"Makalat"

Kapansin pansin naman sa larawan ang mga basura na nagkalat kalat sa ilog. Ito ang resulta ng mga mamamayan na walang pake sa kinabukasan ng ating kapaligiran. Hindi maganda ang ganitong sistema sapagkat nakakasira ito ng yamang tubig.

Isa din ito sa problema ng ating bansa, ang kalat na kung saan saan nalang itinatapon hanggang sa mag ipon ipon na ito at mag dulot ng mga sakit saka mga di pagkaunawain sa pamayanan.  Maaaring madaming magalit kapag nakita ito dahil pwede ito pagmulan ng di inaasahang karamdaman. 

Ang larawan ay pwede maging mensahe sa lahat ng tao na dapat tayo ay magbago ng ating pamamaraan ng pamumuhay dahil habang may buhay may pag asa pa para sa pagbabago. 

Bilang Pilipino dapat tayo ay magkaroon ng disiplina sa ating mga sarili at sa ating pamumuhay.

           Sa ating mga libro noong tayo ay nasa elementarya pa lamang, makikita natin na napakagandang tignan ng mga larawan na patungkol sa ilog. Nariyan ang mga isdang malayang nakalalangoy, mga batang masayang nakakaligo sa malinis na tubig, at sa tuwing umihip ang hangin ay maamoy mo ang kaaya-ayang amoy nito. Pero, bakit nga ba umabot sa punto na ang dating buhay at mala-kristal na tubig ay naging hindi kaaya-aya sa paningin at pang-amoy ng tao? 

                Laganap ang mga informal settlers sa ating bansa kahit saang sulok man tayo magpunta halimbawa nalang sa lungsod ng Maynila. Makikita natin sa tuwing dadaanan tayo sa lugar ng Tondo o di kaya’y Pasig pag tayo ay lumalakwatsa, kanya-kanyang hagis ng basura ang mga informal settlers sa ilog. At dahil sa patuloy nilang ginagawa ito, ang dating malinis at kaaya-ayang ilog ay naging dagat ng basura na. Kaya sa tuwing tayo ay dadaan sa mga lugar, agad tayong napapatakip ng ating mga ilong dahil sa masang-sang na amoy nito. Ngunit, nang umupo sa posisyon ang dalawang lodi na yorme na sina Isko at Vico, unti-unting naisasabalik sa dating wangis ang mga walang buhay na ilog. Gaya nang nakita natin sa balita, ang Ilog Pasig ay unti-unti nang nagkakaroon ng buhay. 

                Dahil laganap na nga ang polusyon sa ating bansa, wag na tayong dumagdag pa bagkus, tayo ay tumulong sa mga aksyon ng ating pamahalaan upang ito ay hindi na lumaganap pa. Dahil sa huli, tayo rin ang maghihirap sa problemang idudulot nito. Kaya habang kaya pa natin isalba ang mga ito, tayo ay umaksyon na para hindi na lumaki ang problemang kakaharapin natin sa hinaharap.

 

Makikita sa litrato ang tone-toneladang basura na nagkalat sa iisang lugar. Nakalulungkot dahil posibleng nangyayari ito dahil sa kawalang-disiplina ng mga mamamayan. Ngunit maaaring sanhi din ito ng hindi pagpapatupad ng striktong polisiya may kinalaman sa tamang pagtatapon ng mga basura. Alam natin na kapag ito ay nagpatuloy, magkakaroon ito ng masasamang epekto hindi lang sa ating kalikasan kundi pati narin sa ating kalusugan. 

Isa nga ito sa mga problemang dapat ring pagtuunan ng pansin ng ating bansa. Dahil kung patuloy itong dedeadmahin, maaaring tuluyan ng masira ang ating kalikasan. Magkakaroon ng malawakang polusyon kung saan pwede tayong magkaroon ng iba't-ibang uri ng sakit. At hindi lamang tao ang magdurusa dahil dito. Maging ang mga hayop at halaman. Paano na lamang ang mga aspin? O pusakal? At iba pang uri ng mga hayop na walang nag-aalaga at naninirahan lamang sa kalye. Isipin din natin ang maaaring maging epekto nito sa iba. Oras na para tayo ay kumilos ng kusa at huwag parating i-asa sa gobyerno ang mga pagbabago. Ngayon natin patunayan na ang mga Pilipino, ay disiplinado. 

Sa mundong pinaninirahan natin, may mga bagay tayong unti-unti na nating nababayaan. 

Saksi sa larawan na ito ang isang bagay na hindi na naalagaan. Puno ito ng basura na alam ko ay nanggaling din sa mga tao. Larawan lang, pero maaamoy mo ang mga nabubulok na basura na nakikita dito. Ang ilog na 'to ay napapaligiran ng mga tahanan o establisyimento ng mga Pilipino. Ito ang ugali ng mga Pilipino na hindi kanais nais, ang pagiging burara at madumi. Hindi man natin maaaring ilahat, pero karamihan sa atin mga Pilipino ay kulang sa disiplina sa pag-alaga ng ating kapaligiran. Ang ganitong kadumihan at kababayaan sa paligid ay maaaring maging sanhi ng mga problema. Disiplina sa pag-aalaga ang kailangan nating matutunan. 

Bakit hindi nating gayahin ang pag-aaruga ng isang ina sa isang anak sa pag-alaga natin sa kayamanan na sa atin ay pinahiram? Baguhin ang nakasanayan, ang nakasanayan na hindi maganda. Maging maayos at malinis sa paligid. 

"Ang pagbabago ay nagsisimula sa sarili". Paulit-ulit man nating naririnig ang kasabihan na ito, ngunit hindi natin maitatanggi ang katotohanan na nais nitong iparating. Tayo ay magbago sa paraang makakapagbigay ng magandang epekto sa ating kapaligiran. Tayo ay mamayanan ng bansang ito, tayo'y magtulong tulong sa pag-alaga at pagbigay halaga.

Isang maliit na hakbang tungo sa kaunlaran, kaja!

Kapag tinignan ang larawan, ang una nating makikita ay ang mga kalat sa tubig, ngunit hindi lamang ito ang problema sa imahe. May mga mamamayan na nakatira malapit dito. Sa bandang kanan ng imahe makikita natin ang mga bahay na nakatayo sa itaas ng maruming tubig.  Ito ang sitwasyon na kailangan nilang tiisin upang magkaroon ng tirahan, may mga taong nagtatapon ng basura tuwing dumadaan sa tulay, hindi importante kung maliit ang basura o malaki dahil habang tumagal ang panahon nagpapatong patong ang basura at ito ang kinalalabasan. Dapat ay naglalagay ng basurahan sa bawat dulo ng tulay, upang mabigyan ng matatapunan ang mga mamamayan ng ilog at ang mga taong dumadaan sa tulay.

Sa larawan ay may makikita tayong mensahe, ba't ang dumi ng nasa paligid. Sa bawat oras ng ginhawa ng mga tao sa tabi ay napahamak ang kanilang baga na kinakailangan ng malinis na hangin. Ang buhay ay napapahamak sa tuwing dumadaan ang mga mamamayan sa paligid na puno ng kadirian. Nawa'y ito'y linisin, di para sa kalusugan ng sarili, kundi kalusugan sa lahat. Ang simoy ng hangin, imbes na masarap sa piling langhapin ang binigay ng Diyos sa langit ay hindi na makamit dahil sa paligid na di binigyan na atensiyong linis. Sa mga tao na nasa mga balay, sana kayo'y di matamlay, sa bahong binibigay sa paligid na nakakamatay. Sana'y ito'y bigyan pansin, sa mga taong may damdamin, na para linisin ang maduming paligid

Kawalan ng Disiplina

Hindi na lingit sa ating kaalaman ang ganitong klase kaugalian ng mga Pilipino. 
Tapon dito, tapon doon, tila wala na sa bokabularyo ng mga Pilipino ang pagiging makalikasan. Nakakabahala at kakila-kilabot ang maaaring maging epekto nito sa ating kalikasan kung ito ay hindi agad maaksyunan at maituwid ang ating maling nakasanayan. Habang dumarami ang tao at lumalaki ang pangangailangan ng pagkain,
dumarami rin ang basura at dumi na itinatapon ng bawat pamilya. Dahil sa
may kakulangan sa pondo, pananalapi o di-mabisang pamamaraan, hindi
lahat ng mga basura at dumi ay nakokolekta at nadadala sa hantungang
tambakan nito. Nagiging sanhi ito ng mga problema sa kalusugan at
kapaligiran. Kaya ang ganitong klaseng problema ay hirap masulusyunan ngunit kung mas palalawakin natin ang ating mga isip ukol sa problemang ito, tanging disiplina lamang ang makakapagpabago neto.

              Ang disiplina ay isa sa pinaka mahalagang bagay na hindi dapat mawala sa atin. Sapagkat ito ay ang paraan ng ating pagkontrol sa ating sarili sa mga bagay na ating gagawin. Tulad na lamang ng pagtatapon ng basura. Mahalagang malaman ang disiplina sa pagtatapon ng basura dahil kung wala tayo nito posible talagang mangyari kung ano ang nasa larawan kung saan matatawag natin itong polusyon. Kung ating matututunan ang pagdidisiplina sa ating sarili, madali nalang natin itong magagamit sa ibang bagay. Halimbawa ay kung may disiplina tayo sa ating sarili, alam na natin kung san o pano ang pagtatapon ng basura. Malaki ang epekto ng maling pagtatapon ng basura hindi lamang sa iba kundi pati na rin sa ating sarili. Ito'y maaring makapag dulot ng sakit at kung ano pa mang mga bagay na nakakatakot mangyari dahil lang sa maling pagtatapon ng basura. Kaya disiplina ang dapat nating pairalin upang kaligtasan ang manaig. 

Sa paglawak ng populasyon ng bansa at sa kawalan ng maayos na pagtatayuan ng mga tahanan. Karamihan ay napipilitang magtayo sa mga lugar na hindi dapat pagtayuan. At dahil dito ang mga tao ay nawawalan ng disiplina sa kung pano ang tamang pagtatapon ng mga ito. Karamihan ay tinatapon na lamang ang mga ito sa mga lugar na hindi nararapat. Nang dahil sa ating nakasanayang gawi na ito ay nararanasan natin ang mga pagbaha dulot ng mga basurang naiimbak sa mga imburnal at estero. Isa rin ito sa mga maaring magdulot ng mga karamdaman, dulot ng mga dumi at masasangsang na amoy. 

            Tapon doon, tapon dito, tapon kung saan-saan. Karamihan sa ating mga pilipino ay nagtatapon ng kanilang basura sa hindi tamang tapunan na para bang walang pakialam sa ating kalikasan. Ang dating magandang tanawin at sariwang hangin ay halos nawawala na dahil sa mga basurang kabundok na ating iniiwan at pinababayaan lamang sa kalsada, ilog, dagat o sapa at kung saan-saan pa. Pilipino nga naman, mga Pilipinong gusto ng pagbabago sa bansa pero simpleng pagtatapon ng balat ng kendi ay hindi magawa- gawa.

            Ang basura ay isa sa nakababahalang isyu dito sa ating bansa. Ito ay nagdudulot ng polusyon sa ating kapaligiran. Kadalasan, ito ay sanhi ng pagbaha dahil nagbabara ang mga kanal o daluyan ng tubig. Ito rin ang isa sa mga dahilan kung bakit maraming nagkakasakit dahil sa maduduming bakterya na naibibigay nito. Dapat matutunan ng mga pilipino ang disiplina sa tamang pagtapon ng mga basura.

            Maraming solusyon upang maiwasan o mapigilan ang problema sa mga basura. Isa na rito ang tinatawag na “segregation” o paghihiwalay ng nabubulok sa hindi nabubulok. Ang mga nabubulok ay pwede rin pakinabangan tulad ng pagpapakain sa hayop o tinatawag na kaning baboy. At ang mga hindi naman nabubulok ay malaki ang pakinabang. Pwede itong iresaykel, ipunin o ibenta tulad ng mga bote, plastik at papel. Malaki ang tulong nito sa kabawasan at suliranin ng mga tao sa basura. Ito ay makatutulong upang hindi magbaha sa maraming lugar at maiwasan ang mga sakit na dulot nito. 

            Dapat nating alagaan at mahalin ang ating kapaligiran dahil tayo rin naman ang mahihirapan dahil sa ating kapabayaan. Dapat nating matutunan at sanayin ang ating mga sarili sa pagtapon ng ating basura sa tamang tapunan. Kung kapiraso lang naman na basura ay maaaring ibulsa nalang natin ito at wag nang itapon sa kung saan-saan.

            Kaya mga kaibigan, kapamilya, 'nay, 'tay, insan, mga chismosa, mga beks, at lahat ng mamamayan, halina’t kumilos at umpisahan natin ang umaga ng maaliwalas, kaaya-aya, malinis sa ating mga mata.Bawat isa ay kumilos at tayo ay magtulungan upang mabawasan ang suliranin natin sa basura.