1. W tekście nie powinny występować wielokrotne spacje. Klawisza spacji używamy do oddzielenia od siebie dwóch wyrazów, a nie do wyrównywania tekstu.

2. W tekście nie powinny występować wielokrotne tabulatory służące do wyrównania tekstu. Można natomiast użyć tabulatora o zmiennym skoku

3. Pojedynczy akapit kończymy zawszę naciśnięciem klawisza enter. Odstępy między poszczególnymi akapitami powinny być większe niż interlinia (odstępy pomiędzy liniami tekstu), ale nigdy nie powiększamy tych odstępów wstawiając np. kilkanaście spacji czy też pusty akapit.

4. Jeżeli musimy zakończyć linię tekstu (ale nie akapit) używamy do tego skrótu klawiszowego Shift + Enter

5. Przed znakiem interpunkcyjnym: kropką, przecinkiem, średnikiem, dwukropkiem, wykrzyknikiem i znakiem zapytania nie wstawiaj spacji, umieszczaj ją natomiast zawsze po znaku interpunkcyjnym

6. Należy unikać zostawiania spójników na końcu linii tekstu, aby przenieść taki spójnik do nowej linni możesz użyć tzw. twardej spacji. Uzyskasz ją naciskając skrót klawiszowy SHIFT+CTRL+SPACJA

7. Nową stronę uzyskasz naciskając skrót klawiszowy CTRL+ENTER

1. Pamiętaj o podziale tekstu na akapity. Akapit to fragment tekstu stanowiący logiczną całość

2. Nie używaj zbyt dużej liczby różnych krojów czcionek. Wyróżnienia zaciemniają obraz, zamiast zwracać uwagę czytelnika. Staraj się nie stosować więcej niż trzy kroje czcionki w jednym dokumencie. Efekt wyróżnienia osiągniesz, używając do tytułów czcionek bezszeryfowych (np. Arial), zaś do tekstu zwykłego czcionek szeryfowych (np. Times New Roman, Georgia, bo posiada charakterystyczne, poszerzone zakończenia kresek w literze tzw. szeryfy). Ułatwiają one czytanie tekstu.

3. Nie pozostawiaj na końcu linii wyrazów jednoliterowych np. „i”, z”, „w”.

4. Spacja służy tylko do wstawiania pojedynczych odstępów między znakami i wyrazami.

5. Spację wstawiaj po znakach interpunkcyjnych, nie przed nimi.

6. Nie wstawiaj spacji przed znakami interpunkcyjnymi, pomiędzy nawiasem i wyrazem, pomiędzy znakiem cudzysłowu i wyrazem.

7. Jeśli nie chcesz, aby w określonym miejscu tekst został rozdzielony, używaj „twardej spacji” (Ctrl + Shift + Spacja). W tekście i na wydruku wygląda tak, jak spacja zwykła. Tworzenie rozbudowanych dokumentów tekstowych Bożena Marcjan-Data 2

8. Nie rozdzielaj imienia i nazwiska pomiędzy sąsiadujące wiersze. Używaj wówczas „twardej spacji”.

9. Naciśnięcie klawisza Enter służy tylko do kończenia akapitu – nie naciskaj go na końcu każdej linii.

10. Nie pozwól, aby na stronie znajdowała się tylko jedna linia.

11. Aby wymusić koniec strony w danym miejscu zastosuj twardy koniec strony. W tym celu naciśnij Ctrl + Enter .

12. Aby przejść do nowej linii bez zakończenia akapitu zastosuj „miękki Enter” czyli kombinację klawiszy Shift +Enter.

13. Nie umieszczaj zbyt wielu znaków na jednej stronie (na stronie A4 nie powinno znajdować się więcej niż 1800-2000 znaków).

14. Odległość (interlinia) między akapitami powinna być większa niż pomiędzy wierszami. Odstęp między wierszami nazywa się interlinią. W edytorze definiowany jest jako właściwość akapitu. Stosowanie odpowiednich interlinii powoduję, że strona jest mniej zaczerniona. Nie odpycha swoim wyglądem i tekst z dużymi odstępami pomiędzy wierszami łatwiej się czyta.

15. Pozostawiaj w tekście duże, symetryczne marginesy, gdyż ułatwiają one czytanie.

16. Pierwsza strona tekstu nie powinna mieć numeru.

17. Tytułów nie kończ kropką.

18. Liczebniki występujące w tekście pisz słownie. Pisz: dwie szkoły, czterech uczniów, trzecia klasa itp.

19. Stosuj jedynie skróty ogólnie przyjęte i nie budzące wątpliwości. Do takich między innymi należą: br. (bieżącego roku), cd. (ciąg dalszy), ds. (do spraw), itd. (i tak dalej), itp. (i tym podobne), jw. (jak wyżej), m.in. (między Tworzenie rozbudowanych dokumentów tekstowych Bożena Marcjan-Data 3 innymi), np. (na przykład), nr (numer), pt. (pod tytułem), tj. (to jest), tzn. (to znaczy), tzw. (tak zwane). Ale już nie wg (według).

20. Nie nadużywaj wielkich liter. Wielkimi literami piszemy pełne nazwy własne urzędów, instytucji, organizacji. Jednak jeżeli nazwy te występują jako wyrazy pospolite, piszemy je małą literą. Małą litera piszemy również tytuły naukowe i zawodowe (np.: inżynier, doktor, profesor) oraz nazwy godności czy stanowisk, np.: minister, dyrektor, burmistrz, kurator.

Zasady prostego języka można stosować również w komunikacji online, np. w:

• rozmowach online,

• w e-mailach

• czy w postach i artykułach.

  
  

Dlaczego warto? Prosty język pozwala prowadzić komunikację w bardziej przyjazny sposób, jest zrozumiały dla osób o różnym stopniu wykształcenia, a dzięki swojej przejrzystości gwarantuje mniej nieporozumień i – przez to – oszczędność czasu (bo nie trzeba kilkukrotnie wyjaśniać, o co chodzi).

To autorska aplikacja, która mierzy zrozumiałość tekstu napisanego w języku polskim. Analizuje formę językową tekstu i podaje stopień jego trudności (1 – teksty najłatwiejsze, zrozumiałe dla wszystkich; 7 – teksty najtrudniejsze). Działanie programu oparte jest na wynikach badań psycholingwistycznych, w których wzięło udział ponad 3,5 tys. respondentów.

Jasnopis potrafi także automatycznie upraszczać tekst! Upraszczanie bazuje na sztucznej inteligencji – wykorzystuje ChatGPT.

Cytat:

- To zaburzenie jest często źle rozumiane - mówi Daniel Britton, twórca „Dyslexic Typeface”. – Dlatego chciałem odtworzyć uczucia, jakie towarzyszą dyslektykom podczas czytania. Dzięki temu zrozumieją, z czym my się każdego dnia mierzymy. Tę frustrację i wstyd, kiedy próbujemy coś przeczytać.

Britton opowiada, że jest zadowolony z efektów swojej pracy. - Pokazałem swoje dzieło moim przyjaciołom. Spojrzeli na nie i powiedzieli: „A, teraz już rozumiem”. Przez wiele lat starałem się im to wyjaśnić. A wystarczyła tylko jedna prosta plansza.

Nadaj dokumentowi strukturę

Po pierwsze należy zachować pewną strukturę dokumentu. Struktura dokumentu jest bardzo ważna dla osób niewidomych oraz dla osób z niepełnosprawnością manualną, ponieważ umożliwia łatwe nawigowanie po dokumencie.

Dokument z zachowaniem struktury ułatwia poznanie treści bez konieczności czytania całości.

Nadanie dokumentowi struktury polega na:

• opisaniu dokumentu we „właściwościach dokumentu”,

• dzieleniu dokumentu na części i zatytułowaniu każdej części nagłówkiem,

• tworzeniu spisu treści.

Czcionka, odstępy i inne elementy

W dokumencie istnieją dodatkowe elementy, które powinny być prawidłowo przygotowane:

• czcionka powinna być bezszeryfowa (np. Arial, Calibri),

• wielkość czcionki powinna być co najmniej 12 pkt.,

• powinien być odstęp między akapitami (interlinia 1,5; akapit 12).

• tekst powinien być wyrównany do lewej,

• wszystkie elementy graficzne, które zawierają jakąś informację, jak zdjęcia, wykresy, powinny mieć tekst alternatywny,

• tabele powinny służyć tylko do prezentacji danych tabelarycznych oraz posiadać wiersz nagłówkowy lub kolumnę nagłówkową,

• wymienianie elementów powinno mieć formę listy numerowanej lub wypunktowanej, a nie graficznych zastępników list,

• kolor nie może być jedynym sposobem przekazywania treści,

• dokument powinien mieć wysoki kontrast tekstu do tła,

• odnośniki, ich treść powinna być zrozumiała, nie należy używać odnośników o treści niezrozumiałej, typu adresy do filmów na Youtube.

Poniżej prezentowane są podstawowe zasady tworzenia opisów alternatywnych. Przestrzeganie ich stanowi dobry kierunkowskaz do utworzenia poprawnego opisu alternatywnego.

1. Tekst opisu alternatywnego nie powinien zaczynać się od słów: "zdjęcie przedstawia…", "na obrazku widać...", "obraz przedstawiający ...". Należy pamiętać, że czytnik ekranu informuje, że czyta opis alternatywny grafiki, nie ma potrzeby powtarzania tej informacji.

2. Opis nie powinien być rozwlekły. Jest to szczególnie ważne w przypadku grafik, które nie niosą bardzo ważnych informacji. Należy pamiętać, że wysłuchiwanie treści opisu alternatywnego nie powinno być stratą czasu dla osoby niewidomej. Oczywiście w przypadku, gdy obraz jest ważnym elementem strony i niesie w sobie istotne treści, wówczas opis alternatywny musi zawierać wystarczająco dużo informacji, by przekazać sens.

3. Grafika będąca tylko ozdobnikiem, nie musi mieć pełnego opisu alternatywnego. Może mieć pusty opis i wówczas użytkownik nie dowie się nawet, że taka grafika znajduje się na stronie. Warto pamiętać, że taka grafika powinna być wyświetlona za pomocą CSS (arkusza stylów). Dotyczy to również wszelkiego rodzaju wykropkowań w listach i tym podobnych elementów.

4. Jeśli obraz jest już w pełni opisany w tekście, któremu towarzyszy, nie jest zasadne powtarzanie tego samego opisu, jako opisu alternatywnego. Wystarczy w takim przypadku podać informację np.: "zdjęcie ilustrujące opisaną sytuację".

5. Nie ma potrzeby podawania formatu zdjęcia (na przykład: png, gif, jpg), nie ma też zazwyczaj konieczności informowania, że zdjęcie jest czarno-białe, lub kolorowe (chyba, że jest to konieczne dla zrozumienia całości informacji).

6. Jeśli grafika jest jednocześnie linkiem, kluczową informacją, która musi być zawarta w opisie alternatywnym jest cel, do którego prowadzi link. Wówczas informacja o zawartości obrazu jest drugorzędna. Wyjątkiem od tej sytuacji są wszechobecne dziś na stronach internetowych galerie zdjęć, w których wyświetlone są miniatury. Zazwyczaj są zbudowane w taki sposób, że na stronie widać rzędy miniatur, a kliknięcie w każdą z nich powoduje wyświetlenie powiększonego zdjęcia. W takim przypadku opis alternatywny każdej miniatury, powinien zawierać szczegółowy opis zdjęcia, na końcu którego dodana jest informacja, że kliknięcie spowoduje powiększenie zdjęcia.

Jak pisać

• Zawsze postaraj się dowiedzieć jak najwięcej o uczniach, dla których przygotowujesz opracowanie oraz o ich potrzebach.

Ułatwieniem dla autora materiałów edukacyjnych jest znajomość nabytej już przez uczniów wiedzy na poszczególnych etapach edukacyjnych. Przed rozpoczęciem tworzenia materiału, zapoznaj się dobrze z podstawą programową przedmiotu określoną dla danego etapu edukacyjnego, którego materiał dotyczy.

• Zawsze używaj właściwego języka.

Nie używaj języka dla małych dzieci, jeśli informacja przeznaczona jest dla osób dorosłych, np. uczniów branżowych szkół i przysposabiających do pracy.

• Upewnij się, że uczniowie otrzymali całą potrzebną informację.

• Nie podawaj więcej informacji, niż potrzeba.

Zdania

• Pisz krótkimi zdaniami. Najlepiej pojedynczymi a nie złożonymi.

• Zwracaj się wprost do uczniów, używaj słowa „ty”.

• Ostrożnie używaj zaimków, na przykład „on”, „to”.

• Tam gdzie możliwe, używaj zdań pozytywnych, a nie negatywnych.

W tekstach edukacyjnych warto informacje przekazywać w dwóch formach: zdania pozytywnego i negatywnego. W przestrzeni publicznej czy w miejscach praktyk uczniowie często będą spotykać się z formami negatywnymi (Nie dotykać! Nie przeszkadzać! Nie deptać trawników!).

• Używaj strony czynnej, nie biernej.

Wyrazy

• Posługuj się prostymi i łatwymi do zrozumienia wyrazami.

• Tłumacz trudne wyrazy związane z tematem. Podawaj przykłady.

• W całym tekście używaj tych samych wyrazów na opisywanie tych samych rzeczy lub zjawisk.

• Nie używaj metafor.

Jeśli materiał edukacyjny wymaga użycia metafory, dobrze wyjaśnij jej znaczenie. Stosuj przykłady powszechnie znane.

• Nie używaj słów zapożyczonych z innych języków, chyba że są bardzo dobrze znane w Polsce. W materiale, np. z informatyki używa się wyrazów laptop i tablet ponieważ są one powszechnie znane i używane przez uczniów, nawet z najmłodszych klas.

• Nie stosuj znaków specjalnych.

W materiałach edukacyjnych stosujemy wyjątki od tego standardu wynikające m.in. z podstawy programowej. Na przykład nawiasu używamy przy:

– zapisywaniu współrzędnych w matematyce

– fonetycznym zapisie obcojęzycznych nazw i nazwisk.

• Nie stosuj skrótów.

Powszechnie używany skrót „np.” w tekście łatwym zawsze piszemy pełnymi wyrazami: na przykład.

• Nie używaj procentów i dużych liczb, na przykład 33%, 78769,87. W materiałach edukacyjnych stosujemy wyjątki wynikające wyłącznie z podstawy programowej.

• Liczby zapisuj cyframi a nie słownie.

Wyjątkiem od zapisywania liczb cyframi jest zapis liczebników porządkowych.

Pomaga to uczniom odróżnić liczebniki porządkowe od głównych.

Jak zapisać tekst

• Stosuj format A4.

Zazwyczaj w ogólnie stosowanej orientacji pionowej. Jednak w zależności od potrzeb, głównie ilustracyjnych, można stosować format A4 w orientacji poziomej.

• Stosuj małą objętość tekstu (liczbę stron).

Zaleca się, żeby materiały edukacyjne miały od 12 do 16 stron. Zazwyczaj pozwala

to na omówienie prezentowanego tematu w ciągu jednej lekcji.

• Używaj dużej przejrzystej i wyraźnej czcionki, minimum 14 punktów, bezszeryfowej (np. Arial, Verdana, Calibri)

Każda z czcionek bezszeryfowych ma inną wielkość. Calibri jest najmniejsza, dlatego zaleca się zapis tekstu czcionką o wielkości 16 pkt. Arial jest większy, dlatego czytelny jest tekst o wielkości 14 pkt. Największą czcionką jest Verdana.

• Nie stosuj ozdobnej czcionki cieniowanej lub obrysowanej.

• Nie pisz WYRAZÓW dużymi literami (wersalikami).

Uczniowie mogą odczytywać wyrazy zapisane wersalikami jako skrót, literując słowo. Niektóre programy czytające dla osób niewidomych również odczytują taki wyraz literując.

• Ostrożnie używaj tła.

Jeśli musisz, tło ma być w kontrastowym do czcionki kolorze, jednorodne, bez deseni. • Nie używaj kursywy.

Tekst napisany kursywą deformuje wygląd liter i utrudnia ich odczytanie.

• Stosuj większe odstępy między wierszami (interlinia – minimum 1,15, najlepiej 1,3).

• Nie używaj przypisów.

Wszystkie odwołania, wyjaśnienia pisz w tekście głównym, zaraz po użyciu wyrazu/ wyrażenia objaśnianego.

• Nie używaj skomplikowanej interpunkcji, czyli zbyt dużo przecinków, kropek i innych znaków. Z uwagi na charakter edukacyjny materiałów zaleca się zachowanie obowiązujących w języku polskim zasad interpunkcji.

• Używaj wypunktowań jeśli piszesz o większej liczbie spraw.

• Zadbaj o to, by materiał miał przejrzysty spis treści i wyraźne tytuły.

Zastosowanie podziału materiału na krótkie rozdziały z tytułami ułatwi korzystanie z niego na więcej niż jednej lekcji, jeśli takie będą potrzeby konkretnej grupy uczniów.

• Tekst wyrównuj do lewej strony. Nie justuj tekstu!

Wyjustowany tekst zniekształca (rozciąga) wygląd liter i utrudnia ich odczytanie

przez uczniów.

• Nie przenoś wyrazów, rozdzielając je kreską na końcu wiersza.

• Rozpocznij i zakończ zdanie zawsze na tej samej stronie.

• Wykresy i tabele stosuj tylko wtedy, kiedy są proste i dobrze objaśnione.

Wykresy i tabele mogą być trudne do zrozumienia. Czasami jednak wyjaśniają coś lepiej niż tekst pisany.

• Podziel tekst na krótkie akapity z dużymi odstępami.

W materiałach edukacyjnych zaleca się podział strony A4 w orientacji pionowej

na 3 akapity. Każdy akapit powinien mieć 4 do 6 wersów. Czasami, zwłaszcza przy wypunktowaniach, liczba wersów może być większa. Wynika to wyłącznie z merytorycznej zawartości akapitów. Dopuszcza się umieszczenie na stronie 4 akapitów z mniejszą ilością tekstu w akapicie. W przypadku zastosowania poziomej orientacji A4, na jednej stronie powinny być optymalnie 2 akapity. W tej orientacji w jednym wersie mieści się więcej tekstu.

• Przygotowując opracowany tekst do opublikowania, upewnij się, że ważne informacje są łatwe do znalezienia. Ważną informację lub trudne słowo wyróżnij pogrubieniem (bold). Główne myśli wyróżnij w punktach.

• Numeruj strony opracowania.

• Stosuj grafikę przy tekście - obrazki, zdjęcia, rysunki lub symbole.

Prosty język to zestaw reguł, które sprawiają, że treści stają się zrozumiałe już na pierwszy rzut oka. Są jasne, proste i zwięzłe. To krótkie zdania, powszechnie znane wyrazy, brak pustosłowia i ozdobników. Dzięki niemu różnorodne teksty (np. pisma urzędowe, czy instrukcje) stają się przyjazne dla odbiorcy.

Zasady prostego języka można stosować również w komunikacji online, np. w:

• rozmowach online,

• w e-mailach

• czy w postach i artykułach.

Dlaczego warto? Prosty język pozwala prowadzić komunikację w bardziej przyjazny sposób, jest zrozumiały dla osób o różnym stopniu wykształcenia, a dzięki swojej przejrzystości gwarantuje mniej nieporozumień i – przez to – oszczędność czasu (bo nie trzeba kilkukrotnie wyjaśniać, o co chodzi).

Zasady prostego języka

Prosty język może się przydać na co dzień każdemu, kto tworzy jakiekolwiek użytkowe treści. Co najważniejsze: pisanie w prostym języku wcale nie jest trudne! Wystarczy poznać kilka najważniejszych zasad.

https://sektor3-0.pl/blog/prosty-jezyk-czyli-jak-pisac-w-zrozumialy-sposob/

To autorska aplikacja, która mierzy zrozumiałość tekstu napisanego w języku polskim. Analizuje formę językową tekstu i podaje stopień jego trudności (1 – teksty najłatwiejsze, zrozumiałe dla wszystkich; 7 – teksty najtrudniejsze). Działanie programu oparte jest na wynikach badań psycholingwistycznych, w których wzięło udział ponad 3,5 tys. respondentów.

Jasnopis potrafi także automatycznie upraszczać tekst! Upraszczanie bazuje na sztucznej inteligencji – wykorzystuje ChatGPT.

Co sprawdza Jasnopis?

Analizuje język tekstu, który dajemy mu do oceny. Oblicza kilkanaście wskaźników, które świadczą o stopniu jego trudności, np. średnią długość zdań czy procent imiesłowów.

Zaznacza też wyrazy, które mogą być zbyt trudne dla odbiorcy, za długie zdania oraz najtrudniejsze akapity.

Czasem podpowiada, jakimi wyrazami można zastąpić wyrazy oznaczone jako trudne.

Jakie teksty warto sprawdzać?

Wszystkie, które publikujemy lub udostępniamy innym! Zwłaszcza takie, na których zrozumiałości szczególnie nam zależy, np.:

• wzorce umów,

• regulaminy,

• gwarancje,

• podręczniki i instrukcje obsługi,

• przekazy reklamowe i marketingowe,

• instrukcje wewnętrzne,

Czcionki typograficzne dla dyslektyków zostały zaprojektowane w celu ułatwienia czytania osobom z dysleksją. Obiecują poprawę szybkości i dokładności czytania. Wszystko to dzięki odpowiedniemu dostosowaniu rozmiaru i kształtu czcionek, np. poprzez dodanie grubszych linii, które ułatwiają uczniom rozróżnienie poszczególnych liter.

Zasada nr 1

Nie pozostawiaj spójników – takich jak: i, w, z – na końcu linii tekstu.

Zasada nr 2

Pamiętaj o interliniach. Stosuj odstępy o szerokości 1,5 wiersza, aby pisany materiał był przejrzysty i klarowny.

Zasada nr 3

Stosuj czcionkę nie mniejszą niż 12 punktów – jednak pamiętaj, by

była proporcjonalna do rozmiaru dokumentu. Dla formatu A4 najbardziej optymalna jest wielkość 12.

Zasada nr 4

Pisząc długi tekst korzystaj z czcionek szeryfowych np. Times New Roman. Zakończenie liter jest w nich delikatne i smukłe, co zwiększa przejrzystość. Taki zabieg uprości i przyspieszy czytanie. Tytuły rozdziałów możesz pisać fontami bezszeryfowymi np. Arial lub Verdana.

Zasada nr 5

W swoim dokumencie używaj maksymalnie 3 różnych krojów czcionek – tekst z większą ich ilością jest nieczytelny i trudno się skupić na jego przyswajaniu. Najlepiej stosować jeden rodzaj fontu. Wtedy cały dokument jest jednolity i profesjonalny.

Zasada nr 6

Nie stawiaj spacji przed znakami przestankowymi. Znaki interpunkcyjne, takie jak kropka, przecinek, średnik, wykrzyknik, znak zapytania, pisz zawsze bezpośrednio po wyrazie.

Zasada nr 7

Pamiętaj o stosowaniu zasad interpunkcji, szczególnie tych, dotyczących przecinków – ich brak bardzo utrudnia czytanie tekstu.

Masz problem z zapamiętam gdzie stawiać przecinki? Z pomocą przyjdzie Ci prosta rymowanka:

Przed że, aby, jeśli, iż, bo, albowiem, więc, ponieważ

znaczek zrób, przecinek pisz, a opuścić się go nie waż.

To nie tak trudna rzecz, pisz przecinki mój kolego.

Przed: jeżeli, ale, lecz, kiedy, lubo, gdyż, dlaczego.

Wszyscy wykształceni ludzie bez przecinka piszą zdanie

ze spójnikiem...i, bądź, tudzież, oraz, albo, lub, ni, ani.

Zasada nr 8

Pisz poprawną polszczyzną – nic nie razi bardziej w dokumentach oficjalnych niż błędy stylistyczne i ortograficzne. Należy sprawdzić po zakończeniu tworzenia tekstu, czy wszystko brzmi poprawnie, przeczytać całość i zweryfikować ewentualnie występujące błędy.

Zasada nr 9

Pisz jasno, zwięźle i na temat – literackie opisy nie wyglądają dobrze w oficjalnych dokumentach. Informacje powinny być przekazane w sposób jasny, jednoznaczny i zrozumiały dla odbiorcy.

Zasada nr 10

Używając nawiasów pamiętaj, żeby nawias otwierający stawiać zawsze po spacji. Następnie należy wpisać wyraz bez robienia odstępu. Zamykając nawias zastosuj tą samą zasadę. Wskazówka ta dotyczy również używania cudzysłowu.

Zasada nr 11

Chcesz żeby Twój tekst był czytelny: nie umieszczaj go zbyt wiele –

najbardziej przejrzyste pisma liczą sobie około dwóch tysięcy znaków na stronę. Za dużo treści może odstraszyć i sprawić, że dokument tekstowy będzie niechlujny i trudny do zrozumienia.

Zasada nr 12

Akapity twórz tak, aby zaczynały się lub kończyły razem ze stroną – spowoduje to przejrzysty wygląd tworzonego dokumentu.

Zasada nr 13

Pamiętaj, by kończąc pisanie wyjustować treść dokumentu – aby móc to zrobić nie naciskaj klawisza Enter po każdej linijce. Tekst, w którym wiersze są kończone klawiszem Enter nie może być justowany. Zastosuj ten przycisk dopiero, gdy skończysz pisać cały akapit.

Zasada nr 14

Regularnie zapisuj tworzony dokument do pliku testowego tak, aby nie utracić go w czasie nieprzewidzianej awarii.

Zadania praktyczne: W programie Microsoft Word napisz list do koleżanki lub kolegi i opowiedz kim chcesz zostać w przyszłości.

UKŁAD LISTU

List napisz czcionką Times New Roman w rozmiarze 12 pkt.

Ustal interlinię czyli odstępy między wierszami na 1,5 pkt.

Miejscowość i datę pochyl (kursywa) i wyrównaj do prawej.

Nagłówek pogrub, zastosuj czcionkę Arial o rozmiarze 14 pkt, wyśrodkuj (tylko nagłówek ma inną czcionkę i rozmiar).

Tekst składa się z 3 akapitów: wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Tekst wyjustuj. Do każdego akapitu zastosuj wcięcie – 1,2cm.

Podpisz się kursywą.

1. Język dostosowany do odbiorcy. Pamiętajmy, że jeżeli zakładamy, że odbiorcą tekstu będą osoby dorosłe, to nie będziemy używać zwrotów infantylnych.

2. Pisz wprost do człowieka. Zwracaj się bezpośrednio do odbiorcy (na „ty”).

3. Pisz krótko. Unikaj zdań wielokrotnie złożonych – im mniej przecinków, tym lepiej. Zdania pojedyncze są mile widziane.

4. Uporządkuj informacje. To, co dotyczy tego samego tematu, powinno być zapisane w jednym miejscu.

5. Łatwe i znane wyrazy. Już w szkole podstawowej uczono nas, żeby używać wielu synonimów do opisania tej samej rzeczy. Tutaj trzeba o tym zapomnieć – używamy tego samego słowa do opisania tej samej rzeczy.

6. Jeśli wprowadzamy trudne i nowe słowa, należy je wyjaśnić. Nie unikajmy nowych pojęć, ale opiszmy, co one oznaczają.

7. Unikaj metafor. Mogą one być nieznane odbiorcy i powodować, że informacja nie zostanie odebrana prawidłowo.

8. Bez zapożyczeń z innych języków. Wyjątkiem są te dobrze wszystkim znane sformułowania, jak „weekend” czy „okej”. Nawet jeśli na co dzień posługujemy się zwrotami z języka angielskiego pamiętajmy, że nie jest to typowe dla każdej grupy społecznej.

9. Rozwijaj skróty. Używajmy pełnych nazw. WTZ – Warsztaty Terapii Zajęciowej, czyli pierwsze litery nazwy nie dadzą informacji osobie z niepełnosprawnością intelektualną. Dla większości społeczeństwa ten skrót nie jest znany i trzeba go tłumaczyć. Nawet te powszechnie znane mogą być trudne do zinterpretowania. Zamiast pisać „np.” napisz „na przykład”.

10. Korzystaj z przykładów. Tak łatwiej zrozumieć trudniejsze zagadnienia. Im przykład będzie bliższy osobie z niepełnosprawnością intelektualną, tym lepiej. Korzystaj więc z tych przykładów, które odnoszą się do życia codziennego.

11. Strona czynna i pozytywne komunikaty. Dużo lepiej zabrzmi komunikat „Pracownik urzędu przekaże Ci informacje” niż „Informacja zostanie przekazana Ci przez pracownika urzędu”. Sposób sformułowania wypowiedzi ma znaczenie. Zamiast mówić czego nie wolno robić, lepiej wskazać, co ktoś powinien zrobić.

12. Ostrożnie z zaimkami. Lepiej ponownie użyć imienia danej osoby niż pisać „on”. Osoba z niepełnosprawnością intelektualną może nie odnieść się do wcześniejszego zdania i tym samym nie zrozumieć o co czy o kogo nam chodzi.

13. Procenty i duże liczby są niezrozumiałe. Zamiast pisać „5%” napisz, że „mało”. Wielkie liczby, np. 2 765 334, można zastąpić określeniem „dużo”.

14. Czcionka bezszeryfowa. Jest dużo łatwiejsza w odbiorze. Czcionki szeryfowe tak jak Times New Roman mają ozdobniki, które sprawiają, że tekst jest mniej wyraźny i trudniej się go czyta. Zaleca się stosowanie takich czcionek jak Calibri, Arial czy Tahoma. Uważaj, by czcionka, z której skorzystasz, nie była zbyt ciasna (odstępy 0,8 pt.) lub zbyt jasna.

15. Wielkość czcionki 14. Jest to minimum, które pozwoli swobodnie zapoznać się z tekstem.

16. Tekst wyrównuj do lewej strony. Łatwiej się czyta, gdy odstępy między wyrazami są równe. Często ludzie o tym zapominają i justują tekst, co utrudnia jego odbiór.

17. Ważne rzeczy pogrub i dodaj napis „Uwaga!”. Jeśli musimy wyróżnić ważny fragment, lepiej pogrubić tekst i napisać np. Ważne! lub Uwaga! Kursywa i cieniowanie sprawiają, że trudniej odczytać tekst. Nie pisz całych wyrazów DUŻYMI LITERAMI i unikaj podkreślania. Pamiętaj, że w wielu przypadkach korzystanie z kolorów jest nieskuteczne. Niektóre osoby ich nie rozpoznają, program odczytu ekranu ich nie rozróżnia, czasem zbyt mały kontrast sprawia, że jest trudniej.

18. Wypunktowania pomagają w odbiorze. Jeśli musisz wymienić więcej elementów, warto skorzystać z wypunktowania. Taki tekst będzie bardziej przejrzysty.

19. Prosta interpunkcja. Staraj się unikać znaków specjalnych, takich jak np. /, #,&. Nie korzystaj z wtrąceń i przypisów – osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi nie będą szukały informacji na końcu tekstu, przez co umkną im, być może ważne, treści. Wtrącenia powodują, że sztucznie i niepotrzebnie wydłużymy zdanie. Lepiej rozbić te informacji na krótsze zdania.

20. Nowe zdanie zaczynaj od nowej linijki. Nie dziel wyrazów. Dobrze jeżeli jedno zdanie nie zajmuje więcej niż jedną linijkę.

21. Format A4. Pozwala na przejrzyste zapoznanie się z tekstem. Łatwy do czytania i w razie potrzeby do kopiowania.

22. Białe tło jest lepsze niż ozdobniki. Pamiętajmy o przejrzystości dokumentu. Tło utrudnia odbiór informacji. Należy uwzględnić duży kontrast i przejrzystość wypowiedzi, np.

23. Podziel tekst na części. Dużo tekstu na stronie „przestraszy” odbiorcę. Tekst powinien zostać pogrupowany, a między poszczególnymi częściami zachowany odstęp. W tekście łatwym do czytania nie stosujemy akapitów.

24. Ważnym elementem są ilustracje. Czasem sam tekst to za mało. Zrozumienie treści ułatwią zdjęcia, rysunki lub grafiki. Należy dostosować ilustracje do grupy wiekowej, dla której tworzony jest ETR. Pamiętajmy o ujednoliceniu – jeśli decydujemy się na zdjęcia, to staramy się trzymać tego sposobu ilustrowania w całym dokumencie. Zdjęcia powinny być wyraźne i nie zawierać zbyt wielu szczegółów. Grafiki powinny być proste do interpretacji.

25. Skonsultuj tekst łatwy do czytania, który stworzyłeś, z potencjalnymi odbiorcami, czyli osobami z niepełnosprawnością intelektualną. To właśnie dla nich on powstaje i to właśnie oni najlepiej ocenią, czy jest on zrozumiały .

26. Symbol „ETR”. Tekst łatwy do czytania i zrozumienia powinien zostać oznaczony. Można w tym celu wykorzystać europejskie logo, które znajduje się poniżej. Jest to znak dla osoby z niepełnosprawnością intelektualną, że będzie w stanie zrozumieć ten tekst.

Stosuj zasadę: jedno zdanie to jedna myśl. Unikaj zdań podrzędnych, wielokrotnie złożonych i unikaj wtrąceń rozbijających zdanie główne. Takie zdania są trudne i najczęściej trzeba je czytać wiele razy, by zrozumieć ich sens. Sprawdź, czy w miejsce przecinków możesz postawić kropki i rozdzielić długie zdanie na kilka krótszych.

Unikaj skrótów

Popularny skrót „np.” może wydawać się oczywisty, ale osoba, która nie posługuje się biegle językiem polskim, może mieć problem z jego rozszyfrowaniem.

Dlatego lepiej unikać skrótów. Bywają nieczytelne, mogą zostać źle odczytane lub utrudniać zrozumienie zdania. Mogą też być uciążliwe dla osób, które korzystają z czytników ekranu.

Łatwo też zrobić pomyłkę w pisowni – na przykład:

• „m.in.” (między innymi), „min” (minuta) i „min.” (minimum),

  Unikaj pustosłowia i niepotrzebnych, nienaturalnych konstrukcji

  Pisz konkretnie i ograniczaj szczegóły: pisz tylko to, co niezbędne. Wyrzucaj słowa i informacje, które nic nie wnoszą. Bez trudnych konstrukcji zdanie będzie brzmiało bardziej naturalnie i łatwiej wyrazisz swoje intencje.

  Zastosuj konstrukcję: najważniejsze na początek

  Konstruując tekst, zaplanuj go tak, aby w pierwszym akapicie powiedzieć odbiorcy, o czym piszesz i czego od niego oczekujesz. Zastosuj zasadę: główna myśl na górze tekstu. W dalszej części tekstu rozwijaj wspomniane we wstępie wątki.

  Porządkuj tekst wizualnie

  Staraj się, aby twój tekst był czytelny na pierwszy rzut oka: wykorzystuj nagłówki/śródtytuły, dziel tekst na logiczne fragmenty i stosuj wypunktowania.

  Zwracaj się do odbiorcy

  Unikaj form bezosobowych. Staraj się zwracać bezpośrednio do odbiorcy. Dopasuj zwrot do adresata: – Pani, Pan lub Państwo (jeśli odbiorcą twojego tekstu to grupa osób), albo użyj formy „ty”, jeśli tworzysz instrukcję lub tekst do internetu.