1- Arriskua desagertu zenean hiriak handitu ziren.

1.2- Klima-baldintzak hobetu zenean, zeinbait berrikuntza teknikoak sortu ziren.

1.2.1 Nekazaritza-tresnak hobetzea: Material batzuk esker lurraren emankortasuna areagotu zen.

1.2.2- Laborantz metodo berriak. Hiru urteko txandaketa sartu zuten, hori esker lur-eremu txikiagoa zen eta ere, lursail berean neguko eta udaberriko zerealak txandakatzen hasi ziren.

1.2.3- Haize- eta ur-erroten erabilera orokartzea. Antzinarotik ezagutzan ziren errotak, eta alea ehotzeko lanak erraztu zituzten. Hori gustiz esker produktitatea hobetu zen.

Eta landutako lurren azalera asko handitu zen. Beste aldetik,

biztanlearia-hazkundeak nekazariak hirietara emigratzera bueltzatu zituen

Merkatari, artisau eta nekazari emigratuak hiri edo burguetan

ezarri ziren, eta hirietako biztanleei burges esaten zieten.

Garraioak eta merkataritza garatu ziren...

- Merkatuan nekazaritzako produktu gehiago zeuden, eta landako jendeak erosahalmen handiagoa zuen. Horrekin batera, berrikuntza trukeak sustatu zituzten.

Berrikuntzak garraioan: Lepokoak eta ferrek zaldi eta mandoen trakzioa areagotzen zuten, eta horri esker, gurdi bidezko lehorreko garraioa hobetu zen.

Merkataritza-berrikuntza: Diru gehiago zegoan zirkulazioan, eta zenbait merkataritza-teknika hobetu ziren. Horrek guztiak merkataritzaren garapena bueltzatu zuen, bai tokikoa edo gertukoa, bai distantzia ertainekoa, eta gainera, azokak garatu ziren. Baina berrikuntza garrantzitsuena urruneko merkataritza izan zen.

- Lehorreko ibilbideak: Monarkek, merkatarie eta artisauei kobratutako zergak baliatuz, beren autoritatea inposatu zieten nobleei , eta hiriak babestu zituzten. Eta horri esker, bideak gero eta seguragoak izan ziren.

- Itsas ibilbideak: Bikingoen inbasioak amaitu ondoren, Ozeano Atlantikoa seguruagoa izan zen. Mediterraneoan gurutzadak tarteko, Bizantziar inperioa sendotu zen eta kristau-estatu txikiak sortu ziren, Leku horiek seguruak ziren merkataritzako.

- Hala ere, bidaiak arriskutsuak ziren eta ez zen komeni dirua gainean eramatea, eta horregaitik, kanbio-letrak sortu ziren.

- Halaber, sarritan, partikularrek edo sozietateek merkataritza-maileguak ematen zituzten.

- Bertako hirigintza irregularra zen: Hiri nukleoa harrezi inguratuta egoten zen. Oinplanoa oso irregularra izaten zen eta erdigunean kokatutako plaza baten inguruan antolatzen zen. Plazan, katedrala, udaletxea eta lonja egoten ziren. Biztanleria auzoetan biltzen zen, erlijoaren arabera edo artizautza-jardueren arabera, eta kaleak bihurriak eta estuak ziren. harresietatik kanpo, auzo berri batzuk sortu ziren, errebalak.

- Monarkek: burgesiaren babesa behar zuten beren autoritatea nobleziari inposatzeko.

- Burgesek: babesa behar zuten jaun feudalen kontra, eresuma guztiko bideetan, itsasoetan eta hirietan merkataritzan aritzeko.

- Burgesiaren babesa lortzeko, errege-erreginek legeak edo hiri-gutunak sinatu zituzten.

- Izurrite Beltza Europara iritsi zen: Izurrite beltza 1348. urtean inguruan iritsi zen Europara, Asiatik, gaixotasun infekziosoa zen. Gaixotasun hori arkakusoen ziztaden bidez trasmititzen zen, batez ere, eta oso hilkorra zen.

• XlV. mendean, gerra ugari gertatu ziren, eta, horren ondorioz hildako asko eta ekonomia-galdera handiak izan ziren.

• Lurren zati handi baten produktibitatea oso txikia zen.

• Aldi horretan, izotz Aro txikia hasi ziren.