Câu hỏi :Cơ sở lý luận - nền tảng tư tưởng của sự ra đời Nhà nước XHCN ?

•Nguyện vọng lịch sử: Mong muốn một xã hội công bằng, dân chủ, bình đẳng, không còn áp bức, bóc lột.

•Mâu thuẫn xã hội: Mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất.

•Kết quả của cách mạng vô sản: Nhà nước XHCN ra đời từ cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

•Điều kiện khách quan: Chỉ xuất hiện khi mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản phát triển đến mức gay gắt, dẫn tới phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản giành thắng lợi.

Câu hỏi : Những điều kiện kinh tế – xã hội là tiền đề khách quan để nhà nước XHCN ra đời ?

-Kinh tế:

•Sự phát triển của lực lượng sản xuất đến mức đủ để xây dựng nền kinh tế mới (công nghiệp hóa, kỹ thuật hiện đại).

•Nền kinh tế tư bản chủ nghĩa xuất hiện mâu thuẫn sâu sắc giữa tính chất xã hội của sản xuất và chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản.

•Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội làm bộc lộ tính tất yếu của con đường XHCN.

-Xã hội:

•Giai cấp công nhân trưởng thành, có tổ chức, có ý thức giai cấp, trở thành lực lượng lãnh đạo cách mạng.

•Liên minh công – nông hình thành, là cơ sở xã hội rộng lớn của nhà nước XHCN.

•Phong trào cách mạng và đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ.

Câu hỏi :Các dấu mốc lịch sử quan trọng của sự ra đời Nhà nước XHCN ?

Nhà nước Xã hội chủ nghĩa (XHCN) ra đời từ cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của các đảng cộng sản. Dưới đây là những mốc lịch sử quan trọng đánh dấu sự hình thành của các nhà nước XHCN trên thế giới:

1. Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) - Nhà nước XHCN đầu tiên trên thế giới

-Ngày 7/11/1917 (25/10 theo lịch cũ): Giai cấp công nhân và nông dân Nga, dưới sự lãnh đạo của Đảng Bolshevik (đứng đầu là V.I. Lenin), lật đổ Chính phủ lâm thời tư sản.

-Thành lập Nhà nước Xô viết: Chính quyền Xô viết (Soviet) đầu tiên được thành lập, đánh dấu sự ra đời của nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới.

-Ý nghĩa:

•Mở ra thời đại mới - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội.

•Cổ vũ phong trào cách mạng vô sản toàn cầu.

2. Thành lập Liên bang Cộng hòa XHCN Xô viết (Liên Xô, 1922)

-Ngày 30/12/1922: Các nước Cộng hòa Xô viết (Nga, Ukraina, Belarus, Transcaucasia) hợp nhất thành Liên bang Cộng hòa XHCN Xô viết (Liên Xô).

-Ý nghĩa:

•Trở thành nhà nước XHCN đầu tiên tồn tại lâu dài và có ảnh hưởng toàn cầu.

Hình thành hệ thống XHCN thế giới sau Thế chiến II.

3. Cách mạng Dân chủ Nhân dân ở Đông Âu (1945-1949)

-Sau Chiến tranh Thế giới II, nhiều nước Đông Âu thành lập nhà nước XHCN dưới sự giúp đỡ của Liên Xô: Ba Lan (1944), Bulgaria (1946), Tiệp Khắc (1948), Hungary (1949), Đông Đức (1949), Romania (1947).

-Ý nghĩa: Hình thành hệ thống XHCN ở châu Âu, đối trọng với khối tư bản (NATO).

4. Cách mạng Trung Quốc (1949)-Thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

-Ngày 1/10/1949: Chủ tịch Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHNDTH).

-Ý nghĩa:

•Nhà nước XHCN lớn nhất về dân số ra đời.

•Mở rộng ảnh hưởng của CNXH sang châu Á.

5. Cách mạng Tháng Tám (1945) & Thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

-Ngày 2/9/1945: Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (tiền thân của CHXHCN Việt Nam).

-Ý nghĩa:

•Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.

•Sau năm 1954 (miền Bắc) và 1975 (cả nước), Việt Nam hoàn toàn đi lên CNXH.

6. Cách mạng Cuba (1959)-Nhà nước XHCN đầu tiên ở châu Mỹ

-Ngày 1/1/1959: Fidel Castro lãnh đạo cách mạng lật đổ chế độ độc tài Batista, thành lập nhà nước XHCN Cuba.

Câu hỏi : Đặc điểm của Nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) ?

•Thiết lập và đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

•Đảng Cộng sản là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

•Tất cả các cơ quan nhà nước được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ.

•Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan thực hiện lập pháp, hành pháp và tư pháp.

•Đảm bảo đoàn kết, bình đẳng, hòa hợp dân chủ; không có hình thức chính thể quân chủ lập hiến; tránh sự đối lập và tương tranh giữa các dân tộc.

•Hình thức phổ biến là chính thể của các nước tư sản.

•Mục tiêu: xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh.

(+)Đặc điểm của Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam:

1. Nhà nước của dân, do dân, vì dân.

Nhân dân lao động là chủ thể quyền lực.

2. Tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp và pháp luật.Pháp luật giữ vị trí tối thượng, điều chỉnh mọi quan hệ xã hội.

3. Quyền lực nhà nước thống nhất.Có sự phân công rõ ràng, phối hợp nhịp nhàng và kiểm soát giữa lập pháp, hành pháp, tư pháp.

4. Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt NamPhù hợp Điều 4 Hiến pháp 2013.

Hoạt động Nhà nước được giám sát bởi nhân dân với phương châm: "Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra".

5. Tôn trọng và bảo đảm quyền con người.Con người là chủ thể, trung tâm của sự phát triển.Quyền dân chủ của nhân dân được thực hiện rộng rãi; nhân dân có quyền bầu và bãi miễn đại biểu không xứng đáng.Tăng cường thực hiện nghiêm minh pháp luật.

6. Tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước.Theo nguyên tắc tập trung dân chủ, phân công – phân cấp – phối hợp và kiểm soát lẫn nhau.Đảm bảo quyền lực thống nhất và sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương.

Nhóm 3 lớp: KTXN-3A

Câu hỏi :Vai trò của nhà nước xã hội chủ nghĩa:

•Nhà nước XHCN ra đời nhằm bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân, thực hiện nguyên tắc “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”.

•Đại diện cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc.

•Định hướng phát triển theo con đường XHCN, bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, công bằng xã hội.

•Giữ gìn trật tự, an toàn xã hội; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

•Giữ vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế nhiều thành phần định hướng XHCN.

•Giữ vững an ninh chính trị, an ninh mạng, trật tự an toàn xã hội. Đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

•Bảo đảm các quyền dân chủ, tự do của nhân dân được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật.

Câu hỏi : Khái niệm Nhà nước XHCN ?

•Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mà ở đó sự thống trị chính trị thuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghĩa sản sinh ra và có sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt cả đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa.

Câu hỏi : Bản chất chính trị của Nhà nước XHCN ?

1. Nhà nước của dân, do dân, vì dân

•Quyền lực thuộc về nhân dân lao động, nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước.

•Nhân dân trực tiếp hoặc gián tiếp tham gia quản lý nhà nước, xã hội.

2. Do giai cấp công nhân lãnh đạo

•Thông qua Đảng Cộng sản, giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo nhà nước và xã hội.

•Đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa trong mọi lĩnh vực.

3. Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ

•Quyền lực tập trung thống nhất nhưng có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan lập pháp – hành pháp – tư pháp.

4. Bảo đảm đoàn kết dân tộc

•Thực hiện bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc; chống mọi biểu hiện kỳ thị, chia rẽ.

•Bảo vệ lợi ích chung của toàn dân.

5. Mục tiêu chính trị

•Xây dựng xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

•Giữ vững độc lập dân tộc, gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Câu hỏi : Bản chất của nhà nước XHCN về kinh tế ?

-Dựa trên chế độ sở hữu xã hội về những tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội.

->Đáp ứng sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất dựa trên cơ sở khoa học - công nghệ hiện đại.

->Thỏa mãn ngày càng cao những nhu cầu vật chất và tinh thần của toàn thể nhân dân lao động.

-Bản chất kinh tế này chỉ:

•Được bộc lộ đầy đủ qua một quá trình ổn định chính trị.

•Phát triển sản xuất và nâng cao đời sống của toàn xã hội.

-Đảm bảo quyền:

•Làm chủ của nhân dân về các tư liệu sản xuất chủ yếu.

•Làm chủ trong quá trình sản xuất kinh doanh, quản lý và phân phối.

-Coi lợi ích kinh tế của người lao động là động lực cơ bản nhất có sức thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

-Không hình thành từ " hư vô " theo mong muốn của bất kỳ ai.

-Khác với bản chất chủ tư sản: thực hiện chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu và thực hiện chế độ phân phối lợi ích theo kết quả lao động là chủ yếu.

Nhóm 3- KTXN 3A

* CÂU HỎI : Bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) về văn hóa – xã hội:

1. Về văn hóa

•Xây dựng nền văn hóa mới, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc:

Kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa nhân loại.

Chống lại các tàn dư văn hóa lạc hậu, phản tiến bộ.

•Văn hóa phục vụ nhân dân lao động:

Hướng tới nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân cách, lối sống tốt đẹp.

Làm cho văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội.

•Tự do sáng tạo:

Bảo đảm quyền tự do nghiên cứu, sáng tác, truyền bá văn hóa nghệ thuật, khoa học kỹ thuật trong khuôn khổ pháp luật.

•Gắn với mục tiêu xã hội chủ nghĩa:

Văn hóa góp phần củng cố ý thức hệ XHCN, bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần quốc tế trong sáng.

2. Về xã hội

•Vì con người, do con người:

Lấy việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân làm mục tiêu.

Xem con người vừa là động lực vừa là mục tiêu của phát triển.

•Bảo đảm công bằng, bình đẳng xã hội:

Xóa bỏ áp bức, bóc lột, bất công.

Thực hiện phân phối theo lao động, đi đôi với chính sách an sinh xã hội.

•Đoàn kết các giai cấp, tầng lớp, dân tộc:

Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các dân tộc thiểu số, tôn trọng tín ngưỡng và tôn giáo.

•Chăm lo các chính sách xã hội:

Giáo dục, y tế, bảo hiểm, phúc lợi công cộng.

Ưu tiên nhóm yếu thế, người có công, người nghèo.

Câu hỏi : Chức năng của Nhà nước xã hội chủ nghĩa - phạm vi tác động ?

-Nhà nước xã hội chủ nghĩa (NN XHCN) là công cụ quyền lực của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhằm tổ chức và quản lý xã hội hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Xuất phát từ bản chất giai cấp công nhân, chức năng của Nhà nước vừa mang tính giai cấp, vừa mang tính xã hội, thể hiện qua cả đối nội và đối ngoại.

-Về chức năng đối nội, NN XHCN thực hiện:

•Tổ chức và quản lý nền kinh tế: Nhà nước hoạch định đường lối phát triển, quản lý các ngành kinh tế chủ chốt, điều tiết thị trường, thực hiện phân phối theo nguyên tắc công bằng, bảo đảm lợi ích của nhân dân. Phạm vi tác động là toàn bộ đời sống kinh tế quốc dân.

•Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội: Nhà nước sử dụng các công cụ pháp luật, lực lượng vũ trang, cơ quan công an để giữ ổn định chính trị, bảo vệ chế độ, đấu tranh chống các hành vi xâm hại lợi ích chung.

•Bảo vệ và phát huy quyền con người, quyền công dân: Thông qua hệ thống hiến pháp và pháp luật, Nhà nước bảo đảm quyền dân chủ, quyền tự do, tạo điều kiện để nhân dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội.

•Chăm lo chính sách xã hội: Thực hiện các chương trình an sinh, giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo.

-Về chức năng đối ngoại, NN XHCN có:

•Bảo vệ Tổ quốc và củng cố quốc phòng: Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, sẵn sàng bảo vệ độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ.

•Mở rộng quan hệ quốc tế: Thiết lập và phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các nước; tham gia các tổ chức quốc tế, tranh thủ nguồn lực bên ngoài để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

-Nhìn chung, phạm vi tác động của chức năng Nhà nước XHCN rất rộng, bao quát toàn bộ đời sống xã hội: từ kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa – xã hội, quốc phòng – an ninh đến quan hệ đối ngoại. Việc thực hiện đầy đủ, đồng bộ các chức năng này nhằm bảo đảm cho xã hội phát triển ổn định, bền vững, đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, đáp ứng lợi ích của đại đa số nhân dân.

Lớp KTXN2A-K3 nhóm 3

Câu hỏi : Các lĩnh vực tác động đến chức năng của Nhà nước XHCN ?

-Nhà nước XHCN tác động toàn diện đến đời sống xã hội, thể hiện ở các lĩnh vực:

-Lĩnh vực: Hoạt động cụ thể của Nhà nước XHCN

-Chính trị: Tổ chức hệ thống chính trị, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân.

Kinh tế: Quản lý nền kinh tế, điều tiết thị trường, phát triển kinh tế nhà nước, hỗ trợ doanh nghiệp.

-Văn hóa – giáo dục : Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, giáo dục toàn diện, nâng cao dân trí.

-Xã hội: Thực hiện chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo, bảo vệ người yếu thế.

-Pháp luật Ban hành và thực thi pháp luật công bằng, bảo vệ quyền con người.

-An ninh – quốc phòng: Giữ gìn trật tự xã hội, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh.

-Đối ngoại: Mở rộng quan hệ quốc tế, bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Câu hỏi :Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa về tính chất ?

1: Tính chất của Nhà nước XHCN gồm:

1.1: Tính giai cấp công nhân – thể hiện ở chỗ nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân, lãnh đạo toàn xã hội tiến lên CNXH.

1.2: Tính nhân dân rộng rãi – nhà nước thuộc về nhân dân, do nhân dân làm chủ và phục vụ lợi ích của đa số.

1.3 : Tính dân tộc – bảo vệ độc lập, thống nhất, đoàn kết các dân tộc.

2: Chức năng của Nhà nước XHCN :

2.1: Chức năng đối nội

• Tổ chức và quản lý kinh tế theo định hướng XHCN.

• Bảo đảm công bằng xã hội, phát triển giáo dục, y tế, văn hóa.

• Giữ gìn an ninh trật tự, pháp luật.

2.2 : Chức năng đối ngoại

• Bảo vệ Tổ quốc XHCN.

• Mở rộng hợp tác quốc tế, đoàn kết với các lực lượng tiến bộ, phong trào cách mạng thế giới.

Câu hỏi : Giữa dân chủ XHCN và Nhà nước XHCN có mối quan hệ như thế nào:

1. Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

• Nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) ra đời để phục vụ lợi ích của nhân dân lao động, vì vậy dân chủ XHCN là đặc trưng cốt lõi, phản ánh quyền lực thuộc về nhân dân.

• Không có dân chủ XHCN thì nhà nước XHCN sẽ mất đi bản chất “của dân, do dân, vì dân”.

2. Nhà nước XHCN là công cụ thực hiện và bảo đảm dân chủ XHCN

• Dân chủ XHCN không chỉ là khẩu hiệu, mà được hiện thực hóa thông qua bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật, chính sách.

• Nhà nước XHCN tổ chức cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.

3. Cả hai cùng hướng tới mục tiêu giải phóng con người và xây dựng xã hội công bằng

• Dân chủ XHCN tạo nền tảng để nhân dân tham gia quản lý xã hội.

• Nhà nước XHCN sử dụng quyền lực chính trị để bảo vệ, mở rộng và nâng cao dân chủ, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

4. Mối quan hệ hai chiều

• Dân chủ XHCN là nội dung, là linh hồn của nhà nước XHCN.

• Nhà nước XHCN là hình thức tổ chức quyền lực chính trị nhằm hiện thực hóa dân chủ XHCN.

• Chúng bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau: dân chủ càng phát triển thì nhà nước càng vững mạnh; nhà nước càng trong sạch, hiệu quả thì dân chủ càng được mở rộng.

Nguyễn Thanh Hoàng - Nhóm 3 - KTXN K3A

Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mà ở đó sự thống trị chính trị thuộc về giai cấp công nhân, do cách mạng xã hội chủ nghĩa sản sinh ra và có sứ mệnh xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt cả đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa.

Chức năng của nhà nước xã hội chủ nghĩa về tính chất

1: Tính chất của Nhà nước XHCN gồm:

1.1: Tính giai cấp công nhân – thể hiện ở chỗ nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân, lãnh đạo toàn xã hội tiến lên CNXH.

1.2: Tính nhân dân rộng rãi – nhà nước thuộc về nhân dân, do nhân dân làm chủ và phục vụ lợi ích của đa số.

1.3 : Tính dân tộc – bảo vệ độc lập, thống nhất, đoàn kết các dân tộc.

2: Chức năng của Nhà nước XHCN :

2.1: Chức năng đối nội

• Tổ chức và quản lý kinh tế theo định hướng XHCN.

• Bảo đảm công bằng xã hội, phát triển giáo dục, y tế, văn hóa.

• Giữ gìn an ninh trật tự, pháp luật.

2.2 : Chức năng đối ngoại

• Bảo vệ Tổ quốc XHCN.

• Mở rộng hợp tác quốc tế, đoàn kết với các lực lượng tiến bộ, phong trào cách mạng thế giới.

1. Dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa

• Nhà nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) ra đời để phục vụ lợi ích của nhân dân lao động, vì vậy dân chủ XHCN là đặc trưng cốt lõi, phản ánh quyền lực thuộc về nhân dân.

• Không có dân chủ XHCN thì nhà nước XHCN sẽ mất đi bản chất “của dân, do dân, vì dân”.

2. Nhà nước XHCN là công cụ thực hiện và bảo đảm dân chủ XHCN

• Dân chủ XHCN không chỉ là khẩu hiệu, mà được hiện thực hóa thông qua bộ máy nhà nước, hệ thống pháp luật, chính sách.

• Nhà nước XHCN tổ chức cho nhân dân thực hiện quyền làm chủ trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.

3. Cả hai cùng hướng tới mục tiêu giải phóng con người và xây dựng xã hội công bằng

• Dân chủ XHCN tạo nền tảng để nhân dân tham gia quản lý xã hội.

• Nhà nước XHCN sử dụng quyền lực chính trị để bảo vệ, mở rộng và nâng cao dân chủ, hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

4. Mối quan hệ hai chiều

• Dân chủ XHCN là nội dung, là linh hồn của nhà nước XHCN.

• Nhà nước XHCN là hình thức tổ chức quyền lực chính trị nhằm hiện thực hóa dân chủ XHCN.

• Chúng bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau: dân chủ càng phát triển thì nhà nước càng vững mạnh; nhà nước càng trong sạch, hiệu quả thì dân chủ càng được mở rộng.

Họ và tên: Đỗ Đức Hiệp

Nhóm 3

Lớp: KTXN2A - K3

Cơ sở của sự ra đời nhà nước xã hội chủ nghĩa

Nguyện vọng lịch sử: Mong muốn một xã hội công bằng, dân chủ, bình đẳng, không còn áp bức, bóc lột.

Mâu thuẫn xã hội: Mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất.

Kết quả của cách mạng vô sản: Nhà nước XHCN ra đời từ cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

Điều kiện khách quan: Chỉ xuất hiện khi mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản phát triển đến mức gay gắt, dẫn tới phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản giành thắng lợi.

Đặc điểm cơ bản của nhà nước XHCN:

Thiết lập và đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; Đảng Cộng sản là lực lượng lãnh đạo nhà nước, lãnh đạo xã hội; tất cả các cơ quan nhà nước đều được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ; quyền lực nhà nước là thống nhất trên cơ sở có sự phân công và phối hợp hoạt động giữa các cơ quan thực hiện các chức năng lập pháp, hành pháp và tư pháp; đảm bảo sự đoàn kết, bình đẳng và tương trợ giữa các dân tộc, hình thức phổ biến là chính thể cộng hòa dân chủ, không có hình thức chính thể quân chủ lập hiến như các nước tư sản; mục đích của nhà nước xã hội chủ nghĩa là xây dựng một xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Đặc điểm của Nhà nước pháp quyền XHCN VN:

·       Thứ nhất, xây dựng nhà nước do nhân dân lao động làm chủ, đó là Nhà nước của dân, do dân, vì dân.

·       Thứ hai, Nhà nước được tổ chức và hoạt động dựa trên cơ sở của Hiến pháp và pháp luật. Trong tất cả các hoạt động của xã hội, pháp luật được đặt ở vị trí tối thượng để điều chỉnh các quan hệ xã hội.

·       Thứ ba, quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công rõ ràng, có cơ chế phối hợp nhịp nhàng và kiểm soát giữa các cơ quan: lập nháp, hành pháp và tư pháp.

·       Thứ tư, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam do Đảng cộng sản VN lãnh đạo, phù hợp với Điều 4 Hiến pháp năm 2013. Hoạt động Nhà nước dược giám sát bởi nhân dân với phương chân: "Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra" thông qua các tổ chức, các cá nhân được nhân dân ủy nhiệm

·       Thứ năm, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam tôn trọng quyền con người, coi con người là chủ thể, là trung tâm của sự phát triển. Quyền dân chủ của nhân dân được thực hành một cách rộng rãi, " nhân dân có quyền bầu và bãi miễn những đại biểu không xứng đáng"; đồng thời tăng cường thực hiện sự nghiêm minh của pháp luật.

·       Thứ sáu, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, sự phân công, phân cấp, phối hợp và kiểm soát lẫn nhau, nhưng đảm bảo quyền lực là thống nhất và sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương.