Khác với chợ thông thường, chợ phiên chỉ mở bán vào những ngày cố định đặc biệt như thứ Bảy, Chủ nhật mỗi tuần; một số chợ mở vào thứ Năm, thứ Sáu; có nhiều chợ lại mở theo ngày Dần và Thân, Tỵ và Hợi của mỗi tháng…

Phát triển đô thị hóa – hiện đại hóa, các siêu thị và cửa hàng tiện lợi dần thay thế cho chợ truyền thống. Dù vậy, chợ phiên ở miền núi phía Bắc nước ta vẫn còn nguyên vẹn như thuở ban sơ, vẫn tấp nập người bán kẻ mua và vẫn dung dị như thế. Đến với chợ phiên, bạn sẽ được trải nghiệm không gian văn hóa đầy tính cộng đồng, một nét đẹp vùng cao hiếm có.

Chợ phiên mang trong mình nét đẹp văn hóa không thể trộn lẫn và cũng là nơi lưu giữ nhiều nét đẹp độc đáo của người dân bản địa. Chợ phiên không đơn giản chỉ là nơi trao đổi mua bán hàng hóa, đây còn là nơi gặp gỡ, vui chơi và sinh hoạt văn hóa của người dân bản địa. Đồng thời, đây cũng là nơi lưu giữ cả một kho tàng văn hóa ẩm thực, trang phục… vô cùng độc đáo.

Người đến chợ phiên cũng đủ các lứa tuổi, từ già đến trẻ, đặc biệt là có nhiều nam thanh nữ tú. Những người vợ, những bà mẹ đi chợ phiên để mua sắm. Các ông chồng đến chợ để giao lưu uống rượu, ăn thắng cố, thổi khèn, nhảy múa… Trẻ em theo bố mẹ đi chơi chợ. Thanh niên nam nữ tới chợ để giao lưu tìm bạn tình. Tất cả tạo nên một khung cảnh vui tươi, đầy sắc màu và thú vị.

Để đi chợ phiên, người dân vùng cao phải dậy từ lúc trời còn tối. Họ đến chợ với hành lý vô cùng đơn sơ. Đó có thể là chiếc gùi đựng vài cân gạo, mấy mớ rau hay nải chuối… Có thể là chiếc bao tải nhỏ đựng vài con dao, lưỡi cuốc, liềm, xẻng hay kiềng bếp… Họ có thể dắt theo vài con trâu, bò, ngựa hoặc mang theo vài con lợn, gà, vịt… Đó đều là kết tinh của sự lao động cần cù, là những sản vật đặc trưng do người dân bản địa làm ra.

Hàng hóa mang đi rất mộc mạc và cách bày bán cũng đơn giản, không cầu kỳ. Đó là những tấm bạt trải ra giữa đất, quầy hàng nào tốt hơn chút thì là những chiếc lán nhỏ được làm từ tre, nứa. Tuy đơn sơ nhưng đây là nơi bày đủ thứ của ngon vật lạ từ núi rừng nguyên sơ.

Nói chợ phiên là nét đẹp văn hoá độc đáo mang nét đặc trưng của đồng bào vùng cao bởi vì người dân nơi đây đến chợ không chỉ mang theo hàng hóa mà còn mang đến nét đẹp, đặc sắc riêng của dân tộc mình, góp phần tô thêm sắc màu cho phiên chợ.

Tại chợ phiên, bạn sẽ được nhìn ngắm những gương mặt thân thiện, chất phác của người dân tộc trong bộ trang phục truyền thống. Sắc màu sặc sỡ được tạo nên từ những mặt hàng thổ cẩm được trưng bày. Đó là những chiếc váy, chiếc áo được cắt may, thêu tay tinh xảo hay những cuộn chỉ nhiều màu được các mẹ, các chị say mê chọn lựa. Và còn một gam màu đặc biệt không thể không kể đến, chính là màu nhuộm chàm in hằn lên đôi bàn tay chăm chỉ, khéo léo của những người phụ nữ dân tộc.

Đến với chợ phiên, nô nức nhất vẫn là các hàng ăn uống tấp nập thực khách ghé thăm. Mùi thơm nức mũi của những món ăn nơi dân dã đậm chất vùng cao với khói trắng nghi ngút càng thêm ấm nồng giữa trời sương giá rét. Nơi đây bày bán những đặc sản vùng miền vô cùng nổi tiếng, thu hút không chỉ người bản địa mà cả du khách tứ phương bởi mang đậm phong vị nguyên bản, không đâu sánh bằng.

+ Lễ hội Gầu Tào của người Mông.

+ Lễ hội Lồng Tồng của người Tày, Nùng,…

+ Lễ hội đền Hùng (ở tỉnh Phú Thọ).

+ Lễ hội Xương Giang (ở tỉnh Bắc Giang)

+ Lễ hội Gầu Tào và lễ hội Lồng Tồng: thường được tổ chức vào đầu năm mới để cúng tạ trời đất, cầu phúc, cầu mưa thuận gió hoà và mùa màng bội thu.

+ Lễ hội đền Hùng: được tổ chức vào đầu tháng 3 âm lịch (ngày chính hội là 10/3) để tưởng nhớ công lao dựng nước của các vua Hùng.
Con chưa được đi lễ hội nào, nhưng con mong sang năm sẽ được đi lễ hội Đền Hùng.

                                         
  

Lời hát theo hình thức diễn xướng tổng hợp ca nhạc Đàn tính, múa, diễn với nhiều tình huống khác nhau. Nghệ sĩ biểu diễn đảm nhiệm chức năng của một diễn viên tổng hợp. Họ vừa hát, tự đệm, vừa múa và diễn để thể hiện nội dung câu hát, đôi khi còn biểu diễn cả những trò nhai chén, dựng trứng, dựng gươm...

Trong hát then mỗi làn điệu then thì sắp xếp các đoạn khác nhau, có thể hiểu là đi theo những đường khác nhau hay dùng những lời hát khác nhau nhưng đều tuân theo một bài bản và kết thúc đều có kết quả giống nhau, đường đi giống nhau. Tất cả thể loại hát then đều qua cùng những chỗ đường đi như nhau: lúc thì lên rừng núi non thượng ngàn, khi thì lên trời, thường là vạn lấy hồn lấy vía siêu lạc ở các chốn về hay săn bắt bắn lấy những con thú trên rừng về để giải hạn, khao tổ tiên, khao mẫu sinh hay mẹ sinh (mẫu ban lộc sinh đẻ); đến đoạn cuối cùng là qua hải hay còn gọi là khảm hải: là cửa ải cuối cùng, vượt qua đây là đến được những nơi cần đến như: cửa mẹ sinh, vua cha ngọc hoàng hay một số nơi quan trọng khác...tùy loại then; xong việc hồi lại binh mã trở về bàn sơn hay bàn thản gốc pháp, khao binh rồi tổ tiên gia chủ là xong việc (khao lao).

Múa xòe là một sinh hoạt văn hóa đặc sắc, một điệu múa phổ biến trong cộng đồng người Thái Tây Bắc. Múa xòe còn có tên khác là “Xe khăm khen” (múa cầm tay). Múa xòe biểu hiện sự đoàn kết thân thiện gắn bó, có tính tập thể dân chủ cao nên mọi người Thái đều biết múa xòe và yêu thích nghệ thuật xòe của dân tộc mình. Múa xòe là di sản văn hóa quý giá của người Thái có sức sống bền vững trong nhân dân.

 Xòe biểu diễn do một nhóm nhỏ biểu diễn, kết hợp với các đạo cụ và tên điệu múa xòe cũng được gọi theo tên đạo cụ đó như: Xòe khăn, xòe nón, xòe quạt, xòe sạp, xòe nhạc, xòe gậy, xòe chai...

Then là một thực hành nghi lễ không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam, phản ánh các quan niệm về con người, thế giới tự nhiên và vũ trụ. Then luôn luôn được trao truyền bằng truyền khẩu khi thực hành nghi lễ Then, thể hiện sự kế tục giữa các thế hệ. Các thầy Then đóng vai trò chính yếu trong việc chuyển giao các kỹ năng và bí quyết liên quan, một số thầy Then thực hiện khoảng 200 nghi lễ Then một năm.

Lúc 15h23 ngày 12/12/2019 giờ địa phương (tức 3h23 ngày 13/12/2019 giờ Việt Nam), tại Phiên họp Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 14 của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra tại Colombia, di sản Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Nghệ thuật xòe Thái được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Quyết định được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc đưa ra trong phiên họp lần thứ 16 tại Paris, Pháp hôm 15/12. Theo UNESCO, hồ sơ đề cử đáp ứng đủ năm tiêu chí để vinh danh: xòe Thái đi kèm âm nhạc của các nhạc cụ dân tộc; sự ghi danh nâng cao nhận thức về giá trị và tầm quan trọng của những vũ đạo truyền thống; các biện pháp bảo vệ xòe của cộng đồng người Thái; hồ sơ đề cử thể hiện sự tham gia đông đảo của các cộng đồng, nhóm người, cá nhân liên quan; những thành tố khác nhau của di sản xòe được đưa vào trong danh mục kiểm kê quốc gia.

UNESCO nhận định: "Múa xòe phản ánh thế giới quan và vũ trụ quan của người Thái, được trình diễn vào dịp Tết, trong lễ hội, các cuộc vui, liên hoan. Xòe Thái dành cho mọi người, không kể tuổi tác, giới tính, địa vị xã hội, nghề nghiệp và tộc người".

Hát Then

Như cái tên của nó, lễ hội được tổ chức tại chùa Keo thuộc xã Duy Nhất, tỉnh Thái Bình. Lễ hội diễn ra vào ngày mùng 4 tháng Giêng Âm Lịch hàng năm, nhằm ghi nhớ công ơn thiền sư Không Lộ – người có công cứu chữa cho vua Lý Thánh Tông, sau được truy phong danh hiệu Quốc sư Mỗi khi đến ngày hội, nhân dân trong vùng và khách thập phương lại nườm nượp kéo về du xuân, dự lễ cầu may. Bên cạnh đó, những người đi hội còn tham gia những trò chơi dân gian gắn liền với nếp sống sinh hoạt của cư dân rất sôi động và náo nhiệt. 
Cảm ơn vì đã lắng nghe ạ!
૮₍´｡ᵔ ꈊ ᵔ｡`₎ა
⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀⠀

Sau khi triều Mạc tan rã, dân chúng tại Cao Bằng và một số tỉnh lân cận đã học theo và lưu truyền tạo nên hát Then ngày nay. Loại hình nghệ thuật này cũng trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của đồng bào các dân tộc tại đây trong những dịp như hội làng, cầu đảo của gia đình, dòng họ, trừ tà,… 

Người Thái quan niệm "Không xòe không tốt lúa, không xòe thóc cạn bồ". Múa xòe là biểu tượng tình yêu của dân tộc Thái, từ yêu cuộc sống lao động cần cù đến tình yêu đôi lứa, người Thái thường tổ chức múa xòe trong hội xuân, hội mùa và hội cưới.

Múa xòe là di sản văn hóa quý giá của người Thái có sức sống bền vững trong nhân dân.