4 unsurdan oluşur:

1. Karakterler/Kahramanlar: Olayda yer alan kişiler veya hayvanlardır.

Örnek: Boncuk çok tatlı bir kedidir.

2. Mekan/Yer: Olayın geçtiği yer.

   Örnek: Olay, küçük bir köyde geçmektedir.

3. Zaman: Olayın geçtiği dönem, gün veya saat.

   Örnek: Olay yaz tatilinde başlar.

   
   

4. Olay / Olay Örgüsü (Ne oldu? Sırasıyla ile olaylar):
   Hikayede yaşananlar ve olayların sıralanmasıdır.

   
   

   Örnek: Kedi sahibini kaybettikten sonra başka biri tarafından alınır.

   
   

Eve erken geldim.

2. Tarih yazımında gün,ay ve yılı ayırmak için kullanılır:

   13.04.1999

Dikkat: Ay yazıyla yazılırsa önce ve sonrasına nokta konmaz.

13 Nisan 1999

3. Saat yazımında saat ile dakika arasında nokta kullanılır:

   10.20

4. Sıra sayısı bildirmek için kullanılır:

   5.sınıfa geçti.

   Yarışmadan 3. oldu.

5. Kısaltmaların sonuna nokta konur:

   Dr. (Doktor)

   vb. (ve benzeri)

   Prof. (Profesör)

   Doç. (Doçent)

   Mah. (Mahalle)

6. Dört veya dörtten daha fazla basamaklı sayılar sondan üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve her bir grup arasına nokta konur:

   1.241

   134.234.423

   
   

   
   

   
   

Henüz paragrafı okumamış birine gösterildiğinde paragrafın konusu ve içeriği hakkında doğru fikir veren kelimelerdir.

1. Anahtar kelimeler metnin konusuna  uygun olmalıdır.

2. Anahtar kelimeler ana fikri destekleyen kelimelerdir.

3. Başlıklar anahtar kelimelerle oluşturulabilir.

 4. Bu kelimeler genellikle metinde çokça tekrar edilen kelimelerdir.

ÖRNEK:

Öğrenciye kitap okuma alışkanlığı kazandırmak için ona “Oku da ne okursan oku” demek; yemek yemeyi sevmeyen çocuğumuza "Ye de ne yersen ye" deyip onu hasta etmek gibidir. Beslenme gibi okumada da seçici olmalı, doğru ve faydalı ürünler seçmeliyiz. Yoksa bir hastalıktan kurtulalım derken bir başkasına yakalanırız.

Anahtar kelimeler: kitap, okumak, seçicilik, fayda.

Elindeki kitabı bize tanıttı.

2. Kişi adları ve soyadları büyük harfle başlar:

Ömer Seyfettin.

3.Dizeler genellikle büyük harfle başlar.

Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor.

Bir hilâl uğruna, ya Râb, ne güneşler batıyor!

4. Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar, lakaplar, meslek ve rütbe

4. adları büyük harfle başlar.

   Kadı Mehmet Efendi, Avukat Mustafa, Zeynep Hanım…

   Dün gece Yüzbaşı Hakan, bölüğüne tatbikat yaptırdı.

5. Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar.

   Gofret, Çomar, Zeytin, Karabaş, Sarıkız.

6. Hitap kelimeleri büyük harfle başlar.

   Sevgili Öğrenciler, Değerli Kardeşim.

7. Yer adlarında ilk addan sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren ikinci adlar büyük harfle başlar.

   Ağrı Dağı, Çoruh Nehri, İstanbul Boğazı, Süveyş Kanalı, Avrupa Yakası, Van Gölü.

   8. “Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb.” yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar.

   İshakpaşa Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Ankara Kalesi, Galata Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi.

8. Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.

   Türkiye Büyük Millet Meclisi, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Devlet Malzeme Ofisi, Millî Kütüphane, Çocuk Esirgeme Kurumu, Atatürk Orman Çiftliği, Çankaya Lisesi, Mavi Köşe Bakkaliyesi, Yeşilay Derneği.

Örnek: “Ali sabah erken kalktı, kahvaltısını yaptı ve okula gitmek için hazırlandı. Evleri küçük bir kasabanın kenarındaydı.”

→ Burada karakter (Ali), yer (küçük kasaba), zaman (sabah) tanıtılmıştır.

2. Düğüm:

   • Hikâyedeki asıl problem veya çatışma bu bölümde yaşanır.

   • Karakterler bir sorunla karşılaşır ve olaylar ilginçleşir.

   • Okuyucunun merakını artırır.

   
   

   Örnek: “Okula giderken Ali’nin ayağı takıldı ve düşerek kitaplarını çantasından yere saçtı. Kitapların bazıları ıslanmıştı ve Ali çok üzüldü.”

   → Burada olayda bir sorun (düşme ve kitapların zarar görmesi) vardır.

3. Çözüm:

   • Hikâyedeki sorunun sonuca bağlandığı bölümdür.

   • Sorun çözülür, karakter rahatlar veya ders çıkarır.

   
   

   Örnek: “Ali kitaplarını toparladı, öğretmenine durumu anlattı ve öğretmeni ona yeni kitaplar verdi. Ali artık daha dikkatli olmaya karar verdi.”

   → Burada sorun (düşme ve zarar gören kitaplar) çözülmüştür ve Ali ders almıştır.

   
   

Örnek Cümle / Olay

Serim

Hikâyenin başı; karakterler, yer ve zaman tanıtılır.

Ali sabah erken kalktı, kahvaltısını yaptı ve okula gitmek için hazırlandı. Evleri küçük bir kasabanın kenarındaydı.

Düğüm

Hikâyedeki asıl sorun veya problem; olaylar ilginçleşir.

Okula giderken Ali’nin ayağı takıldı ve düşerek kitaplarını çantasından yere saçtı. Kitapların bazıları ıslanmıştı ve Ali çok üzüldü.

Çözüm

Sorunun çözüldüğü bölüm; karakter ders çıkarır veya rahatlar.

Ali kitaplarını toparladı, öğretmenine durumu anlattı ve öğretmeni ona yeni kitaplar verdi. Ali artık daha dikkatli olmaya karar verdi.

A) Ayşe ve mehmet sinemaya gittiler.

B) Ayşe ve Mehmet sinemaya gittiler.

C) ayşe ve Mehmet sinemaya gittiler.

D) ayşe ve mehmet sinemaya gittiler.

Cevap: B

Soru 2 (Tarihler): Aşağıdaki cümlede hangi tarih doğru yazılmıştır?

A) Babam 23 nisan’da doğdu.

B) Babam 23 Nisan’da doğdu.

C) Babam 23 nIsan’da doğdu.

D) Babam 23 nisan’da doğdu.

Cevap: B

Soru 3 (Saray, köşk, cami gibi özel yerler): Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özel yerin adı doğru yazılmıştır?

A) Biz Topkapı sarayı’nı gezdik.

B) Biz Topkapı Sarayı’nı gezdik.

C) Biz topkapı Sarayı’nı gezdik.

D) Biz topkapı sarayı’nı gezdik.

Cevap: B

Soru 4 (Cümle başı): Aşağıdaki cümlelerden hangisinde büyük harf kullanımı doğrudur?

A) dün parka gittik.

B) Dün parka gittik.

C) dün Parka gittik.

D) DÜN parka gittik.

Cevap: B

Soru 5 (Millî bayram ve özel günler): Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özel gün adı doğru yazılmıştır?

A) 29 ekim cumhuriyet bayramı coşkuyla kutlanır.

B) 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı coşkuyla kutlanır.

C) 29 ekim Cumhuriyet bayramı coşkuyla kutlanır.

D) 29 ekim Cumhuriyet Bayramı coşkuyla kutlanır.

Cevap: B

» siyah – kara

» cevap – yanıt

» yürek – gönül

» kelime – sözcük

» ileti – mesaj

» özgün – orijinal

» dil – lisan

» bellek – hafıza

» uygarlık – medeniyet

• Canlı varlık: kedi, Ayşe, kuş

• Cansız varlık: masa, kitap, telefon

• Yer: okul, İstanbul, park

• Kavram veya duygu: sevgi, özgürlük, mutluluk

Örnekler:

• İş: koş, yaz, çiz

• Oluş: büyü, olgunlaş

• Durum: uyu, düşün, sev

Aşağıdaki cümledeki isimleri ve fiilleri bulunuz.

Cümle:

“Ayşe parkta koşarken topunu buldu ve çok mutlu oldu.”

• İsimler: ……………………………

• Fiiller: ……………………………

  
  

Cevap Anahtarı

Cümle: “Ayşe parkta topunu buldu ve çok mutlu oldu.”

• İsimler: Ayşe, park, top

• Fiiller: buldu, mutlu oldu

Birden fazla durum, tercih veya seçenek sunarken kullanılır.

Örnek Geçiş İfadeleri: ya da, veya, yahut, ister… ister…

• Ya yağmur bastırmadan hemen çıkalım ya dayağmurun dinmesini bekleyelim.

•Paranla altın alabilirsin yahut paranı bankaya yatırabilirsin.

2. Ekleme İşlevi

Önceki bilgiye yeni bir bilgi daha eklemek için kullanılır.

Örnek Geçiş İfadeleri: ayrıca, bunun yanında, bununla birlikte, üstelik, dahası, hem… hem de…

• Hem terbiyeli hem de çalışkan bir öğrenciydi.

3. Zıtlık (Karşıtlık) İşlevi

İki düşünce, durum ya da olay arasındaki farklılığı, karşıtlığı belirtmek için kullanılır.

Örnek Geçiş İfadeleri: ancak, fakat, oysa, buna rağmen, ne var ki, hâlbuki

•Seninle görüşmeyi çok istiyordum fakat bu akşam ailecek zaman geçirecekmişiz.

•Dizinin reklamı çok yapılmıştı ne var ki dizi istenilen izlenme oranını yakalayamadı.

4. Örnekleme İşlevi

Anlatılan durumu somutlaştırmak veya açıklamak için örnek verilir.
Örnek Geçiş İfadeleri: örneğin, mesela, söz gelimi vb.

•Küçük şeylerden mutlu olurum mesela bir kediyi sevince tüm günüm güzelleşir.
5. Özetleme İşlevi

Anlatılanların kısa bir şekilde toparlanmasını sağlar.
Örnek Geçiş İfadeleri: kısacası, özetle, yani, vb.

•Gideceğiniz yerlere yürüyerek veya bisiklete gidebilirsiniz yani hayatınızın her alanında spor yapabilirsiniz.

6. Vurgulama İşlevi

Bir düşünceyi, bilgiyi ya da duyguyu daha güçlü bir şekilde belirtmek ve okuyucunun/dinleyicinin dikkatini özellikle o kısma çekmek amacıyla kullanılır.
Bu tür geçiş ve bağlantı ifadeleri, önemli bir noktayı öne çıkarmaya veya altını çizmeye yarar.

Örnek Geçiş İfadeleri: özellikle, en önemlisi vb.

•Kitabı oldukça akıcı buldum özellikle son bölümü soluksuz okudum.

7. Sonuç Bildirme İşlevi

Önceden belirtilen nedenin sonucunu ifade eder.
Örnek Geçiş İfadeleri: bu nedenle, bu yüzden, sonuç olarak, böylece, dolayısıyla

Örnekler

•Metroyu 15 dakika bekledim sonuç olarak işe geç kaldım.

1. Fatma kahvaltısını yaptı, __________ okul servisine bindi.

A) sonra

B) çünkü

C) fakat

D) veya

Doğru cevap: A) sonra

2. Ahmet çok çalıştı, __________ sınavdan düşük not aldı.

A) çünkü

B) fakat

C) yani

D) sonra

İşlevleri:

• A) çünkü → sebep bildirir

• B) fakat → zıtlık bildirir

• C) yani → açıklama, sonuç bildirir

• D) sonra → zaman bildirir

Doğru cevap: B) fakat

sonuna konur:

Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı?

2.Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen

cümlelerin sonuna konur:

Gümrükteki memur başını kaldırdı:

—Adınız?

3.Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan

yer, tarih vb. durumlar için kullanılır:

*Yunus Emre (1240 ?-1320), (Doğum yeri: ?)vb.

*1496 (?) yılında doğan Fuzuli…

*Ankara’dan Antalya’ya arabayla üç saatte (?) gitmiş.

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna soru işareti (?) konulmalıdır?

A) Ahmet bugün okula gitti

B) Sen ne zaman geliyorsun

C) Hava çok güzel

D) Fatma kitap okuyor

İşlevleri:

• Soru işareti (?) → bir soruyu belirtir.

Doğru cevap: B) Sen ne zaman geliyorsun

1. Link: Bağlantı

2. Hobi: Uğraşı

3. Star: Yıldız

4. Online: Çevrim içi

5. Şov: Gösteri

6. Defans: Savunma

7. Part-time: Yarım gün

8. Egzersiz: Alıştırma

9. Jenerasyon: Kuşak

10. Final: Son

11. Bye Bye: Güle Güle

12. Ekstra: Fazladan

13. Spiker: Sunucu

14. Anons: Duyuru

15. Detay: Ayrıntı

16. Start: Başlama

17. Ofis: İş yeri

18. Aktif: Etkin

19. Full Time: Tam gün

20. İce-tea: Buzlu çay

21. Analiz: Çözümleme

22. Modern: Çağdaş

23. Dublaj: Seslendirme

24. Aktivite: Etkinlik

25. Bariyer: Engel

26. E-mail: E-posta

27. Mouse: Fare

28. Trend: Eğilim

29. Motivasyon: İsteklendirme

30. Platform: Ortam

🟩 KONU KUTUSU: -de / -da Yazımı

1. Bağlaç olan “de/da” ayrı yazılır ve önüne virgül gelmez.
   - Örnek: Ben de gelmek istiyorum.

2. Bulunma hali eki “-de/-da” bitişik yazılır.
   - Örnek: Kitap masanın üstünde.

İpucu: Bağlaç olan “de/da” cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz ama ek olan “-de/-da” çıkarılırsa cümlenin anlamı değişir.

🎯 ETKİNLİK 1: DOĞRU MU YANLIŞ MI?

1. Ahmet, sen de sınava hazırlanmalısın. ✔
2. Oyuncaklar odada. ✔
3. Ben de parkta oyun oynayacağım. ✔
4. Defterin masada. ✔
5. Benimlede gelmek ister misin? ✖ (Doğru: Benimle de gelmek ister misin?)

🔍 ETKİNLİK 2: HATALI CÜMLEYİ BUL

1. Ahmet’de parkta oynuyor. ✖ (Doğru: Ahmet de parkta oynuyor.)
2. Annem pazara gitti, ben de geliyorum. ✔
3. Kitaplar rafta. ✔
4. Kardeşim okulda, ben de evdeyim. ✔

🎨 İpuçları:

🐻 Bağlaç “de/da”yı gördüğünde ayrı mı, bitişik mi olduğunu kontrol et! Bağlaçsa ayrı yazılır.
🍎 “-de/-da”yı gördüğünde cümleden çıkarınca anlam değişiyor mu bak! Çıkarıldığında anlam bozulur çünkü o ektir.

Planlama

• Olay: Küçük bir çocuğun Meclis’in açılış günlerinde Mehmet Âkif’le karşılaşması ve ondan etkilenmesi

• Yer: Ankara, Meclis binasının yakınları

• Zaman: 1920 yılı, Meclis’in açıldığı günlerin sabahı

• Şahıslar: Ali (küçük çocuk), Mehmet Âkif Ersoy, Ali’nin babası

✏️

Taslak Metin

Ali, babasıyla birlikte Meclis’in açılışını izlemek için erkenden yola çıktı. Ankara sokakları kalabalıktı, herkes heyecanla yeni bir dönemin başladığını hissediyordu. Kalabalığın arasında babasının iş arkadaşı olduğunu söylediği bir adamı gördü. Adamın gözleri derin, yüzü yorgun ama kararlıydı. Babası, “Bu Mehmet Âkif Bey’dir.” deyince Ali şaşkınlıkla adama baktı. Mehmet Âkif, Ali’nin başını okşayıp, “Ülkesini seven çocuklar oldukça bu vatan yıkılmaz evladım.” dedi. Ali, o an vatan sevgisinin ne demek olduğunu kalbinin derinlerinde hissetti.

📖

Düzenlenmiş ve Tamamlanmış Paragraf

Meclisin açıldığı o sabah Ankara sokakları umutla doluydu. Ali, babasıyla birlikte kalabalığın arasında yürürken bir anda durdu. Babası yanındaki adama dönüp saygıyla selam verdi. “Ali, bu Mehmet Âkif Bey.” dedi. Ali, adını kitaplarda duyduğu bu büyük şairi karşısında görünce heyecandan ne diyeceğini bilemedi. Mehmet Âkif gülümsedi, elini Ali’nin omzuna koydu: “Ülkesini seven, doğruyu savunan çocuklar yetiştikçe biz hep güçlü kalırız.” dedi. O an Ali, vatan sevgisinin sadece büyüklerin işi olmadığını, kendi kalbinde de taşıyabileceğini anladı.

Planlama

• Olay: Anadolu’da bir kadının cepheye mermi taşırken yaşadığı zorluk ve kararlılığı

• Yer: Kış mevsiminde Anadolu’da bir dağ yolu

• Zaman: Kurtuluş Savaşı yılları

• Şahıslar: Elif (Anadolu kadını), oğlu Hasan, cephedeki askerler

✏️

Taslak Metin

Elif, sabahın erken saatinde el arabasına mermileri yerleştirdi. Hava çok soğuktu, kar yerden kalkmamıştı. Küçük oğlu Hasan da annesinin arkasından yürüyordu. Yol uzadıkça Elif’in ayakları ağırlaşıyor ama kalbi daha da güçleniyordu. “Bu mermiler askerlerimize ulaşmalı.” diyordu içinden. Yokuşun sonuna geldiğinde askerler onu alkışlarla karşıladı. Elif, yorgun ama gururlu bir şekilde, “Benim de savaşım buydu.” diye düşündü.

📖

Düzenlenmiş ve Tamamlanmış Paragraf

Kar tipi dinmeden Elif, el arabasındaki mermileri cepheye taşımak için yola çıktı. Ayakları kara batıyor, nefesi buharlaşıyordu. Küçük oğlu Hasan, annesinin ardından güçlükle yürüyordu. “Anne, çok yorulmadın mı?” dediğinde Elif gülümsedi: “Yorulsam da bırakmam oğlum, bu mermiler askerimize umut olacak.” dedi. Uzun ve zorlu bir yolculuğun sonunda cepheye ulaştılar. Askerler mermileri görünce sevinçle teşekkür etti. Elif, donmuş ellerine baktı ama içi sıcacık olmuştu; çünkü vatan için elinden geleni yapmıştı.

ETKİNLİK SAYFASI

Konu:

Bir Anadolu Kadınının Kahramanlığı

Metin:

Kar tipi dinmeden Elif, el arabasındaki mermileri cepheye taşımak için yola çıktı. Ayakları kara batıyor, nefesi buharlaşıyordu. Küçük oğlu Hasan, annesinin ardından güçlükle yürüyordu.

“Anne, çok yorulmadın mı?” dediğinde Elif gülümsedi:

“Yorulsam da bırakmam oğlum, bu mermiler askerimize umut olacak.” dedi.

Uzun ve zorlu bir yolculuğun sonunda cepheye ulaştılar. Askerler mermileri görünce sevinçle teşekkür etti. Elif, donmuş ellerine baktı ama içi sıcacık olmuştu; çünkü vatan için elinden geleni yapmıştı.

🧩

1. Etkinlik: Olay Akışını Sıralayalım

Aşağıdaki olayları oluş sırasına göre numaralandır.

( ) Askerler Elif’e teşekkür etti.

( ) Elif ve oğlu cepheye doğru yola çıktı.

( ) Elif el arabasına mermileri yerleştirdi.

( ) Elif, vatanı için elinden geleni yaptığını düşündü.

💬

2. Etkinlik: Duygu ve Düşünceyi Bulalım

Metinde geçen aşağıdaki cümlelerdeki duyguları yaz.

• “Yorulsam da bırakmam oğlum…” → …………………………………………..

• “Elif, donmuş ellerine baktı ama içi sıcacık olmuştu.” → ……………………….

💡

3. Etkinlik: Ana Fikri Yazalım

Bu metnin ana fikri nedir?

……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………

✍️

4. Etkinlik: Sen Olsaydın Ne Yapardın?

Elif’in yerinde olsaydın ne hissederdin, ne yapardın?

……………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………