MUSLIM DAN NON MUSLIM
Di dalam Islam, zakat dikenakan ke atas orang Islam sahaja. Manakala jizyah (cukai kepada non-muslim) pula dikenakan kepada orang bukan Islam. Muslim wajib membayar zakat, makanala non muslim pula wajib membayar jizyah.

Cukai pula dikenakan ke atas semua rakyat tanpa kira muslim atau tidak.

PEMBAYAR
Zakat hanya dikenakan kepada orang yg kaya dan berharta sahaja. Hanya orang kaya yang wajib membayar zakat, seperti zakat harta, zakat emas perak, zakat perniagaan, zakat pertanian dan zakat fitrah,

Manakala di dalam sistem cukai, orang kaya dan orang miskin tetap dikenakan cukai melalui pelbagai jenis cukai; cukai pendapatan, cukai pintu, cukai jalan, cukai perniagaan dan yang terkini cukai GST.

KUTIPAN DAN PENGAGIHAN
Zakat dikutip daripada orang kaya untuk diagihkan kembali kepada orang miskin dan fakir serta asnaf zakat yang lain. Asnaf zakat, selain orang miskin dan orang fakir ialah amil, fisabilillah, orang berhutang, anak yatim dan muallaf.

Manakala cukai pula dikutip daripada rakyat dan digunakan oleh negara untuk pembangunan negara seperti membuat pembangunan, membuat jalan raya, membayar gaji menteri dan sebagainya.

KEWAJIPAN
Zakat diwajibkan ke atas orang yang berharta apabila cukup haul dan nisab tanpa sebarang pengecualian.

Manakala di dalam sistem cukai, orang kaya dan berharta mempunyai banyak cara tertentu untuk mengelak cukai secara sah.

Jika dinilai dari sudut fiqh, memang tidak dinafikan bahawa pembayaran zakat dibenarkan sama ada melalui institusi khusus atau terus kepada asnaf iaitu individu yang layak menerima zakat. Namun demikian, tindakan individu membayar terus kepada asnaf mengakibatkan jumlah kutipan yang diperolehi oleh institusi zakat berkurangan dari yang sepatutnya. Bayaran terus kepada asnaf ini dikatakan sebagai bocoran dari kutipan institusi zakat. Dalam usaha meningkatkan jumlah pungutan zakat, beberapa negeri di Malaysia telah melaksanakan program penswastaan dalam mengutip zakat. Usaha penswastaan tersebut serta kempen kesedaran yang berterusan ternyata telah menambah jumlah kutipan zakat. Walaupun peningkatan tersebut bukanlah semata-mata berpunca daripada penswastaan atau kesedaran tetapi ternyata ia telah menunjukkan satu kesan positif.Ia juga menjadikan pengurusan atau pentadbiran institusi zakat lebih cekap dan efisien.