Ana tema: Gökyüzündeki hareket ve zamanın oluşumu.

Şiirin türü: Didaktik

Metin değerlendirme: Şair, Güneş, Ay ve Dünya'nın gökyüzündeki hareketlerini bir yarış gibi betimleyerek evrendeki düzeni, hareketi ve zamanı çocukça bir merak ve hayranlıkla anlatıyor. Aynı zamanda bu göksel olayların günlük yaşantımıza etkilerini (gece-gündüz, yılın oluşumu gibi) sade, açık, anlaşılır ve öğretici bir dille ifade ediyor.

ANAHTAR KELİMELER: • Güneş • Ay • Dünya • Döner • Gece • Gündüz • Tur • Işık • Zaman • Uzay

TOPLAM KELİME SAYISI: 86

Bu etkinlik öğrencilerin önbilgilerini açığa çıkarak metne hazırlık için hazırlanılmıştır. 2.soruda ise öğrencilerin hayal gücünü kullanmaları beklenmektedir.

a) Öğrencilerin tahmin ettikleri kelime ve kelime gruplarının anlamlarını sözlükten kontrol etmeleri sağlanır.

b) Öğrencilerin yeni öğrendikleri kelime ve kelime gruplarından sözlük oluşturmaları istenir.

Etkinlik kazanım ile uyumludur ancak cümle içinde kullanımı hakkında bir kazanım yoktur. Genel olarak tek düze etkinlik yerine daha farklı etkinlikler olabilir. Öğrenclere yazmaları için verilen boşluk yeterlidir.

T.4.3.18. Okuduğu metinle ilgili soruları cevaplar.

Etkinlikte yer alan sorular basit anlam sorularıdır. Soruların düzeyi sınıf seviyesi için düşüktür. Etkinlik kazanım ile uyumludur. Cevaplar için verilen boşluk yeterlidir.

Etkinlikte yer alan soru üst düzey düşünme becerilerine yöneliktir. Öğrencilerin önce hayal güçlerini kullanarak bir yanıt oluşturmaları daha sonrada fikrini arkadaşları ile paylaşarak tartışmaları istenir. Kazanım ile etkinlik uyumludur.

T.4.3.17. Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler.

Etkinlikte öğrencilerden okudukları şiirin konusu ve ana duygusunu bulmaları istenir. Cevaplar için verilen boşluklar yeterlidir. Etkinlik ve kazanım uyumludur.

Etkinlikte öğrencilerin okudukları şiire uygun 2 adet başlık belirlemeleri istenir. Hem hayal güçleri hem de yazma becerileri gelişir.

a) Nezaket kurallarına uygun konuşulması gerektiği hatırlatılır.

T4.2.5. Sınıf içindeki tartışma ve konuşmalara katılır.

a) Öğrenciler konuşma/tartışma sırasında kendi düşüncelerini uygun şekilde ifade etmeleri için teşvik edilir. Etkinlikte metinde geçmeyen ama tema ile ilgili öğrencilerin fikir sunabileceği bir konu üzerinden öğrencilerin fikirlerini nezaket kurallarına uygun şekilde arkadaşları ile paylaşmaları istenir.

Etkinlikte öğrencilerin ilk olarak metinde geçen terimleri bulmaları daha sonra ise bu terimlerin gerçek ve mecaz anlamlarına uygun olarak cümle içinde kullanmaları istenmektedir. Öğrencilere aşamalı olarak terim, mecaz ve gerçek anlam arasındaki fark öğretiliyor.

T.4.4.7. Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler.

Etkinlikte ilk olarak akrostişin tanımı yapılmış ardından öğrencilerin bitki veya hayvan ismi ile akrostiş yapmaları daha sonra ise yazdıkları şiire uygun başlık belirlemeleri istenmekte. Etkinlik ve kazanımlar uyumludur. Yazmaları için verilen boşluk yeterlidir. Olumsuz olarak öğrencileri teşvik edecek yardımcı unsurlar kullanılabilirdi.

- Metin içerik ve yazılış tarzı olarak öğrencilerin dikkatini çekebilecek düzeydedir.

- Şiirin uzunluğu 4. sınıf için kısadır.

- Okuduğunu anlama sorularının hepsi basit anlam sorularından oluşmaktadır. öğrencilerin yaş seviyesine uygun olarak derin anlam ve metinler arası anlam sorularına da yer verilebilir.

- 3. ve 6. etkinlikte yer alan sorular yaş seviyesine daha uygundur. Öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmeye yardımcı olabilir.

- Genel olarak şiir ve tema uyumludur.

- Şiirde yer alan anahtar kelimeler tema ile uyumludur.

1)Sahne: Bahçe

2)Ana Karakterler: Yiğit, Bahar, Mert

Yardımcı Karakterler: Dede, OGM çalışanı (Ali Abi)

3) Problemin Başlangıcı:

Mert: “Biz de böyle bir orman yapalım ama nerede?”

Yiğit: “O kadar yer var ama hiçbiri bize yakın değil.”

4) Problem: Çocuklar fidan dikmek için uygun yer bulabilecekler mi?

·       Okul bahçesi düşünüldü, ama zaten ağaç var.

·       Arka bahçe bomboş gibi görünse de uygun değil.

·       Muzaffer Dayı’nın arazisi dolmuş.

·       Yiğit'in süt mısırı satan amcadan bilgi alma çabası sonuçsuz kalır.

·       Bahar umutlanır, ama sebze bahçesi görünce hayal kırıklığı yaşar.

6) Sonuç: Ogm çalışanı çocuklara uygun yer buldu. Olumlu.

7) Ana Fikir: Doğayı korumak ve ağaçlandırmak isteyen bireyler, karşılaştıkları zorluklara rağmen vazgeçmemeli, sabırla ve iş birliğiyle çözüm aramalıdır.

8) Tepki: Çocuklar fidanlarını dikmenin mutluluğu içinde ogm çalışanına tatlı sorular sormuşlardır.

Metin, çocukların doğaya karşı duydukları sevgiyi, çevreye katkı sağlama isteklerini ve bu yolda karşılaştıkları zorlukları konu almaktadır. Metin boyunca çocuklar fidan dikmek için uygun bir yer arar; pes etme noktasına gelseler de vazgeçmeyip bir ogm çalışanı yardımıyla amaçlarına ulaşırlar. Metin, çocuklara çevre bilinci kazandırırken; sabır, iş birliği, azim ve doğa sevgisi gibi değerleri de vurgular. Diyaloglar doğal ve akıcıdır; karakterlerin yaşlarına uygun bir dille yazılmıştır. Ayrıca eğitici olduğu kadar neşeli bir anlatıma da sahiptir. Metin, çocuklara hem eğlenceli hem öğretici bir şekilde doğayı koruma bilinci aşılamaktadır. Aynı zamanda pes etmeden çözüm aramanın önemini de göstermektedir.

·       Fidan

·       Ağaç

·       Orman

·       Doğa

·       Ağaçlandırma

·       Çevre

·       Sulama

·       Yer bulma

·       İş birliği

·       OGM (Orman Genel Müdürlüğü)

·       Doğa sevgisi

·       Azim

·       Sabır

Kullanılan Kelime Sayısı: 503

Yiğit: Dede, bu çocuk kim?

Dede: Ali abin, ne kadar da küçük baksana.

Yiğit: Demek Ali abi de bir zamanlar küçük bir çocukmuş.

Bahar:Dede, bu abi kim?

Dede: O benim, bu arkadaki boş arazide şimdilerde orman.

Bahar: Orman mı?

Dede: Evet, burda da fidan dikiliyor, bu da şimdiki hali artık orada bir orman var.

Bahar: Vay canına! Hem de kocaman bir orman.

Mert: Orman işletme şefliğinin dağıttı fidanlarla biz de böyle bir orman yapalım ama nerede?

Yiğit: O kadar yer var ama hiçbiri bize yakın değil.

Bahar: Bence fidanları yakın bir yere dikmeliyiz ki sürekli gidip sulayabilelim.

Mert:Aklıma hiçbir yer gelmiyor.

Yiğit: Fidanları dikecek bir yer geldi aklıma.

Mert: Hem yakın diyorsunuz hem de hala yürüyoruz. Keşke bisikletle gelseydik.

Bahar: Yine başladın söylenmeye.

Yiğit: Arkadaşlar aklıma gelen yer hepimizin en çok vakit geçirdiği yer.

Mert: Okul mu?

Bahar: Bahçede zaten birsürü ağaç var.

Mert: Gelin arka bahçe bomboş.

Yiğit: Olamaaz!

Bahar: Acaba buraya mı diksek?

Mert: Olmaz fidanları ağaç olmayan bir araziye dikmeliyiz.

Bahar: Hayırdır Miraaç.

Yiğit: Fidanım acıkmıştır diye düşündüm.

Bahar: Onu dikince yapıcaksın akıllım.

Mert: Buldum! Bu sefer tamam. Hadi gidelim.

Bahar: Yine mii?

Yiğit: Burası da fidanla dolu.

Mert: Anlaşılan biz fidanlarımızı dikmek için geç kalmışız.

Yiğit: Vazgeçmek yok. Hala fidan dikilmemiş bir yerler var. Hissediyorum. Mis mis. Bir dakikaya geliyorum.

Bahar: Biz de aklına bir fikir geldi sanmıştık.

Yiğit: Süt mısırı satan amcayı görünce tabii ki aklıma bir fikir geldi. Şimdi o birsürü yer gezmiştir. İllaki fidan dikilmemiş bir yerler görmüştür diye düşündüm.

Mert: He görmüş mü bari?

Bahar: Söylesene Miraç. Görmüş mü?

Yiğit: Görmemiş.

Mert: Peki şimdi ne yapacağız.

Bahar: Buldum! Muzaffer Dayı’nın evinin yanındaki boş yere dikelim.

Yiğit: Ben başkasının yerine dikmem fidanımı.

Bahar: Orası bize çok yakın. Düşünsenize fidanlarınımızı sürekli ziyaret edip sulayabiliriz.

Mert: Peki gidelim o zaman.

Yiğit: Bir de fidanların hepsi meyve ağacı çıkarmış, süper olur.

Bahar: Meyvesi olmasa hepsi oksijen kaynağı.

Yiğit: Akıllım, meyve olsa hem meyve hem oksijen kaynağı.

Mert: Gideceğimiz yerde su var mı?

Bahar: Evet, var.

Yiğit: Ohh! Elimi yüzümü yıkayıp biraz serinlerim.

Mert: Ben fidanlar için sormuştum aslında sulaması kolay olur.

Bahar: İşte! Orası.

Mert: Bahçeye sebze ekmişler.

Bahar: Olamaz! Dayım buraya bahçe yapmış.

Mert: Burası da olmadı.

Yiğit: Yok yok bu fidanlar elimizde kaldı. Ben pes ediyorum.

Bahar: Al benden de o kadar.

Mert: Hemen pes etmeyin, mutlaka uygun bir yer vardır.

Ogm çalışanı: Ooo orman dostları fidan dikim çalışması mı yapıyor?

Yiğit: Okul, park aklımıza gelen her yeri gezdik. Muzaffer dayı’nın arazisi bile dolu.

Ogm çalışanı: Orman, park ve cami gibi ortak alanların ağaçlandırmasını Orman Genel Müdürlüğü yapar. Madem bu kadar uğraştınız o zaman sizi çok mutlu olacağınız bir yere götüreceğim, atlayın arabaya.

Ogm çalışanı(Ali abi): Hadi fidanları dikelim.

Bahar: Ali abi, fidanlarımıza bir şey olmaz değil mi?

Ogm çalışanı: Olmaz Baharcım. Burada fidanların hem bakımını yapıyoruz hem de korunmasını sağlıyoruz.

Yiğit: Peki, meyveleri de bizim olacak değil mi?

Ogm çalışanı: Ama yiğit, senin ağacın diş budak ve ağacının meyvesi olmaz ki ahaha.

Yiğit: Bahar, fidanlarımızı değişelim mi?

Bahar: Olmaz! Benim ağacım ceviz.

Ogm çalışanı: Fidanlarınızı diktikten sonra vereceğiniz can suyu çok önemli.

Yiğit: Bu daha çok meyve demek.

Mert: Artık ziyaret edebileceğimiz bir sürü fidanımız oldu.

Ogm çalışanı: Bu fidanları korumalıyız ki onlar da bizim yarınlarımızı korusunlar.

Bu kazanım, öğrencinin görsel ipuçlarını kullanarak dinleyeceği ya da izleyeceği metnin içeriğini önceden tahmin etmesini sağlar. Bu, öğrencinin görsel okuma becerilerini geliştirir ve metni dinlerken anlam kurmasını kolaylaştırır. Metinle uyumlu olduğunda, öğrencinin dikkatini toplamasına ve metne zihinsel olarak hazırlanmasına yardımcı olur. Bu da anlama düzeyini artırır ve dinleme/izleme sürecini daha verimli hâle getirir.

Bu kazanım, metinle uyumlu olduğunda, öğrenciler anlam kurma sürecine aktif olarak katılır ve yeni kelimeleri öğrenmeye daha açık hâle gelir. Böylece hem söz varlığı gelişir hem de metni daha iyi anlarlar.

"Beştaş ve İki Ceviz Bileti" metniyle yapılan etkinlikler (5N1K soruları, karakter değerlendirme, olay yorumlama gibi) doğrudan bu kazanımla uyumludur. Çünkü öğrenci metni dinleyip anlamaya çalışır, ardından verilen sorularla dikkatini ölçer ve metinle ilgili düşünsel cevaplar üretir.

T.4.1.6. Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu belirler.

T.4.1.5 ve T.4.1.6 kazanımlarıyla uyumludur, çünkü metinde olaylar net bir sırayla verilmiş, konu (oyun, tiyatro, paylaşma) ve ana fikir (paylaşmanın ve arkadaşlığın önemi) kolayca belirlenebilecek şekilde sunulmuştur.
Bu sayede öğrenciler, hem bilgiye ulaşabilir hem de değer temelli mesajları fark edebilir.

T.4.4.9. Formları yönergelerine uygun doldurur.

“Beştaş ve İki Ceviz Bileti” metni, açık ve sıralı bir olay örgüsüne sahip olduğu için öğrencilerin metni ana hatlarıyla anlatmalarına (T.4.1.3) uygun bir yapı sunar. Ayrıca, metinle ilgili düzenlenecek 5N1K, karakter tanıtım kartı ya da tiyatro bileti gibi etkinliklerde öğrenciler formları yönergelerine uygun doldurarak (T.4.4.9) bu kazanımı da gerçekleştirebilir. Bu nedenle her iki kazanım da metinle tam uyum içindedir.

Metin, bir işi adım adım nasıl yapacağımızı açıklayan yönlendirmeler içerdiğinden, T.4.4.2 kazanımıyla uyumludur. Öğrenciler bu metinden yola çıkarak işlem basamaklarını belirleyip yönergeler oluşturabilirler.

Etkinlik, öğrencilere bilgi verme amacı taşıyan bir metin oluşturma fırsatı sunduğundan, T.4.4.4 kazanımıyla doğrudan ilişkilidir. Öğrenciler, edindikleri bilgileri düzenleyerek bilgilendirici bir metin yazma becerilerini geliştirebilirler.

T.4.1.12. Dinleme stratejilerini uygular.

Etkinlik sırasında öğrenciler, konuşmacının mimik, jest ve beden dili gibi sözlü olmayan mesajlarını doğru şekilde yorumlayarak "Konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını kavrar" kazanımını göstermiştir. Ayrıca metni dikkatle dinleyip önemli noktaları belirleyerek, tahminlerde bulunup sorulara cevap vererek "Dinleme stratejilerini uygular" kazanımına da uygun davranışlar sergilemişlerdir.

T.4.3.22. Şekil, sembol ve işaretlerin anlamlarını kavrar.

Etkinlikte öğrenciler, verilen görsellerle ilgili soruları doğru şekilde yanıtlayarak T.4.3.13. Görsellerle ilgili soruları cevaplar kazanımını gerçekleştirmiştir. Ayrıca, şekil, sembol ve işaretlerin anlamlarını kavrayarak T.4.3.22. Şekil, sembol ve işaretlerin anlamlarını kavrar kazanımına uygun davranışlar sergilemişlerdir.

T.4.3.25. Yönergeleri kavrar.

Etkinlik sırasında öğrenciler, görsellerle ilgili soruları doğru ve eksiksiz cevaplayarak T.4.3.13. Görsellerle ilgili soruları cevaplar kazanımını yerine getirmiştir. Ayrıca verilen yönergeleri dikkatle takip edip anlayarak, T.4.3.25. Yönergeleri kavrar kazanımına da uygun davranışlar göstermişlerdir.

a-) Neden- sonuç, karşılaştırma, benzetme örneklendirme gibi çıkarımlar yapılması sağlanır.

Bu etkinlikte öğrencilerin, okudukları metinlerdeki kavram, olay ya da karakterleri başka varlık ya da durumlarla benzeterek anlamlandırmaları sağlanır. Benzetme yoluyla öğrenciler, metindeki soyut ya da karmaşık unsurları daha anlaşılır hale getirirken aynı zamanda metinle kurdukları bağ güçlenir. Örneğin bir karakterin cesareti bir aslana, sabrı bir çınar ağacına benzetildiğinde, öğrenci hem karakterin özelliklerini daha iyi kavrar hem de çıkarım yapma becerisi gelişir.

Etkinlik sırasında öğrenciler, verilen yönergeleri dikkatle okuyup anlayarak adımları doğru şekilde uygulamışlardır. Bu durum, T.4.3.25. Yönergeleri kavrar kazanımını başarıyl

gerçekleştirdiklerini göstermektedir. Öğrencilerin yönergeleri kavrayarak etkinliği eksiksiz tamamlamaları, okuduğunu anlama becerilerinin geliştiğine işaret etmektedir.

T.4.4.14. Yazdıklarını zenginleştirmek için çizim, grafik ve görseller kullanır.

Araştırmaya yönelik etkinliklerde T.4.4.14 kazanımı uygundur çünkü öğrenciler elde ettikleri bilgileri grafik, tablo ve görsellerle destekleyerek daha anlaşılır ve ilgi çekici hâle getirebilir. Bu da sunum becerilerini geliştirir ve öğrenmeyi pekiştirir.

1.Metinin Yapısı:

Metin iki ana bölümden oluşuyor. Tanımlayıcı bir metindir.

·       Birinci Bölüm: Güneş’in nasıl çalıştığı, enerjisini nereden aldığına dair tarihsel merak ve bilimsel yanılgılardan bahsediliyor. Mizahi bir dil kullanılarak konuya ilgi çekiliyor.

·       İkinci Bölüm: Güneş’in enerji kaynağı olarak rolü, bu enerjinin Dünya’ya etkisi ve insanlığın bu enerjiyi kullanma yolları anlatılıyor.

Metin; açıklayıcı, bilgilendirici ve aynı zamanda eğlenceli bir anlatıma sahip. Görsel destek ve kısa paragraflarla yapılandırılmıştır.

2.Yazarın Amacı:

Yazarın temel amacı, Güneş enerjisinin nasıl oluştuğunu ve bu enerjinin Dünya için önemini öğretmek ve bunu yaparken okuyucunun ilgisini eğlenceli bir dille çekmektir.

3.Metnin Ara Amacı:

Bilimsel bilgiyi karmaşık olmadan aktarmak, enerji kaynaklarının önemine dikkat çekmek, güneş enerjisinin alternatif enerji kaynağı olarak kullanımını teşvik etmek, doğal kaynaklara duyarlı bireyler yetiştirmeye katkı sağlamak.

4. Metnin Konusu:

Güneş enerjisinin kaynağı ve bu enerjinin Dünya üzerindeki etkileri.

Güneş, olağanüstü bir enerji kaynağıdır ve bu enerji hem yaşamın devamı hem de teknolojik gelişmeler için çok değerlidir.

Yardımcı Fikirler:

1.     Geçmişte insanlar Güneş enerjisini kömür gibi maddelerden geldiğini sanıyordu.

2.     Güneş enerjisi, fosil yakıtların yerini alabilecek büyük ve temiz bir enerji kaynağıdır.

3.     Güneş enerjisiyle çalışan sistemlerin gelişimi önemlidir.

6.Metin Değerlendirilmesi

Bilimsel bilgiyi sade, etkileyici ve eğlenceli bir dille sunan, çevre bilinci kazandırmaya çalışan başarılı bir bilgilendirici metindir. Özellikle çocukların bilime olan ilgisini artırabilecek türden bir metindir. Hem içerik hem anlatım açısından eğitimsel değeri yüksektir. Görseller metinle uyumlu olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler:

1.Güneş

2.Enerji

3.Işık

4.Isı

5.Güneş Pili

6.Fosil Yakıt

7.Fotosentez

8.Dünya

9.Bilim İnsanı

10.Kömür

11. Yenilenebilir Enerji

Kullanılan Kelime Sayısı: 423

a) Öğrencilerin tahmin ettikleri kelime ve kelime gruplarının anlamlarını sözlüklerden kontrol etmeleri sağlanır.

b) Öğrencilerin yeni öğrendikleri kelime ve kelime gruplarından sözlük oluşturmaları sağlanır.

Öğrenciler, metinde geçen bazı kelimelerin anlamlarını tahmin ederek kelime dağarcıklarını geliştirme fırsatı bulurlar. Sonrasında bu kelimelerin sözlük anlamlarını öğrenmeleri, doğru ve bilinçli kullanım için önemlidir. Ayrıca kelimeleri cümle içinde kullanarak bağlam içinde öğrenme becerileri de desteklenir.

Bu etkinlikte öğrenciler, okudukları metne dair anlam çıkarımı yaparlar. Bilgiye ulaşma, metinle bağlantı kurma ve sorulara anlamlı cevaplar verme becerileri geliştirilir. Bu aynı zamanda okuduğunu anlama düzeyini ölçmek için kullanılır.

 Kazanım: T.4.2.1. Kelimeleri anlamlarına uygun kullanır.

Koyu yazılmış kelimelerin cümle içindeki işlevi ve anlamı üzerine odaklanılarak kelime bilgisi derinleştirilir. Öğrenciler bu kelimeleri kendi cümlelerinde kullanarak hem yazma becerilerini hem de kelime dağarcıklarını pekiştirirler.

Bu etkinlik, öğrencilerin bir kelimenin kullanım bağlamına göre hangi anlamda kullanıldığını fark etmelerini sağlar. Bu beceri, özellikle anlam karmaşasını önlemek ve daha etkili iletişim kurmak için önemlidir.

Öğrenciler, verilen bilmecelerdeki ipuçlarını değerlendirerek anlam çıkarımı yapmaktadır. Aynı zamanda, ipuçlarına göre doğru kelimeyi bulmaya çalıştıkları için kelime anlamı tahmini süreci de yaşanmaktadır.

 a) Yay ayraç, üç nokta, eğik çizgi, soru işareti, nokta, virgül, iki nokta, ünlem, tırnak işareti, kısa çizgi, konuşma çizgisi ve kesme işaretinin yaygın kullanılan işlevleri üzerinde durulur.

b) Kitap, dergi, gezegen ve yıldız adlarının yazımı ile iki noktadan sonra büyük harf kullanıldığı belirtilir.

Öğrenciler, yazım kurallarına dikkat ederek yazı yazar. Büyük harflerin nerelerde kullanılacağı, birleşik kelimelerin doğru yazımı, özel isimlerin yazımı gibi temel kurallar öğretilir. Bu etkinlikte öğrenciler, verilen cümlelerdeki yazım hatalarını bularak doğru biçimiyle yazma alışkanlığı kazanırlar.

 a) Yazdıklarında duygu ve düşüncelerini aktarmaları için teşvik edilir.

b) Verilen ya da kendi belirledikleri bir konu hakkında araştırma yapmaları sağlanır.

Kazanım: T.4.4.7. Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler

Öğrenciler, belirli bir konuya uygun, kendilerine ait duygu ve düşüncelerini ifade eden yazılar yazar. Bu kazanım, yazılı anlatım becerilerini geliştirmeyi hedefler. Öğrenciler metne başlık koyma, anlamlı ve tutarlı cümleler kurma, giriş-gelişme-sonuç bölümleri oluşturma gibi beceriler kazanır.

Öğrenci, iki ya da daha fazla varlık ya da kavramı benzer ve farklı yönleriyle karşılaştırabilir. Bu etkinlik, öğrencinin analiz etme ve kıyaslama yapma becerilerini geliştirir. Öğrenciler "gibi, kadar, daha az, en çok" gibi karşılaştırma ifadelerini doğru ve anlamlı şekilde kullanmayı öğrenir.

 Metnin Yapısı: Bu metin bilgilendirici bir yapıya sahiptir ve bilgilendirici metin türleri arasından neden-sonuç ilişkisi üzerine kurulmuştur. Olaylar arasında “neden böyle olur?” ve “sonucunda ne olur?” gibi mantıksal bağlar kurulmuştur.

Metnin Konusu: Ağaçların kökleri ve mantar ağı aracılığıyla birbirleriyle iletişim kurması ve dayanışma içinde yaşamalarıdır.

Yazarın Amacı: Yazarın amacı, okuyucuyu ağaçların gizli dünyası hakkında bilgilendirmek, doğaya karşı hayranlık ve saygı uyandırmak ve doğadaki dayanışmadan insanlar için ders çıkarmaktır.

  Sebep-sonuç örneği

·       “Bazı ağaçlar gölgede kaldığı için yeterince ışık alamaz. Bu durumda yetişkin ağaçlar, gölgede kalan ağaçlara besin gönderir.”

   Buna Uygun Ana Fikir

·       “Ağaçlar zor durumda olan diğer ağaçlara yardım ederek doğada bir dayanışma ağı kurar.”

Sebep-sonuç örneği

·        “Ağaç, başka bir ağacın zarar gördüğünü algıladığında köklerinden sinyal gönderiyor. Böylece diğer ağaç da kendini savunmaya başlıyor.”

  Buna Uygun Ana Fikir

·       “Ağaçlar, tehlike anında birbirlerini uyararak hayatta kalmak için birlikte hareket eder.”

·       Metinde sade, açık ve anlaşılır bir Türkçe kullanılmıştır.

·       Bilimsel içerik basit ifadelerle anlatılmış, bu da çocuklara veya genç okurlara uygun bir dil düzeyi sunar.

·       Anlatımda eğlenceli ve dikkat çekici unsurlar (örneğin başlıktaki “Alo! Kayın ağacı mı?” gibi) yer alır.

·       Açıklayıcı anlatım kullanılmıştır.

·       Ayrıca yer yer benzetmeler (örneğin: internet ağı gibi) kullanılarak anlatım zenginleştirilmiştir.

·       Samimi, ilgi çekici ve öğretici bir üslup vardır.

·       Dikkat çekici cümle başları, sorular ve örneklerle metin canlı tutulmuştur.

·       Okuyucuya doğadaki gizli ilişkileri ve canlılar arası iş birliğini öğretmeyi amaçlar.

·       Ağaçlara ve ormanlara olan bakış açısını değiştirir, çevreye karşı farkındalık kazandırır.

·       Bilimsel bir konu sade bir dille anlatıldığı için her yaş grubuna hitap edebilir. Özellikle çocuklara yönelik dergilerde (Bilge Çocuk) yer alması, hedef kitlenin çocuklar olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler: Ağaç, toprak, iletişim, kök, mantar ağı, orman, fotosentez, dayanışma, sinyal, karbon alışverişi, fide, doğa, uyarı sistemi, besin paylaşımı.

Kelime Sayısı: 296

a) Öğrencilerin tahmin ettikleri kelime ve kelime gruplarının anlamlarını sözlüklerden kontrol etmeleri sağlanır.

b) Öğrencilerin yeni öğrendikleri kelime ve kelime gruplarından sözlük oluşturmaları sağlanır.

Bu kazanım uygun.

Çünkü etkinlikte öğrenciden, metni dikkatli bir şekilde okuyup:

·       Anlamını kavraması,

·       Anlamını kontrol edip,

·       Ve anlamına uygun cümleler kurması bekleniyor.

Bu kazanım, öğrencilerin okuduğu metni anlama, analiz etme ve metinle ilgili soruları doğru şekilde cevaplayabilme becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Öğrenciler, metindeki ana fikri, yardımcı fikirleri, olayları, karakterleri ve metnin bağlamını kavrayarak sorulara yanıt verirken eleştirel düşünme ve çıkarım yapma yetilerini de kullanırlar. Bu süreç, hem anlama düzeyini artırır hem de öğrencilerin okuma alışkanlıklarını pekiştirir

T.4.3.16.Okuduğu metnin konusunu belirler.

Bu iki kazanım, öğrencilerin okuduğu metinleri daha derinlemesine anlamalarına yardımcı olur. Öğrenciler, metnin ne hakkında olduğunu belirleyerek konusunu tespit ederken, yazarın vermek istediği temel mesajı ya da metinde hâkim olan duyguyu fark ederek ana fikri veya ana duyguyu ortaya koyarlar. Bu kazanımlar sayesinde öğrenciler sadece metni yüzeysel olarak okumakla kalmaz, aynı zamanda anlamlandırma, yorumlama ve çıkarım yapma becerilerini de geliştirirler.

Bu kazanım, öğrencilerin okuduğu metni anlamlandırma ve özetleme becerilerini geliştirmeye yöneliktir. Bir metne uygun başlık belirlemek, öğrencinin metnin ana fikrini kavrayıp, içeriğiyle bütünleşen kısa ve anlamlı bir ifade oluşturmasını sağlar. Bu süreç, öğrencilerin dikkatli okuma yapmalarını, metnin önemli noktalarını fark etmelerini ve yaratıcı düşünmelerini destekler. Ayrıca, metinle ilgili genel bir yargıya varma becerilerini de geliştirir

Bu kazanım, öğrencilerin okudukları metni anlayarak özetleme becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Öğrenciler, metindeki gereksiz ayrıntılardan uzak durarak olayları, karakterleri ve gelişmeleri ana hatlarıyla ifade etmeyi öğrenirler. Bu sayede hem okuduklarını daha iyi kavrarlar hem de anlatım becerileri gelişir. Ayrıca, bilgiyi seçme ve düzenleme yetenekleri pekişir

Bu kazanım, öğrencilerin grafik, tablo ve çizelge gibi görsel verileri okuma, anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan bu görsel sunumlar, bilgiyi sade ve düzenli bir şekilde sunar. Öğrencilerin bu tür görsellerle ilgili soruları cevaplamaları, hem verileri doğru analiz etmelerini hem de sayısal ve görsel veriler arasında bağlantı kurabilmelerini sağlar. Ayrıca, grafik ve tabloları okuma becerisi öğrencilerin eleştirel düşünme ve karar verme yetilerini de destekler.  

Bu kazanım, öğrencilerin düşüncelerini anlık olarak ifade edebilme, kendine güvenle konuşabilme ve doğal bir konuşma dili geliştirme becerilerini desteklemektedir. Hazırlıksız konuşmalar, öğrencilerin günlük yaşamda karşılaştıkları durumlara hızlı ve etkili şekilde tepki verebilmelerini sağlar. Aynı zamanda dinleyiciye uygun, anlaşılır ve akıcı konuşma alışkanlığı kazandırır. Öğrenciler, duygu ve düşüncelerini planlama yapmadan paylaşarak iletişim becerilerini geliştirir ve topluluk önünde konuşma konusunda cesaret kazanırlar.

T.4.4.7.Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler.

T.4.4.3.Hikâye edici metin yazar.

Bu kazanımlar, öğrencilerin yazılı anlatım becerilerini geliştirmeyi ve yazma sürecine aktif katılım sağlamayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, hikâye edici metinler yazarak hayal güçlerini, duygu ve düşüncelerini yaratıcı bir biçimde ifade etme fırsatı bulurlar. Yazdıkları metinlere uygun başlık belirlemeleri, içerikle başlık arasındaki anlam ilişkisini kurma becerilerini geliştirir. Ayrıca, yazılarını arkadaşlarıyla veya sınıf ortamında paylaşmaları, hem özgüven kazanmalarını sağlar hem de iletişim ve geri bildirim becerilerini destekler.

“Kış mevsiminde doğa beyaza bürünür. Ağaçlar yapraklarını dökmüştür. Hayvanlar kış uykusuna yatar. İnsanlar ise kalın giysiler giyer.”

A) Hangi mevsim anlatılmıştır?

B) Ağaçlar ne yapar?

C) İnsanlar nasıl giyinir?

D) Hangi hayvanlar kış uykusuna yatar?

Doğru cevap: D

-----

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde doğa kendi kendini yenilemektedir?

A) Güller bahçıvan tarafından budandı.

B) Ormandaki ağaçlar sonbaharda yapraklarını döktü.

C) Çiftçi tarlasını suladı.

D) Çocuklar piknik yaptı.

Doğru cevap: B

A) Ağaçlar gökyüzüne doğru uzamıştı.

B) Çiçekler sabah güneşiyle dans ediyordu.

C) Rüzgar ağaçların dallarını salladı.

D) Güneş doğudan doğdu.

Doğru cevap: B

------

4. "Doğada her canlının bir görevi vardır." cümlesine en yakın anlam aşağıdakilerden hangisidir?

A) Doğadaki her canlı başka canlılara zarar verir.

B) Canlılar doğada tek başına yaşar.

C) Her canlı, doğanın dengesini korumak için önemlidir.

D) Doğadaki tüm canlılar aynı işi yapar.

Doğru cevap: C

A) Kuşlar gökyüzünde uçar.

B) Sonbaharda ağaçların yaprakları dökülür.

C) Yıldızlar geceleri görünür.

D) Denizler mavidir.

Doğru cevap: B

⸻

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde insanın doğaya zarar verdiği anlatılmaktadır?

A) Piknik sonunda çöplerimizi toplayıp geri dönüşüme attık.

B) Ormana gittiğimizde yerde birçok plastik şişe gördük.

C) Yağmurdan sonra toprak kokusu etrafa yayıldı.

D) Bahçeye çeşitli çiçekler ektik.

Doğru cevap: B

A) Geri dönüşüm yapmak

B) Ormanları korumak

C) Doğaya çöp atmak

D) Suyu tasarruflu kullanmak

Doğru cevap: C

------

8. “Gece olunca gökyüzünde parlayan cisimler görebiliriz.” cümlesinde geçen “parlayan cisimler” hangileridir?

A) Bulutlar

B) Güneş

C) Yıldızlar

D) Kuşlar

Doğru cevap: C

A) Ormanlık alanlara çöp atmak

B) Su kaynaklarını israf etmek

C) Geri dönüşüme katkı sağlamak

D) Toprağa zarar verecek kimyasallar dökmek

---------

10. Aşağıdaki olaylardan hangisi insan etkisiyle meydana gelir?

A) Deprem

B) Sel

C) Volkanik patlama

D) Fırtına

A) Avcı

B) Orman mühendisi

C) Beton üreticisi

D) Maden işçisi

--------

12. “Ormanda yürüyüş yaparken kuş sesleri duyduk.” cümlesinde aşağıdaki duyulardan hangisine yer verilmiştir?

A) Görme

B) Tatma

C) Duyma

D) Koklama

Doğru cevap: C

A) Bilgisayar

B) Güneş

C) Araba

D) Klima

--------

14. Güneş’in Dünya için en önemli yararı nedir?

A) Ses verir

B) Isı ve ışık sağlar

C) Su üretir

D) Elektrik üretir

A) Mevsimler

B) Yağmur

C) Gece ve gündüz

D) Deprem

--------

16. Geri dönüşüm kutularına hangi atıklar atılır?

A) Yemek artıkları

B) Cam, plastik, kâğıt

C) Çürümüş meyve

D) Toprak

17. Şiire göre gece gökyüzünde neler görülür?

    ( yıldızlar ve ay)

18. Yağmur ne işe yarar, neye can verir?

    (yeryüzüne iner ve göklere can verir)

19. Şair, doğayı ve evreni neden “koruyalım birlikte sonsuza” diyerek bitirmiş olabilir ?

    (doğanın ve evrenin çok değerli olduğunu, insanlar olarak onu korumamız gerektiğini anlatmak istiyor olabilir)

20. Bu şiiri Atatürk’ün “Tabiatı seviniz, onu koruyunuz.” sözüyle ilişkilendirebilir misin?

    (evet, şiirde doğayı korumamız gerektiğini anlatıyor. Atatürk'ün sözü de aynı şekilde doğaya değer vermemizi söylüyor.)

1. ALO KAYIN AĞACI MI ? ( BİLGİLENDİRİCİ)- GAMZE ÇİCEK, AYŞE DİCLE KOCATÜRK

2. GÜNEŞ NASIL ÇALIŞIR ? ( BİLGİLENDİRİCİ) -DÜRDANE MUTLU

3. ORMAN DOSTLARI: AĞAÇLANDIRMA ( ÖYKÜLEYİCİ)- RABİA YALÇIN

4. GÖKYÜZÜNDE BİR YARIŞ ( ŞİİR ) - ÜMMÜHAN HARMANCI

"Doğa ve İnsan" teması, 4. sınıf öğrencilerinin doğayı tanımaları, doğayla insan arasındaki ilişkiyi fark etmeleri ve çevreye karşı duyarlılık geliştirmeleri açısından son derece önemlidir. Bu tema sayesinde öğrenciler, doğal ve beşerî unsurlar arasındaki farkı öğrenir; doğanın korunması gerektiğini kavrar ve çevre sorunlarına karşı çözüm yolları üretmeyi öğrenirler. Tema kapsamında yapılan okuma, yazma, dinleme ve konuşma etkinlikleri öğrencilerin dil becerilerini geliştirirken, doğa gözlemi, geri dönüşüm çalışmaları ve doğa temalı projeler psikomotor gelişimlerine katkı sağlar. Ayrıca sorumluluk, saygı, iş birliği ve duyarlılık gibi değerlerin kazandırılmasına da destek olur. Tema süresince kullanılan şiir, hikâye ve bilgilendirici metinler doğa sevgisini pekiştirirken, öğrenciler doğayı koruma bilinciyle hareket etmeye başlarlar. Bu sayede çocuklar hem bireysel hem toplumsal düzeyde çevreye karşı sorumlu bireyler olma yolunda ilerlerler. Metinler tema ile uyumludur. Anahtar kelimeler de temaya uyumludur.