- Thái độ của các bô lão với khách: "vái", "thưa" - hiếu khách, tôn kính khách.

- Các chiến công tiêu biểu: Ngô Quyền đánh quân Nam Hán, Hoằng Tháo thua trận và chết ở sông Bạch Đằng năm 938 và Trùng Hưng nhị thánh bắt sống Ô Mã năm 1288.

- Không khí chiến trường xưa:

+ Sự chuẩn bị của quân nhà Trần: thuyền bè muôn đội, tinh kì phấp phới, hùng hổ sáu quân, gươm giáo sáng chói

-> Chuẩn bị kĩ lưỡng, binh lực hùng hậu, hào khí ngút trời.

+ Diễn biến trận đánh:

-> Trận đánh gay go, quyết liệt, giằng co căng thẳng.

-> Kiêu căng, hống hách, ngạo mạn

-> Thủ pháp so sánh tăng cấp tô đậm, nhấn mạnh thất bại thảm hại, nhục nhã, ê chề của kẻ thù.

=> Khẳng định tình yêu và niềm tự hào dân tộc.

-Thái độ của các bô lão đối với khách 

-Các cuộc chiến tiêu biểu trên sông Bạch Đằng 
- Diễn biến trận đánh:
• Cách nói "được thua chửa phân", "bắc nam chống đối", hình ảnh phóng đại "nhật – nguyệt phải mờ, bầu trời đất sắp đổi"
=> Trận đánh gay go, quyết liệt, giằng co căng thẳng.
• Quân giặc: "những tưởng gieo roi một lần quét sạch Nam bang bốn cõi"
=> Kiêu căng, hống hách, ngạo mạn
• Kết thúc trận đánh: Hung đồ hết lối, khác nào... chết trụi.
=> Thủ pháp so sánh tăng cấp tô đậm, nhấn mạnh thất bại thảm hại, nhục nhã, ê chề của kẻ thù.
=> Khẳng định tình yêu và niềm tự hào dân tộc.

1.     Phân tích thái độ của các bô lão

-       Nhiệt tình, trân trọng với khách

2.     Không khí chiến trường

-       Sự chuẩn bị kĩ lưỡng binh lực hùng hậu: Thuyền bè muôn đội, tinh kỳ phấp phới, hùng hổ sáu quân, giáo gươm sáng chói

-       Diễn biến:

 +“Được thua chửa phân”, “Bắc Nam chống đối”, Hình ảnh phóng đạu Nhật-Nguyệt phản mờ, bầu trời đất sắp đổi.

ð Sự quyết liệt gay go và căng thẳng của trận đánh

+ “Những tưởng gieo roi một lần, Quét sạch Nam bang bốn cõi” thể hiện sự kiêu căng hống hách ngạo mạn của quân giặc 

+ Kết thúc trận đánh “Hung đồ hết lối, Khác nào..chết trụi 

ð Thủ pháp so sánh nhấn mạnh sự thất bại thảm hại nhục nhã của kẻ thù

ð Khẳng định tình yêu và niềm tự hào đối với dân tộc

- Thái độ của các bô lão đối với khách khi đến sông Bạch Đằng là thái độ nhiệt tình, trân trọng. => khách là người đáng kính trọng, có nhân cách lớn.

- Qua lời kể của các bô lão, sông Bạch Đằng hiện lên là nơi ghi dấu chiến công chói lọi từ bao đời: Ngô chúa phá Hoằng Thao, là buổi Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã...

- Cảnh thủy chiến trên sông Bạch Đằng với lực lượng đông đảo hùng hậu, giặc mạnh, lắm mưu nhiều kế, sự gian xảo, quỷ quyệt, ngạo nạn. Còn ta là đội quân chính nghĩa thuận ý trời. => Cuộc đối đầu về lực lượng sự đối đầu về ý chí.

- Cách miêu tả chiến sự rất dữ dội, ác liệt qua hình ảnh giàu tính biểu cảm.

- Sử dụng tích xưa cùng việc so sánh những cuộc đánh lớn ở Trung Hoa với “Hốt Tất Liệt”. “trận Xích Bích”=> Nói lên sự thất bại của kẻ thù, khẳng định chiến công oanh liệt của ta.

- Cách kể khi thì dồn dập gấp gáp với những câu ngắn, khi thì chậm rãi với những câu văn dài, khi thì xúc tích với điển cố=> Lời kể ngắn gọn nhưng lại tái hiện sinh động diễn biến cuộc chiến: có tên trận đánh, có tên người chỉ huy, có sự chuẩn bị về tinh thần và lực lượng...khiến ta có cảm giác hồi hộp về diễn biến kết quả trận đánh.

- “Quả là: Trời đất cho nơi hiểm trở

- Cũng nhờ: Nhân tài giữ cuộc điện an”

- Khẳng định nguyên nhân làm nên chiến thắng là nhờ địa linh và nhân kiệt, đề cao vai trò của Trần Hưng Đạo với những chiến côn ghi vào sử sách, đề cao vai trò của Trần Quốc Tuấn.

- Sự tôn trọng của vua Trần đối với những bề tôi, đó là sự đoàn kết một lòng của vua tôi.

    Bên sông các bô lão, hỏi ý ta sở cầu

   Trương Hán Siêu không nhắc lại câu hỏi của khách, nhưng qua sự sốt sắng của các bô lão, qua phương thức nói chuyện của khách và các bô lão, người đọc có thể hình dung ra rất rõ chủ đề câu chuyện: các bô lão với tư cách người địa phương và rất có thể nhiều người đã là chứng nhân của trận Bạch Đằng oanh liệt đã dẫn khách thăm nơi chiến địa và thuyết minh cho ông về mảnh đất lịch sử, kể cho ông nghe về chiến công Bạch Đằng buổi Trùng Hưng:

    Có kẻ gậy lê chống trước, có người thuyền nhẹ bơi sau.

    Vái ta mà thưa rằng:

    Đây là nơi chiến địa buổi Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mã,

    Cũng là bãi đất xưa, thuở trước Ngô chúa phá Hoằng Thao.

   Với niềm tự hào về quê hương, về lịch sử, các bô lão đã hào hứng, sôi nổi kể lại trận đánh "đương khi ấy". Đó là một trận đánh lớn, tầm cỡ, trực diện "mặt đốì mặt" giữa hai đội quân hùng mạnh.

    Thuyền bè muôn đội, tinh kì phấp phới,

    Hùng hổ sáu quân, giáo gươm sáng chói.

    Trận đánh được thua chửa phân,

    Chiến lũy bắc nam chống đối.

   Đó cũng là một trận đánh ác liệt, "kinh thiên động địa":

    Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ,

    Bầu trời đất chừ sắp đổi.

   Tính chất ác liệt của trận đánh là do quy mô, lực lượng so sánh, do ý nghĩa trận đánh nhưng mặt khác cũng rất quan trọng là do sử đối đầu về ý chí của hai bên đối phương. Và chính ở trận Bạch Đằng này, quân nhà Trần cũng như quân Ngô Quyền trước đó đã phải đối đầu với một đội quân mưu sâu, chước quỷ hung đồ như vậy:

    Kìa: Tất Liệt thế cường, Lưu Cung chước dối.

    Những tưởng gieo roi một lần,

    Quét sạch Nam bang bốn cõi.

   Trận chiến quyết liệt, khó khăn, nhiều tốn thất, đến nỗi "sông chìm giáo gãy, gò đầy xương khô", đến nỗi bao nhiêu năm sau các nhà thơ qua đó đều vẫn có chung cảm giác nước sông còn loang máu đỏ:

    Ánh nước chiều hôm màu đỏ khê,

    Tưởng rằng máu giặc vẫn chưa khô,

    (Trần Minh Tông - Bạch Đằng Giang) 

    Bạch Đằng một cõi chiến tràng,

    Xương bay trổng đất máu màng đỏ sông.

    (Đại Nam quốc sử diễn ca)

    Đồng trụ đến nay rêu phủ biếc;

    Đằng giang tự cổ máu còn hồng.

            (Khuyết danh)

   Chính vì tính chất khó khăn, quyết liệt đó, mà hơn ai hết các bô lão hiểu rằng trận chiến thắng của dân tộc mình, của các bậc anh hùng dương thời là một trận thắng thuộc tầm cỡ những trận đánh lừng danh trong lịch sử, không chỉ đối với một quốc gia, không chỉ có ý nghĩa đối với một thời:

   Khác nào như khi xưa:

    Trận Xích Bích, quân Tào Tháo tan tác tro bay.

    Trận Hợp Phì, giặc Bồ Kiên hoàn toàn chết trụi,

    Đến nay nước sông tuy chảy hoài,

    Mà nhục quân thù khôn rửa nổi.

    Tái tạo công lao nghìn xưa ca ngợi.