• 1650: χρησιμοποίησε ένα υποτυπώδες μικροσκόπιο (δικής του κατασκευής) για να παρατηρήσει μικροοργανισμούς. 
• Ήταν αυτοσχέδιο, με έναν μεγεθυντικό φακό που τον κρατούσε στο χέρι.

• 1673: Ανακάλυψη των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

• 1683: Ανακάλυψη των βακτηρίων.

• 1665 Χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη λέξη «κύτταρο» παρατηρώντας, λεπτές τομές φελλού με ένα πρωτόγονο μικροσκόπιο, δικής του κατασκευής. 

• Στην πραγματικότητα δεν παρατηρούσε κύτταρα, αλλά πολυάριθμες κυψελίδες , τα κυτταρικά τοιχώματα νεκρών φυτικών κυττάρων.

• Πραγματοποίησε πειράματα για να καταρρίψει τη θεωρία του Αριστοτέλη περί αυτόματης γένεσης.

• 1688: Καλύπτοντας προσεκτικά με ένα ύφασμα το στόμιο ενός μπουκαλιού που περιέχει κρέας, απέδειξε ότι στο κρέας αυτό δεν αναπτύσσονται σκουλήκια. 

• Το απλό αυτό πείραμα έδειξε ότι οι οργανισμοί δεν μπορούν να δημιουργηθούν αυτόματα, όπως πιστεύονταν μέχρι τότε.

• Μέσα 18ου αιώνα: Δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος ταξινόμησης της φύσης , στηριζόμενο στη διώνυμη ονοματολογία: κάθε ζωντανό πλάσμα αποκτά μια λατινική ονομασία αποτελούμενη από δύο λέξεις. 
• Η «απογραφή» της φύσης, με μια τέτοια ενιαία επιστημονική γλώσσα, έδωσε αξιοπιστία στην κατάταξη την οργανισμών.
•  Επιπλέον, ικανοποίησε την αναγκαία προϋπόθεση για να βρουν γόνιμο έδαφος οι θεωρίες περί της εξέλιξης των οργανισμών.
• Αν και υπέρμαχος της άποψης ότι τα είδη δεν μεταβάλλονται και άρα δεν εξελίσσονται, ο Λινναίος είναι ο πρώτος που καταθέτει, σε ώριμη πλέον ηλικία την υπόθεση ότι οι οργανισμοί μεταβάλλονται: «…έχω από καιρό την υποψία, την οποία δεν τολμώ να διατυπώσω παρά σαν υπόθεση, ότι όλα τα είδη του ίδιου γένους δεν αποτελούσαν αρχικά παρά ένα είδος, που διαφοροποιήθηκε…».

• 1798: ανακαλύπτει τον εμβολιασμό, παρατηρώντας ότι όσοι έρχονταν σε επαφή με αγελάδες που έπασχαν από δαμαλίτιδα, αποκτούσαν ανοσία απέναντι στον (συγγενικό με τον ιό της δαμαλίτιδας) ιό της ευλογιάς.

• Πραγματοποίησε πειράματα που κατέδειξαν ότι οι ζωντανοί οργανισμοί προέρχονται από άλλους ζωντανούς οργανισμούς. Συνέβαλε έτσι στην κατάρριψη της θεωρίας της αυτόματης γένεσης. 
• Έδειξε επίσης ότι για την δημιουργία ενός νέου οργανισμού είναι απαραίτητη η επαφή σπέρματος με το ωάριο και πραγματοποίησε την πρώτη τεχνητή γονιμοποίηση.

• 1772: Ανακάλυψε με ένα ενδιαφέρον πείραμα, ότι τα φυτά ελευθερώνουν οξυγόνο στο περιβάλλον. 
• Τοποθετώντας σε ένα κλειστό γυάλινο δοχείο ένα ποντίκι διαπίστωσε ότι αυτό μετά από λίγο έχανε τις αισθήσεις του, καθώς δεν ανανεώνονταν το οξυγόνο στο δοχείο.
• Συνέχιζε όμως να αναπνέει κανονικά όταν, μαζί με το ποντίκι, στο ίδιο δοχείο τοποθέτησε κι ένα μικρό φυτό. 

• Παρατήρησε πρώτος ότι κτηνοτρόφοι που έρχονταν σε επαφή με ζώα μολυσμένα από δαμαλίτιδα αποκτούσαν ανοσία στον πολύ συγγενικό ιό της ευλογιάς.

• Πραγματοποίησε τον πρώτο εμβολιασμό (1798).

• 1800: Επινόησε τον όρο Βιολογία με τη σύγχρονη σημασία του, ο οποίος αντικαθιστά σταδιακά τον παραδοσιακό όρο «Φυσική Ιστορία» και ήταν ο πρώτος που υποστήριξε με επιχειρήματα ότι τα είδη μεταβάλλονται και ότι η ζωή στη Γη έχε προέλθει από απλές μορφές που σταδιακά έγιναν πιο περίπλοκες.

• 1809 : στο βιβλίο του «Η φιλοσοφία της Βιολογίας» παρουσίασε μια ολοκληρωμένη θεωρία, για να εξηγήσει πώς τα ζώα και τα φυτά μεταβάλλονται. Στο βιβλίο του αυτό διατυπώνει την άποψη οι οργανισμοί κατά τη διάρκεια της ζωής τους μεταβάλλονται κάτω από τις επιδράσεις του περιβάλλοντος και μάλιστα τα χαρακτηριστικά που αποκτούν κατά τη διάρκεια της ζωής τους τα μεταβιβάζουν και στους απογόνους τους (θεωρία κληρονόμησης επίκτητων χαρακτηριστικών-Λαμαρκισμός).

• 1831: Έναρξη του υπερπόντιου ταξιδιού , του πιο διάσημου ταξιδιού στην ιστορία της επιστήμης. Στα 5 χρόνια που διήρκεσε αυτό το ταξίδι, συλλέγει χιλιάδες δείγματα φυτών, ζώων και πετρωμάτων και κάνει πλήθος γεωλογικών και κλιματολογικών παρατηρήσεων. 

• 1835-1835: Στα νησιά Γκαλαπάγκος, ο Δαρβίνος κάνει εντυπωσιακές παρατηρήσεις φυτών και ζώων, που έμελλε να προκαλέσουν επανάσταση στην πανανθρώπινη σκέψη. 

• 1839: Μελετώντας τα δείγματα των οργανισμών που συνέλεξε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, οδηγείται στην υπόθεση ότι οι οργανισμοί μεταβάλλονται στη διάρκεια του χρόνου και εξελίσσονται. 

• 1859 : στο βιβλίο του «Καταγωγή των ειδών», διατυπώνει την θεωρία της Φυσικής Επιλογής, σύμφωνα με την οποία, ανάμεσα στα άτομα ενός είδους επιζούν (και μεταβιβάζουν τα χαρακτηριστικά τους και στις επόμενες γενιές) εκείνα που έχουν προσαρμοστεί καλύτερα στο περιβάλλον τους. Οι ιδέες του επηρεάζουν βαθύτατα την πανανθρώπινη σκέψη.

• 1839: Διατύπωσε μαζί με τον Σλάιντεν την κυτταρική θεωρία (1838-1839), σύμφωνα με την οποία «θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών είναι το κύτταρο». 

• Μια νέα επιστήμη, η Κυτταρολογία, αρχίζει να γεννιέται. 

• Ανακάλυψε ότι τα φυτά αποτελούνται από κύτταρα και διατύπωσε (1838-1839) μαζί με τον Σβαν την κυτταρική θεωρία, σύμφωνα με την οποία «θεμελιώδης δομική και λειτουργική μονάδα των οργανισμών είναι το κύτταρο». 

• Με βάση την κυτταρική θεωρία, το κύτταρο είναι η μικρότερη δομή στη φύση που εκδηλώνει το φαινόμενο της ζωής.

• 1857: Με μια σειρά πειραμάτων απέδειξε ότι οι μικροοργανισμοί δεν μπορούν να εμφανιστούν σε ένα θρεπτικό υλικό, αν αυτό δεν έρθει σε επαφή με τον αέρα. Κατέρριψε έτσι τη θεωρία της αβιογένεσης. 

• Ήταν ο πρώτος που απέδωσε σε μικροοργανισμούς την σήψη των τροφών και τις ζυμώσεις. Μελέτησε πολλές μολυσματικές ασθένειες και οργάνωσε εκτεταμένα προγράμματα εμβολιασμών.

• Δίκαια θεωρείται ο πατέρας της Μικροβιολογίας. Πρόλαβε να απολαύσει εν ζωή την παγκόσμια καταξίωση με τη ίδρυση προς τιμή του Ινστιτούτου Παστέρ (1888).

• Συμπλήρωσε (1885) τις βασικές αρχές της κυτταρικής θεωρίας με το περίφημο απόφθεγμα «omnis cellula e cellula» («κάθε κύτταρο προέρχεται από τη διαίρεση προϋπάρχοντος κυττάρου»).  

• Πίστευε ότι η κλινική παρατήρηση, τα πειράματα σε ζώα (για να καθορίσει τα αίτια των ασθενειών και τις συνέπειες των ναρκωτικών) και παθολογική ανατομία, ιδιαίτερα στο μικροσκοπικό επίπεδο, ήταν οι βασικές αρχές της έρευνας στις ιατρικές επιστήμες. 

• Προχώρησε ακόμη περισσότερο και δήλωσε ότι το κύτταρο είναι η βασική μονάδα του σώματος που έπρεπε να μελετηθεί για να κατανοήσουν τη νόσο. 

• 1858: Δουλεύοντας ανεξάρτητα από το Δαρβίνο, είχε καταλήξει στα ίδια με αυτόν συμπεράσματα σχετικά με την διαδικασία της εξέλιξης μέσω της Φυσικής Επιλογής. 
• Τις απόψεις του αυτές γνωστοποίησε στο Δαρβίνο, με επιστολή που του απέστειλε το 1858. Με την επιστολή αυτή, που επιβεβαίωνε την υπόθεση του Δαρβίνου, έκαμψε τους δισταγμούς του και τον οδήγησε στη δημοσιοποίηση της θεωρίας της Φυσικής Επιλογής. 

• Ο Γουάλας έκανε εκτεταμένες εξερευνήσεις στη φυσική ιστορία. Πήγε πρώτα στη λεκάνη του Αμαζονίου ποταμού με τον Henry Walter Bates και αργότερα στη Μαλαισία και την Ινδονησία.
•  Έγραψε βιβλία και για τις δύο αυτές περιπέτειες. Ενώ βρισκόταν στην Ινδονησία, χάραξε τη Γραμμή Γουάλας που χωρίζει την Ινδονησία σε δύο μέρη. Στη μία πλευρά βρίσκονται τα ζώα της Αυστραλασίας. Στην άλλη πλευρά βρίσκονται είδη κυρίως ασιατικής προέλευσης. 
• Έγραψε ένα θαυμάσιο βιβλίο για τη βιογεωγραφία (την κατανομή των ζώων).

• Παρατηρητικός φυσιοδίφης, από τους πρώτους μελετητές της θαλάσσιας ζωής. Σε αντίθεση με τους σύγχρονούς του ζωολόγους, ήταν ο πρώτος που επέμενε στην ανάγκη να μελετηθούν οι σχέσεις μεταξύ των ζωντανών οργανισμών. Θεωρείται δίκαια ο θεμελιωτής της Οικολογίας. 

• Οπαδός του Δαρβίνου, πίστευε ωστόσο ότι τελικός σκοπός της εξέλιξης είναι το ανθρώπινο είδος.

• 1860: χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τον όρο Οικολογία.

• 1866: Ο Χέκελ, συντασσόμενος με την άποψη ότι οι οργανισμοί εξελίσσονται, διατυπώνει τον «βιογενετικό νόμο». Σύμφωνα με αυτόν, κάθε οργανισμός, κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής του ανάπτυξης περνά από όλα τα εξελικτικά στάδια από τα οποία πέρασαν οι οργανισμοί από τους οποίους προέρχεται.

• 1865 : Κάνοντας πειράματα με μπιζέλια στον κήπο του μοναστηριού του Brno, μιας μικρής πόλης στα αυστροουγγρικά σύνορα, έμελλε να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των βιολογικών επιστημών.

• Διασταυρώνοντας προσεκτικά επιλεγμένες  ποικιλίες μπιζελιών, οδηγήθηκε στην ανακάλυψη των νόμων που διέπουν την κληρονόμηση των χαρακτηριστικών από γενιά σε γενιά. 

• Το έργο του παρέμεινε στην αφάνεια μέχρι το 1900.
• Θεωρείται ο θεμελιωτής της επιστήμης της Γενετικής.

• Απέδειξε ότι τα βακτήρια είναι υπεύθυνα για τις μολυσματικές/μεταδοτικές ασθένειες, και όχι κάποια αόριστη 'κακή' οντότητα όπως το ΄μίασμα'. Θέσπισε κριτήρια που πρέπει να πληρούνται προκειμένου να θεωρηθεί ότι μια ασθένεια οφείλεται σε παθογόνους μικροοργανισμούς. 

• Έκανε σημαντικές ανακαλύψεις για πολλές ασθένειες, όπως η χολέρα, η ασθένεια του άνθρακα και η φυματίωση και εξέλιξε τις τεχνικές καλλιέργειας των μικροοργανισμών στο εργαστήριο.

• Καθηγητής της φυσιολογίας στην αυτοκρατορική ιατρική Ακαδημία. 
• Ξεκίνησε να μελετά την πέψη χρησιμοποιώντας σκυλιά ως πειραματόζωα και παρατήρησε ότι αυτά άρχιζαν να εκκρίνουν σάλια με το που έβλεπαν τον ερευνητή που τους έφερνε κάθε μέρα το φαγητό τους. 

• Κατόπιν, σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει τον ήχο ενός κουδουνιού ως "σημάδι" ότι έρχεται το φαγητό. Ακούγοντας ένα κουδούνι λίγα δευτερόλεπτα προτού εμφανισθεί το φαγητό, τα σκυλιά έμαθαν να συσχετίζουν τον ήχο του κουδουνιού με το φαγητό. 

• Σύντομα ο Παβλόφ διαπίστωσε ότι 2-3 επαναλήψεις της τακτικής αυτής ήταν αρκετές ώστε να αρχίσουν να τρέχουν τα σάλια τους, όταν απλώς χτυπούσε το κουδούνι.
• Οδηγήθηκε έτσι στην ανακάλυψη των «εξαρτημένων αντανακλαστικών».

• Το 1904 κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής.

• Πραγματοποίησε πειράματα με τη μύγα του ξυδιού (Drosophila melanogaster), που έκτοτε αποτέλεσε ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα πειραματόζωα. 

• Υποστήριξε πρώτος ότι οι μυστηριώδεις παράγοντες που κατά τον Μέντελ μεταφέρουν τις γενετικές πληροφορίες, βρίσκονται πάνω στα χρωμοσώματα. 
•  Στα χρωμοσώματα της Drosophila εντόπισε θέσεις όπου εδράζονται ορισμένα γονίδια και σταδιακά σχεδίασε τον πρώτο χρωμοσωμικό χάρτη. 

• Βραβεύτηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1933 για τις ανακαλύψεις του σχετικά με το ρόλο των χρωμοσωμάτων στην κληρονομικότητα.

•Κατέταξε (1900) το ανθρώπινο αίμα σε τέσσερις τύπους (ομάδες αίματος Α, Β, ΑΒ,Ο). 

•Προσδιόρισε τη συμβατότητα μεταξύ των ομάδων αυτών κατά τη διάρκεια των μεταγγίσεων.

• Ανέπτυξε μια τεχνική χρώσης των βακτηρίων, με βάση την οποία έγινε ομαδοποίηση των βακτηρίων και διευκολύνθηκε η παρατήρηση τους στο μικροσκόπιο. 

• Χρώση κατά Γκραμ (Gram stain) ονομάζεται μια απλή μέθοδος η οποία κατατάσσει τα είδη των βακτηρίων σε δύο μεγάλες ομάδες, τα «θετικά κατά Γκραμ» και τα «αρνητικά κατά Γκραμ». 

• Στην πρώτη περίπτωση τα βακτήρια διατηρούν το μπλε-ιώδες χρώμα της πρώτης χρώσης, ενώ στη δεύτερη λαμβάνουν ερυθρό χρώμα οφειλόμενο στη δεύτερη χρώση. •  Η διαφορά αυτή οφείλεται στη χημική σύσταση του κυτταρικού τοιχώματος των βακτηρίων.

• Απέδειξε ότι το μόριο του DNA είναι εκείνο που ευθύνεται για τον μετασχηματισμό βακτηρίων από μια μορφή σε μια άλλη, ενισχύοντας την άποψη ότι το DNA είναι το μόριο που φέρει τις γενετικές πληροφορίες.

• Συνέδεσε το όνομά του με την ανακάλυψη των αντιβιοτικών. 

• Το 1929 παρατήρησε ότι ο μύκητας Penicilium, που προκαλεί τη μούχλα στα εσπεριδοειδή, εμπόδιζε την ανάπτυξη των βακτηρίων σε καλλιέργειες, οι οποίες είχαν μολυνθεί τυχαία από τον μύκητα. 

• Ύστερα από μακρόχρονη εργασία, κατόρθωσε να απομονώσει την ουσία που παρήγαγε ο μύκητας και κατέστρεφε τα βακτήρια: την πενικιλίνη. 

• Το έργο του συνέχισε η σύντροφός του, η Ελληνίδα Αμαλία Φλέμινγκ.

• Αποτέλεσε τη Σταχτοπούτα στο παραμύθι της ανακάλυψης της δομής του DNA. Όντας γυναίκα, χρειάστηκε να δώσει μάχες για να ακολουθήσει την επιστημονική καριέρα που επιθυμούσε. 

• Πραγματοποίησε επί σειρά ετών πειράματα με τη σχετικά νέα τότε τεχνική της κρυσταλλογραφίας ακτίνων Χ. Μελετώντας κρυστάλλους DNA με τη βοήθεια των ακτινών αυτών, υπέθεσε ότι το μόριο του DNA έχει ελικοειδή δομή. 

• Στα δικά της δεδομένα βασίστηκαν (δίχως να το γνωρίζει η ίδια) οι Γουάτσον και Κρικ για να διατυπώσουν το μοντέλο της διπλής έλικας. 

• Πέθανε μόλις 38 ετών και δεν πρόλαβε ποτέ να τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ. Το ανδροκρατούμενο πανεπιστημιακό κατεστημένο της εποχής, η υποκλοπή των αποτελεσμάτων της έρευνάς της, ο πρόωρος θάνατός της και το γεγονός ότι ποτέ δεν τιμήθηκε για τη συμβολή της στη διαλεύκανση της δομής της διπλής έλικας την κατέστησαν σύμβολο του φεμινιστικού κινήματος.

• Μελέτησε τον τρόπο εμφάνισης των πρώτων κυττάρων. Υποστήριξε ότι η πρώτη ατμόσφαιρα της Γης αποτελούνταν από απλά πρόδρομα μόρια, όπως μεθάνιο, νερό και αμμωνία. 

• Τα μόρια αυτά αντέδρασαν μεταξύ τους (κάτω από την επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας και των ηλεκτρικών εκκενώσεων της ατμόσφαιρας) και δημιούργησαν τα «δομικά» μόρια της ζωής (αμινοξέα, αζωτούχες βάσεις κλπ.). 

• Γνωστός για τη συνεισφορά του στη θεωρία της προέλευσης της ζωής και για το βιβλίο του «Η προέλευση της ζωής». 

• Μελέτησε ακόμα τη βιοχημεία των υλικών διεργασιών των φυτών και τις ενζυμικές αντιδράσεις στα φυτικά κύτταρα.

• Με το βιβλίο της "Σιωπηλή Άνοιξη" (1962) προειδοποιούσε με λυρικό τρόπο ότι αν η χρήση εντομοκτόνων συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, θα δηλητηριάζονταν όλο και περισσότερα πουλιά, έτσι ώστε κάποια μέρα δεν θα επιβίωνε κανένα πλέον για να προαναγγέλλει τον ερχομό της άνοιξης. 

• Με το βιβλίο αυτό, ένα από τα σημαντικότερα οικολογικά βιβλία, αφύπνισε την περιβαλλοντική συνείδηση εκατομμυρίων ανθρώπων και έθεσε τις βάσεις για τη γένεση του σύγχρονου περιβαλλοντικού κινήματος.

• Μελέτησε τον κύκλο των αντιδράσεων με τις οποίες διασπάται η γλυκόζη και ελευθερώνεται ενέργεια από τα κύτταρα κατά την κυτταρική αναπνοή (κύκλος του κιτρικού οξέος ή κύκλος του Κρεμπς)

• Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας Ιατρικής 1953.

• Χρησιμοποιώντας στοιχεία από τα ερευνητικά αποτελέσματα της Ρόζαλιντ Φράνκλιν, παρουσίασε μαζί με τον Γουάτσον, το μοντέλο της διπλής έλικας του DNA (1953), που αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης.

• Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής 1962

• Θεμελιωτής της Ηθολογίας ζώων. 

• Ανακάλυψε ότι πολλά ζώα δεν ενεργούν μόνο βάσει των ενστίκτων ή των γονιδίων, αλλά μπορούν να συλλογίζονται, να επιλέγουν και να κρίνουν. 

• Μελέτησε εκτενώς την επίκτητη συμπεριφορά και κυρίως την εγχάραξη. Χάρη σε αυτή, τα κλωσόπουλα ακολουθούν τη μαμά κότα. Αν όμως μόλις βγουν από τα αβγά υπάρχει ένας άνθρωπος στη θέση της κότας, τότε οι  νεοσσοί τον ταυτίζουν με τη μητέρα τους και τον ακολουθούν. 

• Το 1973 τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής.

•  Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, το DNA αποτελείται από δύο νουκλεοτιδικές αλυσίδες που σχηματίζουν δεξιόστροφη έλικα. 
• Ο σκελετός του μορίου αποτελείται από επαναλαμβανόμενες μονάδες δεσοξυριβόζης και φωσφορικού οξέος, ενώ οι αζωτούχες βάσεις είναι κάθετες στον σκελετό αυτό και συμπληρωματικές μεταξύ τους ανά δύο. 
• Κάθε ένας από τους κλώνους περιέχει τις πληροφορίες που χρειάζονται για να κατασκευαστεί ο συμπληρωματικός της.

• Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής 1962. 

Jones, S., 2000. Almost like a whale, : The 'Origin of Species' Updated. Εκδόσεις Black Swan.

Mayr, Ε., 2001. Ο Δαρβίνος και η Γένεση της Σύγχρονης Εξελικτικής Σκέψης, εκδόσεις Σύναλμα, ISBN 9789607578303, 

Morange, M., 2017. Ιστορία της Βιολογίας. Εκδόσεις Utopia,  ISBN: 9786185173227

Thompson, P., 2002. Η δομή των θεωριών της βιολογίας. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Λογισμικό Βιολογίας Α-Γ Γυμνασίου ΠΙ

Σταθμοί στην εξέλιξη της Βιολογίας, ΠΙ

Επιστήμονες που συνέβαλαν στην εξέλιξη της Βιολογίας, ΠΙ

Φωτόδεντρο, Διαδραστικά Σχολικά Βιβλία Γυμνασίου και Λυκείου