Αποστολή:

Να διερευνήσετε γιατί ξέσπασε ο Πελοποννησιακός πόλεμος.

Ερωτήσεις:

1. Ποια είναι η φανερή αιτία του πολέμου;

………………………………………………………………………………

2. Ποια είναι η «πραγματική αλλά ανομολόγητη» αιτία;

………………………………………………………………………………

3. Γιατί δεν λέγεται ανοιχτά αυτή η αιτία;

………………………………………………………………………………

4. Ποιο ρόλο παίζει ο φόβος στις διεθνείς σχέσεις;

………………………………………………………………………………

5. Βρείτε ένα σύγχρονο παράδειγμα (γενικά, όχι ονόματα):

………………………………………………………………………………

🧾 Παραδοτέο:

🗞️ Γράψτε έναν τίτλο ειδήσεων:

«Ο πόλεμος ξεκίνησε γιατί…»

………………………………………………………………………………

Ονόματα ομάδας: ………………………………………

Αποστολή:

Να καταγράψετε τις συνέπειες του πολέμου.

Ερωτήσεις:

1. Ποιες καταστροφές αναφέρονται στο κείμενο;
   ………………………………………………………………………………

2. Ποια σας φαίνεται πιο σοβαρή και γιατί;
   ………………………………………………………………………………

3. Πώς αλλάζει η ζωή των ανθρώπων;
   ………………………………………………………………………………

4. Υπάρχουν αντίστοιχα φαινόμενα σήμερα;
   ………………………………………………………………………………

Παραδοτέο:

Λέξεις-κλειδιά (τουλάχιστον 5):
………………………………………………………………………………

Ονόματα ομάδας: ………………………………………

📌 Αποστολή:

Να αναλύσετε πώς επηρεάζει ο πόλεμος τη συμπεριφορά του ανθρώπου.

✏️ Ερωτήσεις:

1. Τι σημαίνει «ο πόλεμος γίνεται δάσκαλος της βίας»;
   ………………………………………………………………………………

2. Πώς αλλάζει ο άνθρωπος;
   ………………………………………………………………………………

3. Συμφωνείτε ότι αυτά θα συμβαίνουν πάντα; Γιατί;
   ………………………………………………………………………………

4. Ο πόλεμος δημιουργεί ή αποκαλύπτει τη βία;
   ………………………………………………………………………………

🧾 Παραδοτέο:

💬 Γράψτε ένα σύνθημα:
«Στον πόλεμο ο άνθρωπος…»
………………………………………………………………………………

Ονόματα ομάδας: ………………………………………

Αποστολή:

Να μελετήσετε πώς αλλάζει η σημασία των λέξεων.

✏️ Ερωτήσεις:

1. Βρείτε 3 παραδείγματα λέξεων που αλλάζουν σημασία:

• ………………………………………

• ………………………………………

• ………………………………………

2. Γιατί συμβαίνει αυτή η αλλαγή;
   ………………………………………………………………………………

3. Ποιος ωφελείται;
   ………………………………………………………………………………

4. Βρείτε ένα σύγχρονο ιστορικό παράδειγμα:
   ………………………………………………………………………………

🧾 Παραδοτέο:

📖 «Λεξικό εμφυλίου»
(π.χ. τόλμη = …)
………………………………………………………………………………

Ονόματα ομάδας: ………………………………………

 Αποστολή:

Να διερευνήσετε τη διάλυση των αξιών.

✏️ Ερωτήσεις:

1. Γιατί οι άνθρωποι βάζουν το κόμμα πάνω από την οικογένεια;
   ………………………………………………………………………………

2. Ποιος είναι ο ρόλος της πλεονεξίας και της φιλοδοξίας;
   ………………………………………………………………………………

3. Πώς χρησιμοποιούνται τα «ωραία λόγια»;
   ………………………………………………………………………………

4. Γιατί εξοντώνονται οι μετριοπαθείς;
   ………………………………………………………………………………

5. Θα μπορούσε να επιβιώσει ένας τίμιος άνθρωπος;
   ………………………………………………………………………………

🧾 Παραδοτέο:

 Μικρός διάλογος (2-3 ατάκες):
«Τι λέει ένας πολιτικός – τι πραγματικά θέλει»
………………………………………………………………………………

«Το πιο επικίνδυνο πράγμα στον εμφύλιο είναι…»

 «Ποιο είναι το πιο επικίνδυνο πράγμα που μας έμαθε ο Θουκυδίδης;»

και γράψτε στον πίνακα:

• λέξεις

• έννοιες

• συναισθήματα

«Αν ο Θουκυδίδης ζούσε σήμερα θα έλεγε…»

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟΨΕΩΝ (debate)

Θέμα:

«Ο άνθρωπος είναι βίαιος από τη φύση του»

Να αποδείξετε την ορθότητα ή μη της παραπάνω θέσης.

• ΥΠΕΡ

• ΚΑΤΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ

 Μετατρέψτε μια φράση του κειμένου σε:

• tweet

• σύνθημα διαδήλωσης

• τίτλο ειδήσεων

• μήνυμα σε φίλο

(π.χ. «ο πόλεμος γίνεται δάσκαλος της βίας»)

Συνοπτικός απολογισμός των καταστροφών του Πελοποννησιακού πολέμου

Απ' όλα τα προηγούμενα πολεμικά γεγονότα, το μεγαλύτερο ήταν ο Περσικός πόλεμος, ο οποίος τερματίστηκε με δύο ναυμαχίες και δύο μάχες, ενώ ο σημερινός πόλεμος κράτησε πάρα πολλά χρόνια και προκάλεσε τόσες συμφορές στην Ελλάδα, όσες δεν είχε ποτέ πάθει σε ανάλογο χρονικό διάστημα. Ποτέ άλλοτε δεν κυριεύτηκαν και δεν καταστράφηκαν τόσες πολιτείες είτε από βαρβάρους είτε από Έλληνες που πολεμούσαν μεταξύ τους. Σε πολλές, μάλιστα, πολιτείες, αφού καταστράφηκαν, εγκαταστάθηκε καινούργιος πληθυσμός. Ποτέ άλλοτε δεν έγιναν τόσες εξορίες και δεν σκοτώθηκαν τόσοι άνθρωποι, είτε στον πόλεμο είτε σ' εμφυλίους σπαραγμούς. Εκτός απ' αυτό πολλά από τα όσα αναφέρονται σε παλιές διηγήσεις, τα οποία όμως σπάνια επαληθεύονταν, έγιναν πιστευτά. Γιατί έγιναν πολλοί και καταστρεπτικοί σεισμοί και εκλείψεις ηλίου πολύ συχνότερες από όσες μπορούσαν να μνημονευτούν για τις παλιές εποχές. Μεγάλες ξηρασίες σημειώθηκαν σε πολλά μέρη και προκάλεσαν λιμούς και τέλος η φοβερή επιδημία, που προξένησε μεγάλες βλάβες και καταστροφή. Όλα αυτά έγιναν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Τον άρχισαν οι Αθηναίοι και οι Πελοποννήσιοι καταγγέλλοντας τις τριαντάχρονες σπονδές τις οποίες είχαν κάνει μετά την επανάσταση της Εύβοιας. Θα εκθέσω πρώτα ποιοι ήσαν οι λόγοι και οι διαφορές που οδήγησαν στον πόλεμο για να μην αναρωτιέται κανείς αργότερα για ποια αιτία οι Έλληνες περιπλέχθηκαν σε τόσο μεγάλο πόλεμο. Η πραγματική, βέβαια, αλλά ανομολόγητη αιτία ήταν, καθώς νομίζω, το ότι η μεγάλη ανάπτυξη της Αθήνας φόβισε τους Λακεδαιμονίους και τους ανάγκασε να πολεμήσουν.

Θουκυδίδης, Α,23 μετ. Αγγ. Βλάχοι.

Βιβλίο 3. Κεφάλαιο 82

Μετάφραση

[1] Σ' αυτές τις ακρότητες έφτασε ο εμφύλιος πόλεμος και προκάλεσε μεγάλη εντύπωση, γιατί ήταν ο πρώτος που έγινε. Αργότερα μπορεί κανείς να πη ότι ολόκληρος ο Ελληνισμός συνταράχτηκε, γιατί παντού σημειώθηκαν εμφύλιοι σπαραγμοί. Οι δημοκρατικοί καλούσαν τους Αθηναίους να τους βοηθήσουν και οι ολιγαρχικοί τους Λακεδαιμονίους. Όσο διαρκούσε η ειρήνη δεν είχαν ούτε πρόφαση, αλλά ούτε την διάθεση να τους καλέσουν για βοήθεια. Με τον πόλεμο, όμως, καθεμιά από τις αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις μπορούσε εύκολα να βρη ευκαιρία να προκαλέση εξωτερική επέμβαση για να καταστρέψη τους αντιπάλους της και να ενισχυθή η ίδια για ν' ανατρέψη το πολίτευμα.

 [2] Οι εμφύλιες συγκρούσεις έφεραν μεγάλες κι αμέτρητες συμφορές στις πολιτείες, συμφορές που γίνονται και θα γίνωνται πάντα όσο δεν αλλάζει η φύση του ανθρώπου, συμφορές που μπορεί να είναι βαρύτερες ή ελαφρότερες κ' έχουν διαφορετική μορφή ανάλογα με τις περιστάσεις. Σε καιρό ειρήνης και όταν ευημερή ο κόσμος και οι πολιτείες, οι άνθρωποι είναι ήρεμοι γιατί δεν τους πιέζουν ανάγκες φοβερές. Αλλ' όταν έρθη ο πόλεμος που φέρνει στους ανθρώπους την καθημερινή στέρηση, γίνεται δάσκαλος της βίας κ' ερεθίζει τα πνεύματα του πλήθους σύμφωνα με τις καταστάσεις που δημιουργεί. [3] O εμφύλιος πόλεμος, λοιπόν, μεταδόθηκε από πολιτεία σε πολιτεία. Κι όσες πολιτείες έμειναν τελευταίες, έχοντας μάθει τι είχε γίνει αλλού, προσπαθούσαν να υπερβάλουν σ' επινοητικότητα, σε ύπουλα μέσα και σε ανήκουστες εκδικήσεις.

 [4] Για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμα και την σημασία των λέξεων. Η παράλογη τόλμη θεωρήθηκε ανδρεία και αφοσίωση στο κόμμα, η προσωπική διστακτικότητα θεωρήθηκε δειλία που κρύβεται πίσω από εύλογες προφάσεις και η σωφροσύνη προσωπίδα της ανανδρείας. Η παραφορά θεωρήθηκε ανδρική αρετή, ενώ η τάση να εξετάζονται προσεκτικά όλες οι όψεις ενός ζητήματος θεωρήθηκε πρόφαση για υπεκφυγή.

 [5] Όποιος ήταν έξαλλος γινόταν ακουστός, ενώ όποιος έφερνε αντιρρήσεις γινόταν ύποπτος. Όποιον επινοούσε κανένα τέχνασμα και πετύχαινε, τον θεωρούσαν σπουδαίο, κι όποιον υποψιαζόταν σύγκαιρα και φανέρωνε τα σχέδια του αντιπάλου, τον θεωρούσαν ακόμα πιο σπουδαίο. Ενώ όποιος ήταν αρκετά προνοητικός, ώστε να μην χρειαστούν τέτοια μέσα, θεωρούσαν ότι διαλύει το κόμμα και ότι είναι τρομοκρατημένος από την αντίπαλη παράταξη. Με μια λέξη, όποιος πρόφταινε να κάνη κακό πριν από άλλον, ήταν άξιος επαίνου, καθώς κ' εκείνος που παρακινούσε στο κακό όποιον δεν είχε σκεφτή να το κάνη.

[6] Αλλά και η συγγένεια θεωρήθηκε χαλαρότερος δεσμός από την κομματική αλληλεγγύη, γιατί οι ομοϊδεάτες ήσαν έτοιμοι να επιχειρήσουν ό,τιδήποτε, χωρίς δισταγμό, και τούτο επειδή τα κόμματα δεν σχηματίστηκαν για να επιδιώξουν κοινή ωφέλεια με νόμιμα μέσα, αλλά, αντίθετα, για να ικανοποιήσουν την πλεονεξία τους παρανομώντας. Και η μεταξύ τους αλληλεγγύη βασιζόταν περισσότερο στην συνενοχήτους παρά στους όρκους τους στους θεούς.

[7] Τις εύλογες προτάσεις των αντιπάλων τις δέχονταν με υστεροβουλία και όχι με ειλικρίνεια για να φυλαχτούν από ένα κακό αν οι άλλοι ήσαν πιο δυνατοί. Και προτιμούσαν να εκδικηθούν για κάποιο κακό αντί να προσπαθήσουν να μην το πάθουν. Όταν έκαναν όρκους για κάποια συμφιλίωση, τους κρατούσαν τόσο μόνο όσο δεν είχαν την δύναμη να τους καταπατήσουν, μη έχοντας να περιμένουν βοήθεια από αλλού. Αλλά μόλις παρουσιαζόταν ευκαιρία, εκείνοι που πρώτοι είχαν ξαναβρεί το θάρρος τους, αν έβλεπαν ότι οι αντίπαλοι τους ήσαν αφύλαχτοι, τους χτυπούσαν κ' ένοιωθαν μεγαλύτερη χαρά να τους βλάψουν εξαπατώντας τους, παρά χτυπώντας τους ανοιχτά. Θεωρούσαν ότι ο τρόπος αυτός όχι μόνο είναι πιο ασφαλής αλλά και βραβείο σε αγώνα δόλου. Γενικά είναι ευκολώτερο να φαίνωνται επιδέξιοι οι κακούργοι, παρά να θεωρούνται τίμιοι όσοι δεν είναι δόλιοι. Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να κάνουν το κακό και να θεωρούνται έξυπνοι, παρά να είναι καλοί και να τους λένε κουτούς.

[8] Αιτία όλων αυτών ήταν η φιλαρχία που έχει ρίζα την πλεονεξία και την φιλοδοξία που έσπρωχναν τις φατρίες ν' αγωνίζωνται με λύσσα. Οι αρχηγοί των κομμάτων, στις διάφορες πολιτείες, πρόβαλλαν ωραία συνθήματα. Ισότητα των πολιτών από την μια μεριά, σωφροσύνη της αριστοκρατικής διοίκησης από την άλλη. Προσποιούνταν έτσι ότι υπηρετούν την πολιτεία, ενώ πραγματικά ήθελαν να ικανοποιήσουν προσωπικά συμφέροντα και αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να νικήσουν τους αντιπάλους τους. Τούτο τους οδηγούσε να κάνουν τα φοβερώτερα πράματα επιδιώκοντας να εκδικηθούν τους αντιπάλους τους, όχι ως το σημείο που επιτρέπει η δικαιοσύνη ή το συμφέρον της πολιτείας, αλλά κάνοντας τις αγριότερες πράξεις, με μοναδικό κριτήριο την ικανοποίηση του κόμματος τους. Καταδίκαζαν άνομα τους αντιπάλους τους ή άρπαζαν βίαια την εξουσία, έτοιμοι να κορέσουν το μίσος τους. Καμιά από τις δύο παρατάξεις δεν είχε κανέναν ηθικό φραγμό κ' εκτιμούσε περισσότερο όσους κατόρθωναν να κρύβουν κάτω από ωραία λόγια φοβερές πράξεις. Όσοι πολίτες ήταν μετριοπαθείς θανατώνονταν από την μια ή την άλλη παράταξη, είτε επειδή είχαν αρνηθή να πάρουν μέρος στον αγώνα είτε επειδή η ιδέα και μόνο ότι θα μπορούσαν να επιζήσουν προκαλούσε εναντίον τους τον φθόνο.
(Μετάφραση: Αγγελος Βλάχος)