Fjögur Sjónarviðmið. by Emilía Rut Kristjánsdóttir

Hugræn sálfræði

tungky2007 — 2025-09-09 14:44:04 UTC

Stutt lýsing um hugræn sálfræði: Hugræn sálfræði er sú grein sálfræðinnar sem fjallar um hugsun, rökhugsun, nám, minni, athygli, ákvarðanatöku og tilfinningalíf. Hún skoðar hvernig fólk vinnur úr upplýsingum, hvernig við leysum verkefni og hvernig sköpunargáfa og upplifanir hafa áhrif á hegðun.

Lykill hugtök: Hugsun-Athygli-Skynjun-minningar-Ákvarðanataka-Tilfinningar

Þekktir sálfræðingar

Ulric Neisser – oft kallaður, faðir hugrænnar sálfræði.

Jean Piaget – kenningar um þroskastigi hugsunar hjá börnum

Dæmi: Eins og að þegar manneskjan man ekki hvar hún/hann lagði bílinn sinn, þá myndi hugræn sálfræði útskýra það með því að athyglin hafi ekki verið nægilega sterk þegar bílinn var lagður eða upplýsingarnar hafi ekki flust rétt úr skammtímaminni í langtímaminni.

Atferlisfræði

erkristjansdottir — 2025-09-09 14:49:56 UTC

Klassísk skilgreining á atferlisfræði eru "ósjálfráð viðbrögð" og snýst atferlisfræði um hegðun og umhverfi dýra. Atferlisfræði er mjög vísindaleg sálfræði og sálfræðingar með sérþekkingu í atferlisfræði vilja meina að hegðun er það eina sem þarf að rannsaka.

Lykillhugtök

Klassísk skilyrðing – þegar hlutlaus áreiti tengist viðbragði (Pavlovs hundar).

Virk skilyrðing – hegðun styrkist eða veikist eftir umbun eða refsingu (Skinner).

Þekktir sálfræðingar

Ivan Pavlov: þekktur fyrir klassíska skilyrðingu.

B.F. Skinner: rannsakaði virka skilyrðingu með Skinner-boxinu.

Dæmi: Barn sem fær hrós og verðlaun fyrir að læra heima mun líklega halda áfram að læra vel (jákvæð styrking). Ef barn upplifir ótta við hunda eftir að hafa verið bitið, er það dæmi um klassíska skilyrðingu.

Sálgreining

tungky2007 — 2025-09-10 08:52:59 UTC

Stutt lýsing um Sálgreining: Sálgreining leggur áherslu á dulvitundina og áhrif hennar á hugsanir, tilfinningar og hegðun fólks. Hún skoðar hvernig reynsla úr æsku, bældar tilfinningar og innri togstreitur móta persónuleika og hegðun.

Lykillhugtök:

Dulvitund: hugsanir og tilfinningar sem við erum ekki meðvituð um en hafa áhrif á hegðun.

Frjáls hugrenninga: aðferð þar sem einstaklingur talar frjálslega til að komast að bældum minningum.

Þekktir sálfræðingar:

Sigmund Freud: stofnandi sálgreiningar.

Carl Jung: þróaði hugmyndir um sameiginlega dulvitund og frummyndir.

Dæmi: Ef einstaklingur er mjög stressaður fyrir próf en veit ekki af hverju, gæti Sálgreining útskýrt það með bældum ótta eða fyrri reynslu t.d. slæm skólaminning úr æsku. Hegðunin (streitan) er þá tengd dulvitundinni og innri togstreitu.

Líffræðileg sálfræði

2025-09-10 08:56:17 UTC

Líffræðileg sálfræði skoðar tengsl milli líffræðilegra ferla eins og heilastarfsemi, taugaboðefna, hegðunar, tilfinninga og hugsana. Hún útskýrir hvernig líffræðilegir þættir eins og erfðir, heilastarfsemi og hormón hafa áhrif á hvernig við hegðum okkur og upplifum heiminn
Heilastarfsemi: tengsl heilans og hegðunar
Taugakerfi: boðleiðir milli heila og líkamans
Taugaboðefni: efni sem bera boð milli taugafruma
Erfðir: áhrif gena á hegðun
Hormón: efni sem stjórna líkamsstarfsemi og hegðun
Franz Joseph Gall, Charles Darwin og John Harlow
Líffræðileg sálfræði myndi útskýra árásarhegðun með því að tengja hana við hormón eins og testósterón og starfsemi í möndlu heilans sem stjórnar tilfinningaviðbrögðum