Асқорыту жүйесі by Сымбат Маткерим https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l Био23-1. Маткерим Сымбат, Бегалықызы Аружан en-us 2024-11-20 12:18:33 UTC 2024-11-21 07:33:44 UTC hello@padlet.com Асқорыту жүйесі symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226143835 Ас қорыту жүйесі — адам ағзасына қажетті қоректік заттарды өңдеп, сіңіріп, қалдықтарды сыртқа шығаратын жүйе. Бұл процесс ағзаның өсуі, энергия алуы және жалпы тіршілігі үшін маңызды.

]]> 2024-11-20 12:35:37 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226143835 Видео материал symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226148180 2024-11-20 12:39:22 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226148180 Ойын symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226155862 Сан бойынша асқорыту мүшелерін орналастыр

]]> 2024-11-20 12:45:24 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226155862 Тест symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226172189 2024-11-20 12:57:54 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226172189 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226176371 2024-11-20 13:01:17 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226176371 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226178708 2024-11-20 13:03:19 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226178708 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226180580 2024-11-20 13:04:36 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226180580 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226183190 2024-11-20 13:06:20 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226183190 Астың асқазанға түсуі symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226198882 2024-11-20 13:16:42 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226198882 Үй тапсырмасы symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226207721 Конспект жазу. Асқорыту жүйесінің ауруларын және олардың алдын алу жолдарын анықтау.

]]> 2024-11-20 13:22:15 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226207721 Асқорыту бездері symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226213190 Асқорыту бездеріне үш жұп сілекйлі бездері, бауыр және ұйқыбез жатады. Асқорыту бездерінен бөлінетін сұйықтықты сөл деп атайды. Асқорыту бездері сыртқы секреция бездеріне жатады. Олар өздерінен бөлінетін сөлді арнайы өзектер арқылы асқорыту мүшелеріне бөледі. Әрбір асқорыту безінің бөлінетін сөлінің өз атауы бар. Бауырдан-өт, сілекей безінен-сілекей.

]]> 2024-11-20 13:25:46 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226213190 Асқорытудың маңызы symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226216810 Асқорыту мүшелері мен асқорыту бездері қосылып асқорыту жүйесін құрайды. Асқорыту жүйесінде тағам әр түрлі механикалықлық және химиялық өзгерістерге ұшырайды. Тағам құрамындағы нәруыздар, майлар, көмірсулар суда ерімейді. Сондықтан олар қан мен лимфаға өте алмайды. Асқорыту мүшелерінде тағамның шайналып ұсақталуы механикалық өңдеу делінеді. Асқорыту бездерінен бөлінген сөлдің әсерінен ыдырауы химиялық өзгерістерге жатады.

]]> 2024-11-20 13:28:12 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226216810 Асқорыту мүшелері symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226219896 Асқорыту мүшелері

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Асқорыту мүшелеріне ауыз қуысы, жұтқыншақ, өңеш, қарын, ас ішек және тоқ ішек жатады. Асқорыту мүшелерінің іші қуыс, түтікке ұксас.

Асқорыту мүшелерінің қабырғасы негізінен үш қабаттан тұрады: сыртқы, қабаты - дәнекер ұлпадан тұратын сірқабат. Ортаңғысы бұлшықет қабаты, ішкі қабаты - эпителий ұлпасынан түзілген.

]]> 2024-11-20 13:30:19 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226219896 Ауыз қуысы. symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226220878 Ауыз қуысы. Ауыз қуысының сүйектік негізінен: тұмсық сүйек, жоғарғы жақ сүйек, тандай сүйек, төменгі жақ сүйек, тіл асты сүйек құрайды. Ауыз қуысының жоғарғы және төменгі еріндер аралығындағы кіреберіс тесігін — ауыз саңылауы, ал оның тіл түбірі мен жұмсақ таңдай аралығындағы жұтқыншаққа шығатын тесігін — есін деп атайды. Ауыз қуысының алдыңғы сыртқы қабырғасын — жоғарғы және төменгі ерін, ішкі қабырғасын — күрек тіс пен қызыл иек, екі бүйірінің сыртқы қабырғасын — оң және сол ұрт, ішкі қабырғасын — оң және сол жақтағы азу тістер мен қызыл иек, төбесін — қатты және жұмсақ тандай, ал төменгі жақаралық кеңістікте орналасқан ауыз қуысының түбін тіл құрайды.

]]> 2024-11-20 13:30:57 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226220878 Жұтқыншақ symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226221941 Жұтқыншақ

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Жұтқыншақ

Жұтқыншақ - түтік пішінді қуыс, бұлшықетті мүше, көлденеңжолақты бұлшықет ұлпасынан тұрады. Жұтқыншақ мойын омырт-қалардың алдыңғы жағында орналасқан. Ересек адамда оның ұзындығы, шамамен 11—13 см. Жұткыншақтың төменгі бөлігі әрі өңешпен, әрі көмекеймен байланысады. Жұтылған тамақ жұтқыншақ арқылы өңешке түседі. Тыныс алғанда ауа жұтқыншақ арқылы көмекейге өтеді. Жұтқыншақ аркылы тамақ та, ауа да өтеді. Сондықтан ол әрі асқорыту, әрі тынысалу мүшелер жүйесіне жатады.

]]> 2024-11-20 13:31:37 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226221941 Өңеш symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226222784 Өңеш

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Өңеш

Өңеш — ұзындығы 25 сантиметрдей іші қуыс бұлшықетті мүше. Оның жоғарғы бөлімі жұтқыншақпен, төменгі бөлімі қарынмен жалғасады. Өңешті астарлап жатқан сілемейлі қабықшасы көп қабатты эпителиймен қапталған. Эпителийлердің ұзын қатпарлары тамақ өткен кезде өңешті кеңейтеді. Өңештің ортаңғы бұлшықетті қабық -шасының көп бөлігі бірыңғайсалалы бұлшықет ұлпасынан тұрады. Осы бұлшықеттердің толқын төрізді оқтын-оқтын жиырылуы нөтижесінде тағам қарынға түседі. Өңеш көкеттің ортасындағы тесіктен өтіп, құрсақ қуысындағы қарынмен жалғасады.

]]> 2024-11-20 13:32:09 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226222784 Қарын symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226223613 Қарын

[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Адамның асқазаны, «Анатомия человеческого тела Грея» кітабынан иллюстрация

Қарын — құрсақ қуысының жоғары бөлімінің сол жағында, көкеттің астында орналасқан асқорыту жолының кеңейген мүшесі. (Абай атамыздың: «Аш қарын жұбана ма майлы ас жемей» деген ой тұжырымы естеріңде болар.) Қарын - іші қуыс қалың бұлшықетті мүше. Ол жоғарғы жағынан өңешпен, төменгі жағынан аш ішектің басталар жері ұлтабармен жалғасады. Қарынның ішкі жағын астарлап жатқан қатпарлы сілемейлі (шырышты) қабықшасы оның көлемін үлкейтеді.

]]> 2024-11-20 13:32:42 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226223613 Аш ішек symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226224358 Аш ішек - қарын мен тоқ ішекті жалғастыратын түтік пішінді бұлшықетті мүше. Оның ұзындығы ересек адамдарда 5,5-6 метрдей. Аш ішектің қарыннан басталған 25—30 сантиметрдей бөлімі - улта-бар (он екі елі ішек) деп аталады. Ұлтабарға бауырдан келетін от қабының өзегі және үйқыбездің де өзегі ашылады. Аш ішек ирелеңдеп орналасқан. Оның ішкі қабырғасында көптеген сақина пішінді қатпарлар бар

]]> 2024-11-20 13:33:11 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226224358 Тоқ ішек symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226225672 Тоқ ішектің ұзындығы 1,5-2 метрдей, аш ішектен екі еседей жуан. Тоқ ішектің аш ішектен басталған жері бу йен деп аталады. Ол он жақтағы мықын тұсында орналасқан. Бүйеннің томенгі шетінде ұзындығы 7-8 см-дей құрт пішінді түйық өскін соқырішек (аппендикс) болады.

]]> 2024-11-20 13:33:58 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3226225672 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3227759633 2024-11-21 07:31:58 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3227759633 symbatmatkerim https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3227762829 2024-11-21 07:33:43 UTC https://padlet.com/symbatmatkerim/fmstrd65pz2u269l/wish/3227762829