โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มีวัตถุประสงค์ในการดำเนินงาน เพื่อศึกษา ทดลองและวิจัยหาวิธีแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับงานทางด้านการเกษตรต่างๆ เช่น การปลูกข้าว การเลี้ยงโคนม การเพาะพันธุ์ปลานิล และอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งผลการศึกษาสามารถนำมาประยุกต์ใช้เป็นแบบอย่างในการนำไปปฏิบัติตาม นอกจากนี้ยังเป็นการดำเนินการโดยไม่มุ่งหวังผลตอบแทน จึงมีโครงการที่ตั้งขึ้นเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของราษฎร เช่น เมื่อเกิดปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาด พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างโรงนมผงขึ้น เพื่อแปรรูปน้ำนมดิบให้เก็บไว้ได้นาน โดยพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นทุนในการก่อสร้าง และยังมีการตั้งศูนย์รวมนม เพื่อรับซื้อน้ำนมจากเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมอีกด้วย

โครงการส่วนพระองค์ สวนจิตรลดา มีวัตถุประสงค์หลักในการดำเนินงานอยู่ 3 ประการ คือ

พระราชดำริเมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2541 และเมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2541ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูกโดยปล่อยให้ขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งจะทำให้ประหยัดงบประมาณไปได้มากปลูกสับปะรดที่คุณภาพไม่จำเป็นต้องดีนักสำหรับเป็นอาหารช้าง โดยให้ชาวบ้านมาช่วยดูแลพืชอาหารช้าง พร้อมทั้งให้ค่าตอบแทนเขาด้วยทำ Check dam ในพื้นที่ที่เหมาะสมพัฒนาที่ดินและสร้างความชุ่มชื้นในดิน โดยใช้หญ้าแฝกควรพิจารณาเก็บกักน้ำให้ใช้ได้ตลอดปี โดยสร้างฝายหรือเขื่อนเก็บกักน้ำ พระราชดำริเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2542 และเมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2542ช้างควรอยู่ในป่า เพียงแต่ต้องทำให้ป่ามีอาหารช้างให้เพียงพอ โดยการไปสร้างอาหารโดยนำพืชที่เป็นอาหารและเมล็ดพันธุ์พืชไปปลูกและโปรยเพิ่มเติมอีก เพื่อจะได้เป็นอาหารช้างของป่าให้กระจาย เป็นแหล่งเล็กๆ
2 . วัตถุประสงค์

เพื่อฟื้นฟูสภาพป่าไม้และระบบนิเวศให้กลับคืนโดยเร็วที่สุด โดยใช้รูปแบบในการดำเนินงานตามแนวพระราชดำริเพื่อเพิ่มพื้นที่ป่าไม้สำหรับสัตว์ป่าให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างสงบสุข และใกล้เคียงธรรมชาติดั้งเดิมมากที่สุดเพื่อปรับปรุงสภาพพื้นที่ที่เสื่อมโทรมให้กลับคืนสู่ความอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง เพื่อจะก่อให้เกิดประโยชน์แก่คนและสัตว์ป่า ทั้งทางตรงและทางอ้อมเพื่อคุ้มครองป้องกันพื้นที่ป่าในบริเวณโครงการและพื้นที่ใกล้เคียง มิให้ถูกบุกรุกทำลาย ตลอดจนป้องกันการลักลอบล่าสัตว์ป่า และมิให้สัตว์ป่าลงมาในบริเวณพื้นที่ของราษฎรเพื่อเสริมสร้างทัศนคติและความสำนึกรับผิดชอบที่ดีงามต่อประเทศชาติให้กับประชาชนในท้องถิ่น และให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่า

ต่อมากรุงเทพมหานคร จึงได้ดำเนินการจัดหาพื้นที่แก้มลิงของกรุงเทพฯ  จำนวน 21 แห่ง ซึ่งสามารถรองรับน้ำได้ประมาณ 12.74 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยโครงการที่สำคัญ ได้แก่ โครงการแก้มลิงคลองมหาชัย-คลองสนามชัย โครงการแก้มลิงบึงหนองบอน  ในส่วนโครงการแก้มลิงบึงหนองบอน  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2531 ให้เวนคืนที่บริเวณแขวงหนองบอน กรุงเทพฯ เพื่อประโยชน์ในการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมพื้นที่ด้านทิศตะวันออกของกรุงเทพฯ  และใช้พื้นที่ดังกล่าวเก็บกักน้ำฝนโดยเมื่อน้ำในพื้นที่ลดลงจึงค่อยปล่อยน้ำออกจากบึงและลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา 

โครงการแก้มลิงบึงหนองบอน เป็นแก้มลิงแห่งหนึ่งในจำนวนทั้งหมด 21 แห่ง ที่กรุงเทพมหานคร จัดไว้เป็นพื้นที่รองรับน้ำเพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วม ตั้งอยู่ในเขตประเวศ มีพื้นที่ทั้งหมด 644 ไร่ 1 งาน 37.5 ตารางวา เริ่มขุดบึงเมื่อปี พ.ศ. 2536  ใช้พื้นที่ประมาณ 500 ไร่ โดยขุดลึกประมาณ 10 เมตร แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2542 สามารถเก็บกักน้ำได้ 5,000,000 ลูกบาศก์เมตร  และได้วางแผนในการบริหารจัดการน้ำในช่วงฤดูฝนระหว่างเดือน พฤษภาคม- พฤศจิกายน ให้สามารถรับน้ำส่วนเกินจากคลองหนองบอนและคลองมะขามเทศ และในช่วงฤดูแล้ง เดือนธันวาคม-เมษายน จะทำหน้าที่เก็บกักน้ำไว้ในบึงเพื่อใช้ในการอุปโภค ทั้งนี้ปัจจุบันหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันศึกษาแนวทางการก่อสร้างอุโมงค์ส่งน้ำขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายใน 3 เมตร จากบึงหนองบอนออกสู่คลองประเวศบุรีรมย์ ความยาวประมาณ 330 เมตร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรับน้ำให้มากขึ้น

ในการนี้นอกจาก ประธานประเทศแห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและภริยา จะได้เยี่ยมชมการดำเนินงานโครงการแก้มลิงฯ แล้ว ยังได้ชมนิทรรศการเกี่ยวกับกังหันน้ำชัยพัฒนา และเครื่องกลเติมอากาศแบบอัดอากาศและดูดน้ำ RX-5C เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำเน่าเสียตามแนวพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ได้จัดแสดงไว้ภายในบริเวณโครงการแก้มลิงบึงหนองบอน โดยนิทรรศการดังกล่าวจะแสดงถึงประวัติความเป็นมา หลักการทำงาน ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการบำบัดน้ำเสียโดยวิธีธรรมชาติ ควบคู่ไปกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ต่อไป

“น้ำดีไล่น้ำเสีย” ในการแก้ไขมลพิษทางน้ำนั้น ทรงแนะนำให้ใช้หลักการแก้ไขโดยใช้น้ำที่มีคุณภาพดีจากแม่น้ำเจ้าพระยา ให้ช่วยผลักดันและเจือจางน้ำเน่าเสียให้ออกจากแหล่งน้ำของชุมชนภายในเมืองตามคลองต่างๆ เช่น คลองบางเขน คลองบางซื่อ คลองแสนแสบ คลองเทเวศร์ และคลองบางลำพู เป็นต้น วิธีนี้จะกระทำได้ด้วยการเปิด-ปิดประตูอาคารควบคุมน้ำ รับน้ำจากแม่น้ำเจ้าพระยาในช่วงจังหวะน้ำขึ้นและระบายน้ำสู่แม่น้ำเจ้าพระยาในระยะน้ำลง ผลดีก็คือน้ำตาม ลำคลองต่าง ๆ มีโอกาสไหลถ่ายเทหมุนเวียนกันมากขึ้น น้ำที่มีสภาพทรงอยู่กับที่และเน่าเสียก็จะกลับกลายเป็นน้ำที่มีคุณภาพดีขึ้น ด้วยวิธีธรรมชาติง่ายๆ อย่างที่ไม่มีผู้ใดคิดมาก่อนเช่นนี้ ได้มีส่วนทำให้น้ำเน่าเสียตามคูคลองต่างๆ ในกรุงเทมหานคร มีสภาพดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดในปัจจุบัน วิธีการง่าย ๆ เช่นนี้คือการนำระบบการเคลื่อนไหวของน้ำตามธรรมชาติมาจัดระเบียบแบบแผนขึ้นใหม่ เป็นการ “จัดการทรัพยากรธรรมชาติในเชิงอนุรักษ์ควบคู่ไปกับการพัฒนาที่เรียบง่าย” ไม่ขัดกับหลักธรรมชาติ แต่สอดคล้องและนำไปสู่ประโยชน์ที่ต้องการได้ 

   ภายในโครงการ มีทั้งแปลงปลูกพืชเศรษฐกิจและพืชไร่หลายชนิด อาทิ สับปะรด มะนาว ชมพู่เพชร มันเทศ ยางพารา และแปลงปลูกข้าว โดยทั้งหมดนี้ใช้เกษตรอินทรีย์ ไม่ใช้สารเคมี มีฟาร์มโคนม ฟาร์มไก่ และมีกังหันลมผลิตไฟฟ้าขายให้กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
วัตถุประสงค์

1. เพื่อให้เป็นแหล่งรวบรวมพันธุ์พืชเศรษฐกิจ พืชพันธุ์ดีของอำเภอท่ายาง และของจังหวัดเพชรบุรี

2. เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรแก่เกษตรกร

3. เพื่อให้ประชาชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดทำแปลงหรือมาช่วยงานพระองค์

   หญ้าแฝกมีหลักวิธีดังนี้ จะช่วยการป้องกันการพังทลายของหน้าดิน รักษาความชุ่มชื้นในดิน เก็บกักตะกอนดินและสารพิษต่าง ๆ ไม่ให้ไหลลงในน้ำ ซึ่งจะอำนวยผลประโยชน์อย่างยิ่งแก่การอนุรักษ์ดินและน้ำ ตลอดจนการฟื้นฟูดินและป่าไม้ให้สมบูรณ์ขึ้น

เนื่องจากพื้นที่แถบนี้เป็นที่ราบสลับเนินเขา โดยมีความสูงจากน้ำทะเลปานกลางตั้งแต่ 500 ถึง 900 ม. และอยู่ใกล้กับลุ่มน้ำย่อยของแม่น้ำแม่ปิง จึงเหมาะมากกับการเพราะปลูก ในหลวงรัชกาลที่ 9 จึงมีพระราชดำริให้จัดพื้นที่ทำกินให้แก่ชาวบ้านแถบนี้ รวมถึงชาวเขาเผ่าแม้ว กะเหรี่ยง โดยส่งเสริมการวิจัย และเพาะพันธุ์ให้แก่เกษตรกร ได้แก่ ผักจำพวกผักสลัด ไม้ดอกไม้ประดับ และผลไม้ต่างๆ โดยศูนย์ฯ แห่งนี้ ยังเป็นที่ผลิตและส่งออกดอกเบญจมาศที่ใหญ่ที่สุดในภาคเหนืออีกด้วย