Dân tộc Việt Nam từ lâu đã được biết đến là nơi giao thoa tiếp biến giữa các truyền thống, văn hóa có giá trị nhất định. Qua những dòng thơ đầy cảm xúc của thi sĩ Hoàng Cầm, em lại càng có thêm cho mình nhiều những nhận thức riêng chân thực hơn về truyền thống, về bức tranh văn hóa Đông Hồ của xứ Kinh Bắc. Ấy chính là nơi mà "lúa nếp thơm nồng", ở nơi đó chứa đựng những điều gần gũi, mộc mạc, đơn sơ nhất đã được các nghệ nhân tài hoa "nhào nặn" thổi hồn cốt vào cho bức vẽ đủ đầy, từ đó nghiệm suy về đời sống, về con người. Bức tranh quê hương với đầy những giá trị truyền thống, tinh thần quý báu của dân tộc, là đồng lúa mênh mông, là hương lúa mới tỏa rộng khắp đất nước Việt Nam "mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn" (Hắc Hải - Nguyễn Đình Thi). Cái "nồng" ở đây không chỉ là mùi hương của lúa mà có thể còn là những xúc cảm trào dâng của tác giả với quê hương. Quê hương Kinh Bắc ngoài ấm no, trù phú còn mang trong mình một nét đẹp truyền thống văn hóa lâu đời - "Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong". Người Kinh Bắc thuở xưa thường làm tranh để gửi vào đó những ước mơ, khát vọng của mình về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Câu thơ trên giới thiệu những bức tranh quê hương với nét vẽ "gà lợn". Đó là cuộc sống của người dân, những con vật gần gũi với cuộc sống làm nông. Nhưng có lẽ nói về tranh Đông Hồ ở đây là để khen cái tài của người làm tranh. Những con người Kinh Bắc tài hoa, chất phác, bình dị và rất vui tính nữa, họ đều là những con người dễ thương, dễ mến và hiếu khách cho nên cũng vì thế mà bức tranh chứa đựng một "nét tươi trong" đặc trưng. Tất cả những điều ấy đều được đưa vào tranh và trở thành nét văn hóa truyền thống của dân tộc. Sức sống tràn trề tràn đầy nhiệt huyết được kết tinh mà bừng sáng mà le lói ánh sáng tinh khôi của dân tộc. "Màu dân tộc" đã được tác giả khắc họa vô cùng độc đáo qua hình ảnh "bừng trên giấy điệp" đầy tự hào. Tranh Đông Hồ một nét vẽ mộc mạc giản dị giữa đời thường nhưng lại ẩn chứa giá trị tinh thần,vật chất là nét đẹp của dân tộc Việt. Những màu sắc của dân tộc đã được "bừng trên giấy điệp" của bức tranh Đông Hồ, cái "bừng" ở đây là sự kiêu hãnh, tự hào của tác giả với truyền thống của dân tộc. "Đất nước" vốn dĩ vẫn luôn là một chủ đề mà nhiều tác giả vẫn thường hay hướng tới ở cả quá khứ lẫn hiện đại, qua ba câu thơ trên đã khắc họa cho ta một cách cụ thể về nét đẹp của xứ Kinh Bắc xưa với truyền thống tranh Đông Hồ lâu đời đầy giá trị của dân tộc.

Chỉ bằng ba câu thơ mà Hoàng cầm đã tái hiện lại bức tranh quê hương có cả màu sắc, ánh sáng, có cả những hương vị quen thuộc. Một lời giới thiệu rất mộc mạc: “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng” – một nét vẽ bình dị, và quen thuộc của làng quê Việt Nam nhưng lại gợi dậy trong người đọc bao nhiêu ám ảnh. Không chỉ mang vẻ đẹp chung của quê hương Việt Nam, Kinh Bắc còn là quê hương của tranh Đông Hồ. Nét vẽ tươi trong của tranh Đông Hồ vừa gợi ra cái tươi tắn, trong trẻo, vừa ẩn chứa nét đẹp rạng ngời tinh khôi. Chắc hẳn, phải là người rất am hiểu, là người yêu lắm mảnh đất Kinh Bắc Hoàng cầm mới có thể làm nên nét vẽ đặc sắc, tuyệt vời đến vậy. Một bức tranh giản dị được về bằng “màu dân tộc”. Màu dân tộc phải chăng là màu của thiên nhiên hay là màu của quê hương, đất nước. Ba tiếng thơ ấy đã trở thành một ẩn dụ độc đáo của Hoàng Cầm, là niềm kiêu hãnh của nhà thơ về bản sắc văn hoá quê hương mình. Với nét hoạ của thi nhân, cả bức tranh như “sáng bừng” trên nền giấy điệp. Câu thơ lại một lần nữa khẳng định sức sống kì diệu của dân tộc, một sức sống trường tồn, liêng thiêng và vĩnh cửu theo thời gian.

Task 2:
Nghệ thuật làm tranh đông hồ có lẽ là một linh hồn của nền văn hoá truyền thống Việt Nam. Không chỉ được lưu truyền qua bao thế hệ, mà còn hội nhập, lan rộng quốc tế. Nổi bật nhất qua “ công trình tâm huyết IMAGERIE POPULAIRE VIETNAMIENNE”. Nhà khoa học Maurice Durand chắc hẳn đã đặt cả tâm gan của mình vào “đứa con tinh thần” ấy đem đến và lan tỏa những giá trị thiêng liêng, vĩnh cửu mà nghệ thuật làm tranh đã đem đến cho nhân loại. “ Nghệ thuật là khói pha lê lấp lánh làm nên giá trị tác phẩm” - Anonymous. Quả thật vậy, qua những đường nét khắc cốt tinh luyện của nghệ nhân, hàm chứa bao góc khuất của cuộc sống, đã gieo nên mầm sống cho tác phẩm của nhà khoa học người Pháp ấy. Có lẽ cũng vì thế mà nghệ thuật tranh đông hồ đã trở thành một bước ngoặc lớn đem nền nghệ thuật văn hoá của dân tộc Việt Nam đến với thế giới bằng những ý nghĩa hàm cốt sâu sắc, những “tinh linh” vĩnh cửu, vượt qua mọi sự băng hoại của thời gian để sống mãi với đời.

“Quê hương ta lúa nếp thơm nồng

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong

Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”.

(Hoàng Cầm)

Cảm nhận:

Một chút gần gũi

Mùi nếp đưa đi

Vài nét giản dị

Cho tranh đọng mãi.

 

Cái gà cái heo

Có vài em bé

Chuột nhỏ tý teo

Chứa hồn người Việt.

    Một lối đi nhỏ khẽ mùi ruộng lúa đã được Hoàng Cầm vẽ ra thật mộc mạc và bình dị. Ông dệt bức tranh “Quê hương” bằng cái “lúa nếp thơm nồng” những ngày thơ ấu, áo dài những cánh đồng xa xăm và dừng lại ở chân trời đỏ rực. Bởi lẽ đó mà ông thấy yêu, thấy mến rồi tự hào nói “Quê hương ta” dõng dạc và mạnh mẽ. Nhưng cái ông sâu đậm phải chăng là những bức tranh xứ Kinh Bắc. Chỉ là “Vài nét giản dị” của “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong” nhưng chúng đã toát lên dáng vẻ của bản sắc dân tộc Việt Nam. Đó không chỉ là trách nhiệm bảo vệ di sản văn hóa, nâng cao giá trị dân tộc mà còn là tình yêu ông dành cho cái làng nghề khéo léo của ông. Những đôi bàn tay khéo léo hết tô rồi vẽ cho “Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”, lan tỏa cái quê hương trời đất. Đó không cần là núi rừng hùng vĩ, là sông thác cuồn cuộn, đó đơn giản chỉ là sinh hoạt hằng ngày, có “cái gà cái heo”, những “em bé” rồi đến lũ “chuột nhỏ tý teo” rất quen thuộc. Từ đó ta hiểu hơn về văn hóa dân tộc, bảo vệ những dấu chân vàng ông cha đã để lại, học hỏi cái truyền thống quê hương.

Câu 2:

Cảm nhận

Cuốn sách IMAGERIE POPULAIRE VIETNAMIENNE của tác giả Maurice Durand là một dáng hình đẹp đẽ nhất của tâm tư người yêu nghệ thuật, của sự giao thoa văn hoá và của những tác phẩm nghệ thuật. Việc một du khách nước ngoài ấn tượng với nghệ thuật tranh Đông Hồ của Việt Nam, tìm hiểu và nghiên cứu để viết thành sách thể hiện một sự yêu mến, sự ấn tượng và kết nối sâu sắc giữa văn hoá Pháp và Việt Nam. Ấy là một tặng phẩm gắn kết hai đất nước xa xôi, khác biệt, từng hiềm khích, từng hoà bình để ta thêm yêu những con người ngoại quốc và thêm phần tự hào về văn hoá dân tộc mình. Đặc biệt, những cảm nhận sâu xa của Maurice Durand cho thấy chính tác giả là một người có niềm đam mê cháy bỏng với nghệ thuật. Những xúc cảm, suy nghĩ dậy sóng trước nghệ thuật của mỗi người thường chỉ đến trong phút chốc và sớm trở thành một cảm giác trong hồi ức nhưng đối với nhận thức của ông về Tranh Đông Hồ, đó là những xúc cảm gắn liền với tâm hồn ông, đủ mãnh liệt để trở thành một quyển sách dày cộm, không phai mờ không mai một. Qua việc viết sách, Maurice Durand cũng thể hiện khát vọng lan toả giá trị nghệ thuật đến với đa quốc gia, đa văn hoá của một người yêu nghệ thuật sâu sắc. Đặc biệt, qua cuốn sách IMAGERIE POPULAIRE VIETNAMIENNE, tác giả là truyền tải được những nét đặc sắc, đẹp đẽ nhất của văn hoá làm tranh Đông Hồ của Việt Nam cho thế giới và những giá trị cao đẹp của nghệ thuật. Đó cơ sở để mỗi người chúng ta tự hào, đốt cháy trong mình nhận thức và những hành động để lưu giữ, bảo tồn và phát triển đa dạng những văn hoá, dấu ấn riêng biệt của người Việt. Hơn nữa, để từ đó ta nhận ra những giá trị nghệ thuật được khai sáng từ hành trình khám phá văn hoá Việt Nam, khám phá người nghệ sĩ, sự nhiệt huyết của họ, sự diệu kì của hội hoạ nói riêng và bảy loại hình nghệ thuật nói chung.

                                  _Hoàng Cầm_

                                        (Hoàng Cầm)
     Thi sĩ Hoàng Cầm đã gửi gắm những hồi tưởng nhớ nhung về quê hương qua dòng thơ mộc mạc, giản dị. Xuôi theo dòng kí ức tồn tại những giá trị, văn hóa truyền thống tốt đẹp gắn bó với cảnh quê hương Bắc Ninh. Ở câu thơ đầu, nhà thơ đã gợi tả bức tranh quê hương thơ mộng. “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng”. Câu thơ đã nêu bật văn hóa đặc sắc của quê hương đó chính là trồng lúa. Tác giả đã ca ngợi nét đẹp văn hóa ấy với một từ ngữ miêu tả mùi hương “thơm nồng”, tuy mùi hương ấy vô cùng thân thuộc và gần gũi với đời sống của con người Việt Nam nhưng tại sao khi xa người ta lại nhớ nhung biết nhường nào. Có lẽ trong tiềm thức, hương thơm ấy còn đọng mãi trong kí ức quê hương. Câu thơ đầu đã thể hiện rõ sự trù phú, ấm no và yên bình của quê hương nhưng ở câu thơ thứ hai, tác giả đã chỉ ra một truyền thống đặc sắc và lâu đời của quê hương mình. Đó là Tranh Đông Hồ, đặc biệt làm nổi bật cái tài của tranh từ hình thức, chủ đề, ý nghĩa,….Cụ thể là về gà, lợn – những con vật gần gũi, không thể thiếu trong cuộc đời bất cứ người dân nào, nó được đưa vào tranh, được thổi thêm cái hồn từ đó trở thành nét truyền thống của dân tộc. Cụm từ “nét tươi trong” đã giúp độc giả hình dung được màu sắc nói riêng và màu dân tộc nói chung. “Màu sắc” khi ấy là màu sáng, ngụ ý cho cuộc sống yên bình, sáng trong. Nhưng đặc biệt hơn “màu sắc” của dân tộc lại được “tô” trên một loại giấy đặc biệt – “giấy điệp”. Có lẽ chỉ có người làm tranh mới có bí quyết để tạo ra một loại giấy mỏng nhưng bền và chắc. Bền và chắc như niềm tự hào dân tộc, bền và chắc như tình yêu và lòng kiêu hãnh đối với quê nhà. Ba câu thơ trên tuy ngắn gọn nhưng đã khắc họa cụ thể nét đẹp xứ Bắc Ninh. Cùng với truyền thống đặc sắc lâu đời Tranh Đông Hồ, tác giả đã thành công gửi gắm ngòi bút, viết nên những câu thơ truyền cảm, hoài niệm bằng tâm hồn tài hoa. 

Ai đó đã từng nói: "Văn chương là tiếng gọi đàn" - gọi kẻ tha hương về chốn thanh bình giữa ngày lao xao bụi gió. Mưa Thuận Thành trong một đêm tan tác đã đẩy đưa Nhuận Cầm về với đảo bồi hồi kí ức. Lặn lội tìm lấy cho mình một nàng thơ nhưng đến cuối cùng "tóc xoã", "miệng cười" làm đắm đuối gã phù du chỉ có thể là "chùm cau", "kẻ lá". Đó chính người mẹ với đôi mắt quan họ kiều diễm mà ông luôn kính trọng, là những người chị, người em đã tạo ra hình tượng "diêu bông" phảng phất trong thơ ông. Kinh Bắc huyền sử trở về với bản chất nguyên thuở - ngập ngụa trong nắng vàng giấy điệp, trong những làng nghề truyền thống, những lễ hội huy hoàng. Xâu lại chuỗi hạt xơ xác, dài lê thê của những giá trị truyền thống đang từng ngay mai một, Nhuận Cầm đã đốt lửa vào lòng khách vãng lai, tạo ra một vương quốc kỳ bí nơi ông cất giữ cả kho tàng văn hoá quan trọng. Để rồi, đọng lại giữa lớp đất mùn trên những bức tranh Đông Hồ là tình người thi sĩ: sao "Không về Kinh Đô"? 

Dẫu vốn biết nghệ thuật trong cuộc đời là vĩnh cửu, chúng sẽ chẳng chết đi vì giá trị tinh thần luôn còn đó, nhưng có lẽ qua đoạn thông tin về quyển sách Imagerie Populaire Vietnamienne tôi đã mở mang thêm suy nghĩ của bản thân về quan điểm này. Đầu tiên, tôi biết được rằng sở dĩ nghệ thuật không chết là vì chính bản thân chúng đã chạm đến trái tim của con người, níu giữ lại trong họ một ấn tượng đầu tiên và mãi mãi về cái đẹp lay động lòng người. Rõ ràng chỉ là “những con lợn ráy, những chú chuột đám cưới” nhưng đủ để khiến một người đến tiếng Việt còn chẳng nói được lại hạ quyết tâm mà tìm hiểu về nét văn hoá nước Việt. Tiếp theo, tôi dường như đã nhận ra được nét đẹp ẩn mình của tranh Đông Hồ Việt Nam. Những bức tranh chứa đựng hồn cốt dân tộc mà theo lời tác giả nói là “sẽ làm thức dậy hồn Việt”, dù bình dị và đơn sơ nhưng vẫn có thể đọng lại trong ánh mắt của nhà khoa học Durand một giá trị khó xoá nhoà. Cuối cùng, tôi cảm nhận được ý nghĩa mang tầm vóc nhất của nghệ thuật nói chung và tranh Đông Hồ nói riêng chính là khả năng kết nối giữa những con người không cùng tiếng nói lại với nhau, để họ có thể chung một đam mê và một nhịp đập ao ước. Cách nhà khoa học phương Tây lặn lội tìm đến một cụ già phương Đông chỉ để thể hiện sự yêu thích của mình đã là minh chứng rất rõ ràng cho điều đó. Thật vậy, văn hóa và nghệ thuật là không có rào cản, và từ giờ về sau dù có bị mai một thì đâu đó giữa mênh mông rộng lớn này vẫn còn tồn tại những con người đem lòng yêu mến nét đẹp từ thời xưa.