đại Việt cũng như Đại Nam (Việt Nam) nữa, mà thuộc lãnh thổ tỉnh Vân Nam Trung Quốc.

Sau năm 1954, huyện Mường Tè có 17 xã: Bum Nưa, Bum Tở, Chung Chải, Hua Bum, Ka Lăng, Kan Hồ, Mù Cả, Mường Mô, Mường Nhé, Mường Tè, Mường Toong, Nậm Khao, Pa Ủ, Pa Vệ Sủ, Sín Thầu, Tà Tổng, Thu Lũm.

Ngày 13 tháng 2 năm 1987, chia xã Bum Tở thành hai đơn vị hành chính lấy tên là xã Bum Tở và thị trấn Mường Tè (thị trấn huyện lỵ huyện Mường Tè).

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, 4 xã: Sín Thầu, Chung Chải, Mường Nhé, Mường Toong chuyển sang trực thuộc huyện Mường Nhé^[2] (nay huyện Mường Nhé thuộc tỉnh Điện Biên).

Từ đó, huyện Mường Tè có 1 thị trấn Mường Tè và 13 xã: Bum Nưa, Bum Tở, Hua Bum, Ka Lăng, Kan Hồ, Mù Cả, Mường Mô, Mường Tè, Nậm Khao, Pa Ủ, Pa Vệ Sủ, Tà Tổng, Thu Lũm.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết trong đó chia tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên; huyện Mường Tè thuộc tỉnh Lai Châu mới.^[3]

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, xã Nậm Hàng thuộc huyện Mường Lay chuyển về huyện Mường Tè. Đến thời điểm này, huyện Mường Tè có 3678,7 km2 diện tích tự nhiên và 51.000 người, có 15 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các xã Bum Nưa, Bum Tở, Mường Mô, Mường Tè, Mù Cả, Ka Lãng, Thu Lũm, Nậm Khao, Kan Hồ, Hua Bun, Tà Tổng, Pa ủ, Pa Vệ Sủ, Nậm Hàng và thị trấn Mường Tè.^[4]

Ngày 8 tháng 4 năm 2008, chia xã Nậm Hàng thành hai xã Nậm Hàng và Nậm Manh.^[5]

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, thành lập các xã Tá Bạ, Vàng San và thị trấn Nậm Nhùn thuộc huyện Mường Tè.^[6]

Ngày 2 tháng 11 năm 2012, thành lập xã Nậm Chà thuộc huyện Mường Tè. Cùng năm này, thị trấn Nậm Nhùn và 5 xã: Hua Bum, Mường Mô, Nậm Chà, Nậm Hàng, Nậm Manh chuyển sang trực thuộc huyện Nậm Nhùn.^[7] Huyện còn lại 1 thị trấn và 13 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, thành lập thị trấn Nậm Nhùn thuộc huyện Mường Tè.

Huyện Nậm Nhùn được thành lập vào ngày 2 tháng 11 năm 2012 theo nghị định số 71/NQ-CP của Chính phủ Việt Nam trên cơ sở tách 5 xã: Hua Bum, Mường Mô, Nậm Chà, Nậm Hàng, Nậm Manh và thị trấn Nậm Nhùn của huyện Mường Tè và 5 xã: Lê Lợi, Nậm Ban, Nậm Pì, Pú Đao, Trung Chải của huyện Sìn Hồ. Huyện lỵ của huyện đặt tại thị trấn Nậm Nhùn.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Đầu thế kỷ 19, châu Chiêu Tấn phủ An Tây trấn Hưng Hóa gồm 10 động, trại, và thôn đó là: động Thanh Quý (青癸), động Minh Lang (明琅), động Phong Thu (豐收), động Bình Lư (平盧), động Hồng Lương (洪良), động Dương Đạt (陽達), động Than Nguyên (滩源), thôn Ngọ Phúc (午復), thôn Ly Bô (離逋), trại Làng Nam (廊南) thuộc động Phong Thu^[3].

Thời Pháp thuộc, người Pháp chia nhỏ tỉnh Hưng Hóa nhà Nguyễn ra thành nhiều tỉnh nhỏ, thì Phong Thổ được chia vào trong địa bàn tỉnh Lào Cai. Đầu thế kỷ 20 (khoảng 1920-1930), vùng đất này là trung tâm hành chính Phong Thổ thuộc châu Thủy Vĩ tỉnh Lào Kai xứ Bắc Kỳ, Liên bang Đông Dương thuộc Pháp. Lúc này, Phong Thổ gồm các đơn vị hành chính trực thuộc: Ban Mang, Kéou Fan Pan, Tioung Tiay, Pan Lin, Ban Nam Coum, Na Cung, La Nhi Thang, Nam So, Phong Thổ (tức thị trấn Phong thổ cũ), Si Lu Lao, Ta Lêng, Tam Dương (tức xã Tam Đường cũ), Yao San^[4].

Ngày 13 tháng 5 năm 1955, huyện Phong Thổ được chuyển từ tỉnh Lào Cai về Khu tự trị Thái - Mèo^[5].

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, chuyển 3 xã Khun Há, Nà Tăm và Bản Bo thuộc huyện Than Uyên của tỉnh Hoàng Liên Sơn về huyện Phong Thổ của tỉnh Lai Châu quản lý.

Đến cuối năm 2001, huyện Phong Thổ có 1 thị trấn Phong Thổ và 29 xã: Bản Bo, Bản Giang, Bản Hon, Bản Lang, Bình Lư, Dào San, Hồ Thầu, Hoang Thèn, Khổng Lào, Khun Há, Lản Nhì Thàng, Ma Li Chải, Ma Li Pho, Mồ Sì San, Mù Sang, Mường So, Nà Tăm, Nậm Loỏng, Nậm Xe, Nùng Nàng, Pa Vây Sử, Sì Lờ Lầu, Sin Súi Hồ, Sùng Phài, Tả Lèng, Tam Đường, Thèn Sin, Tung Qua Lìn, Vàng Ma Chải.

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, tách thị trấn Phong Thổ và 14 xã: Bản Bo, Bản Giang, Bản Hon, Bình Lư, Hồ Thầu, Khun Há, Lản Nhì Thàng, Nà Tăm, Nậm Loỏng, Nùng Nàng, Sùng Phài, Tam Đường, Tả Lèng, Thèn Sin để thành lập huyện Tam Đường.^[6]

Huyện Phong Thổ còn lại 15 xã: Bản Lang, Dào San, Hoang Thèn, Khổng Lào, Ma Li Chải, Ma Li Pho, Mồ Sì San, Mù Sang, Mường So, Nậm Xe, Pa Vây Sử, Sì Lở Lầu, Sin Súi Hồ, Tung Qua Lìn, Vàng Ma Chải.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết trong đó chia tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên; huyện Phong Thổ thuộc tỉnh Lai Châu mới.^[7]

Ngày 10 tháng 10 năm 2004, thành lập thị trấn Phong Thổ (mới) trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Mường So.^[8] Cùng ngày, thị trấn Phong Thổ (cũ) và 2 xã: Nậm Loỏng, Tam Đường thuộc huyện Tam Đường được tách ra để thành lập thị xã Lai Châu mới (nay là thành phố Lai Châu).

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, chuyển xã Lản Nhì Thàng thuộc huyện Tam Đường và xã Huổi Luông thuộc huyện Sìn Hồ về huyện Phong Thổ quản lý.^[9]

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Ma Li Chải vào xã Sì Lở Lầu.^[10]

Huyện Phong Thổ có 1 thị trấn và 16 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Sau năm 1954, huyện Sìn Hồ có 21 xã: Căn Co, Hồng Thu, Huổi Luông, Làng Mô, Ma Quai, Nậm Ban, Nậm Cha, Nậm Cuổi, Nậm Hăn, Nậm Mạ, Nậm Tăm, Noong Hẻo, Pa Tần, Phăng Xô Lin, Phìn Hồ, Pu Sam Cáp, Sà Dề Phìn, Tả Ngảo, Tả Phìn, Tả Xử Chồ, Tủa Sín Chải.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, thành lập thị trấn Sìn Hồ từ xã Tả Xử Chồ.^[5]

Cuối năm 2002, huyện Sìn Hồ có 1 thị trấn Sìn Hồ và 20 xã: Căn Co, Hồng Thu, Huổi Luông, Làng Mô, Ma Quai, Nậm Ban, Nậm Cha, Nậm Cuổi, Nậm Hăn, Nậm Mạ, Nậm Tăm, Noong Hẻo, Pa Tần, Phăng Xô Lin, Phìn Hồ, Pu Sam Cáp, Sà Dề Phìn, Tả Ngảo, Tả Phìn, Tủa Sín Chải.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết trong đó chia tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên; huyện Sìn Hồ thuộc tỉnh Lai Châu mới.^[6]

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, phường Lê Lợi (thuộc thị xã Lai Châu cũ) giải thể thành xã Lê Lợi và được sáp nhập vào huyện Sìn Hồ, đồng thời sáp nhập hai xã Pú Đao, Chăn Nưa (huyện Mường Lay) và bản Thành Chử của xã Xá Tổng (huyện Mường Lay) vào huyện Sìn Hồ.^[7]

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, chuyển xã Huổi Luông thuộc huyện Sìn Hồ về huyện Phong Thổ.^[8]

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, thành lập các xã Lùng Thàng, Pa Khóa.^[9]

Ngày 2 tháng 11 năm 2012, thành lập các xã Nậm Pì và Trung Chải. Cùng năm nay, 5 xã: Lê Lợi, Pú Đao, Nậm Pì, Nậm Ban, Trung Chải chuyển sang trực thuộc huyện Nậm Nhùn. Đến thời điểm này, huyện Sìn Hồ có 152.696,03 ha diện tích tự nhiên và 74.803 nhân khẩu.
Nguồn: vi.wikipedia.org

 Nơi đây có phong cảnh "sơn thủy hữu tình", núi non trùng điệp, cảnh sắc thơ mộng.
Lê Thị Hương - Nhóm 1 - Đông Bắc
https://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_Ba

Khi mới thành lập, huyện Tam Đường có 82.843,7 ha diện tích tự nhiên và 52.567 nhân khẩu.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11 chia tỉnh Lai Châu cũ thành hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên^[6], huyện Tam Đường thuộc tỉnh Lai Châu mới. Đồng thời, tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu đặt tại thị trấn Phong Thổ thuộc huyện Tam Đường.

Ngày 10 tháng 10 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định 176/2004/NĐ-CP^[7]. Theo đó:

Huyện Tam Đường còn lại 75.760,70 ha diện tích tự nhiên và 42.131 người.

Ngày 27 tháng 12 năm 2006, chia xã Bình Lư thành hai xã Bình Lư và Sơn Bình; chuyển xã Lản Nhì Thàng về huyện Phong Thổ quản lý.^[8]

Ngày 8 tháng 4 năm 2008, chia xã Hồ Thầu thành hai xã Hồ Thầu và Giang Ma.^[9]

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, chuyển xã Sùng Phài về thành phố Lai Châu quản lý.^[2]

Sau khi điều chỉnh, huyện Tam Đường còn lại 662,92 km² diện tích tự nhiên và 52.470 người, có 1 thị trấn và 12 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Huyện Tân Uyên được thành lập với nghị định số 4/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/10/2008 trên cơ sở điều chỉnh 90.326,75 ha diện tích tự nhiên và 42.221 người của huyện Than Uyên (bao gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và người của các xã: Mường Khoa, Phúc Khoa, Nậm Sỏ, Nậm Cần, Thân Thuộc, Trung Đồng, Hố Mít, Pắc Ta, Tà Mít và thị trấn Tân Uyên). Huyện lỵ của huyện đặt tại thị trấn Tân Uyên.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 7 tháng 4 năm 1965, thành lập thị trấn Tuần Giáo, thị trấn huyện lỵ huyện Tuần Giáo trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Quài Cang.

Ngày 30 tháng 3 năm 1967, chia xã Mường Ẳng thành 3 xã: Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở.^[3]

Ngày 15 tháng 12 năm 1977, chuyển 3 xã Mường Báng, Mường Đun, Xá Nhè về huyện Tủa Chùa quản lý.^[4]

Ngày 26 tháng 5 năm 1997, giải thể thị trấn nông trường Mường Ẳng, thành lập thị trấn Mường Ẳng trên cơ sở 502 ha diện tích tự nhiên và 2.900 người của xã Ẳng Nưa.^[5]

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, huyện Tuần Giáo thuộc tỉnh Điện Biên mới được thành lập.

Cuối năm 2005, huyện Tuần Giáo có 2 thị trấn: Tuần Giáo (huyện lỵ), Mường Ẳng và 19 xã: Chiềng Sinh, Mường Mùn, Mường Thín, Nà Sáy, Phình Sáng, Pú Nhung, Quài Cang, Quài Nưa, Quài Tở, Ta Ma, Tênh Phông, Tỏa Tình, Mùn Chung, Ảng Cang, Ảng Nưa, Ảng Tở, Búng Lao, Mường Đăng, Mường Lạn.

Ngày 14 tháng 11 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 135/NĐ-CP.^[6] Theo đó:

Huyện Tuần Giáo còn lại còn lại 113.629,45 ha diện tích tự nhiên và 71.423 người, bao gồm thị trấn Tuần Giáo và 13 xã: Chiềng Sinh, Mùn Chung, Mường Mùn, Mường Thín, Nà Sáy, Phình Sáng, Pú Nhung, Quài Cang, Quài Nưa, Quài Tở, Ta Ma, Tênh Phông, Tỏa Tình.

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/NQ-CP.^[7] Theo đó:

Huyện Tuần Giáo có 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Trước ngày 18 tháng 4 năm 1992, thị xã là tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu cũ.

Trước khi chia tách tỉnh, thị xã Lai Châu cũ có diện tích 8.436 ha, 10.755 nhân khẩu và có 3 đơn vị hành chính gồm 3 phường: Na Lay, Lê Lợi và Sông Đà.

Sau khi chia tách tỉnh Lai Châu cũ thành hai tỉnh Lai Châu (mới) và Điện Biên vào năm 2003, phần lớn thị xã Lai Châu cũ thuộc địa giới hành chính của tỉnh Điện Biên, riêng phường Lê Lợi thuộc địa giới hành chính của tỉnh Lai Châu mới và giải thể thành xã Lê Lợi thuộc huyện Sìn Hồ (nay xã này thuộc huyện Nậm Nhùn).

Ngày 2 tháng 3 năm 2005, chuyển xã Lay Nưa của huyện Mường Lay về thị xã Lai Châu quản lý. Đồng thời, thị xã Lai Châu đổi tên thành thị xã Mường Lay (do trùng tên với thị xã Lai Châu thuộc tỉnh Lai Châu, nay là thành phố Lai Châu), huyện Mường Lay đổi tên thành huyện Mường Chà như ngày nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 5 tháng 7 năm 1975, sáp nhập xã Khẩu Hú và một phần xã Phình Giàng thành xã Keo Lôm.^[2]

Ngày 13 tháng 2 năm 1987, tách 200 ha diện tích tự nhiên của xã Thanh Minh để sáp nhập vào thị trấn Điện Biên; tách 165 ha diện tích tự nhiên của thị trấn Điện Biên để sáp nhập vào xã Thanh Xương.

Ngày 16 tháng 4 năm 1988, chia xã Thanh Chăn thành hai xã lấy tên là xã Thanh Chăn và xã Thanh Hưng; tách bản Na Khếnh của xã Thanh Luông để sáp nhập vào xã Thanh Hưng.

Đến cuối năm 1991, huyện Điện Biên có thị trấn Điện Biên (huyện lỵ), thị trấn Nông trường Điện Biên và 30 xã: Chiềng Sơ, Háng Lìa, Keo Lôm, Luân Giói, Mường Luân, Mường Mươn, Mường Nhà, Mường Nói, Mường Phăng, Mường Pồn, Na Son, Nà Tấu, Na Ủ, Noong Hẹt, Noong Luống, Núa Ngam, Pa Thom, Phì Nhừ, Phình Giang, Pù Nhi, Sam Mứn, Thanh An, Thanh Chăn, Thanh Hưng, Thanh Luông, Thanh Minh, Thanh Nưa, Thanh Xương, Thanh Yên, Xa Dung.

Ngày 18 tháng 4 năm 1992, tách thị trấn Điện Biên và xã Thanh Minh để thành lập thị xã Điện Biên Phủ, thị xã tỉnh lỵ tỉnh Lai Châu cũ, huyện lỵ chuyển về thị trấn Nông trường Điện Biên.

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, tách 10 xã: Xa Dung, Pù Nhi, Na Son, Chiềng Sơ, Mường Luân, Keo Lôm, Phình Giang, Háng Lìa, Luân Giói, Phì Nhừ để thành lập huyện Điện Biên Đông.

Huyện Điện Biên còn lại thị trấn Nông trường Điện Biên (huyện lỵ) và 19 xã: Mường Mươn, Mường Nhà, Mường Nói, Mường Phăng, Mường Pồn, Nà Tấu, Na Ủ, Noong Hẹt, Noong Luống, Núa Ngam, Pa Thom, Sam Mứn, Thanh An, Thanh Chăn, Thanh Hưng, Thanh Luông, Thanh Nưa, Thanh Xương, Thanh Yên.

Ngày 28 tháng 4 năm 1997, chuyển xã Mường Mươn về huyện Mường Lay (nay là huyện Mường Chà) quản lý.^[3]

Ngày 26 tháng 5 năm 1997, sáp nhập 64,5 ha diện tích tự nhiên và 1.622 người của xã Thanh Luông vào thị xã Điện Biên Phủ, giải thể thị trấn Nông trường Điện Biên.^[4]

Ngày 22 tháng 12 năm 1997, thành lập thị trấn Mường Thanh, thị trấn huyện lỵ huyện Điện Biên trên cơ sở 356,25 ha diện tích tự nhiên và 5.276 người của xã Thanh Xương.^[5]

Ngày 26 tháng 9 năm 2003, sáp nhập toàn bộ 356,25 ha diện tích tự nhiên và 8.520 nhân khẩu của thị trấn Mường Thanh, điều chỉnh 281 ha diện tích tự nhiên và 3.147 nhân khẩu của xã Thanh Luông, 251 ha diện tích tự nhiên và 2.627 nhân khẩu của xã Thanh Nưa về thành phố Điện Biên Phủ quản lý.

Ngày 26 tháng 12 năm 2003, sau khi tách tỉnh Lai Châu thành 2 tỉnh: Lai Châu và Điện Biên, huyện Điện Biên thuộc tỉnh Điện Biên.

Ngày 6 tháng 6 năm 2005, thành lập xã Nà Nhạn trên cơ sở 7.681 ha diện tích tự nhiên và 3.797 nhân khẩu của xã Nà Tấu.

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, thành lập xã Hua Thanh trên cơ sở điều chỉnh 7.217,93 ha diện tích tự nhiên và 3.358 nhân khẩu của xã Thanh Nưa; thành lập xã Pom Lót trên cơ sở điều chỉnh 4.228,5 ha diện tích tự nhiên và 5.158 nhân khẩu của xã Sam Mứn; thành lập xã Hẹ Muông trên cơ sở điều chỉnh 7.396,87 ha diện tích tự nhiên và 2.596 nhân khẩu của xã Núa Ngam; thành lập xã Na Tông trên cơ sở điều chỉnh 14.274,31 ha diện tích tự nhiên và 4.184 nhân khẩu của xã Mường Nhà; thành lập xã Phu Luông trên cơ sở điều chỉnh 14.482,57 ha diện tích tự nhiên và 1.905 nhân khẩu của xã Mường Lói; thành lập xã Pá Khoang trên cơ sở điều chỉnh 5.702,27 ha diện tích tự nhiên và 3.960 nhân khẩu của xã Mường Phăng.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, sáp nhập 4 xã: Mường Phăng, Nà Nhạn, Nà Tấu, Pá Khoang cùng một phần diện tích và dân số của 2 xã: Thanh Luông, Thanh Hưng vào thành phố Điện Biên Phủ.

Huyện Điện Biên còn lại 21 xã như ngày nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, huyện Điện Biên Đông được thành lập trên cơ sở tách 10 xã: Chiềng Sơ, Háng Lìa, Keo Lôm, Luân Giói, Mường Luân, Na Son, Phì Nhừ, Phình Giang, Pù Nhi, Xa Dung của huyện Điện Biên.

Ngày 6 tháng 6 năm 2005, thành lập 3 xã: Nong U, Pú Hồng, Tìa Dình và thị trấn Điện Biên Đông (huyện lỵ).

Huyện Điện Biên Đông có 1 thị trấn và 13 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Huyện Mường Ảng được thành lập vào ngày 14 tháng 11 năm 2006 theo Nghị định 135/NĐ-CP^[1] trên cơ sở điều chỉnh thị trấn Mường Ảng và 9 xã: Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở, Búng Lao, Mường Đăng, Mường Lạn, Nặm Lịch, Ngối Cáy, Xuân Lao của huyện Tuần Giáo.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Năm 1463, trấn Hưng Hóa được thành lập gồm 3 phủ: Gia Hưng, Quy Hóa, An Tây. Phủ An Tây có 10 châu, Mường Chà lúc đó thuộc châu Lai của phủ An Tây.^[6]

Năm 1841, nhà Nguyễn lấy đất các châu Ninh Biên, Tuần Giáo và châu Lai để thành lập phủ Điện Biên. châu Lai (bao gồm Mường Chà) thuộc phủ Điện Biên.^[6]

Năm 1890, Châu Lai bị Pháp chiếm đóng.

Năm 1909, Toàn quyền Đông Dương là Antony Klobukowski ra nghị định tách các châu Quỳnh Nhai, Điện Biên, Tuần Giáo, châu Lai và Luân Châu để thành lập tỉnh Lai Châu (cũ).

Ngày 25 tháng 1 năm 1954, Ban cán sự Đảng tỉnh Lai Châu (cũ) quyết định tách Ban cán sự Đảng liên huyện Tuần – Lai thành Ban cán sự Đảng huyện Tuần Giáo và Ban chi ủy huyện Mường Lay. Từ đây huyện châu Lai được đổi tên là huyện Mường Lay.^[8]

Sau năm 1954, huyện Mường Lay có thị trấn Lai Châu và 14 xã: Chà Cang, Chà Nưa, Chà Tở, Chăn Nưa, Huổi Lèng, Hừa Ngài, Lay Cang, Lay Nưa, Lay Tở, Mường Tùng, Nậm Hàng, Pa Ham, Pú Đao, Xá Tổng.

Ngày 8 tháng 10 năm 1971, tách thị trấn Lai Châu và 2 xã Lay Cang, Lay Tở để thành lập thị xã Lai Châu (cũ).^[6]

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, thành lập thị trấn Mường Lay (cũ).^[9]

Ngày 28 tháng 4 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 40-CP.^[10] Theo đó:

Ngày 26 tháng 5 năm 1997, thành lập xã Si Pa Phìn trên cơ sở 27.098 ha diện tích tự nhiên và 4.789 người của xã Chà Nưa.^[11]

Ngày 18 tháng 8 năm 2000, thành lập xã Nà Hỳ trên cơ sở 4.428,4 ha diện tích tự nhiên và 10.441 nhân khẩu của xã Chà Cang.

Ngày 14 tháng 1 năm 2002, chuyển 2 xã Chà Cang và Nà Hỳ sang huyện Mường Nhé.^[6]

Từ đó, huyện Mường Lay có thị trấn Mường Lay và 12 xã: Chà Nưa, Chà Tở, Chăn Nưa, Huổi Lèng, Hừa Ngài, Lay Nưa, Mường Mươn, Mường Tùng, Nậm Hàng, Pa Ham, Pú Đao, Xá Tổng.


Ngày 26 tháng 11 năm 2003, tỉnh Lai Châu được tách thành 2 tỉnh là Lai Châu và Điện Biên, phần lớn huyện Mường Lay thuộc tỉnh Điện Biên.^[12] Riêng các xã Pú Đao, Chăn Nưa, Nậm Hàng và bản Thành Chử của xã Xá Tổng thuộc tỉnh Lai Châu mới.

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, tách 2 xã Pú Đao, Chăn Nưa và bản Thành Chử của xã Xá Tổng được sáp nhập vào huyện Sìn Hồ (trong đó bản Thành Chử sáp nhập vào xã Tủa Sín Chải), xã Nậm Hàng được sáp nhập vào huyện Mường Tè (nay là các xã, thị trấn phía nam thuộc các huyện Sìn Hồ, Nậm Nhùn).

Ngày 2 tháng 3 năm 2005, xã Lay Nưa được chuyển về thị xã Lai Châu cũ quản lý và thị xã Lai Châu cũ được đổi tên thành thị xã Mường Lay; huyện Mường Lay được đổi tên thành huyện Mường Chà và thị trấn Mường Lay được đổi tên thành thị trấn Mường Chà^[13].

Ngày 14 tháng 11 năm 2006, thành lập 5 xã Na Sang, Sa Lông, Ma Thì Hồ, Phìn Hồ và Nậm Khăn.^[14]

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, thành lập 2 xã Huổi Mí và Nậm Nèn. Đồng thời tách 5 xã Chà Tở, Nậm Khăn, Chà Nưa, Si Pa Phìn, Phìn Hồ ra để thành lập huyện Nậm Pồ.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 26 tháng 12 năm 2003, Quốc hội ra Nghị quyết trong đó chia tỉnh Lai Châu thành tỉnh Lai Châu (mới) và tỉnh Điện Biên; huyện Mường Nhé thuộc tỉnh Điện Biên.^[5]

Ngày 21 tháng 3 năm 2006, thành lập 5 xã: Nà Khoa, Nà Bủng, Pa Tần, Quảng Lâm, Nậm Kè.^[6]

Ngày 16 tháng 9 năm 2009, thành lập 5 xã: Nậm Vì, Na Cô Sa, Pá Mỳ, Sen Thượng, Leng Su Sìn.^[7]

Ngày 25 tháng 8 năm 2012, thành lập 5 xã: Nậm Tin, Nậm Nhừ, Nậm Chua, Vàng Đán, Huổi Lếch. Cùng năm này, 10 xã: Pa Tần, Chà Cang, Nà Khoa, Nà Bủng, Nà Hỳ, Na Cô Sa, Nậm Tin, Nậm Nhừ, Nậm Chua, Vàng Đán cắt sang huyện Nậm Pồ.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Châu Tủa Chùa của Khu tự trị Thái - Mèo được thành lập ngày 18 tháng 10 năm 1955 do tách từ châu Mường Lay và gồm 8 xã: Tà Phình (tức Tả Phìn), Lao Sà Phình (Lao Xả Phình), Sìn Phình (Sính Phình), Sin Chai (Sín Chải), Ta Sin Thang (Tả Sìn Thàng), Trung Thu, Quyết Tiến, Cộng Hòa. Khi thành lập, huyện Tủa Chùa có 8 xã: Huổi Só, Lao Xả Phình, Sín Chải, Sính Phình, Tả Phìn, Tả Sìn Thàng, Trung Thu, Tủa Thàng.

Ngày 15 tháng 12 năm 1977, 3 xã: Mường Báng, Mường Đun, Xá Nhè được chuyển từ huyện Tuần Giáo về huyện Tủa Chùa quản lý. Đồng thời, sáp nhập xóm Phảng Củ và xóm Háng Chưa của xã Xá Nhè vào xã Phình Sáng, huyện Tuần Giáo.^[4]

Ngày 2 tháng 1 năm 1989, chia xã Mường Báng thành 2 đơn vị hành chính lấy tên là xã Mường Báng và thị trấn Tủa Chùa.

Ngày 26 tháng 12 năm 2003, tỉnh Lai Châu được tách thành tỉnh Lai Châu mới và Điện Biên, huyện Tủa Chùa thuộc tỉnh Điện Biên.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, mở rộng thị trấn Tủa Chùa trên cơ sở sáp nhập một phần diện tích và dân số của xã Mường Báng.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Sau năm 1975, huyện Yên Châu có 13 xã: Chiềng Đông, Chiềng Hặc, Chiềng Khoi, Chiềng On, Chiềng Pằn, Chiềng Sại, Chiềng Sàng, Chiềng Sinh, Mường Lựm, Phiêng Khoài, Sặp Vạt, Tạ Khoa, Viêng Lán.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Chiềng Sinh thành xã Phiêng Côn.^[3]

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, chia xã Tạ Khoa thành hai xã lấy tên là xã Mường Khoa và xã Tạ Khoa.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập các xã Tú Nang, Lóng Phiêng và Chiềng Tương của huyện Mộc Châu vào huyện Yên Châu; sáp nhập các xã Tạ Khoa, Mường Khoa, Chiềng Sại và Phiêng Côn của huyện Yên Châu vào huyện Bắc Yên.

Ngày 29 tháng 2 năm 1988, tách hợp tác xã 1-5, hợp tác xã 2-9, hợp tác xã Yên Phong và khu dân cư trên địa bàn xã Viêng Lán để thành lập thị trấn Yên Châu, thị trấn huyện lỵ huyện Yên Châu.

Ngày 16 tháng 5 năm 1998, thành lập xã Yên Sơn trên cơ sở 4.596,2 ha diện tích tự nhiên và 3.038 nhân khẩu của xã Chiềng On.

Huyện Yên Châu có 1 thị trấn và 14 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, sau khi giải tán Khu tự trị Tây Bắc, huyện Bắc Yên lại chuyển về tỉnh Sơn La quản lý.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, chia xã Phiêng Ban thành hai xã lấy tên là xã Hồng Ngài và xã Phiêng Ban.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập các xã Tạ Khoa, Chiềng Sại, Mường Khoa và Phiêng Côn của huyện Yên Châu vào huyện Bắc Yên.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, thành lập thị trấn Bắc Yên - thị trấn huyện lỵ huyện Bắc Yên - trên cơ sở 892 ha diện tích tự nhiên và 4.240 nhân khẩu của xã Phiêng Ban.

Ngày 17 tháng 4 năm 2008, thành lập xã Háng Đồng trên cơ sở điều chỉnh 13.108 ha diện tích tự nhiên và 2.017 nhân khẩu của xã Tà Xùa; thành lập xã Hua Nhàn trên cơ sở điều chỉnh 3.536 ha diện tích tự nhiên và 1.798 nhân khẩu của xã Tạ Khoa; 2.321 ha diện tích tự nhiên và 1.259 nhân khẩu của xã Mường Khoa.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Ngày 13 tháng 4 năm 1977, thành lập thị trấn Hát Lót, thị trấn huyện lỵ huyện Mai Sơn trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Hát Lót.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Chiềng Xôm thành xã Tà Hộc.^[1]

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập xã Mường Sai vào huyện Sông Mã; sáp nhập các xã Chiềng Sung và xã Mường Bằng của huyện Mường La vào huyện Mai Sơn.

Ngày 26 tháng 2 năm 1980, chuyển xã Chiềng Sung thành thị trấn nông trường Chiềng Sung.

Ngày 16 tháng 5 năm 1998, xã Phiêng Cằm được thành lập trên cơ sở 13.825,1 ha diện tích tự nhiên và 3.786 nhân khẩu của xã Chiềng Nơi; xã Nà Ớt được thành lập trên cơ sở 10.650 ha diện tích tự nhiên và 2.534 nhân khẩu của xã Phiêng Pằn.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, giải thể thị trấn nông trường Tô Hiệu, sáp nhập vào các xã Hát Lót, Chiềng Mung, Mường Bon, Cò Nòi và thị trấn Hát Lót; thành lập lại xã Chiềng Sung trên cơ sở giải thể thị trấn nông trường Chiềng Sung.

Ngày 17 tháng 4 năm 2008, xã Nà Bó được thành lập trên cơ sở điều chỉnh 2.812,68 ha diện tích tự nhiên và 3.815 nhân khẩu của xã Hát Lót; 3.569,45 ha diện tích tự nhiên và 2.508 nhân khẩu của xã Tà Hộc.

Ngày 16 tháng 11 năm 2018, thị trấn Hát Lót được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại IV.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Đến đầu thế kỷ XV đã chính thức thuộc lãnh thổ Đại Việt (thuộc châu Mộc, phủ Gia Hưng, trấn Hưng Hóa) vào triều nhà Hậu Lê, do Xa Khả Xâm (hay Xa Khả Tham) nhậm chức quan Đại Tư mã thời vua Lê Thái Tổ cai quản.

Theo Kiến văn tiểu lục của Lê Quý Đôn, cuối thế kỷ XVIII, Xa Văn Phấn làm phụ đạo châu Mộc. Năm 1776, Xa Văn Phấn mất, con cháu họ hàng họ Xa tranh nhau quyền thế tập, quan hiệp đốc Hưng Hóa nhà Lê - Trịnh là Lý Trần Thản chia tách châu Mộc thành 3 châu nhỏ là: châu Mộc gồm động Chinh Trình, Đàn Tổng, Hạ Tổng cho Xa Văn Mang cai quản, châu Đà Bắc, phủ Gia Hưng là đất động Trình Sàng cho Xa Văn Khoa cai quản, còn đất động Hàm Hàng làm châu Mã Nam, phủ Gia Hưng cho Xa Văn Ôn cai quản.^[2]. Đầu thế kỷ XIX, Mộc Châu thuộc phủ Gia Hưng trấn Hưng Hóa, và gồm 5 động là: Xuân Nha, Cẩm Nang, Hương Kiền, Mộc Thượng, Mộc Hạ.^[3]

Theo Đại Việt địa dư toàn biên của Nguyễn Văn Siêu, thì châu Mộc xưa vốn là 23 động, là đất cũ họ Xa. Đến Xa Khả Xâm có công giúp Lê Thái Tổ đánh nhà Minh, năm 1428 được phong chức Tư đồ tước quận công, cho con cháu nối đời làm quan Việt Nam. Sau con cháu đánh nhau. Năm Cảnh Hưng 36 (1776) nhà Lê trung hưng chia phần đất phía bắc sông Bờ (sông Đà) làm châu Đà Bắc cho chi thứ họ Xa cai trị. Từ sông Mã trở về phía nam làm châu Mã Nam cũng cho chi thứ khác của họ Xa cai quản. Còn phần còn lại vẫn gọi là châu Mộc, thời nhà Nguyễn gồm 2 tổng 6 xã là đất các độngː Xuân Nha (nay thuộc huyện Vân Hồ), Hương Đàm, Trúc Mục, Mộc Thượng, Mộc Hạ còn lại thuộc châu Mộc. Đến những năm 1780 cuối nhà Lê trung hưng, một thổ tù lang đạo ở Mộc Châu nổi dậy, thuê mán Trình Cố (Xiengkhor) giết phụ đạo 2 châu Đà Bắc, Mã Nam chiếm đất và cho châu Mã Nam thuộc về Trình Cố. Đến thời nhà Tây Sơn châu Đà Bắc tố cáo ra, nhà Tây Sơn lại cho họ Xa thế tập làm phụ đạo châu Mộc. Nhưng Mã Nam thì mất về Trình Cố. Đến thời nhà Nguyễn độc lập, khoảng các năm 1828, Trình Cố cùng đất Mã Nam cũ lại thuộc về nhà Nguyễn (Đại Nam) và nằm trong phủ Trấn Man tỉnh Thanh Hóa nhà Nguyễn^[4]. Đến năm 1893, sau khi thành lập Liên bang Đông Dương thuộc Pháp, vùng đất châu Mã Nam xưa, nay là huyện Sop Bao, cùng với huyện Trình Cố phủ Trấn Man tỉnh Thanh Hóa, được người Pháp cắt sang lãnh thổ Lào thuộc Pháp. Thời Pháp thuộc, đầu thế kỷ XX, Châu Mộc thuộc tỉnh Sơn La có 6 làng xã là: Xuân Nha, Tu Nang, Hương Càn, Mộc Thượng, Mộc Hạ, Quy Hướng.^[5]

Ngày 26 tháng 10 năm 1961, thành lập thị trấn Mộc Châu.

Ngày 15 tháng 11 năm 1968, thành lập thị trấn nông trường Mộc Châu.

Ngày 13 tháng 4 năm 1977, thành lập thị trấn nông trường Chiềng Ve.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Kiến Thiết thành xã Lóng Luông, đổi tên xã Cộng Hòa thành xã Suối Bàng, đổi tên xã Chiềng Sại thành xã Nà Mường, đổi tên xã Chiềng Chung thành xã Hua Păng.^[6]

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập các xã Tú Nang, Lóng Phiêng và Chiềng Tương vào huyện Yên Châu.

Ngày 26 tháng 2 năm 1980, sáp nhập xã Chờ Lồng vào thị trấn nông trường Mộc Châu.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, chia xã Lóng Luông thành hai xã lấy tên là xã Lóng Luông và xã Vân Hồ.

Ngày 16 tháng 5 năm 1998, thành lập xã Đông Sang trên cơ sở 4.289 ha diện tích tự nhiên và 3.530 nhân khẩu của xã Mường Sang; thành lập xã Tà Lại trên cơ sở 2.730 ha diện tích tự nhiên và 2.798 nhân khẩu của xã Nà Mường; thành lập xã Liên Hòa trên cơ sở 3.372 ha diện tích tự nhiên và 2.713 nhân khẩu của xã Song Khủa.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, sáp nhập thị trấn nông trường Chiềng Ve vào xã Lóng Sập; thành lập xã Chiềng Sơn trên cơ sở 9.788 ha diện tích tự nhiên và 7.932 nhân khẩu của xã Lóng Sập.

Ngày 6 tháng 1 năm 2007, thành lập xã Chiềng Xuân trên cơ sở điều chỉnh 8.695,5 ha diện tích tự nhiên và 2.367 nhân khẩu của xã Xuân Nha; thành lập xã Tân Xuân trên cơ sở điều chỉnh 15.819,3 ha diện tích tự nhiên và 3.417 nhân khẩu của xã Xuân Nha.

Theo thống kê năm 2009, toàn huyện có dân số 152.172 người^[7], với diện tích 2025,1 km², mật độ 69 người/km², phía bắc giáp huyện Phù Yên bởi dòng sông Đà, phía tây bắc giáp 2 huyện Bắc Yên và Yên Châu, phía tây giáp nước CHDCND Lào, phía nam giáp tỉnh Thanh Hóa, phía đông nam giáp tỉnh Hòa Bình.

Cuối năm 2012, huyện Mộc Châu có Thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường Mộc Châu và 27 xã: Chiềng Hắc, Chiềng Khoa, Chiềng Khừa, Chiềng Sơn, Chiềng Xuân, Chiềng Yên, Đông Sang, Hua Păng, Liên Hòa, Lóng Luông, Lóng Sập, Mường Men, Mường Sang, Mường Tè, Nà Mường, Phiêng Luông, Quang Minh, Quy Hướng, Song Khủa, Suối Bàng, Tà Lại, Tân Hợp, Tân Lập, Tân Xuân, Tô Múa, Vân Hồ, Xuân Nha.

Năm 2013, một phần diện tích và dân số huyện Mộc Châu được tách ra để thành lập huyện Vân Hồ, gồm 14 xã: Chiềng Khoa, Chiềng Xuân, Chiềng Yên, Liên Hòa, Lóng Luông, Mường Men, Mường Tè, Quang Minh, Song Khủa, Suối Bàng, Tân Xuân, Tô Múa, Vân Hồ và Xuân Nha. Huyện Mộc Châu còn lại 2 thị trấn: Thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường Mộc Châu và 13 xã: Chiềng Hắc, Chiềng Khừa, Chiềng Sơn, Đông Sang, Hua Păng, Lóng Sập, Mường Sang, Nà Mường, Phiêng Luông, Quy Hướng, Tân Hợp, Tân Lập và Tà Lại.

Ngày 22 tháng 5 năm 2019, Bộ Xây dựng quyết định công nhận đô thị Mộc Châu (gồm thị trấn Mộc Châu và thị trấn Nông trường Mộc Châu) là đô thị loại IV.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Sau năm 1975, khu tự trị Tây Bắc bị giải thể, huyện Phù Yên chuyển từ tỉnh Nghĩa Lộ về tỉnh Sơn La quản lý, gồm thị trấn Vạn Yên và 25 xã: Bắc Phong, Đá Đỏ, Gia Phù, Huy Bắc, Huy Hạ, Huy Tân, Huy Thượng, Huy Tường, Kim Bon, Mường Bang, Mường Cơi, Mường Do, Mường Lang, Mường Thải, Nam Phong, Quang Huy, Quang Minh, Suối Bau, Suối Tọ, Tân Phong, Tường Hạ, Tường Phong, Tường Phù, Tường Thượng, Tường Tiến.

Ngày 13 tháng 4 năm 1977, thành lập thị trấn Phù Yên, thị trấn huyện lị huyện Phù Yên và giải thể thị trấn Vạn Yên.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Quang Minh thành xã Sập Xa.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, chia xã Mường Lang thành hai xã lấy tên là xã Tân Lang và xã Mường Lang.

Huyện Phù Yên có 1 thị trấn và 26 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Từ năm 1948 tới năm 1953, Quỳnh Nhai thuộc Liên khu Việt Bắc.

Từ năm 1953 tới năm 1955, Quỳnh Nhai thuộc khu Tây Bắc.

Từ năm 1955 tới năm 1962, Quỳnh Nhai thuộc khu tự trị Thái Mèo.

Từ năm 1962 tới năm 1975, Quỳnh Nhai thuộc khu tự trị Tây Bắc (đổi tên từ khu tự trị Thái Mèo).

Sau khi khu tự trị Tây Bắc giải thể, Quỳnh Nhai là huyện thuộc tỉnh Sơn La, gồm 6 xã: Cà Nàng, Chiềng Ơn, Mường Chiên, Mường Giôn, Pắc Ma, Pha Khinh.

Ngày 22 tháng 2 năm 1975, chia xã Mường Giôn thành 2 xã lấy tên là xã Mường Giôn và xã Chiềng Khay.^[4]

Ngày 2 tháng 12 năm 2003, Chính phủ CHXHCN Việt Nam ban hành Nghị định số 148/2003/NĐ-CP, chuyển 25.911 ha diện tích tự nhiên và 26.659 người của các xã Mường Giàng, Chiềng Bằng, Mường Sại, Liệp Muội, Nặm Ét, Chiềng Khoang của huyện Thuận Châu về huyện Quỳnh Nhai^[2].

Quỳnh Nhai là một trong 3 huyện của tỉnh Sơn La phải di chuyển dân ra khỏi vùng hồ thủy điện Sơn La, huyện Quỳnh Nhai đã xây dựng 10 khu tái định cư với 65 bản cho các hộ tái định cư.

Năm 2009, Quỳnh Nhai chuyển huyện lỵ từ xã Mường Chiên đến xã Mường Giàng trên trục đấu nối quốc lộ 279 với tỉnh lộ 107 (Sơn La), cách huyện lỵ cũ (nay thuộc phần lòng hồ thủy điện) khoảng 30 km về phía hạ lưu sông Đà.

Ngày 21 tháng 2 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 10/NQ-CP.^[5] Theo đó:

Huyện Quỳnh Nhai có 11 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Dưới thời Pháp thuộc (trước cách mạng tháng 8/1945) chưa có huyện Sông Mã, lúc đó ba vùng đất của Sông Mã thuộc ba châu khác nhau. Vùng Sốp Cộp là một tổng thuộc Mường Thanh (Điện Biên), vùng Mường Lầm thuộc Mường Muổi (Thuận Châu), vùng Mường Hung thuộc Mường Mụa (Mai Sơn).

Ngày 7 tháng 3 năm 1953, Khu ủy Tây Bắc quyết định tách ba vùng: Sốp Cộp (thuộc Điện Biên), Mường Lầm (thuộc Thuận Châu), Mường Hung (thuộc Mai Sơn) gộp lại thành lập châu mới là châu Sông Mã, thuộc tỉnh Sơn La. Từ 1953 đến giữa năm 1962 gọi là châu Sông Mã; từ giữa năm 1962 đến nay gọi là huyện Sông Mã.

Khi thành lập, huyện Sông Mã có 24 xã: Chiềng Ban, Chiềng Cang, Chiềng Đen, Chiềng En, Chiềng Khoong, Chiềng Khương, Chiềng Phung, Chiềng Sơ, Dồm Cang, Đứa Mòn, Huổi Một, Mường Cai, Mường Hung, Mường Lầm, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Và, Nà Nghịu, Nậm Mằn, Pắc Ma, Pú Bẩu, Púng Bánh, Sốp Cộp, Yên Hưng.

Tháng 3 năm 1953, châu Sông Mã chuyển trung tâm từ bản Lấu Ngày (xã Mường Lầm) về khu cánh kiến (nay thuộc xã Nà Nghịu) và đến đầu năm 1976 châu Sông Mã chuyển trung tâm từ khu cánh kiến về địa điểm mới (Thị trấn hiện nay).

Thực hiện Quyết định số 173-CP ngày 26 tháng 10 năm 1961 của Hội đồng Chính phủ, theo đó:

Theo Quyết định số 13-BT ngày 13 tháng 4 năm 1977 của Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, thành lập thị trấn Sông Mã thuộc huyện Sông Mã.

Thực hiện Quyết định số 130-BT ngày 25 tháng 7 năm 1978 của Bộ trưởng Phủ Thủ tướng, xã Chiềng Ban được đổi tên thành xã Nậm Lạnh, xã Chiềng Đen đổi tên thành xã Nậm Ty, xã Pắc Ma đổi tên thành xã Bó Sinh.^[3]

Thực hiện Quyết định số 18-CP ngày 16 tháng 1 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ, cắt một số bản thuộc các xã Sốp Cộp, Chiềng Khoong, Mường Và, Mường Lạn thuộc huyện Sông Mã để thành lập một xã mới lấy tên là xã Mường Cai.

Thực hiện Quyết định số 105-CP ngày 13 tháng 3 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ, chuyển xã Mường Sai của huyện Mai Sơn cho huyện Sông Mã.

Thực hiện Quyết định số 04/HĐBT ngày 11 tháng 1 năm 1986 của Hội đồng Bộ trưởng, chia xã Púng Bánh thành hai xã: Púng Bánh và Sam Kha.

Cuối năm 2002, huyện Sông Mã có 27 đơn vị hành chính gồm thị trấn Sông Mã và 26 xã: Bó Sinh, Chiềng Cang, Chiềng En, Chiềng Khoong, Chiềng Khương, Chiềng Phung, Chiềng Sơ, Dồm Cang, Đứa Mòn, Huổi Một, Mường Cai, Mường Hung, Mường Lầm, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Sai, Mường Và, Nà Nghịu, Nậm Lạnh, Nậm Mằn, Nậm Ty, Pú Bẩu, Púng Bánh, Sam Kha, Sốp Cộp, Yên Hưng. Tổng diện tích khi ấy của toàn huyện là 3.110,1 km².

Thực hiện Nghị định số 148/2003/NĐ-CP ngày 02 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ, tách 8 xã phía nam huyện Sông Mã được tách ra (Sốp Cộp, Mường Lạn, Dồm Cang, Sam Kha, Mường Và, Mường Lèo, Púng Bánh, Nậm Lạnh) để thành lập huyện Sốp Cộp.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Dưới thời Pháp thuộc, có một thời gian Thuận Châu bị đặt dưới chế độ quân quản. Năm 1895, Thuận Châu thuộc tỉnh Vạn Bú (được tách từ tỉnh Hưng Hoá); năm 1904 tỉnh Vạn Bú đổi thành tỉnh Sơn La. Sau chiến dịch Tây Bắc 1952, Thuận Châu trực thuộc tỉnh Lai Châu. Đến tháng 2 năm 1954, Thuận Châu trực thuộc tỉnh Sơn La.

Đến năm 1955 thành lập khu Tự trị Thái - Mèo, bỏ cấp tỉnh, Thuận Châu trực thuộc khu Tự trị.

Ngày 27 tháng 12 năm 1962, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa II đã ra Nghị quyết đổi tên khu Tự trị Thái - Mèo thành khu tự trị Tây Bắc, lập lại 2 tỉnh Sơn La, Lai Châu và thành lập tỉnh Nghĩa Lộ; huyện Thuận Châu thuộc tỉnh Sơn La.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Tranh Đấu thành xã Nậm Lầu, đổi tên xã Chiềng An thành xã Phổng Lập.^[1]

Đến năm 2003, huyện Thuận Châu có thị trấn Thuận Châu và 34 xã: Bản Lầm, Bó Mười, Bon Phặng, Chiềng Bằng, Chiềng Bôm, Chiềng Khoang, Chiềng La, Chiềng Ly, Chiềng Ngàm, Chiềng Pấc, Chiềng Pha, Co Mạ, Co Tòng, É Tòng, Liệp Muội, Liệp Tè, Long Hẹ, Muổi Nọi, Mường Bám, Mường Giàng, Mường Khiêng, Mường É, Mường Sại, Nậm Ét, Nậm Lầu, Nong Lay, Pá Lông, Phổng Lái, Phổng Lăng, Phổng Lập, Púng Tra, Thôm Mòn, Tông Cọ, Tông Lạnh.

Ngày 2 tháng 12 năm 2003, chuyển 25.911 ha diện tích tự nhiên và 26.659 người, gồm toàn bộ diện tích và dân số của 6 xã: Mường Giàng, Chiềng Bằng, Mường Sại, Liệp Muội, Nặm Ét, Chiềng Khoang của huyện Thuận Châu về huyện Quỳnh Nhai quản lý.

Huyện Thuận Châu có 1 thị trấn và 28 xã như hiện nay.
Nguồn: vi.wikipedia.org

Dân số tỉnh Hà Giang theo điều tra dân số ngày 1/4/2019 là 854.679 người. Trong đó, dân số thành thị là 135.465 người (chiếm khoảng 15,8% dân số). So với các tỉnh miền núi phía Bắc khác thì dân số Hà Giang tương đối đông.

Nằm trong vùng núi Việt Bắc-Hoàng Liên Sơn của Việt Nam, tỉnh Hà Hà Giang thường đón những đợt không khí lạnh thổi từ  đồng bằng và vùng Đông Bắc tới nên hầu như quanh năm tỉnh Hà Giang duy trì tình trạng thời tiết ẩm ướt, đặc biệt vùng núi cao thường gặp nhiều kiểu thời tiết sương muối, mưa đá.
Nguồn: https://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Giang#D%C3%A2n_s%E1%BB%91
https://ngkt.mofa.gov.vn/forums/dia-phuong/thong-tin-ve-tinh-ha-giang/

Huyện lỵ trước đây của huyện Đồng Văn đặt tại thị trấn Phố Bảng, sau chuyển về khu phố cổ thuộc xã Đồng Văn, nay là thị trấn Đồng Văn. Đây cũng là một trong những trọng điểm của các cuộc tấn công từ phía Trung Quốc sang Việt Nam năm 1979 và cả trong những năm 1984 - 1986. 

Khí hậu ở Đồng Văn mang tính ôn đới và phân ra nhiều tiểu vùng khí hậu khác nhau. Một năm chia ra thành 2 mùa rõ rệt, mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10) và mùa khô (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau). Lượng mưa trung bình khá cao, khoảng 1.600 – 2.000mm/năm.

Hiện nay, huyện Đồng Văn bao gồm 17 xã và 2 thị trấn là: Thị trấn Phó Bảng, thị trấn Đồng Văn
Nguồn: http://dongvangeopark.com/huyen-dong-van-tinh-ha-giang/

Huyện Hoàng Su Phì có 24 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Vinh Quang (huyện lỵ) và 23 xã. Đây là một huyện của Hà Giang, nổi tiếng với những cánh ruộng bậc thang hùng vĩ, đẹp hiếm có.
Nguồn: https://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Su_Ph%C3%AC

Có thuyết cho rằng nguồn gốc của tên Gò Vấp là do trước đây nơi này là một ngọn đồi trồng cây vấp (cây này còn có tên khác trong tiếng Chăm là Krai, tên tiếng Việt là vấp hoặc vắp, lùn). Hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh còn hai cây vấp trong Thảo Cầm Viên.

Một vài nguồn tin khác cho rằng, khu vực đất thuộc quận Gò Vấp cao hơn so với các vùng khác. Đây được gọi là gò đất. Do khu vực này là gò đất cao, cho nên dễ bị vấp té, kết hợp lại ta có tên Gò Vấp. Tuy nhiên thì đây chỉ là giả thiết của một số người lớn tuổi và một số người khác. Hiện chưa có nguồn thông tin chính xác về tên gọi này, đây chỉ là giả thiết của một vài người dân Gò Vấp.

Thời nhà Nguyễn, Củ Chi thuộc huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, trấn Phiên An. Năm 1836, thuộc huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định. Năm 1956, Củ Chi trở thành quận của tỉnh Bình Dương, được thành lập do tách hai tổng Long Tuy Thượng và Long Tuy Hạ của quận Hóc Môn, tỉnh Gia Định. Củ Chi là tên gọi dân gian của cây mã tiền có nhiều ở vùng này vào thời đó. Cây mã tiền, một loại cây ở rừng, leo bằng móc, lá mọc đối có ba gân, hoa trắng quả tròn, hạt dẹt như khuy áo, dùng làm thuốc.

Theo như sách của Trịnh Hoài Đức trong cuốn “Gia Định Hành Thông chí” thì tháng 2, năm 1698 (Mậu Dần), chúa Nguyễn đã ra lệnh cho Thống Suất Nguyễn Hữu Cảnh đi vào kinh lý phía Nam. Sau đó quyết định thành lập lên chủ Gia Định gồm có huyện Phước Long và huyện Tân Bình. Vào thời điểm năm 1698 đó, khu vực phía Nam dân cư còn thưa thớt và đất đai vẫn còn hoang vu. Lúc bấy giờ, huyện Hóc Môn chưa có tên gọi nào cả, chỉ là một vùng đất thuộc huyện Tân Bình và thuộc Phủ Gia Định.

Từ năm 1698 cho tới năm 1731, có một số lưu dân từ miền Bắc và miền Trung do không cam chịu sự hà khắc dưới thời phân tranh Trịnh – Nguyễn nên đã tới vùng đất  này để sinh sống và lập nghiệp. Sau đó họ lập ra những thôn ấp và nông trại, lúc đầu hình thành lên 6 thôn, sau đó phát triển thành 18 thôn. Cho tới đầu thế kỷ 19, nhiều thôn của Hóc Môn vẫn còn nét hoang dã, thậm chí có cả cọp dữ nổi tiếng như “cọp vườn trầu” cùng với nhiều đầm môn nước mọc sum xuê um tùm. Từ đó dân gian lưu truyền và đặt cái tên cho vùng đất này là Hóc Môn. Tức là “Hóc hẻm có nhiều cây môn”.

Theo tư liệu cũ, vùng đất Thủ Đức 200 năm trước tương ứng với huyện Ngãi An của tỉnh Biên Hòa (Đồng Nai ngày nay), về sau huyện này được cắt ra, sát nhập vào tỉnh Gia Định.

Vào năm 1868, lần đầu tiên cái tên “Thủ Đức” xuất hiện khi huyện Ngãi An tách ra, lập thành khu thanh tra Thủ Đức. Đến năm 1911, tỉnh Gia Định được người Pháp chia thành 4 huyện là Hóc Môn, Thủ Đức (gồm cả quận 2 và quận 9 ngày nay), Gò Vấp và Nhà Bè. Như vậy tên gọi Thủ Đức đã xuất hiện cách nay ít nhất 150 năm.

Ông Tạ Dương Minh mất ngày 19 tháng 6 (không rõ năm nào), mộ bị mất hẳn dầu tích trong một thời gian. Đến năm Canh Dần (1890) hương chức làng Linh Chiểu Đông mới tìm lại được.

Ngôi mộ cồ bằng đá 120 tuổi của ông Tạ Dương Minh rộng hơn 110 m2, nằm sâu trong một con hẻm thuộc đường số 10, phường Linh Chiểu, quận Thủ Đức ngày nay, với nấm mộ có hình “ngưu miên” tức trâu nằm ngủ (có người cho là voi phục). Đây là một trong ba cổ mộ ở Sài Gòn được công nhận là di tích cấp thành phố, ghi nhận của Vnexpress.

Trước năm 2004, vùng đất quận Bình Tân ngày nay nằm trong huyện Bình Chánh. Huyện lỵ huyện Bình Chánh khi đó là thị trấn An Lạc.

Ngày 05 tháng 11 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 130/2003/NĐ-CP [5] về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Bình Chánh để thành lập quận Bình Tân và các phường trực thuộc. 
Theo wikipedia tiếng Việt

Năm 1307, vua Trần Anh Tông tiếp quản vùng đất mới và đổi tên là châu Thuận và châu Hóa. Việc kết hợp hai châu này làm một và đặt tên phủ là Thuận Hóa (chữ Hán: 順化) được thực hiện dưới thời thuộc Nhà Minh. Đến đời Nhà Hậu Lê, châu Thuận và châu Hóa hợp thành Thuận Hóa và trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh. Năm 1604, Nguyễn Hoàng đã bỏ cấp huyện Điện Bàn thuộc trấn Thuận Hóa, nâng lên thành cấp phủ, sáp nhập vào trấn Quảng Nam. Thuận Hóa dưới thời các chúa Nguyễn, (thế kỷ 17 – 18) là vùng đất trải dài từ phía nam sông Gianh cho tới đèo Hải Vân
Năm 1626, để chuẩn bị cho việc chống lại nhà họ Trịnh, Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên dời dinh đến làng Phước Yên (Phúc An) thuộc huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên và đổi dinh thành phủ. Năm 1636, Chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan chọn làng Kim Long, thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên, làm nơi đặt Phủ. Năm 1687, Chúa Ngãi Nguyễn Phúc Thái, dời Phủ chúa về làng Phú Xuân (chữ Hán: 富春), thuộc huyện Hương Trà vào năm 1712, chúa Minh Nguyễn Phúc Chu dời phủ về làng Bác Vọng, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên làm nơi đặt phủ mới.Đến khi Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát lên cầm quyền năm 1738 thì phủ chúa mới trở về lại vị trí Phú Xuân và yên vị từ đó cho đến ngày thất thủ về tay quân họ Trịnh. Năm 1802, sau khi thống nhất Việt Nam, vua Gia Long đã "đóng đô ở Phú Xuân, mới gọi là Kinh sư".

Hiện chưa có nguồn thông tin nào khẳng định địa danh "Huế" chính thức xuất hiện lúc nào, theo một số thông tin thì:

Năm 1307, vua Trần Anh Tông tiếp quản vùng đất mới và đổi tên là châu Thuận và châu Hóa. Việc kết hợp hai châu này làm một và đặt tên phủ là Thuận Hóa (chữ Hán: 順化) được thực hiện dưới thời thuộc Nhà Minh. Đến đời Nhà Hậu Lê, châu Thuận và châu Hóa hợp thành Thuận Hóa và trở thành một đơn vị hành chính cấp tỉnh. Năm 1604, Nguyễn Hoàng đã bỏ cấp huyện Điện Bàn thuộc trấn Thuận Hóa, nâng lên thành cấp phủ, sáp nhập vào trấn Quảng Nam. Thuận Hóa dưới thời các chúa Nguyễn, (thế kỷ 17 – 18) là vùng đất trải dài từ phía nam sông Gianh cho tới đèo Hải Vân.
Năm 1626, để chuẩn bị cho việc chống lại nhà họ Trịnh, Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên dời dinh đến làng Phước Yên (Phúc An) thuộc huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên và đổi dinh thành phủ. Năm 1636, Chúa Thượng Nguyễn Phúc Lan chọn làng Kim Long, thuộc huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên, làm nơi đặt Phủ. Năm 1687, Chúa Ngãi Nguyễn Phúc Thái, dời Phủ chúa về làng Phú Xuân (chữ Hán: 富春), thuộc huyện Hương Trà vào năm 1712, chúa Minh Nguyễn Phúc Chu dời phủ về làng Bác Vọng, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên làm nơi đặt phủ mới.Đến khi Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát lên cầm quyền năm 1738 thì phủ chúa mới trở về lại vị trí Phú Xuân và yên vị từ đó cho đến ngày thất thủ về tay quân họ Trịnh^[3]. Năm 1802, sau khi thống nhất Việt Nam, vua Gia Long đã "đóng đô ở Phú Xuân, mới gọi là Kinh sư".

Hiện chưa có nguồn thông tin nào khẳng định địa danh "Huế" chính thức xuất hiện lúc nào, theo một số thông tin thì:

Ngày 11-3-1977, huyện Hương Thủy hợp nhất với huyện Phú Vang thành huyện Hương Phú, thuộc tỉnh Bình Trị Thiên.

Ngày 18-5-1981, thành lập xã Phú Sơn ở khu kinh tế mới Khe Sòng.

Ngày 11-8-1981, các xã Thủy Bằng, Thủy Biều, Thủy An (nay là 2 phường An Đông và An Tây), Thủy Dương và một phần xã Thuỷ Vân (các xóm Cồn Trâu, Cổ Thành, Vườn Trầu, Đồng Giáp) được sáp nhập vào thành phố Huế.

Ngày 17-9-1981, thành lập xã Dương Hòa tại vùng kinh tế mới.

Ngày 6-1-1983, thành lập thị trấn Phú Bài thuộc huyện Hương Phú trên cơ sở tách các thôn Phủ Lương thuộc xã Thủy Châu, thôn 1, thôn 2 thuộc xã Thủy Lương và sân bay Phú Bài, có tổng diện tích tự nhiên 700 ha.

Ngày 30-6-1989, tỉnh Thừa Thiên - Huế được tái lập từ tỉnh Bình Trị Thiên.

Tháng 9 năm 1990, Hội đồng Bộ trưởng quyết định chia lại huyện Hương Phú thành hai huyện Hương Thủy và Phú Vang; đồng thời chuyển 2 xã Thủy Bằng và Thủy Dương thuộc thành phố Huế về huyện Hương Thủy quản lý. Huyện Hương Thủy có 11 xã và 1 thị trấn, bao gồm thị trấn Phú Bài và các xã Thủy Lương, Thủy Châu, Thủy Phương, Thủy Dương, Thủy Bằng, Thủy Phù, Thủy Tân, Thủy Thanh, Thủy Vân, Dương Hòa, Phú Sơn.

Năm 2010, thị trấn Phú Bài được công nhận là đô thị loại IV.

Ngày 09-02-2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết 08/NQ-CP chuyển huyện Hương Thủy thành thị xã Hương Thủy. Đồng thời, chuyển thị trấn Phú Bài và 4 xã Thủy Châu, Thủy Dương, Thủy Lương, Thủy Phương thành 5 phường có tên tương ứng^[1].

Sau khi thành lập, thị xã Hương Thủy có 5 phường và 7 xã trực thuộc.

Ðô thành Phú Xuân dưới thời Nguyễn Phúc Khoát đã được Lê Quý Ðôn mô tả trong "Phủ biên tạp lục" năm 1776 và trong Ðại Nam nhất thống chí, với tư cách là một đô thị phát triển thịnh vượng trải dài hai bờ châu thổ Sông Hương, từ Kim Long - Dương Xuân đến Bao Vinh - Thanh Hà.

Hương Trà trước có tên là Kim Trà. Năm 1446, thời vua Lê Thánh Tông và Nguyễn Hoàng, huyện Kim Trà thuộc phủ Triệu Phong, gồm 9 tổng:

Phủ Chúa Nguyễn, thời Nguyễn Phúc Lan được dời từ Ái Tử về xã Kim Long, tổng Kim Long, huyện Hương Trà. Đến Chúa Nguyễn Phúc Thái lại dời đến xã Phú Xuân, tổng Phú Xuân, huyện Hương Trà.

Sau năm 1975, huyện Hương Trà thuộc tỉnh Bình Trị Thiên, có 13 xã: Hương Bằng, Hương Chữ, Hương Hải, Hương Hồ, Hương Long, Hương Phong, Hương Phú, Hương Sơ, Hương Thọ, Hương Toàn, Hương Văn, Hương Vinh, Hương Xuân.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Hương Trà hợp nhất với các huyện Phong Điền, Quảng Điền thành huyện Hương Điền.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, thành lập ở vùng kinh tế mới Bình Điền, Khe Điêng một xã mới lấy tên là xã Hương Bình.

Ngày 18 tháng 5 năm 1981, chuyển xã Hồng Tiến thuộc huyện A Lưới về huyện Hương Điền quản lý.

Ngày 11 tháng 9 năm 1981, các xã Hương Hải, Hương Phong, Hương Vinh, Hương Sơ (nay là 2 phường An Hòa và Hương Sơ), Hương Long, Hương Hồ, Hương Bình, Hương Thọ (trừ thôn Dương Hòa sáp nhập về huyện Hương Phú), một phần xã Hương Chữ (các thôn Thanh Chữ, Cổ Bưu, Bổn Trì, Bổn Phổ, An Lưu) được sáp nhập vào thành phố Huế.

Ngày 12 tháng 1 năm 1984, tách thôn Tân Lập và thôn Phú Ốc của xã Hương Phú để thành lập thị trấn Tứ Hạ; tách thôn Lại Thành của xã Hương Phú để nhập vào xã Hương Bằng thành một xã lấy tên là xã Hương Vân.

Tháng 9 năm 1990, Hội đồng Bộ trưởng quyết định chia lại huyện Hương Điền thành ba huyện Phong Điền, Quảng Điền, Hương Trà; đồng thời chuyển các xã: Hải Dương, Hương Phong, Hương Vinh, Hương An, Hương Hồ, Hương Bình, Hương Thọ thuộc thành phố Huế về huyện Hương Trà quản lý.

Huyện Hương Trà gồm thị trấn Tứ Hạ và 16 xã: Hương Bình, Hương Thọ, Hương Hồ, Hương Vân, Hương Văn, Hương Xuân, Hương Toàn, Hương Phong, Hương Vinh, Hương Chữ, Hương An, Bình Thành, Bình Điền, Hồng Tiến, Hải Dương, Hương Phú.

Ngày 22 tháng 11 năm 1995, sáp nhập xã Hương Phú vào thị trấn Tứ Hạ, huyện Hương Trà có 15 xã 1 thị trấn.

Năm 2010, thị trấn Tứ Hạ thuộc huyện Hương Trà được công nhận là đô thị loại IV.

Ngày 15 tháng 11 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết 99/NQ-CP chuyển huyện Hương Trà thành thị xã Hương Trà. Đồng thời, chuyển thị trấn Tứ Hạ và 6 xã: Hương An, Hương Chữ, Hương Hồ, Hương Văn, Hương Vân, Hương Xuân thành 7 phường có tên tương ứng.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập 2 xã Bình Điền và Hồng Tiến thành xã Bình Tiến.

Thị xã Hương Trà có 7 phường và 8 xã như hiện nay.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, hợp nhất với các huyện Hương Trà, Quảng Điền thành huyện Hương Điền thuộc tỉnh Bình Trị Thiên (1976 - 1989).

Ngày 29 tháng 9 năm 1990, chia huyện Hương Điền trở lại 3 huyện cũ thuộc tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Sau năm 1975, huyện Phong Điền có 14 xã: Điền Hải, Điền Hòa, Điền Hương, Điền Lộc, Điền Môn, Phong An, Phong Bình, Phong Chương, Phong Hải, Phong Hiền, Phong Hòa, Phong Mỹ, Phong Sơn, Phong Thu.

Ngày 18 tháng 5 năm 1981, thành lập xã Phong Xuân thuộc vùng kinh tế mới.

Ngày 22 tháng 11 năm 1995, thành lập thị trấn Phong Điền - thị trấn huyện lỵ của huyện Phong Điền trên cơ sở các thôn Vĩnh Nguyên, Trạch Thượng, Trạch Tả, Khánh Mỹ của xã Phong Thu và thôn Tân Lập của xã Phong An; với 1.821 ha diện tích tự nhiên và 4.502 nhân khẩu.

Sau năm 1975, huyện Phú Vang có 20 xã: Phú An, Phú Đa, Phú Diên, Phú Dương, Phú Hải, Phú Hồ, Phú Lương, Phú Mậu, Phú Mỹ, Phú Tân, Phú Thanh, Phú Thuận, Phú Thượng, Phú Xuân, Vinh An, Vinh Hà, Vinh Phú, Vinh Thái, Vinh Thanh, Vinh Xuân.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện đuợc sáp nhập với huyện Hương Thủy thành huyện Hương Phú.

Ngày 11 tháng 9 năm 1981, các xã Phú Thượng, Phú Dương, Phú Mậu, Phú Thanh, Phú Tân được sáp nhập vào thành phố Huế.

Ngày 30 tháng 9 năm 1990, huyện lại được tách thành huyện Phú Vang như hiện nay; đồng thời chuyển 6 xã: Phú Thượng, Phú Dương, Phú Mậu, Phú Thanh, Phú Tân, Thuận An của thành phố Huế về huyện Phú Vang quản lý.

Ngày 20 tháng 8 năm 1999, hai xã Thuận An và Phú Tân hợp nhất thành thị trấn Thuận An, tuy nhiên Thuận An không phải thị trấn huyện lỵ huyện Phú Vang, các cơ quan hành chính của huyện đóng tại xã Phú Đa.

Ngày 30 tháng 5 năm 2011, chuyển xã Phú Đa thành thị trấn Phú Đa, thị trấn huyện lỵ huyện Phú Vang.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Vinh Phú và xã Vinh Thái thành xã Phú Gia

Ngày 13 tháng 7 năm 1997, thành lập thị trấn Khe Tre, thị trấn huyện lỵ huyện Nam Đông trên cơ sở 435 ha diện tích tự nhiên và 3.725 nhân khẩu của xã Hương Lộc; thành lập xã Hương Hòa trên cơ sở 1.040 ha diện tích tự nhiên và 1.891 nhân khẩu của xã Hương Lộc.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, sáp nhập xã Hương Giang và xã Hương Hòa thành xã Hương Xuân.

Huyện Nam Đông có 1 thị trấn và 9 xã như hiện nay.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, sáp nhập huyện Nam Đông và hai xã Vinh Xuân, Vinh Thanh thuộc huyện Phú Vang vào huyện Phú Lộc.

Ngày 18 tháng 5 năm 1981, sáp nhập hai xã Vinh Xuân và Vinh Thanh vào huyện Hương Phú.

Ngày 17 tháng 9 năm 1981, chia xã Lộc Tụ thành 2 xã: Lộc Tiến và Lộc Vĩnh.

Ngày 13 tháng 6 năm 1986, thành lập thị trấn Phú Lộc, thị trấn huyện lỵ huyện Phú Lộc trên cơ sở các thôn Cao Đôi Xá, Gia Lương, Đông Lưu, Vọng Trì và Sách Chữ của xã Lộc Trì và thôn Đá Bạc của xã Lộc Điền; thành lập xã Lộc Bình trên cơ sở thôn Hiền Sơn (có các Xóm Đầm, Xóm Đồng Đò, Xóm Vĩnh Cỏ, Xóm Vĩnh Que, Xóm Rẫm Dưới, Rẫm Giữa) của xã Vinh Hiền và các thôn Tân An, Mai Gia Phường của xã Lộc Trì; thành lập xã Lộc Hòa trên cơ sở thôn La Khê của xã Lộc Điền và thôn An Hà của xã Lộc An.

Ngày 6-1-1983, chia xã Quảng Lợi thành 2 xã lấy tên là xã Quảng Lợi và xã Quảng Thái; chia xã Quảng Lộc thành 2 xã lấy tên là xã Quảng An và xã Quảng Thành; chia xã Quảng Ngạn thành 2 xã lấy tên là xã Quảng Ngạn và xã Quảng Công.

Ngày 17-3-1997, thành lập thị trấn Sịa, thị trấn huyện lỵ huyện Quảng Điền trên cơ sở 1.118,4 ha diện tích tự nhiên và 8.610 nhân khẩu của xã Quảng Phước.

Địa bàn Đức Phổ nằm trong huyện Khê Cẩm đời nhà Hồ, Mộ Hoa đời nhà Lê và Mộ Đức đời nhà Nguyễn. Năm 1890, vua Thành Thái cho cắt những xã "Thượng bạn" thuộc huyện Mộ Đức, đặt ra châu Đức Phổ trực thuộc nha Sơn phòng Nghĩa Định. Năm 1899 cắt 3 tổng Cảm Đức, Trí Đức, Triêu Đức gồm 79 xã, thôn thuộc tổng Quy Đức huyện Mộ Đức, sáp nhập vào Đức Phổ, đổi châu làm huyện trực thuộc tỉnh. Huyện Đức Phổ có 3 tổng: Phổ Cẩm, Phổ Tri, Phổ Văn, gồm 78 xã, thôn.

Sau năm 1945 Sửa đổi

Huyện Đức Phổ đổi tên thành huyện Nguyễn Nghiêm, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn đổi lại là Đức Phổ. Các tổng cũng có sự đổi tên: tổng Phổ Cảm đổi là tổng Trần Kha, tổng Phổ Tri đổi là tổng Huỳnh Lầu, tổng Phổ Vân đổi là tổng Phan Bằng (tên các nhà yêu nước địa phương). Nhưng cũng chỉ sau một thời gian ngắn thì quay lại tên cũ và xóa bỏ luôn cấp tổng. Đức Phổ được hoạch định lại đơn vị hành chính với 13 xã đều lấy chữ Phổ làm đầu: Phổ Phong, Phổ Thuận, Phổ Văn, Phổ Quang, Phổ An, Phổ Nhơn, Phổ Ninh, Phổ Hòa, Phổ Minh, Phổ Vinh, Phổ Khánh, Phổ Cường, Phổ Thạnh. Dưới xã là các thôn. Các thôn thường lấy lại tên làng xã cũ.

Kể từ Hiệp định Genève 1954, sau khi tiếp quản đến năm 1958, chính quyền Sài Gòn thành lập quận Đức Phổ, đổi tên gọi các xã, đặt hai xã mới, tổng cộng có 15 xã, vẫn lấy chữ Phổ ở đầu

Ngày 28 tháng 12 năm 2018, Bộ xây dựng quyết định công nhận toàn huyện Đức Phổ (gồm thị trấn Đức Phổ và 14 xã thuộc huyện Đức Phổ) là đô thị loại IV

Nguồn : wikipedia

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

Ngày 23 tháng 10 năm 1978, thành lập xã Bình An tại vùng kinh tế mới.[1]

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, sáp nhập hai xã Bình Vĩnh và Bình Yến thành xã Lý Sơn.[2]

Ngày 22 tháng 3 năm 1984, đổi tên xã Bình Vĩnh thành xã Lý Vĩnh, đổi tên xã Bình Yến thành xã Lý Hải.

Ngày 19 tháng 2 năm 1986, thành lập thị trấn Châu Ổ, thị trấn huyện lỵ huyện Bình Sơn trên cơ sở sáp nhập 56,5 ha đất với 628 nhân khẩu của xã Bình Long; 60,7 ha đất với 3.477 nhân khẩu của xã Bình Thới; 35 ha đất với 930 nhân khẩu của xã Bình Trung và 1.286 nhân khẩu là cán bộ công nhân viên của các cơ quan, đơn vị trực thuộc huyện đóng tại thị trấn.

Ngày 1 tháng 1 năm 1993, tách 2 xã Lý Hải và Lý Vĩnh để thành lập huyện đảo Lý Sơn.

Ngày 4 tháng 6 năm 1998, chia xã Bình Thanh thành 2 xã: Bình Thanh Đông và Bình Thanh Tây.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Bình Thới vào thị trấn Châu Ổ, sáp nhập xã Bình Phú và xã Bình Tân thành xã Bình Tân Phú, sáp nhập xã Bình Thanh Đông và xã Bình Thanh Tây trở lại thành xã Bình Thanh.[3]

Huyện Bình Sơn có 1 thị trấn và 21 xã như hiện nay.

Nguồn : Wikipedia 

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

Năm 1890, các làng, xã, ấp phía nam huyện Bình Sơn được tách ra để lập thành châu Sơn Tịnh thuộc Sơn phòng Nghĩa Định. "Năm thứ 11 đời vua Thành Thái (1899), cải làm huyện, trích 18 xã thôn tổng Bình Thượng huyện Bình Sơn và 8 xã thôn tổng Bình Trung nhập làm tổng Tịnh Thượng; lại trích 25 xã thôn tổng Bình Trung và 3 xã thôn tổng Bình Hạ nhập làm tổng Tịnh Trung thuộc về huyện này."[3]. Thời vua Bảo Đại, tổng Bình Châu nhập về huyện Sơn Tịnh và đổi tên là tổng Tịnh Châu. Năm 1932, huyện Sơn Tịnh thăng làm phủ Sơn Tịnh, bấy giờ gồm 4 tổng: Tịnh Thượng, Tịnh Trung, Tịnh Hòa, Tịnh Châu, với 72 làng, xã, thôn, ấp, vạn, trại.

Sau Cách mạng tháng Tám 1945, phủ Sơn Tịnh được chính quyền Việt Minh đổ tên thành phủ Trương Quang Trọng, đặt theo tên của Bí thư Tỉnh bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội tỉnh Quảng Ngãi[4]. Đến tháng 6 năm 1946, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi phủ Trương Quang Trọng thành huyện Sơn Tịnh, hợp nhất các làng xã nhỏ thành 12 xã lớn, lấy chữ Tịnh đứng đầu: Tịnh Giang, Tịnh Hiệp, Tịnh Thọ, Tịnh Minh, Tịnh Bình, Tịnh Sơn, Tịnh Hà, Tịnh Phong, Tịnh Ấn, Tịnh Thành, Tịnh Khê, Tịnh Hòa.

Trong những năm sau đó, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhiều lần thay đổi hành chính các xã thuộc Sơn Tịnh như. Đến năm 1954, huyện Sơn Tịnh còn 19 xã.

Sau năm 1955, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi huyện Sơn Tịnh thành quận Sơn Tịnh, đổi tên các xã, lấy chữ Sơn làm đầu như: xã Tịnh Giang đổi là xã Sơn Tây; xã Tịnh Đông đổi là xã Sơn Đông; xã Tịnh Hiệp đổi là xã Sơn Phương; xã Tịnh Trà đổi là xã Sơn Trà; xã Tịnh Bắc đổi là xã Sơn Bắc; xã Tịnh Minh đổi là xã Sơn Nam; xã Tịnh Sơn đổi là xã Sơn Lộc; xã Tịnh Bình đổi là xã Sơn Châu; xã Tịnh Thọ đổi là xã Sơn Kim; xã Tịnh Phong đổi là xã Sơn Hương; xã Tịnh Hà đổi là xã Sơn Trung; xã Tịnh Ấn đổi là xã Sơn Long; xã Tịnh An đổi là xã Sơn Phú; xã Tịnh Châu đổi là xã Sơn Thành; xã Tịnh Thiện đổi là xã Sơn Hòa; xã Tịnh Long đổi là xã Sơn Hội; xã Tịnh Hòa đổi là xã Sơn Quang; xã Tịnh Khê đổi là xã Sơn Mỹ; xã Tịnh Kỳ đổi là xã Sơn Hải.

Phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam vẫn sử dụng phân cấp hành chính của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tuy nhiên, vào các giai đoạn 1961 - 1965 và 1970 - 1975, các xã phía đông Quốc lộ 1A của huyện Sơn Tịnh và các xã phía đông huyện Bình Sơn được tổ chức thành huyện Đông Sơn.

Sau khi Việt Nam thống nhất, huyện Sơn Tịnh có 19 xã: Tịnh An, Tịnh Ấn, Tịnh Bắc, Tịnh Bình, Tịnh Châu, Tịnh Đông, Tịnh Giang, Tịnh Hà, Tịnh Hiệp, Tịnh Hòa, Tịnh Khê, Tịnh Kỳ, Tịnh Long, Tịnh Minh, Tịnh Phong, Tịnh Sơn, Tịnh Thiện, Tịnh Thọ, Tịnh Trà. Ngày 12-3-1987, chia xã Tịnh Ấn thành thị trấn Sơn Tịnh và 2 xã: Tịnh Ấn Đông, Tịnh Ấn Tây. Cuối năm 2012, huyện Sơn Tịnh có thị trấn Sơn Tịnh và 20 xã: Tịnh An, Tịnh Ấn Đông, Tịnh Ấn Tây, Tịnh Bắc, Tịnh Bình, Tịnh Châu, Tịnh Đông, Tịnh Giang, Tịnh Hà, Tịnh Hiệp, Tịnh Hòa, Tịnh Khê, Tịnh Kỳ, Tịnh Long, Tịnh Minh, Tịnh Phong, Tịnh Sơn, Tịnh Thiện, Tịnh Thọ, Tịnh Trà, với 106 thôn.

Ngày 01 tháng 4 năm 2014, chuyển toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Sơn Tịnh (sau chuyển thành phường Trương Quang Trọng) và 9 xã Tịnh Ấn Tây, Tịnh Ấn Đông, Tịnh An, Tịnh Long, Tịnh Châu, Tịnh Thiện, Tịnh Khê, Tịnh Hòa, Tịnh Kỳ về thành phố Quảng Ngãi quản lý, huyện Sơn Tịnh còn lại 11 xã

Nguồn: wikipedia

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Ngày 24 tháng 8 năm 1981, huyện Tư Nghĩa được tái lập, gồm 11 xã: Nghĩa An, Nghĩa Điền, Nghĩa Hà, Nghĩa Hiệp, Nghĩa Hòa, Nghĩa Kỳ, Nghĩa Lâm, Nghĩa Phương, Nghĩa Thắng, Nghĩa Thương, Nghĩa Trung.

Ngày 29 tháng 10 năm 1983, chia xã Nghĩa An thành hai xã lấy tên là xã Nghĩa An và xã Nghĩa Phú.

Ngày 12 tháng 3 năm 1987, chia xã Nghĩa Trung thành hai đơn vị hành chính lấy tên là xã Nghĩa Trung và thị trấn La Hà.

Ngày 22 tháng 2 năm 1991, chia xã Nghĩa Phương thành ba đơn vị hành chính lấy tên là xã Nghĩa Phương, xã Nghĩa Mỹ và thị trấn Sông Vệ; chia xã Nghĩa Lâm thành hai xã lấy tên là xã Nghĩa Lâm và xã Nghĩa Sơn; chia xã Nghĩa Thắng thành ba xã lấy tên là xã Nghĩa Thắng, xã Nghĩa Thọ và xã Nghĩa Thuận.

Ngày 12 tháng 12 năm 2013, chuyển 3 xã Nghĩa An, Nghĩa Hà, Nghĩa Phú về thành phố Quảng Ngãi quản lý.

Huyện Tư Nghĩa còn lại 2 thị trấn: La Hà, Sông Vệ và 13 xã: Nghĩa Điền, Nghĩa Hiệp, Nghĩa Hòa, Nghĩa Kỳ, Nghĩa Lâm, Nghĩa Mỹ, Nghĩa Phương, Nghĩa Sơn, Nghĩa Thắng, Nghĩa Thọ, Nghĩa Thuận, Nghĩa Thương, Nghĩa Trung.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, sáp nhập xã Nghĩa Thọ vào xã Nghĩa Thắng.[3]

Huyện Tư Nghĩa có 2 thị trấn và 12 xã như hiện nay.

Nguồn: wikipedia

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Đời Lê, huyện Mộ Hoa có 53 xã, thôn. Đến đời Nguyễn, năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), vì kỵ huý, huyện Mộ Hoa phải đổi lại là Mộ Đức, tuy địa giới vẫn như trước, nhưng có đến 6 tổng với 175 xã thôn. Sáu tổng ở Mộ Đức là Quy Đức, Cảm Đức, Triêm Đức, Ca Đức, Lại Đức, Tri Đức.

Từ cuối thế kỷ XIX (dưới thời Pháp thuộc), các tổng, xã phía nam tách lập châu rồi huyện Đức Phổ, các xã phía bắc - tây bắc nhập vào huyện Nghĩa Hành.

Năm 1932, huyện Mộ Đức đổi là phủ Mộ Đức.

Sau năm 1945, huyện Mộ Đức mang tên là huyện Nguyễn Bá Loan (tên một chí sĩ yêu nước trong phong trào Cần vương, Duy tân), sau đó lấy lại tên cũ, các tổng được bãi bỏ, các xã cũ hợp lại thành xã mới lớn hơn và trực thuộc huyện.

Sau nhiều lần điều chỉnh, huyện Mộ Đức có 11 xã: Đức Nhuận, Đức Thắng, Đức Chánh, Đức Hiệp, Đức Minh, Đức Thạnh, Đức Tân, Đức Hòa, Đức Phú, Đức Phong, Đức Lân.

Trong thời kỳ chính quyền Sài Gòn kiểm soát, huyện Mộ Đức đổi tên là quận Mộ Đức, kể từ giữa 1958, đổi tên các xã và thành lập xã mới, vẫn giữ chữ "Đức" ở đầu: xã Đức Nhuận đổi là xã Đức Quang; xã Đức Thắng chia thành hai xã Đức Phụng và Đức Hải; xã Đức Chánh đổi là xã Đức Hoài; xã Đức Hiệp đổi là xã Đức Thọ; xã Đức Minh đổi là xã Đức Lương; xã Đức Thạnh đổi là xã Đức Phước; xã Đức Tân đổi là xã Đức Vinh; xã Đức Hòa đổi là xã Đức Thạch; xã Đức Phú đổi là xã Đức Sơn; xã Đức Phong đổi là xã Đức Thuận; xã Đức Lân đổi là xã Đức Mỹ.

Phía Mặt trận Dân tộc Giải phóng vẫn gọi theo tên xã có từ thời kháng chiến chống Pháp. Riêng xã Đức Hải do chính quyền Sài Gòn thành lập, từ ngày 11 tháng 3 năm 1966, đặt tên là xã Đức Lợi.

Sau năm 1975, huyện Mộ Đức có 12 xã: Đức Chánh, Đức Hiệp, Đức Hòa, Đức Lân, Đức Lợi, Đức Minh, Đức Nhuận, Đức Phong, Đức Phú, Đức Tân, Đức Thắng, Đức Thạnh. Huyện lỵ đặt tại xã Đức Tân.

Ngày 12 tháng 3 năm 1987, thành lập thị trấn Đồng Cát, thị trấn huyện lỵ huyện Mộ Đức trên cơ sở tách thôn 2 (trừ xóm Cây Gạo), thôn 4 (trừ xóm Chùa), thôn 5 và thôn 6 của xã Đức Tân.

Ngày 1 tháng 10 năm 1992, chuyển thôn 4 thuộc thị trấn Đồng Cát về lại xã Đức Tân quản lý (trừ sân vận động và 1,8 ha vùng Gò Giàng), đồng thời sáp nhập 17 ha đất ruộng phía đông bắc cầu Bà Trà, 214 ha đất màu vùng Đá Bàn phía tây kênh nam sông Vệ và diện tích vùng núi lớn (lấy ranh giới là đường phân thuỷ từ đỉnh Lỗ Tây xuống phía nam hồ Đá Bàn) thuộc xã Đức Tân vào thị trấn Đồng Cát và đổi tên thị trấn Đồng Cát thành thị trấn Mộ Đức.[1]

Huyện Mộ Đức có 1 thị trấn và 12 xã như hiện nay.

Nguồn: wikipedia

Nhóm5 : DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Ngày 12 tháng 3 năm 1987, thành lập thị trấn Ba Đình, thị trấn huyện lỵ huyện Ba Tơ trên cơ sở sáp nhập các thôn Đá Bàng, Tài Năng (xã Ba Đình); thôn Vã Nhăn, Con Dung (xã Ba Dung); thôn Tài Năng 1, Tài Năng 2 (xã Ba Trung); giải thể xã Ba Đình, sáp nhập thôn Dốc Mốc vào xã Ba Trung và thôn Đồng Dinh vào xã Ba Dinh; đổi tên xã Ba Trung thành xã Ba Cung; đổi tên xã Ba Dung thành xã Ba Chùa.

Năm 1990, đổi tên thị trấn Ba Đình thành thị trấn Ba Tơ; chia xã Ba Tiêu thành hai xã lấy tên là xã Ba Tiêu và xã Ba Vì.

Năm 1993, thành lập xã Ba Liên trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Ba Động, Ba Cung; thành lập xã Ba Thành trên cơ sở một phần diện tích tự nhiên và dân số của các xã Ba Động, Ba Vinh; thành lập xã Ba Tô trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Ba Dinh, Ba Tiêu, Ba Vì, Ba Nam.

Ngày 23 tháng 6 năm 1999, thành lập xã Ba Khâm trên cơ sở 5.150 ha diện tích tự nhiên và 1.247 nhân khẩu của xã Ba Trang.

Ngày 10 tháng 3 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 20/NĐ-CP.[2] Theo đó, điều chỉnh 1.019 ha diện tích tự nhiên của xã Phổ Phong thuộc huyện Đức Phổ về xã Ba Liên thuộc huyện Ba Tơ quản lý.

Sau khi điều chỉnh, xã Ba Liên thuộc có 4.112 ha diện tích tự nhiên và 935 người. Huyện Ba Tơ có 113.254 ha diện tích tự nhiên và 46.449 người.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, thành lập xã Ba Giang trên cơ sở điều chỉnh 5.419,82 ha diện tích tự nhiên và 1.521 nhân khẩu của xã Ba Dinh.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, giải thể xã Ba Chùa, địa bàn sáp nhập vào thị trấn Ba Tơ và xã Ba Dinh.

Huyện Ba Tơ có 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.

Nguồn: wikipedia

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Năm 1930, Thực dân Pháp đặt tại đây Đồn kiểm lý, dưới đồn kiểm lý có " Chánh, phó tổng dịch Man" ở các tổng và "Sách trưởng" ở các sách. Sau đó "Đồn Trà Bồng" được đổi tên thành " Châu Trà Bồng". Ở các xã vùng thấp, đồng bào Kinh sinh sống (lúc này thuộc huyện Bình Sơn) gồm: Làng Xuân Khương, ấp Đại An; làng Đông Phú, ấp Phú Tài; làng Bình Hòa, làng An Phong, ấp Thạch Bích; ở mỗi làng Thực dân Pháp đặt một Lý trưởng đứng đầu.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Chính quyền cách mạng đổi tên châu Trà Bồng thành huyện Trà Bồng, các sách cũ nhập thành các xã mới, các làng ở phía tây huyện Bình Sơn nhập vào huyện Trà Bồng, hình thành 10 xã đồng bào dân tộc thiểu số là: Trà Khê, Trà Phong, Trà Quân, Trà Lâm, Trà Giang, Trà Thanh, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Thủy, Trà Sơn. Đối với các làng, ấp người Kinh, chính quyền tổ chức lại thành 3 xã: Xuân Khương và Đại An hợp thành xã Nguyễn Lang; Đông Phú và Phú Tài hợp thành xã Đào Yển; Bình Hòa, Vinh Hòa, An Phong, Thạch Bích hợp thành xã Nguyễn Hiệt. Đầu năm 1946, ba xã Nguyễn Lang, Nguyễn Hiệt, Đào Yển hợp nhất thành xã có tên là Võ Cẩn.

Cuối năm 1955, sau khi tiếp quản Trà Bồng, chính quyền Sài Gòn đổi huyện Trà Bồng thành quận Trà Bồng, lập nên 7 xã và 13 ấp. ba xã người Kinh đổi tên gọi là Trà Khương, Trà An, Trà Hòa. Về phía chính quyền cách mạng, để xây dựng căn cứ địa phục vụ cho lãnh đạo, chỉ đạo, vào năm 1957, Tỉnh ủy Quảng Ngãi quyết định tách 4 xã người Kor của huyện Sơn Hà là: Sơn Thọ, Sơn Hiệp, Sơn Bùi, Sơn Tân, sáp nhập vào huyện Trà Bồng và lần lượt đổi tên thành: Trà Thọ, Trà Hiệp, Trà Tân, Trà Bùi.

Tháng 5 năm 1958, để thuận lợi cho việc lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng, Tỉnh ủy Quảng Ngãi quyết định tách các xã Đông Bắc của huyện, thành lập khu I (Trà Xuân, Trà Phú, Trà Bình, Trà Sơn, Trà Thủy, Trà Giang) các xã vùng núi Cà Đam thành lập khu II (Trà Tân, Trà Bùi, Trà Phong, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Thọ, Trà Xinh, các xã phía Tây thành lập khu IV (Trà Khê, Trà Thanh, Trà Hiệp, Trà Lâm).

Đầu năm 1970, Trà Bồng được chia làm 2 huyện là Đông Trà và Tây Trà. Cuối năm 1970, Khu ủy V nhập huyện Trà Bồng và Sơn Tây thành Khu Sơn Trà trực thuộc Khu A của Khu ủy V. Cuối năm 1972, Khu Sơn Trà giải thể, các xã Sơn Tây trở lại Sơn Tây, các xã thuộc huyện Trà Bồng được tái lập như cũ.

Sau năm 1975, sau nhiều lần tách, nhập các đơn vị hành chính cơ sở, huyện Trà Bồng có 20 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Tây, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh, Trà Xuân.

Ngày 20 tháng 4 năm 1978, sáp nhập ba xã Trà Tây, Trà Xinh, Trà Trung vào xã Trà Thọ.[2]

Đến cuối năm 1990, huyện Trà Bồng có 19 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh, Trà Xuân.

Ngày 23 tháng 6 năm 1999, thành lập thị trấn Trà Xuân trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Trà Xuân.

Năm 2002, huyện Trà Bồng có thị trấn Trà Xuân và 18 xã: Trà Bình, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Hiệp, Trà Khê, Trà Lâm, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Phú, Trà Quân, Trà Sơn, Trà Tân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Thủy, Trà Trung, Trà Xinh.

Ngày 1 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 145/2003/NĐ-CP[3]. Theo đó, tách 9 xã: Trà Khê, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Quân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Trung, Trà Xinh để thành lập huyện Tây Trà.

Huyện Trà Bồng còn lại thị trấn Trà Xuân và 9 xã: Trà Phú, Trà Bình, Trà Tân, Trà Bùi, Trà Giang, Trà Thủy, Trà Hiệp, Trà Lâm, Trà Sơn.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 867/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Quảng Ngãi[1]. Theo đó:

Sáp nhập toàn bộ 339,10 km² diện tích tự nhiên và 20.168 người của huyện Tây Trà (gồm 9 xã: Trà Khê, Trà Lãnh, Trà Nham, Trà Phong, Trà Quân, Trà Thanh, Trà Thọ, Trà Trung, Trà Xinh) trở lại huyện Trà Bồng.

Hợp nhất hai xã Trà Quân và Trà Khê thành xã Sơn Trà.

Hợp nhất hai xã Trà Nham và Trà Lãnh thành xã Hương Trà.

Hợp nhất hai xã Trà Trung và xã Trà Thọ thành xã Trà Tây.

Huyện Trà Bồng có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

Nguồn : wikipedia 

Nhóm 5: DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ 

Thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương có diện tích tự nhiên là 138.959,99 ha và dân số hiện tại là 1.112.121 người, bao gồm: diện tích và số dân của thành phố Cần Thơ cũ; huyện Ô Môn; huyện Thốt Nốt; một phần của huyện Châu Thành, bao gồm: thị trấn Cái Răng; các ấp Thạnh Mỹ, Thạnh Huề, Thạnh Thắng, Yên Hạ và 176 ha diện tích cùng với 2.216 ngưười của ấp Phú Quới thuộc xã Đông Thạnh; các ấp Thạnh Hóa, Thạnh Hưng, Thạnh Thuận, An Hưng, Thạnh Phú, Phú Khánh, Khánh Bình và 254,19 ha diện tích cùng với 1.806 người của ấp Phú Hưng thuộc xã Phú An; các ấp Phú Thành, Phú Thạnh, Phú Thuận, Phú Thuận A và 304,61 ha diện tích cùng với 1.262 người của ấp Phú Lợi thuộc xã Đông Phú; một phần của huyện Châu Thành A, bao gồm: xã Trường Long; xã Nhơn ái; xã Nhơn Nghĩa; ấp Tân Thạnh Đông và 84,7 ha diện tích cùng với 640 người của ấp Tân Thạnh Tây thuộc xã Tân Phú Thạnh.

Đến ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP về việc thành lập các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt và các xã, phường, thị trấn thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương. Thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thành lập các đơn vị hành chính trực thuộc có 138.959,99 ha diện tích tự nhiên và 1.112.121 nhân khẩu; gồm 8 đơn vị hành chính là 4 quận: Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn và 4 huyện: Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt; có 67 đơn vị hành chính phường xã, thị trấn: 30 phường, 33 xã và 4 thị trấn.

Ngày 23 tháng 12 năm 2008, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 12/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, thành lập xã thuộc huyện Thốt Nốt, huyện Vĩnh Thạnh, huyện Cờ Đỏ, thành lập quận Thốt Nốt và các phường trực thuộc, điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cờ Đỏ để thành lập huyện Thới Lai thuộc thành phố Cần Thơ. Sau khi thành lập các quận, huyện mới, thành phố Cần Thơ có 140.161,60 ha diện tích tự nhiên và 1.147.067 nhân khẩu, có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các quận: Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, Thốt Nốt và các huyện: Phong Điền, Cờ Đỏ, Thới Lai, Vĩnh Thạnh.

Ngày 24 tháng 6 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 889/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Cần Thơ là đô thị loại I trực thuộc trung ương.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, tỉnh Cà Mau được đổi tên thành tỉnh An Xuyên. Dưới thời Việt Nam Cộng hòa tỉnh Cà Mau mang tên An Xuyên, còn tỉnh lỵ có tên là Quản Long. Tỉnh An Xuyên gồm sáu quận: Quản Long, Thới Bình, Đầm Dơi, Cái Nước, Sông Ông Đốc và Năm Căn. Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi tỉnh An Xuyên mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Cà Mau.

Tháng 2 năm 1976 tỉnh An Xuyên và một phần tỉnh Bạc Liêu (do Việt Nam Cộng Hòa lập ra) hợp nhất thành tỉnh Minh Hải.

Ngày 06 tháng 11 năm 1996, chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau. Tỉnh Cà Mau có sáu đơn vị hành chính gồm: thị xã Cà Mau và năm huyện: Đầm Dơi, Ngọc Hiển, Cái Nước, Trần Văn Thời, U Minh, Thới Bình

Ngày 14 tháng 4 năm 1999, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 21/1999/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Cà Mau thuộc tỉnh Cà Mau trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Cà Mau trước đó.

Ngày 17 tháng 11 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 138/2003/NĐ-CP về việc thành lập huyện Năm Căn và huyện Phú Tân thuộc tỉnh Cà Mau trên cơ sở điều chỉnh địa giới hành chính huyện Ngọc Hiển và huyện Cái Nước.

Ngày 24 tháng 6 năm 2010, Hội đồng nhân dân tỉnh Cà Mau khóa VII, kỳ họp thứ 17 ban hành Nghị quyết 01/2010/NQ-HĐND đề nghị công nhận thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau đạt chuẩn đô thị loại II.

Ngày 6 tháng 8 năm 2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1373/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Cà Mau là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Cà Mau.

Tỉnh Cà Mau có 9 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thành phố Cà Mau và các huyện: Cái Nước, Đầm Dơi, Năm Căn, Ngọc Hiển, Phú Tân, Thới Bình, Trần Văn Thời, U Minh.

Bạc Liêu có nhiều dân tộc khác nhau sinh sống như người Hoa, người Việt, người Khmer, người Chăm... Người Bạc Liêu có phong cách phóng khoáng, đặc trưng của vùng Nam Bộ. Bạc Liêu có Công tử Bạc Liêu lừng danh một thuở giàu có và chịu chơi, ngoài ra vùng đất này còn gắn liền với tên tuổi của nhạc sĩ Cao Văn Lầu và bài Dạ cổ hoài lang đặt nền móng cho sự phát triển của nền cổ nhạc Nam Bộ. Bạc Liêu được nhiều người biết đến bởi nghề làm muối, muối Bạc Liêu xưa nay vốn nổi tiếng về chất lượng do không có vị đắng, chát và ít lẫn tạp chất. Thời Pháp, Mỹ, hoạt động kinh doanh muối Bạc Liêu rất rộng lớn, chiếm cứ toàn vùng Nam Bộ, ra tới tận Phan Thiết miền Trung và đặc biệt giao lưu xuất khẩu theo đường sông Cửu Long qua Campuchia, hiện nay nghề làm muối tuy không còn thịnh như trước nhưng Bạc Liêu vẫn là vùng sản xuất muối lớn nhất miền Tây.

Bạc Liêu từng là vùng đất có một vị trí quan trọng trong chiến lược khai thác và xây dựng vùng Đồng bằng sông Cửu Long của người Pháp, được người Pháp lên kế hoạch xây dựng thành trung tâm hành chính của miền Tây, đồng thời đầu tư nhiều tiền của xây cất dinh thự và công sở tại đây. 

Đời vua Minh Mạng, miền Nam Việt Nam chia làm sáu tỉnh Vĩnh Long, Biên Hòa, Gia Định, Định Tường,An Giang và Hà Tiên. Đất Bến Tre bây giờ là phủ Hoàng Trị gồm các huyện Tân Ninh, Bảo An, Bảo Hậu và trực thuộc tỉnh Vĩnh Long. Tỉnh Bến Tre vốn là một phần của dinh Hoằng Trấn lập ra năm 1803, năm sau đổi là dinh Vĩnh Trấn. Năm 1808 dinh này lại đổi là trấn Vĩnh Thanh.

Năm 1832, cù Lao An Hóa với hai tổng Hòa Quới và Hòa Minh nằm trong huyện Kiến Hòa. 

Năm 1844,vua Minh Mạng bỏ trấn lập tỉnh, đất Bến Tre là hai phủ Hoằng An và Hoằng Trị, thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Thời Pháp thuộc, Ngày 15 tháng 7 năm 1867 thành lập hạt (Sở tham biện) Bến Tre. Ngày 4 tháng 12 năm 1867, tách hai huyện Tân Minh và Duy Minh của hạt Bến Tre thành lập hạt Mỏ Cày, lỵ sở đặt tại chợ Mỏ Cày. Ngày 5 tháng 6 năm 1871, hạt Bến Tre bị giải thể, nhập địa bàn vào hạt Mỏ Cày.

Ngày 2 tháng 11 năm 1871 dời lỵ sở từ chợ Mỏ Cày về chợ Bến Tre nên đổi tên thành hạt Bến Tre. Ngày 16 tháng 3 năm 1872, hạt Bến Tre nhận thêm 2 tổng Minh Chánh và Minh Lý từ hạt Vĩnh Long.

Ngày 25 tháng 7 năm 1877, tổng Minh Chánh bị giải thể, nhập phần đất phía Tây kinh Giằng Xây của tổng này vào tổng Minh Thuận cùng hạt. Hạt (sở tham biện) Bến Tre vào thời gian này có 21 tổng.

Theo Nghị định ngày 22 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer đổi tên tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt (Sở tham biện) Bến Tre trở thành tỉnh Bến Tre (chỉ gồm có cù lao Bảo và cù lao Minh, có bốn quận: Châu Thành, Ba Tri, Mỏ Cày và Thạnh Phú; đến năm 1948 cù lao An Hóa thuộc Mĩ Tho mới được chính quyền cách mạng nhập vào phần đất Bến Tre.) 

Năm 1912, tỉnh thành lập 4 quận là Ba Tri, Sóc Sải, Mỏ Cày, Thạnh Phú. Từ ngày 1 tháng 1 năm 1927, quận Sóc Sải được đổi tên thành quận Châu Thành. Từ ngày 22 tháng 10 năm 1956, tỉnh Bến Tre đổi tên thành tỉnh Kiến Hòa và gồm 9 quận là Ba Tri, Bình Đại, Châu Thành, Đôn Nhơn, Giồng Trôm, Hàm Long, Hương Mỹ, Thạnh Phú, Trúc Giang. Tỉnh lị tỉnh Kiến Hòa đổi tên là Trúc Giang.

Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi tỉnh Kiến Hòa mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Bến Tre.

Tháng 2 năm 1976, tỉnh Kiến Hòa đổi thành tỉnh Bến Tre. Tỉnh Bến Tre có thị xã Bến Tre và 7 huyện: Ba Tri, Bình Đại, Châu Thành, Chợ Lách, Giồng Trôm, Mỏ Cày, Thạnh Phú.

Ngày 9 tháng 2 năm 2009, chia huyện Mỏ Cày thành hai huyện: Mỏ Cày Bắc và Mỏ Cày Nam. 

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, chuyển thị xã Bến Tre thành thành phố Bến Tre. 

Tỉnh Bến Tre có 9 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thành phố Bến Tre và các huyện: Ba Tri, Bình Đại, Châu Thành, Chợ Lách, Giồng Trôm, Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam, Thạnh Phú.

Ngày 13 tháng 2 năm 2019, thành phố Bến Tre được công nhận là đô thị loại II.

Năm 2018, Đồng Tháp là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 15 về số dân, xếp thứ 30 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 43 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 57 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.693.300 người dân[2], GRDP đạt 67.732 tỉ Đồng (tương ứng với 2,9416 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 40,00 triệu đồng (tương ứng với 1.737 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 6,92%.

Tỉnh Đồng Tháp là nơi sông Tiền chảy vào địa phận Việt Nam, có đường biên giới giáp với Campuchia có chiều dài hơn 50 km với 4 cửa khẩu,[4] trong đó có 2 cửa khẩu quốc tế là Thường Phước và Dinh Bà. Đồng Tháp nổi tiếng với những ruộng sen, hiện diện khắp nơi ở Đồng Tháp. Ngó và hạt sen trở thành đặc sản của vùng này. Ngoài ra, Đồng Tháp rất thích hợp cho loại hình du lịch sinh thái. Mùa nước nổi về, càng có lý do để khách du lịch đến với xứ sen Đồng Tháp. Nơi đây nổi tiếng với câu thơ:

 | “ | Tháp Mười đẹp nhất bông sen Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ | ”
|                                        Bảo Định Giang

Tính đến ngày 10 tháng 1 năm 2019, tỉnh Đồng Tháp có 12 đơn vị hành chính cấp huyện bao gồm 2 thành phố, 1 thị xã và 9 huyện. Trong đó phân chia thành 143 đơn vị hành chính cấp xã gồm 9 thị trấn, 17 phường và 117 xã.

Ngày 24 tháng 2 năm 1976, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam. Theo đó, tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho hợp nhất thành một tỉnh mới lấy tên là tỉnh Tiền Giang.

Ngày 1 tháng 3 năm 1976, tỉnh Tiền Giang chính thức đi vào hoạt động cho đến tận ngày nay.

Khi hợp nhất, tỉnh Tiền Giang có 7 đơn vị hành chính gồm: thành phố Mỹ Tho, thị xã Gò Công và 5 huyện: Cái Bè, Cai Lậy, Châu Thành, Chợ Gạo, Gò Công. Tỉnh lỵ đặt tại thành phố Mỹ Tho.

Ngày 11 tháng 7 năm 1994 của Chính phủ thành lập huyện Tân Phước thuộc tỉnh Tiền Giang

ngày 21 tháng 01 năm 2008 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện Gò Công Đông, Gò Công Tây để mở rộng thị xã Gò Công và thành lập huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang

Tỉnh Tiền Giang có 11 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thành phố Mỹ Tho, thị xã Gò Công, thị xã Cai Lậy và các huyện: Cái Bè, Gò Công Đông, Gò Công Tây, Chợ Gạo, Châu Thành, Tân Phước, Cai Lậy và Tân Phú Đông.

Năm 1698, khi Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược, toàn bộ vùng đất mới phương Nam chính thức trở thành một đơn vị hành chính mang tên phủ Gia Định.

Năm 1714, đời chúa Nguyễn (Nguyễn Phúc Chu), lúc này Vĩnh Long là trung tâm của châu Định Viễn, bao gồm một phần của Bến Tre ở mạn trên và Trà Vinh ở mạn dưới thuộc Long Hồ Dinh.

Năm 1732, dưới thời Nguyễn Phúc Chú đã lập ở phía nam dinh Phiên Trấn đơn vị hành chính mới là Dinh Long Hồ, Châu Định Viễn, đất Vĩnh Long thuộc Dinh Long Hồ.

Đến năm Đinh Sửu (1757) thì chuyển đến xứ Tầm Bào (thuộc địa phận thôn Long Hồ, nay là Thành phố Vĩnh Long). Thành Long Hồ được xây dựng tại xứ Tầm Bào là thủ phủ của một vùng rộng lớn. Nhờ đất đai màu mỡ, giao thông thuận lợi, dân cư đông đúc, việc buôn bán thông thương phát đạt, địa thế trung tâm…, dinh Long Hồ trở thành một trung tâm quan trọng thời bấy giờ. Để bảo đảm an ninh quốc gia, Chúa Nguyễn đã thiết lập ở đây nhiều đồn binh như: Vũng Liêm, Trà Ôn,...

Đến giữa thế kỷ XVIII, dinh Long Hồ là thủ phủ của vùng đất phía nam và là đại bản doanh của quân đội chúa Nguyễn có nhiệm vụ phòng thủ, ổn định và bảo vệ đất nước. Sử cũ còn ghi:

 | “ | Vào năm Canh Dần 1770, tại vùng đất này, lưu thủ dinh Long Hồ đã chặn đánh tan tác quân Xiêm La do Chiêu Khoa Liên cầm quân, tiêu diệt 300 tên địch, làm tan vỡ âm mưu xâm chiếm nước Việt của chúng | ”

Nơi đây, trong khoảng 10 năm (1776–1787), cũng từng là chiến trường diễn ra nhiều cuộc giao chiến ác liệt giữa nghĩa quân Tây Sơn với quân (chúa Nguyễn và Nguyễn Ánh), từ trận đầu tiên là trận tập kích Long Hồ của Nguyễn Lữ. Năm 1784, tại sông Mang Thít (Vĩnh Long) nghĩa quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy đã đánh thắng trận Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang), làm liên quân Xiêm La do Nguyễn Ánh cầu viện đại bại.

Vĩnh Long trong bản đồ Nam Kỳ Lục tỉnh (Basse Cochinchine)

Năm Canh Tý (1780), Nguyễn Ánh đổi dinh Long Hồ, châu Định Viễn thành dinh Vĩnh Trấn. Năm Mậu Thân (1788), sau khi lấy lại đất Nam Bộ từ tay nhà Tây Sơn, Nguyễn Ánh lập 2 đạo Long Xuyên và Kiên Giang của trấn Hà Tiên nhập vào dinh Vĩnh Trấn.

Thời nhà Nguyễn, năm Quý Hợi (1803), Gia Long (Nguyễn Ánh) cắt đất dinh Long Hồ xưa lập thành dinh Hoằng Trấn.

Năm Gia Long thứ 7 (1808), Vĩnh Trấn, Hoằng Trấn được đổi làm trấn Vĩnh Thanh thuộc tổng trấn Gia Định, đồng thời thăng châu Định Viễn làm phủ với 3 huyện: Vĩnh Bình, Vĩnh An và Tân An.

Năm 1810, lại cắt 2 đạo Kiên Giang với Long Xuyên về trấn Hà Tiên như cũ.

Năm 1813, Gia Long lập thêm huyện Vĩnh Định thuộc trấn Vĩnh Thanh. Trấn thủ trấn Vĩnh Thanh là quan Hiệp trấn Vĩnh Thanh, với chức phó là quan Tham Hiệp. Các quan Trấn thủ Vĩnh Thanh gồm: Nguyễn Văn Thoại.

Năm Minh Mạng thứ 4 (1823), Minh Mạng chia huyện Tân An thành 2 huyện Tân An và Bảo An thuộc phủ mới lập tên là Hoằng An.

Năm 1832, Minh Mạng đổi tên trấn Vĩnh Thanh thành Vĩnh Long, lấy thêm 2 huyện Tuân Nghĩa, Trà Vinh của phủ Lạc Hóa thành Gia Định nhập vào Vĩnh Long và đổi trấn thành tỉnh Vĩnh Long (chữ Hán:永隆). Nhưng đồng thời, lại cắt các huyện Vĩnh Định, An Định và đạo Châu Đốc sang tỉnh An Giang. Cùng năm 1832, Minh Mạng cho lập thêm huyện Vĩnh Trị thuộc phủ Định Viễn tỉnh Vĩnh Long. Đặt chức tổng đốc Long-Tường để thống lĩnh 2 tỉnh Vĩnh Long và Định Tường, cùng với các chức Án sát và Bố chính lo các công việc thuộc chức năng của Bộ Hình và Bộ Hộ ở cấp tỉnh, giúp cho Tổng đốc. Quần đảo Côn Lôn (tức Côn Đảo) thuộc tỉnh Vĩnh Long nhà Nguyễn.

Năm 1833, tỉnh Vĩnh Long bị quân Lê Văn Khôi nổi dậy chiếm đóng, nhà Nguyễn phải điều binh đánh dẹp, cuối cùng án sát Vĩnh Long là Doãn Uẩn lấy lại được tỉnh thành (thành Long Hồ) từ tay quân của Khôi.

Năm 1837, Minh Mạng lập thêm ở Vĩnh Long 1 phủ Hoằng Trị và 2 huyện (Bảo Hựu, Duy Minh).

Tỉnh Vĩnh Long, ở Nam Kỳ, giai đoạn (1832-1867)

Năm Tự Đức thứ 4 (1851), nhà Nguyễn bỏ phủ Hoằng An, gộp các huyện của phủ này vào phủ Hoằng Trị. Thời vua Tự Đức cho đến khi Pháp chiếm Vĩnh Long (1851-1862), tỉnh Vĩnh Long gồm 3 phủ là Hoằng An, Định Viễn, Lạc Hóa, Cùng với 8 huyện là huyện Vĩnh Bình, huyện Vĩnh Trị, huyện Bảo Hựu, huyện Tân Minh, huyện Bảo An, huyện Duy Minh^[10], huyện Tuân Nghĩa, huyện Trà Vinh, đồng thời Quần Đảo Côn Lôn (Côn Đảo) cũng thuộc sự quản hạt của tỉnh Vĩnh Long.

Ngày 6 tháng 8 năm 1867, hạt thanh tra Định Viễn đổi thành hạt thanh tra Vĩnh Long.

Từ ngày 5 tháng 1 năm 1876, hạt thanh tra Vĩnh Long được đổi thành hạt tham biện Vĩnh Long^[11], có 14 tổng.

Ngày 12 tháng 5 năm 1879, giải thể tổng Vĩnh Trung, nhập các làng vào tổng Bình Long.

Ngày 1 tháng 1 năm 1900, hạt tham biện Vĩnh Long được đổi thành tỉnh Vĩnh Long.

Ngày 25 tháng 1 năm 1908, địa bàn tỉnh Vĩnh Long được chia thành 5 quận là Long Châu, Chợ Lách, Cái Nhum, Vũng Liêm, Ba Kè.

Ngày 9 tháng 2 năm 1913, tỉnh Vĩnh Long nhận thêm địa bàn tỉnh Sa Đéc giải thể.

Ngày 1 tháng 12 năm 1913, lập thêm 2 quận Cao Lãnh, Sa Đéc.

Ngày 1 tháng 4 năm 1916, lập quận Lai Vung.

Ngày 29 tháng 6 năm 1916, đổi tên quận Ba Kè thành quận Chợ Mới.

Ngày 9 tháng 2 năm 1917, địa bàn tỉnh Vĩnh Long được sắp xếp lại, gồm 7 quận gồm có Châu Thành, Chợ Lách, Vũng Liêm, Chợ Mới, Sa Đéc, Cao Lãnh, Lai Vung.

Ngày 7 tháng 11 năm 1917, quận Chợ Mới được đổi thành quận Tam Bình.

Ngày 29 tháng 2 năm 1924, tách 3 quận Sa Đéc, Lai Vung, Cao Lãnh ra khỏi tỉnh Vĩnh Long để lập lại tỉnh Sa Đéc, tỉnh Vĩnh Long lúc này còn 4 quận.

Ngày 11 tháng 8 năm 1942, tỉnh Vĩnh Long còn 3 quận là Châu Thành, Tam Bình, Vũng Liêm.

Trước năm 1948, hai huyện Cầu Kè, Trà Ôn thuộc tỉnh Cần Thơ, từ năm 1948 đến năm 1950, hai huyện này thuộc tỉnh Vĩnh Long. Từ năm 1951 đến năm 1954, thuộc tỉnh Vĩnh Trà (Chính quyền Cách Mạng).

Từ năm 1954 đến năm 1971, Trà Ôn thuộc huyện Cầu Kè tỉnh Trà Vinh.

Thời kỳ 1971 đến năm 1975 huyện Trà Ôn thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Phân chia hành chánh tỉnh Vĩnh Long 1973

Sang thời Việt Nam Cộng hòa, chính quyền Đệ Nhất Cộng hòa chia tỉnh Vĩnh Long^[12] làm 6 quận, 22 tổng, 81 xã (Nghị định số 308-BNV/NC/NĐ của Bộ trưởng Bộ Nội vụ ngày 8 tháng 10 năm 1957): Các quận là Châu Thành, Chợ Lách, Tam Bình, Bình Minh, Sa Đéc.

Ngày 10 tháng 3 năm 1961, quận Cái Nhum được tái lập và đến ngày 31 tháng 5 năm 1961 thì đổi tên thành quận Minh Đức.

Ngày 11 tháng 7 năm 1962, 2 quận là Đức Tôn, Đức Thành được thành lập.

Ngày 24 tháng 9 năm 1966, 4 quận gồm Lấp Vò, Sa Đéc, Đức Tôn, Đức Thành được tách ra để tái lập tỉnh Sa Đéc.

Ngày 14 tháng 1 năm 1967, tỉnh Vĩnh Long nhận thêm quận Trà Ôn, Vũng Liêm từ tỉnh Vĩnh Bình.

Đến ngày 2 tháng 8 năm 1969, Theo Nghị định số 856-NĐ/NV của Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa, thì Vĩnh Long có 7 quận, 18 tổng, 65 xã. Các quận là Châu Thành - Vĩnh Long, Chợ Lách, Tam Bình, Bình Minh, Minh Đức, Trà Ôn, Vũng Liêm.

Đầu năm 1976, Vĩnh Long đã sáp nhập với Trà Vinh thành tỉnh Cửu Long.

Nhưng đến ngày 26 tháng 12 năm 1991 lại tách ra thành hai tỉnh riêng như cũ. Khi tách ra, tỉnh Vĩnh Long, gồm thị xã Vĩnh Long và 5 huyện: Bình Minh, Long Hồ, Tam Bình, Trà Ôn, Vũng Liêm.

Ngày 13 tháng 2 năm 1992, tái lập huyện Mang Thít trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và nhân khẩu của huyện Long Hồ.

Ngày 31 tháng 7 năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 125/2007/NĐ-CP, thành lập huyện Bình Tân trên cơ sở tách 11 xã phía bắc của huyện Bình Minh, huyện lị đặt tại xã Tân Quới^[13].

Ngày 10 tháng 4 năm 2009, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 16/NĐ-CP, về việc thành lập thành phố Vĩnh Long trực thuộc tỉnh Vĩnh Long, trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số và các đơn vị hành chính trực thuộc của thị xã Vĩnh Long.

Ngày 28 tháng 12 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết 89/NQ-CP thành lập thị xã Bình Minh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của huyện Bình Minh.^[14]

Tỉnh Vĩnh Long có 8 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm thành phố Vĩnh Long, thị xã Bình Minh và các huyện: Bình Tân, Long Hồ, Mang Thít, Tam Bình, Trà Ôn, Vũng Liêm.

Vùng đất Tầm Phong Long thuộc về Việt năm 1757 do vua Chân Lạp là Nặc Tôn dâng đất trả ơn cho việc được chúa Nguyễn giúp đỡ khi đất nước Chân Lạp nổi lên các cuộc biến loạn. 

Vùng đất Tầm Phong Long rộng lớn trước kia được chia cắt là cơ sở định hình cho 3 tỉnh Tây Nam Kì của Nam Kì lục tỉnh

Địa danh ban đầu là đạo Châu Đốc , tên gọi Châu Đốc có trước vì thế đến nay nhiều người quen thuộc tên Châu Đốc hơn An Giang

Năm 1808, đạo Châu Đốc được đổi tên thành Châu Đốc Tân Cương. Tên gọi vùng đất này lại được thay đổi lần nữa vào năm 1832, cái tên An Giang chính thức ra đời, do vua Minh Mệnh thực hiện cải cách hành chính.

Sau khi Pháp chiếm được 6 tỉnh Nam kì , Pháp thay đổi địa giới hành chính. Năm 1899, Nam kì bị tách thành 19 tỉnh, tỉnh An Giang được tách thành 5 tỉnh: Long Xuyên, Châu Đốc, Sa Đéc, Cần Thơ, Sóc Trăng. Địa danh An Giang không còn trên bản đồ, 2 tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc là định hìnhcho tỉnh An Giang ngày nay.

Sau CMT8, hình thành Uỷ ban kháng chiến Nam Bộ, nơi này còn được gọi là Long Châu Tiền và Long Châu Hậu. 1950- 1951, đổi tên thành Long Châu Hà và Long Châu Sa

Dưới thời chính quyền Sài Gòn, năm 1956, tên An Giang được sử dụng lại, tỉnh An Giang bao gồm tỉnh Long Xuyên và Châu Đốc. Sau đó, từ 1964-1975, tách thành tỉnh Châu Đốc và tỉnh An Giang.

Đến ngày 20/12/1975, tên gọi An Giang được chính thức sử dụng lại cho đến ngày nay, địa giới An Giang ngày nay cũng được hình thành, bao gồm Long Xuyên và Châu Đốc

Ban đầu, thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang.

Ngày 15 tháng 12 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 330-CP^[5] về việc hợp nhất huyện Long Mỹ và thị xã Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang thành một đơn vị hành chính lấy tên là huyện Long Mỹ thuộc tỉnh Hậu Giang. Thị xã Vị Thanh chuyển xuống thành thị trấn Vị Thanh thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang.

Ngày 23 tháng 10 năm 1978, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 273-CP^[6] về việc thành lập một xã mới lấy tên là xã Vị Tân thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang trên cơ sở tách đất từ thị trấn Vị Thanh thuộc huyện Long Mỹ.

Ngày 21 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 174-CP^[7] về việc chia một số xã thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang như sau:

·         Chia xã Vĩnh Thuận Đông thành hai xã lấy tên là xã Vĩnh Thuận Đông và xã Vĩnh Thuận Tây.

·         Chia xã Thuận Hưng thành hai xã lấy tên là xã Thuận Hưng và xã Thuận Hòa.

·         Chia xã Hỏa Lựu thành hai xã lấy tên là xã Hỏa Lựu và xã Hỏa Tuyến.

·         Chia xã Long Phú thành hai xã lấy tên là xã Long Phú và xã Tân Phú.

·         Chia xã Vĩnh Viễn thành hai xã lấy tên là xã Vĩnh Viễn và xã Vĩnh Lập.

·         Chia xã Long Bình thành hai xã lấy tên là xã Long Bình và xã Long Hòa.

·         Chia xã Vị Tân thành hai xã lấy tên là xã Vị Tân và xã Vị Đông.

·         Sáp nhập ấp 8 của xã Thuận Hưng và ấp 9 của xã Long Trị cũ vào thị trấn Long Mỹ.

Ngày 15 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 70-HĐBT^[8] về việc chia một số xã để thành lập các xã mới thuộc huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang như sau:

·         Chia xã Vị Thuỷ thành ba xã lấy tên là xã Vị Thuỷ, xã Vị Thắng và xã Vị Lợi.

·         Chia xã Vĩnh Tường thành ba xã lấy tên là xã Vĩnh Tường, Vĩnh Trúng và xã Vĩnh Hiếu.

·         Chia xã Vị Thanh thành ba xã lấy tên là xã Vị Thanh, xã Vị Xuân và xã Vị Bình.

·         Chia xã Long Trị thành hai xã lấy tên là xã Long Trị và xã Long Tân.

·         Chia xã Xà Phiên thành hai xã lấy tên là xã Xà Phiên và xã Tân Thành.

·         Chia xã Lương Tâm thành hai xã lấy tên là xã Lương Tâm và xã Lương Nghĩa.

Ngày 26 tháng 10 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 119-HĐBT^[9] về việc tách huyện Long Mỹ thành hai huyện Long Mỹ và huyện Mỹ Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang như sau:

·         Huyện Long Mỹ gồm có 15 xã Lương Nghĩa, Lương Tâm, Vĩnh Viễn, Tân Thành, Vĩnh Thuận Đông, Thuận Hưng, Xà Phiên, Vị Thắng, Long Hoà, Thuận Hoà, Long Bình, Long Trị, Long Tân, Long Phú, Tân Phú và thị trấn Long Mỹ. Trụ sở huyện đóng tại thị trấn Long Mỹ. Huyện Long Mỹ có diện tích tự nhiên 38.388,92 ha, diện tích canh tác 29.366,30 ha và dân số 109.867 người.

·         Huyện Mỹ Thanh gồm có 14 xã Hỏa Tuyến, Vĩnh Lập, Hỏa Lựu, Vị Tân, Vĩnh Thuận Tây, Vị Đông, Vị Xuân, Vị Bình, Vị Thanh, Vị Lợi, Vĩnh Trung, Vĩnh Tường, Vĩnh Hiếu, Vị Thuỷ và thị trấn Vị Thanh. Trụ sở huyện đóng tại thị trấn Vị Thanh. Huyện Mỹ Thanh có diện tích tự nhiên 35.283,43 ha, diện tích canh tác 23.128,69 ha và dân số 104.675 người.

Ngày 6 tháng 4 năm 1982, Hội đồng Bộ trưởng của ban hành Quyết định số 64-HĐBT^[10] về việc đổi tên huyện Mỹ Thanh thành huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang. Bấy giờ, địa danh Vị Thanh được dùng cho cả ba đơn vị hành chính khác nhau là thị trấn Vị Thanh và xã Vị Thanh cùng trực thuộc huyện Vị Thanh.

Ngày 16 tháng 9 năm 1989, huyện Vị Thanh giải thể xã Vị Lợi, nhập địa bàn vào các xã Vị Thủy, Vị Xuân, Vĩnh Hiếu.

Ngày 28 tháng 1 năm 1991, xã Vị Đông và xã Vị Xuân nhập lại thành xã Vị Đông, xã Vị Bình và xã Vị Thanh nhập lại thành xã Vị Thanh.

Ngày 2 tháng 8 năm 1991, giải thể xã Vĩnh Hiếu, nhập địa bàn vào các xã Vĩnh Tường, Vĩnh Trung.

Ngày 25 tháng 1 năm 1994, giải thể xã Vĩnh Lập, nhập địa bàn vào xã Vĩnh Viễn thuộc huyện Long Mỹ.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Vị Thanh thuộc tỉnh Cần Thơ, gồm thị trấn Vị Thanh và 9 xã: Hỏa Lựu, Hỏa Tiến, Vị Đông, Vị Tân, Vị Thanh, Vị Thủy, Vĩnh Thuận Tây, Vĩnh Trung, Vĩnh Tường.

Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Chính phủ Việt Nam ra Nghị định số 45/1999/NĐ-CP^[1] về việc tái lập thị xã Vị Thanh, đổi tên huyện Vị Thanh thành huyện Vị Thủy và thành lập các phường, xã, thị trấn thuộc thị xã Vị Thanh và huyện Vị Thủy, tỉnh Cần Thơ. Cụ thể như sau:

·         Thành lập thị xã Vị Thanh và đổi tên huyện Vị Thanh thành huyện Vị Thủy như sau:

·         Thành lập thị xã Vị Thanh trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Vị Thanh, xã Vị Tân, xã Hỏa Lựu, xã Hỏa Tiến, 438 ha diện tích tự nhiên và 6.326 nhân khẩu của xã Vị Đông, huyện Vị Thanh. Thị xã Vị Thanh có 11.582,15 ha diện tích tự nhiên và 70.456 nhân khẩu, có 7 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 4 phường: phường I, phường III, phường IV, phường V và 3 xã: Vị Tân, Hoả Lựu và Hỏa Tiến.

·         Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, huyện Vị Thanh có 20.849,65 ha diện tích tự nhiên và 85.342 nhân khẩu và đổi tên thành huyện Vị Thủy.

·         Thành lập các phường thuộc thị xã Vị Thanh trên cơ sở thị trấn Vị Thanh (cũ), 438 ha diện tích tự nhiên và 6.326 nhân khẩu của xã Vị Đông, cụ thể như sau:

·         Thành lập phường I trên cơ sở 102,63 ha diện tích tự nhiên và 6.402 nhân khẩu.

·         Thành lập phường III trên cơ sở 1.270,36 ha diện tích tự nhiên và 7.109 nhân khẩu.

·         Thành lập phường IV trên cơ sở 562,32 ha diện tích tự nhiên và 11.272 nhân khẩu (trong đó có 210 ha diện tích tự nhiên và 3.754 nhân khẩu của xã Vị Đông).

·         Thành lập phường V trên cơ sở 803,38 ha diện tích tự nhiên và 7.497 nhân khẩu (trong đó có 228 ha diện tích tự nhiên và 2.572 nhân khẩu của xã Vị Đông).

Ngày 12 tháng 5 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 48/2003/NĐ-CP^[11] về việc thành lập xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Châu Thành A, Ô Môn, Phụng Hiệp và thị xã Vị Thanh, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập phường VII thuộc thị xã Vị Thanh trên cơ sở 616 ha diện tích tự nhiên và 6.625 nhân khẩu của xã Hỏa Lựu.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11^[12] về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Thị xã Vị Thanh khi đó thuộc tỉnh Hậu Giang và được chọn làm tỉnh lỵ của tỉnh Hậu Giang.

Ngày 27 tháng 10 năm 2006, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 124/2006/NĐ-CP^[13]. Theo đó, thành lập xã Tân Tiến thuộc thị xã Vị Thanh trên cơ sở điều chỉnh 2.202,12 ha diện tích tự nhiên và 7.089 nhân khẩu của xã Hỏa Tiến.

Sau khi điều chỉnh, thị xã Vị Thanh có 11.879,99 ha diện tích tự nhiên và 69.785 nhân khẩu, có 9 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 5 phường: I, III, IV, V, VII và 4 xã: Vị Tân, Hỏa Lựu, Tân Tiến, Hỏa Tiến.

Ngày 15 tháng 12 năm 2009, thị xã Vị Thanh được công nhận đô thị loại III.

Ngày 23 tháng 9 năm 2010, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/NQ-CP^[2] về việc thành lập thành phố Vị Thanh thuộc tỉnh Hậu Giang trên cơ sở toàn bộ diện và dân số của thị xã Vị Thanh.

Thành phố Vị Thanh có diện tích tự nhiên 11.867,74 ha và 97.222 nhân khẩu, 9 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 5 phường: I, III, IV, V, VII và 4 xã: Vị Tân, Hỏa Lựu, Tân Tiến, Hỏa Tiến.

Ngày 19 tháng 12 năm 2019, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1845/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Vị Thanh mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hậu Giang.^[3]

 

Huyện Bắc Sơn nằm ở phía tây tỉnh Lạng Sơn, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp huyện Bình Gia
Phía đông giáp huyện Văn Quan
Phía nam giáp huyện Hữu Lũng
Phía tây giáp huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
Huyện Bắc Sơn có diện tích 695,52 km², dân số năm 2019 là 71.967 người.
Bắc Sơn là huyện miền núi, thuộc cánh cung Bắc Sơn của vùng Đông Bắc. Trên địa bàn huyện có các ngọn núi cao 500 - 1.200m, như ngọn núi Khau Bao (cao 1.107m), ngọn núi Pa Lét (503m),...
Bắc Sơn là huyện có nhiều di chỉ khảo cổ về người tiền sử, nơi đây các nhà khảo cổ đã phát hiện ra cả một nền văn minh của người Việt cổ, vào sơ kỳ đồ đá mới, mang tên văn hóa Bắc Sơn.
Bắc Sơn là căn cứ địa kháng chiến (căn cứ địa Bắc Sơn - Võ Nhai), nơi nổ ra cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, chống Nhật và Pháp của lực lượng Việt Minh những năm 1940.
Ngày 30 tháng 1 năm 1985, thành lập thị trấn Bắc Sơn, thị trấn huyện lỵ huyện Bắc Sơn.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, sáp nhập xã Hữu Vĩnh vào thị trấn Bắc Sơn và sáp nhập hai xã Bắc Sơn, Quỳnh Sơn thành xã Bắc Quỳnh

 

 

Link : https://vne.today/bai-viet/16535/u35t/?u=u35t&fbclid=IwAR3uBzN0dKoUpSufwv9mBzfT-L5PL1LzrZh6eEo0Usjs_8pk_HoAK9BqExg

Gồm 2 TP 7 Huyện 
- Thành phố Vĩnh Yên
- Thành phố Phúc Yên
- Huyện Tam Đảo
- Huyện Bình Xuyên
- Huyện Lập Thạch
- Huyện Sông Lô
- Huyện Tam Dương
- Huyện Vĩnh Tường
- Huyện Yên Lạc

Phía tây giáp huyện Bắc Sơn

Phía tây bắc giáp huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn

Phía bắc giáp huyện Tràng Định

Phía đông giáp huyện Văn Lãng

Phía đông nam giáp huyện Văn Quan.

Bình Gia có hệ thống hang động phong phú, gồm các hang lớn như hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai, Kéo Lèng,... Nơi phát hiện ra di chỉ của người Việt cổ và có hang bây giờ còn chứa khung giàn tên lửa.

Sông ngòi trên địa bàn huyện chủ yếu là các suối nhỏ, có một sông lớn là sông Văn Mịch (theo tên địa phương), có đập Phai Danh (cung cấp nước tưới tiêu thực hiện thủy lợi của nhân dân khu vực lân cận).

Sinh sống trên địa bàn Bình Gia bao gồm các dân tộc: Kinh, Nùng, Tày, Dao, Hoa,... Mỗi dân tộc có những sắc thái văn hóa khác nhau.

Sau năm 1945, huyện Bình Gia có thị trấn Bình Gia và 19 xã: Bình La, Hòa Bình, Hoa Thám, Hoàng Văn Thụ, Hồng Phong, Hồng Thái, Hưng Đạo, Minh Khai, Mông Ân, Quang Trung, Quý Hòa, Tân Hòa, Tân Văn, Thiện Hòa, Thiện Long, Thiện Thuật, Tô Hiệu, Vĩnh Yên, Yên Lỗ.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, sáp nhập xã Tô Hiệu và 2 thôn: Tòng Chu 1, Tòng Chu 2 thuộc xã Hoàng Văn Thụ vào thị trấn Bình Gia. 

Huyện Bình Gia có 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.

 

1TP 1 Thị xã 6 Huyện

Thành phố Bắc Ninh

 Thị xã Từ Sơn
 Huyện Gia Bình

Huyện Lương Tài

Huyện Quế Võ

 Huyện Thuận Thành

Huyện Tiên Du

Huyện Yên Phong 

Gồm 2TP 1 Thị xã 9 Huyện
 Thành phố Hải Dương

 Thành phố Chí Linh

 Thị xã Kinh Môn 

Huyện Bình Giang

 Huyện Cẩm Giàng

 Huyện Gia Lộc

 Huyện Kim Thành

Huyện Nam Sách

 Huyện Ninh Giang

Huyện Thanh Hà
 Huyện Thanh Miện
Huyện Tứ Kỳ

1. Cho rằng tên gọi rút ngắn trong cụm từ “Hải tần phòng thủ”, chức của nữ tướng Lê Chân đầu thế kỷ I.

2.  Hải Phòng là tên gọi rút ngắn từ tên gọi của một cơ quan đời Tự Đức trên đất Hải Dương: “Hải - Dương thương chính quan phòng …”

3.  Hải Phòng bắt nguồn từ ty sở nha Hải Phòng hoặc đồn Hải Phòng lập từ đời Tự Đức. Tên Hải Phòng ngày nay vốn có nguồn gốc từ tên của một thành đồn được gọi là Hải Phòng làm nhiệm vụ bảo vệ canh phòng cửa biển do triều đình phong kiến nhà Nguyễn xây dựng  trên đất làng Cấm (Gia Viên), rồi sau thuộc phạm vi cảng Ninh Hải. Tên gọi này có trước khi người Pháp đặt chân đến. Địa danh Hải Phòng dần thay thế tên gọi Ninh Hải có lẽ do lúc đầu người Pháp chỉ được phép đóng quân ở đồn Hải Phòng nên họ quen dùng từ Hải Phòng mà thôi

Gồm 7 Quận 8 Huyện

 Quận Dương Kinh 

Quận Đồ Sơn 

Quận Hải An

 Quận Hồng Bàng

Quận Kiến An

 Quận Lê Chân

 Quận Ngô Quyền

 Huyện An Dương

 Huyện An Lão

Huyện Bạch Long Vĩ

 Huyện Cát Hải

 Huyện Kiến Thụy 

Huyện Tiên Lãng

Huyện Thủy Nguyên

Huyện Vĩnh Bảo

Gồm 1 TP 1 Thị xã 8 huyện

 TP Hưng Yên

 Thị xã Mỹ Hào

 Huyện Ân Thi

  Huyện Khoái Châu

Huyện Kim Động

Huyện Phù Cừ

 Huyện Tiên Lữ

 Huyện Văn Giang

 Huyện Văn Lâm

  Huyện Yên Mỹ

MSV: 19032611

Long Phú là một huyện nằm phía Đông tỉnh Sóc Trăng.

Ban đầu, địa danh Bang Long chỉ là tên một làng thuộc tổng Định Mỹ, tỉnh Sóc Trăng. Sau này, thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Bang Long do lấy theo tên gọi làng Bang Long vốn là nơi đặt quận lỵ

Thực dân Pháp tiến hành hợp nhất làng Bang Long và làng Phú Đức thành một làng mới lấy tên là Long Phú. Kể từ đó, quận lỵ quận Bang Long thuộc địa bàn làng Long Phú. Chính vì vậy, sau này thực dân Pháp cũng đổi tên quận Bang Long thành quận Long Phú cho tiện quản lý

Ngày 1 tháng 3 năm 1926, quận Long Phú thuộc tỉnh Sóc Trăng được thành lập trên cơ sở đổi tên từ quận Bàng Long trước đó, gồm có 2 tổng: Định Chí và Định Mỹ. Ngày 19 tháng 11 năm 1929, quận bị giải thể. Ngày 1 tháng 1 năm 1930, quận Long Phú được tái lập với 3 tổng: Định Chí, Định Mỹ và Định Phước. Quận lỵ đặt tại làng Long Phú

 

Năm 1953, địa bàn quận Long Phú được tách ra để thành lập mới quận Lịch Hội Thượng, quận lỵ đặt tại xã Lịch Hội Thượng. Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đặt quận Long Phú thuộc tỉnh Ba Xuyên, gồm có 2 tổng: Định Mỹ với 5 xã, Định Hoà với 7 xã.

Ngày 13 tháng 1 năm 1958, quận Long Phú có thêm tổng Định Phước với 4 xã, đồng thời tổng Định Hoà có thêm 1 xã. Lúc này cũng giải thể quận Lịch Hội Thượng, sáp nhập địa bàn trở lại vào quận Long Phú.