Khoảng trống giúp em nhận biết âm tố này với âm tố kia, âm tiết này với âm tiết nọ. Khoảng trống đôi khi còn có cả tên gọi.

Ví dụ như trong tiếng Việt có 5 thành phần âm vị trong một âm tiết. Vì một lẽ nào đó mà “sún” mất một âm vị thì âm vị bị “sún” đó vẫn có tên hẳn hoi : Âm vị zêrô, bởi chàng “sún” - khoảng trống - này đâu có hữu danh vô thực. Dẫu không có mặt nhưng hắn ta vẫn đang “làm nhiệm vụ” hẳn hoi, đó là nhiệm vụ phân biệt nghĩa của tiếng này với tiếng khác. Chẳng hạn với âm tiết HOA. Dẫu nó không có phụ âm cuối nhưng vẫn coi như tồn tại âm vị zêrô bởi chính khoảng trống zêrô này cho phép ta nhận diện ra âm tiết HOA mà không phải là HOAN hay HOANG nào khác…

Và cứ như vậy khoảng trống cũng góp cho đời những giá trị nếu em chịu khó “trò chuyện” cùng nó.

Khoảng trống của hàng cây cho em biết nâng niu bóng mát.

Khoảng trống của nấm đất nhắc nhở sự hữu hạn của phận người.

Khoảng trống trong thành quách, đền đài cho em ký ức quá khứ.

Khoảng trống trên chiếc ngai vàng phong kiến cho em cảm phục ý chí của bước chân người, mải miết và mải miết đi, cho đến tận ngày gặp ánh sáng dân chủ, cộng hòa.

Khoảng trống trong nồi cơm gợi nỗi ám ảnh về ngày giáp hạt.

Khoảng trống trong không gian cho người nhìn thấu lên tận các vì sao.

Khoảng trống trên trận địa được viết lên mỗi mét vuông đất hai chữ quý và giá. Quý là hương hỏa. Giá là máu xương.

[…]

Và hôm nay, lúc mùa hè đượm lửa, khoảng trống sân trường có cho em tiếc nuối năm học đã qua cùng bao dự định, khi những chiếc lá vàng ngồi cô đơn trên ghế đá mơ về một ngày trời đất sang thu?

(Giá trị của khoảng trống, Đoàn Công Lê Huy).

+ Bước 1: Đọc, xác định: Văn bản trình bày ý

kiến về vấn đề gì?

+ Bước 2: Xác định tác giả thể hiện ý kiến trực

tiếp hay gián tiếp, qua các câu nào? Con có nhận xét gì về cách đưa ra ý kiến của tác giả?

+ Bước 3: Ghi lại ít nhất 1 lí lẽ, 1 bằng chứng tác giả đưa ra để làm rõ ý kiến của mình. Con có ấn tượng gì về cách đưa ra dẫn chứng của tác giả?

+ Bước 4: Tổng hợp: quan điểm của người viết về

vấn đề nghị luận.

Câu 1: Văn bản trình bày về giá trị của những khoảng trống trong cuộc sống.

Câu 2: Tác giả thể hiện ý kiến trực tiếp qua câu: "Hẳn em cũng biết thừa rằng nhiều khi khoảng trống chẳng phải là vô nghĩa".

Cách đưa ra ý kiến của tác giả rất rõ ràng.

Câu 3:

• Lí lẽ: Khoảng trống giúp em nhận biêt âm tố này với âm tố kia, âm tiết này với âm tiết nọ.

• Bằng chứng: âm vị zerô giúp phân biệt âm tiết HOA với HOAN, HOANG;...

Tác giả đưa ra các dẫn chứng có tính thuyết phục

Bước 1: Vấn đề chính của văn bản

Văn bản trình bày ý kiến về giá trị và ý nghĩa của "khoảng trống". Tác giả cho rằng khoảng trống không phải là sự vô nghĩa, trống rỗng mà trái lại, nó chứa đựng những giá trị sâu sắc trong nhiều khía cạnh của ngôn ngữ và đời sống.

Bước 2: Cách tác giả thể hiện ý kiến

• Cách thể hiện: Tác giả thể hiện ý kiến một cách trực tiếp và đầy sức gợi.

• Câu văn thể hiện ý kiến:

  • "Hẳn em cũng biết thừa rằng nhiều khi khoảng trống chẳng phải là vô nghĩa."

  • "Và cứ như vậy khoảng trống cũng góp cho đời những giá trị nếu em chịu khó “trò chuyện” cùng nó."

• Nhận xét: Cách đưa ra ý kiến của tác giả rất độc đáo. Tác giả không áp đặt một cách khô khan mà mở đầu như một lời tâm sự, trò chuyện gần gũi ("Hẳn em cũng biết thừa rằng..."). Sau khi nêu luận điểm trực tiếp, tác giả dùng một loạt dẫn chứng sinh động để làm cho ý kiến của mình trở nên thấm thía và giàu sức thuyết phục, biến một khái niệm trừu tượng thành những trải nghiệm cụ thể, đầy cảm xúc.

Bước 3: Lí lẽ và bằng chứng

• Lí lẽ: Khoảng trống có chức năng phân biệt nghĩa.

• Bằng chứng: Tác giả lấy ví dụ từ ngôn ngữ học tiếng Việt về khái niệm "âm vị zêrô". Trong âm tiết "HOA", sự vắng mặt của phụ âm cuối (khoảng trống) chính là một "âm vị zêrô". Khoảng trống này có vai trò quan trọng trong việc giúp ta phân biệt "HOA" với "HOAN" hay "HOANG".

• Ấn tượng về cách đưa ra dẫn chứng: Tác giả sử dụng hệ thống dẫn chứng vô cùng phong phú, trải dài từ lĩnh vực khoa học (ngôn ngữ học) đến những trải nghiệm đời sống thường ngày (hàng cây, nấm đất, nồi cơm, sân trường...). Cách lập luận này vừa chặt chẽ, logic lại vừa giàu hình ảnh, cảm xúc, mang tính suy tưởng và triết lý sâu sắc. Các bằng chứng không chỉ để minh họa mà còn khơi gợi ở người đọc những liên tưởng và suy ngẫm riêng.

Bước 4: Tổng hợp quan điểm của người viết

Quan điểm của người viết là: Khoảng trống không phải là sự hư vô, trống rỗng mà là một phần thiết yếu, có giá trị và ý nghĩa to lớn trong cuộc sống. Nó là một thực thể "hữu danh" dù "vô hình", có chức năng định danh, phân biệt (trong ngôn ngữ), và khơi gợi những suy tư, cảm xúc sâu sắc về quá khứ, hiện tại, sự sống, cái chết, và cả những khát vọng của con người. Con người cần học cách "trò chuyện" với khoảng trống để nhận ra những giá trị quý báu mà nó mang lại.