-          Dải ngân hà đang ẩn giấu: chính là những năng lực, thế mạnh riêng của mỗi người

-          Hãy tìm ra nó và tận hưởng những điều hạnh phúc: mỗi người cần tìm ra năng lực, sở trường, sở đoản riêng của mình để mà cố gắng phát huy, phát triển thế mạnh giúp bản thân tốt đẹp lên từng ngày. Như vậy sẽ có thể tận hưởng những niềm vui thích, phấn khởi, 

2.       Bình luận

·         Tại sao phải tìm ra dải ngân hà riêng để tận hưởng hạnh phúc

-          Mỗi người là một bản thể độc lập, có suy nghĩ, tình cảm, cách nhìn nhận riêng nên sẽ có năng lực và thế mạnh riêng.

-          Không ai có thể sống mãi một cuộc đời sao chép người khác, không thể sống theo ý muốn hay ước mơ của người khác mà không phải mình. Nếu không sống là mình thì sẽ luôn cảm thấy bất an, chán chường, hoang mang vô định vào tương lai dài phía trước

-          Nếu tìm ra năng lực của bản thân sẽ dễ dàng định hướng và theo đuổi ước mơ của mình hơn, mọi người thường có khả năng làm tốt những việc mình yêu thích : “ bí quyết thực sự của thành công là sự say mê” (  Dương Chấn Ninh)

·         Phải tìm ra dải ngân hà ấy như thế nào

-          Cần bớt quan tâm đến những lời đánh giá, chỉ đạo, những lời nói ồn ào ở bên ngoài, và dành thời gian chú ý đến những tiếng nói nhỏ bé bên trong mình, những nhu cầu, mong ước của bản thân

-          Xác định được mục tiêu và phấn đấu đến cùng vì nó, không ngại khó khăn, không quản gian khổ

3.       Đánh giá/ mở rộng

-          Ngày nay, một số bạn trẻ do vì muốn thỏa mãn mong cầu của cha mẹ mà đã đi trái với sở thích của bản thân, không xác định được phương hướng, đường đi cho mình mà phụ thuộc, nghe theo lời cha mẹ quá mức. Như vậy thì không thể có được hạnh phúc thực sự

-          Do sự phát triển của công nghệ nên dần dần con người sống thụ động, mòn đi, chạy đua theo những công việc nhanh mang lại vật chất trong cuộc sống, cố gắng đi theo những ngành hot, những công việc nhiều người làm mà không quan tâm liệu rằng điều đó có phù hợp với bản thân và thực sự thích nó hay không

-          Tuy nhiên, không phải thế mạnh và năng lực riêng nào cũng mang lại niềm vui và hạnh phúc, cần phải rút kinh nghiệm từ những lời góp ý, định hướng của người khác để xác định chính xác đường đi cho mình. Bởi đôi khi những người quanh ta có thể hiểu ta hơn chính ta nữa

- Dải ngân hà: Ngân Hà, hay còn gọi là Thiên Hà, Sông Ngân, là thiên hà chứa Hệ Mặt Trời của chúng ta. Nó xuất hiện trên bầu trời như một dải sáng mờ kéo dài từ chòm sao Tiên Hậu ở phía bắc đến chòm sao Nam Thập Tự ở phía nam, và sáng nhất ở chòm sao Cung Thủ - trung tâm của dải Ngân Hà. 

-> Hình ảnh ẩn dụ cho những điều bất ngờ, những khả năng kì diệu luôn ẩn giấu bên trong mỗi con người.

- “Hãy tìm ra nó” có nghĩa hãy khám phá bản thân để nhận ra những điều kì diệu trong chính mình mà bình thường bị khuất lấp.

- “Hãy tận hưởng những điều hạnh phúc”: Khi khám phá được những điều bí mật kì diệu trong chính mình, ấy là lúc con người có được niềm hạnh phúc lớn lao. 

=> Câu nói là lời khuyên bổ ích: Hãy tự tin vào chính mình, hãy nỗ lực khám phá bản thân, hạnh phúc thực sự sẽ đến. 

-          Người nghệ sĩ: nhà văn, nhà thơ, những người sáng tác văn học hay tạo ra tác phẩm nghệ thuật

-          Băn khoăn, tha thiết với một điều gì đó: trăn trở, suy tư của người nghệ sĩ về cuộc sống, thậm chí là những nỗi đau, những giọt nước mắt của anh ta trước những vấn đề trong xã hội

-          Giá trị sống: là những điều tồn tại trong xã hội mà người ta hướng đến, coi trọng, có ý nghĩa đối với cuộc sống của mỗi người

è Ý kiến của CVS đã đề ra con đường sáng tạo cho mỗi nhà văn đó là cần phải không ngừng suy tư, trăn trở về những giá trị sống để nắm bắt, để hiểu và tạo ra những sáng tạo độc đáo

2.       Bình luận

* CM bằng LLVH:   Tại sao phải băn khoăn, tha thiết một giá trị sống để tạo ra những sáng tạo lớn, độc đáo

-          Đối tượng văn học là tất cả cuộc sống mà tâm điểm là con người. Văn học hướng đến phản ánh cuộc sống để khám phá ra những quy luật, lý tưởng, giá trị của cuộc sống. Những điều tưởng chừng như vốn dĩ đã vậy khi qua nhãn quang của người nghệ sĩ đều mang một hình thái riêng, những vấn đề căn bản của xã hội khi đi vào thế giới nghệ thuật sẽ mang một màu sắc đậm suy tư, tính triết lý tác giả.  

-          Nếu nhà văn không tha thiết với đời sẽ không nhận ra được quy luật vận động cũng như những giá trị sống trong cuộc đời, mà người ta chỉ có thể nói rõ về một điều gì đó và sáng tạo nó khi người ta hiểu rõ về nó mà thôi. Nhà văn không thể nói từ khoảng hư vô, công việc của nhà văn là phải đào sâu khám phá những điều bí ẩn, tìm ra cái chưa ai từng thấy và làm rõ cái đã tồn tại từ lâu. Nên nếu không mang một niềm trăn trở, băn khoăn không thì không thể nắm bắt được trọn vẹn những giá trị ấy. Khi anh phản ánh, đồng thời anh cũng đang sáng tạo ra những cái mới, cái độc đáo theo phong cách và góc nhìn của riêng mình. ( 

-          Bạn đọc tìm đến văn chương nghệ thuật là để giải tỏa những khúc mắc về một vấn đề nhân sinh, nên dễ đồng cảm và tiếp nhận hơn khi tìm thấy một ý nghĩ giống mình, dễ đối thoại học hỏi hơn khi phát hiện những cái mới vượt ngoài suy nghĩ của bản thân về một giá trị sống ( 

*  Chứng minh bằng TP cụ thể

3.       Đánh giá, mở rộng

-          Ý kiến đã đem đến một bài học sáng tác cho các nhà văn chân chính. Tuy nhiên , nếu chỉ mãi băn khoăn, tha thiết với một điều mà bỏ qua nhiều điều hoặc bám mãi vào giá trị sống của hiện thực mà không để tâm trí tưởng tượng của mình thì sáng tác của anh chỉ là sự sao chép hiện thực và những giá trị cũ kĩ mà thôi

-          Bài học

+ Người nghệ sĩ đích thực phải có suy tư trăn trở của riêng mình về một vấn đề, có như vật mới tìm ra những chân trời sáng tạo mới, những quy luật mà người khác chưa tìm ra và biến điều đó trở thành cái độc đáo trong phong cách của mình, thành nét riêng dễ nhận dạng của mình. Muốn vậy thì anh phải đào sâu vào cuộc sống, đắm mình vào dòng chảy hiện thực, nắm bắt chính xác những giá trị sống, những mong cầu của con người

       + Bạn đọc cần tinh tế phát hiện ra những điểm mới lạ, sáng tạo của người nghệ sĩ ấy, để hiểu thế giới nội tâm đầy phức tạp, nhiều suy tư của anh cũng như thấy được những bài học mới từ nỗi băn khoăn, tha thiết với sự sống của nhà văn

- Băn khoăn, tha thiết: Là nỗi niềm day dứt, trăn trở, mong mỏi trước một vấn đề nào đó

- Giá trị sống: Là những điều tốt đẹp mà con người khao khát, tôn thờ.

- Sáng tạo lớn, độc đáo: Là những tác phẩm nghệ thuật đích thực có giá trị nội dung sâu sắc và những sáng tạo nghệ thuật mới mẻ, ấn tượng.

=> Ý kiến của TS. Chu Văn Sơn bàn về yêu cầu cần có ở người nghệ sĩ sáng tạo nghệ thuật đó là niềm day dứt, trăn trở để giữ vững và phát huy những điều tốt đẹp thực sự trong cuộc sống. Chỉ khi có được niềm  trăn trở ấy, những sáng tạo nghệ thuật đích thực mới được ra đời. 

-  Ý kiến trên là có cơ sở trên nền tảng lí luận cũng như thực tế văn học. Tuy nhiên niềm day dứt trăn trở trước những giá trị sống là yếu tố quan trọng, cần thiết chứ không có nghĩa là duy nhất để tạo nên một tác phẩm thực sự. Ngoài niềm day dứt, trăn trở trước cuộc sống người nghệ sĩ còn cần có tài năng, có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, óc quan sát, khả năng liên tưởng, tưởng tượng,… Hơn nữa, những giá trị sống mà nhà văn trăn trở, day dứt cần phải là những giá trị đúng đắn, tích cực thì sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ mới có ích cho đời.

- Bài học:

+ Với người sáng tác: Cần nhận thức rõ ràng, đúng đắn về những giá trị sống cần được giữ gìn, phát triển để trau dồi nhận thức của bản thân, nâng cao tầm tư tưởng của chính mình và cũng là tạo chiều sâu nội dung cho tác phẩm.

+ Với người đọc: Cần đọc tác phẩm bằng cả tâm hồn mình để nhận ra những giá trị tư tưởng sâu sắc, giá trị nghệ thuật độc đáo mà các nhà văn đã nỗ lực tạo ra. Từ đó, ghi nhận tài năng cuả người sáng tác, cố gắng hiện thực hoá những trăn trở, day dứt của nhà văn từ cuộc sống của chính mình. Nỗ lực giữ gìn, phát huy các giá trị sống tốt đẹp chính là con đường để xã hội ngày càng phát triển.

+ Với lịch sử văn học: Nghiên cứu về các tác giả, tác phẩm văn học, các giai đoạn, trào lưu văn học cần lắm việc nghiên cứu những giá trị sống đúng đắn, tích cực của  xã hội, con người trong giai đoạn lịch sử mà nó ra đời. Bởi điều đó chi phối rất lớn tới qúa trình sáng tạo nên những tác phẩm lớn của người nghệ sĩ. 

+ Nguyễn Du phải “ đau đớn lòng” từ chính “ những điều trông thấy mới viết ra được những vần thơ mà có “ máu rỏ nơi đầu ngọn bút”( Mộng Liên Đường chủ nhân), tạo ra tác phẩm đầu tiên trong văn học trung đại mà nhân vật có được một tình yêu tự do, thoát ra khỏi sự hà khắc của lễ giáo phong kiến

+ Nam Cao từng băn khoăn một nỗi niềm : làm sao để chúng ta chỉ nghĩ đến mình mà lại không làm thiệt hại đến ai khác trong truyện ngắn Mua nhà. Cho thấy con người đã tự phản tỉnh chính mình, nhận ra điều may mắn của chúng ta đôi khi lại dựa trên sự thiệt thòi của người khác, cái bình an mà chúng ta có được lại đẩy người khác về phía rủi ro

+ Basho trong giai đoạn cuối cuộc đời đã sửa chữa khái niệm sabi ( cô quạnh) mà ông tìm ra trước đó thành karumi ( nhẹ lâng) bởi vì ông đã trăn trở nhiều về mối quan hệ giữa cuộc sống đô thị phồn hoa và thiên nhiên tĩnh lặng, yên bình. Từ đó mà ông đã khái quát khái niệm sabi mình tìm ra khi trước lên độ phổ quát, ông viết nhiều bài thơ thể hiện triết lý sống mới này của mình, trong đó có bài thơ:

                    Đi khắp vườn để quét

                    Lại quên khuấy có tuyết

                    Chổi ơi là cái chổi!

Nhân vật trong bài thơ cầm chổi để quét tuyết trong vườn, tuy nhiên ông ta đã quên cả tuyết. đây chính là điều quan trọng mà Basho muốn đạt tới: mình phải quên đi sự nhơ nhớp trong khi vẫn sống giữa cái cảnh nhơ nhớp ấy. 

+ Hemingway đã trăn trở một triết lý về cái bi đát con người vẫn còn sức lực, còn sống nhưng bị xem là hết thời, đã chết. Cái bi đát lớn lao hơn là con người thật nhỏ bé, dẫu vẫy vùng đến đâu cũng không thoát được luân hồi, nên ông đã sáng tác Ông già và biển cả, tác phẩm giúp ông đoạt giải Nobel danh giá nhờ nguyên tắc tảng băng trôi. 

+ Sống trong cảnh nhốn nháo, rối ren giữa những văn hóa ta, tàu, tây lẫn lộn ở phố Hàng Bạc, Vũ Trọng Phụng đã viết nên thiên thiểu thuyết Số Đỏ định hình phong cách nghệ thuật tác giá và cho thấy niềm trăn trở, day dứt của ông. Qua tác phẩm, ông đã phê phán, châm biếm đầy sâu cay lối sống bất nhân, bất nghĩa, xã hội chạy theo đồng tiền mà chà đạp lên những giá trị đạo đức tốt đẹp, lột trần tính chất bịp bợm, giả nhân giả nghĩa của tầng lớp thượng lưu đại tư sản cũng như tố cáo lối sống vô nghĩa, không lành mạnh của đám thanh niên trong xã hội đương thời

+ Nguyễn Huy Thiệp đã trăn trở rất nhiều trước những đứt gãy, suy thoái của cuộc sống hiện đại, thời hậu chiến. Ngoài tác phẩm có tiếng vang lớn là Tướng về hưu, ông còn sáng tác một truyện ngắn có phần “ Loạn” hơn, đó là Không có vua. Trong thiên truyện, ông đã vẽ ra một gia đình mà bố nhìn con dâu tắm, em chồng đòi ngủ với chị dâu, mọi người trong gia đình thiếu lòng tin với nhau, con cãi bố, không muốn bỏ tiền làm phẫu thuật cho bố,…. 

+ Lỗ Tấn sống trong thời đại giao thời đầy biến động của Trung Quốc, từng ôm nhiều mộng lớn, xong khi chứng kiến cảnh dân mình u mê, ngu muội dần bởi mê tín, thờ ơ, vô cảm với chính đồng bào mình, thấy được những căn bệnh tinh thần mà dân mình mắc phải nên ông đã chuyển sang viết văn với quan niệm đúng đắn về vai trò, chức năng văn chương rằng: “ Cho nên, điều chúng ta cần phải làm là biến đổi tinh thần họ, và theo tôi hồi đó, thì muốn biến đổi tinh thần họ, tất nhiên không gì bằng dùng văn nghệ 

+ Vở kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ sở dĩ được chào đón nồng hậu và công diễn nhiều lần ở trong và ngoài nước bởi nó mang theo nhận thức sâu sắc của tác giả về cách sống của con người: không thể sống bất nhất trong ngoài, không thể chỉ chạy theo vật chất mà bỏ quên tinh thần hoặc ngược lại, không phải sống bằng bất cứ giá nào mà phải sống như thế nào – chân thật, là chính mình, hợp lẽ tự nhiên,… Vở kịch đến nay vẫn còn được nhắc tới như một tấm gương sáng về cách sống và giá trị sống của con người, giúp hướng đến một xã hội tốt đẹp hơn

+ Đôn Ki – hô – tê của Xecsvantex mang theo niềm trăn trở của tác giả về xã hội Tây Ban Nha nói riêng và Châu Âu nói chung vào cuối thời đại Hiệp sĩ để bước sang thời kỳ Phục Hưng. Tác phẩm là một vở bi hài kịch về vị quý tộc già ảo tưởng nhưng không hợp thời, qua đó thể hiện khát vọng mãnh liệt về sự công bằng và bác ái, gìn giữ những giá trị tốt đẹp của con người. Đến nay, tác phẩm vẫn được đánh giá là “ cuốn tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại”.

- Vì sao người nghệ sĩ cần phải thực sự băn khoăn, tha thiết một điều gì thuộc về giá trị sống?

+ Văn học là tấm gương phản ánh hiện thực qua đó gửi gắm tư tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ bởi vậy mà bản thân họ không ngừng băn khoăn, trăn trở trước những điều tốt đẹp cần được lưu giữ

Dẫn chứng:

- Chữ người tử tù – Nguyễn Tuân -> nỗi niềm trăn trở, thiết tha của nhà văn về cái đẹp, giá trị con người, mong muốn con người tìm về hoàn cảnh phù hợp để gìn giữ vẻ đẹp thiên lương rực rỡ

- Hồn Trương Ba da hàng thịt – Lưu Quang Vũ -> Nếu không băn khoăn, trăn trở, làm sao nhà văn có thể tạo nên những cuộc đối thoại đầy căng thẳng đến vậy. Từ đó thể hiện quan niệm về lẽ sống phải là sự hòa hợp giữa thể xác và tâm hồn, thể hiện niềm tin của nhà văn vào phẩm chất tốt đẹp của con người

+ Có được sự băn khoăn, tha thiết về giá trị sống, nhà văn sẽ đi sâu vào khám phá, tìm tòi từ đó có được cái nhìn sâu sắc, mới mẻ về cuộc đời

Dẫn chứng: Truyện Kiều – Nguyễn Du

Nguyễn Du là người có “tấm lòng nghĩ suốt cả nghìn đời” (Mộng Liên Đường Chủ Nhân), bởi luôn mang trong mình nỗi niềm đau đáu khôn nguôi nên suốt đời thơ ông day dứt, trăn trở với những kiếp người chịu nhiều bất hạnh mà đặc biệt là người phụ nữ. Nguyễn Du thể hiện nỗi niềm day dứt, xót xa cho kiếp hồng nhan bạc mệnh của Thúy kiều. Bên cạnh đó ông cũng thể hiện cái nhìn mới mẻ khi thể hiện khát khao tự do hạnh phúc của người phụ nữ tìm kiếm tình yêu của mình: “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình”. Đây là tư tưởng tiến bộ bởi ở thời đại của ông điều này chưa được chấp nhận.

- Những băn khoăn, tha thiết của người nghệ sĩ về giá trị sống là gì?

Ở mỗi thời đại người nghệ sĩ lại có những nỗi niềm băn khoăn riêng

Dẫn chứng:

+ Trung đại: Bổn phận, trách nhiệm (Thuật Hoài – Phạm Ngũ Lão)

+ 30 – 45: Cái đói -> bản chất của con người (Chí Phèo – Nam Cao)

+ 45 – 75:

+ Sau 75: Cuộc sống thời hậu chiến với những gánh nặng cơm, áo, gạo, tiền, những sự thay đổi khiến con người khó hòa nhập… -> cuộc sống đa đoan, con người đa diện, những giá trị sống tốt đẹp bị lung lay (Tướng về hưu – Nguyễn Huy Thiệp)

· Sự băn khoăn, tha thiết của người nghệ sĩ về giá trị sống sẽ làm nên những sáng tạo lớn, độc đáo

- Giá trị của một tác phẩm trước hết là ở giá trị tư tưởng của nó. Song giá trị ấy chỉ có thể được tạo nên khi người nghệ sĩ không ngừng khám phá cuộc sống, day dứt, trăn trở trước những giá trị sống đang bị lung lay, trở nên tiêu cực

Dẫn chứng:

+ Nam Cao không chỉ đặt ra vấn đề cứu đói mà quan trọng hơn là ông không ngừng băn khoăn, trăn trở trước việc cứu lấy nhân cách con người (Chí Phèo) -> nỗi băn khoăn ấy làm nên sự sáng tạo độc đáo mà khi nhắc đến Nam Cao người ta sẽ nghĩ ngay đến tác phẩm “Chí Phèo”

+ Nguyễn Huy Thiệp có tuổi thơ vất vả khi phải cùng gia đình di tản qua nhiều vùng quê, làm nhiều nghề để kiếm sống, tiếp xúc với nhiều hạng người, chứng kiến những đổi thay, những mặt trái của xã hội Việt Nam đương thời, hiện thực hỗn độn, phức tạp, trần trụi, đổ vỡ. Bởi thế mà ông vô cùng băn khoăn, trăn trở trước sự suy thoái đạo đức con người trong “Không có vua”: Em chồng đòi ngủ với chị dâu; bố chồng nhìn trộm con dâu tắm; bố con, anh em đối xử với nhau như kẻ thù, bố chết vẫn thờ ơ lãnh đạm… -> đây cũng là một trong những tác phẩm nổi bật, có giá trị lớn đánh dấu tên tuổi của ông

+ Balzac day dứt, trăn trở khi đồng tiền sở hữu quyền năng tuyệt đối, con người đánh mất nhân tính, băng hoại, suy vong về đạo đức, Những tình cảm nhân văn, cao thượng bỗng chốc trở thành một thứ quá đỗi phù phiếm, tầm thường; gia đình, tình thương.. xuống cấp thảm hại và không còn đủ khả năng

cứu vớt con người khỏi sự tha hóa (Đám tang lão Gorio) -> Một tác phẩm lớn, độc đáo mang nhiều giá trị

- Người đọc tìm đến tác phẩm luôn khao khát tìm kiếm những giá trị tư tưởng sâu sắc, nghệ thuật độc đáo, nhận ra những giá trị sống tốt đẹp cần lưu giữ để giúp cho xã hội ngày càng phát triển, văn minh

Dẫn Chứng:

Mãi đừng xa tôi – một tác phẩm đạt giải Nobel Văn học chứa đựng đầy giá trị nhân văn của Kazuo Ishiguro.

+ Tác phẩm thể hiện sự lung lay, mai một về nhân tính của con người trước một xã hội phát triển hiện đại đến mức vượt bậc, con người tàn nhẫn đến nỗi sử dụng những “con người nhân bản” như một công cụ để cứu rỗi chính mình, đó là những số phận sinh ra để chết, để hiến lần lượt nội tạng trong cơ thể mình.

+ Điều đặc biệt mà ông muốn gửi gắm là những giá trị sống cao đẹp của những con người mang sứ mệnh “sinh ra để chết ấy”: khát khao tình yêu, hạnh phúc, khát vọng sống …

-> Đây cũng là nỗi trăn trở, day dứt của nhà văn, ông lo sợ sự phát hiện hiện đại của khoa học công nghệ sẽ khiến con người trở nên tàn nhẫn, mất đi những giá trị sống đẹp đẽ. Từ đó mà có thể cảnh tỉnh, giúp con người thay đổi suy nghĩ, hành động của mình, không để câu chuyện giả tưởng nghiệt ngã ấy trở thành hiện thực ở tương lai loài người

       Trên núi có một tiều phu đốn củi kiếm sống, phải khó khăn lắm anh mới dựng được ngôi nhà gỗ nhỏ để có thể che gió che mưa. Một ngày, anh mang củi đã đốn được đi vào trong thành đổi lấy hàng hóa, mãi tới xế chiều mới về đến nhà, thì phát hiện nhà của mình đang bị cháy. Hàng xóm đều chạy đến giúp anh ta dập lửa, nhưng vì trời đã chạng vạng tối mà gió lại thổi rất mạnh, nên không thể dập cháy được. Mọi người đều hết cách, chỉ biết đứng một bên nhìn ngọn lửa thiêu đốt căn nhà gỗ. Khi lửa đã tắt, anh tiều phu tay cầm một cây gậy, đi vào căn nhà đã cháy rụi không ngừng lục bới tìm kiếm. Người đứng ngoài xem đều cho rằng anh ta đang tìm bảo vật gì đó, nên đều rất tò mò đứng quan sát. Sau nửa ngày, tiều phu cuối cùng cũng hưng phấn hô lên: “Tôi tìm thấy rồi, tôi tìm thấy rồi!”. Những người hàng xóm nghe thấy thế đều nhao nhao nhìn xem rốt cuộc đó là cái gì, nhưng chỉ thấy tay anh ta đang cầm cái rìu sắt. Tiều phu nói: “Chỉ cần có cái rìu này, tôi có thể làm một ngôi nhà mới kiên cố vững chắc hơn”.  

(Theo http://langnhincuocsong.com)

Anh/chị hãy bình luận ý kiến trên.

-         Người tiều phu phải vất vả khó khăn lắm mới xây được căn nhà gỗ nhỏ che gió che mưa nhưng trong một ngày đi đổi hàng hóa ngôi nhà ấy đã bị cháy và không tài nào dập được. Khi về đến nhà anh vội vàng lao vào tìm kiếm mọi người tưởng anh tìm bảo vật nhưng hóa ra là chiếc rìu sắt và hưng phấn nói: “ chỉ cần có cái rìu này, tôi có thể làm một ngôi nhà mới kiên cố vững chắc hơn”

-         Chiếc rìu sắt: hình ảnh ẩn dụ cho tinh thần lạc quan của con người khi đối diện với nghịch cảnh

ð Trong hoàn cảnh khó khăn, khốc liệt, con người cần giữ vững niềm tin và sự lạc quan để vượt qua nghịch cảnh

=>  Lạc quan là một thái độ tinh thần phản ánh niềm tin hoặc hy vọng rằng tương lai hoặc kết quả của một việc gì đó sẽ thuận lợi dù hiện tại đầy bất trắc, khó khăn.

2.     Bình luận

-         Cuộc sống đa đoan, nhiều chiều, không thể có bình yên mãi mãi, mà sóng gió có thể ập đến bất cứ lúc nào, đó là những phép thử mà cuộc đời đặt ra cho con người. Nếu tinh thần suy sụp, gục ngã ngay lần thử đầu tiên thì con người không thể nào đứng lên được nữa, sẽ hoàn toàn thất bại. “ bi quan dẫn đến yếu đuối, lạc quan dẫn tới sức mạnh” ( William James). Như Victoria Duval, tay vợt da màu từng khiến làng thể thao thế giới chấn động vào năm 2013 khi đánh bại tay vợt số 11 của Open Samatha Stosur ngay tại vòng 1, trong khi thời điểm đó cô chỉ xếp hạng thứ 296 trên thế giới, cuộc đời cô đã trải qua rất nhiều biến bố. Nếu cô mất đi niềm tin vào cuộc đời, mất hy vọng về tương lai ngay lúc biến cố đầu tiên xảy ra vào năm lên 7, cô bị bắt cóc và suýt chạm cửa tử thần, thì sao cô có được thành công vang dội như vậy

-         Nghịch cảnh chính là một cánh cửa cơ hội giúp ta có thêm nhiều trải nghiệm và bài học sâu sắc. Nếu ta luôn nghĩ đến nó như một nỗi đau, một nỗi ám ảnh, bi quan cho rằng không thể nào vượt qua được thì ta sẽ dễ rơi vào trạng thái hoang mang, tuyệt vọng, bỏ qua vô vàn các cơ hội thành công khác trong cuộc sống này. Tâm lý học Adler phủ nhận sang chấn tâm lý, cho dù trong quá khứ xảy ra chuyện gì đi nữa, ý nghĩa ta gắn cho điều đó mới quyết định trạng thái ta ở thực tại.  

-         Lạc quan sẽ giúp ta có những quyết định sáng suốt, hoàn hảo nhất trong hoàn cảnh khốc liệt, giúp ta bình tĩnh đối diện khó khăn, biến nghịch cảnh thành cơ hội, có thêm niềm tin để tiến bước, không dễ dàng bị đánh gục. Như những cô thanh niên xung phong hay những anh bộ đội cụ Hồ trong thời chiến, dù bom đạn ngày đêm phá nổ mọi thứ, phải sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhưng các cô, các chị, các anh vẫn lạc quan, mơ mộng vượt qua thực tại đau khổ để hoàn thành nhiệm vụ, giải phóng đất nước. Nhà thơ Phạm Tiến Duật đã viết những câu thơ hay phản ánh tinh thần ấy trong bài Bài thơ về tiểu đội xe không kinh:

                 Không có kính, rồi xe không có đèn

                 Không có mui xe, thùng xe có xước

                 Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

                 Chỉ cần trong xe có một trái tim 

-         Sống lạc quan, con người sẽ có thể tự tin khẳng định mình, giúp cuộc sống ta có thêm ý nghĩa, tránh rơi vào bi quan tuyệt vọng, ảnh hưởng đến cảm xúc, sức khỏe, và mọi người xung quanh. Nhờ tinh thần lạc quan, nhiều người còn vượt qua được trở ngại bệnh tật, như chị Lữ Thị Thu Hồng ở Gia Lai, ấp ủ giấc mơ trở thành giáo viên nhưng lại không may mắc căn bệnh ung thư ác tính trước kì thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, nhưng nhờ chấp nhận nỗi buồn, vượt qua nó bằng thái độ tích cực cùng lời tâm sự: “ chấp nhận sự thật đó để đương đầu đối diện với nó, chứ không phải chịu đựng nó để mình suy sụp”, và điều thần kì đã đến với chị cùng gia đình, khi biến cố qua đi và chị đã thực hiện được ước mơ năm nào. 

-         Trong đại dịch covid -19 khốc liệt này, niềm tin lạc quan còn cần thiết hơn cả cho con người. Và giữa những ngày tăm tối vì dịch bệnh, nhiều công dân trên mọi quốc gia đã cất lên tiếng hát, lan tỏa tinh thần lạc quan ấy. Như ở Israel, nhạc si Ram Yehoshua đã tổ chức một buổi hòa nhạc ở ban công nhằm khích lệ tinh thần người dân, và 120 người Issrael đã hòa giọng vào điệu nhạc tạo nên buổi hòa ca độc đáo chưa từng có này. Hay ở Tây Ban Nha, huấn luyện viên Gonzalo đã đứng ở sân giữa bật nhạc và hướng dẫn cư dân trong khu phố mình sống tập thể dục để nâng cao sức khỏe. Hoặc, ở Trung Quốc, sau khi kiểm soát được tình hình dịch bệnh, các bác sĩ đến từ Hà Bắc ở bệnh viện dã chiến Giang Ngạn, trên đường trở về khách sạn đã cất tiếng hát vang bài ca Sau cơn mưa trời lại sáng,….

3.     Đánh giá

-         Trái lại với lạc quan, nhiều người vẫn có cái nhìn bi quan về cuộc đời, cho rằng mọi điều xảy ra không thể nào cứu vãn được, cuộc sống quanh mình cay nghiệt, đau thương,… Nên dần dần họ trở nên vô cảm, không biết rung động trước điều thiện, cái đẹp, luôn cho rằng đó là lố bịch, diễn trò,… . Nhiều người quá mức bi quan dần trở nên khép kín, sống mà luôn nghi ngờ người khác, không có niềm tin vào bất cứ ai, bất cứ điều gì, dẫn đến bị suy sụp tinh thần, mắc phải căn bệnh trầm cảm đáng sợ…. Trong văn học, nhà văn Chekhov đã từng xây dựng một con người “ trong bao” luôn sống theo những chỉ thị thông tư, không tin vào bất cứ điều gì khác luôn sợ bị hãm hại. Đấy chính là một con người biểu trưng cho những người luôn sống trong bi quan, lo sợ, không có niềm tin vào tương lai, hay mọi điều khác. Đó cũng chính là lí do cốt tử đẩy anh ta vào chỗ chết. 

-         Tuy nhiên, lạc quan không có nghĩa là con người phải luôn mỉm cười trước nỗi đau, dễ dàng bước nhanh qua khó khăn hiện tại đi theo hướng đi khác ít nguy hiểm hơn, hoặc tin rằng mọi việc đều trở nên tốt đẹp theo thời gian nên không nhìn thấy nỗi đau của những phận người khác trong xã hội. Đôi khi chính từ những nỗi đau, sự bi quan mà con người tìm ra con đường đúng đắn, phù hợp hơn với mình, tìm thấy niềm tin và hy vọng “ khi cho phép mình trải qua những thử thách chơi vơi trên bờ vực được mất rồi, ta sẽ học được bài giữ vững niềm tin khi đường đời quanh co, gập ghềnh, gian nan nhất” ( Nguyễn Phi Vân)

-         Hơn nữa, chỉ giữ tinh thần lạc quan là không đủ, ta phải biết kết hợp với hành động nhằm hóa giải khó khăn trước mắt. Giu vững tinh thần có thể giúp ta nhiều điều nhưng không phải là mọi thứ, nếu chỉ lạc quan, phấn đấu một mình thì con đường thành công của ta dài hơn rất nhiều, phải biết tin cậy, nhận sự giúp đỡ từ người khác nữa.

4.     Bài học   

-         Để luôn giữ được tinh thần lạc quan trong mọi hoàn cảnh, ta phải nuôi dưỡng được thái độ bình tĩnh, nở nụ cười trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, vì “ chúng ta không cười vì chúng ta hạnh phúc, mà chúng ta hạnh phúc vì chúng ta cười”( William James)

-         Không thể thụ động, lạc quan ngồi chờ thành công tới, mà ta còn phải chủ động tìm cách hóa giải khó khăn, trau dồi thêm tri thức, mài giũa kĩ năng để có thể luôn giữ vững tinh thần trước khó khăn, bất trắc. 

-       Tóm tắt câu chuyện

-       Nhà bị cháy..: hình ảnh biểu tượng cho những khó khăn, bất trắc, những rủi ro trong cuộc sống mà con người phải đối mặt

-       “Tiều phu hưng phấn hô lên: Tôi tìm thấy rồi, tôi tìm thấy rồi”, “Chỉ cần có cái rìu này, tôi có thể làm một ngôi nhà mới kiên cố vững chắc hơn”: thể hiện niềm tin, tinh thần lạc quan vượt lên mọi khó khăn, nghịch cảnh của cuộc sống

-> Trong hoàn cảnh khó khăn, con người cần giữ cho mình một tinh thần lạc quan, niềm tin để có thể vượt qua nghịch cảnh

-       Lạc quan: là thái độ sống an nhiên, điềm tĩnh trước mọi sự việc, tình huống trong cuộc sống, dù gặp phải khó khăn vẫn luôn giữ trạng thái tích cực, niềm tin hướng về phía trước

2.    Bình luận

+ Cuộc sống vốn không phải một màu hồng, không phải lúc nào cũng diễn ra theo cách mà con người mong muốn. Khó khăn, bất trắc, rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào mà con người chẳng thế tiên liệu trước. Khó khăn là một phần của cuộc sống, bởi vậy mà thái độ con người cần có, nên có là niềm tin, sự lạc quan

Dẫn chứng: 

.Hải An – 7 tuổi mắc phải căn bệnh ung thư thần kinh đệm não cầu, nhưng em luôn giữ một tinh thần lạc quan, luôn nở một nụ cười trên môi…

.Chương trình “VTV đặc biệt: Ranh giới”: Dịch bệnh bất ngờ ập tới, sự sống và cái chết trở thành ranh giới vô cùng mong manh, con người chẳng thế làm gì khác ngoài việc phải giữ cho mình sự bình tĩnh, lạc quan để chiến thắng bệnh tật: Những bệnh nhân lạc quan, giữ vững niềm tin sẽ vượt qua, khỏi bệnh

+ Niềm tin, sự lạc quan sẽ tiếp thêm sức mạnh, giúp chúng ta có thể vững vàng đứng lên và bước tiếp, vượt qua nghịch cảnh

Dẫn chứng: Ở Nhật Bản có một vùng đất được mệnh danh là “Vùng đất của những người bất tử” – Okinawa bởi người dân ở đây trung bình có tuổi thọ hơn 100 tuổi, là nơi có tỷ lệ người trăm tuổi cao nhất thế giới. Bí quyết của họ chỉ gói gọn trong một chữ “Ikigai”, tạm dịch là “lý do để bạn sống”. Những người tin vào điều này luôn lạc quan, có một mục đích để theo đuổi, một tương lai để trông chờ khiến cho họ hướng đến những điều tốt đẹp, vượt qua khó khăn, luôn có được sự thanh thản, an nhiên trong tâm hồn.
+ Nếu không có cho mình một tinh thần lạc quan, con người sẽ dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng, không thể vượt qua khó khăn...

3. Đánh giá, mở rộng

- Câu chuyện chứa đựng ý nghĩa sâu sắc

- Phê phán những con người bi quan, chán nản, đầu hàng trước khó khăn, thử thách của cuộc sống
Dẫn chứng: Nữ sinh trường Đại học Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương vì quá bi quan, không thể vượt qua những khó khăn, áp lực mà tự tử, treo cổ tại nhà trọ

4. Bài học

 

-         Tóm tắt câu chuyện 

-         Căn nhà bị cháy: ẩn dụ cho những khó khăn, thử thách hay những bất trắc, hiểm nguy mà con người phải đối mặt trong cuộc sống

-         ‘’Chỉ cần cái rìu này, tôi có thể làm 1 ngôi nhà mới kiên cố, vũng chắc hơn’’: dù nhà bị cháy nhưng không đau buồn, thất vọng bởi tìm được chiếc rìu à sự lạc quan, niềm tin vào tương lai phía trước dù có gặp phải những khó khăn, trắc trở, thử thách, vấp ngã trong cuộc sống

-         Ý nghĩa câu chuyện: Cuộc sống luôn mang đến những khó khăn nhằm thử thách con người. Điều quan trọng là dù đứng trước những sóng gió ấy con người vẫn luôn giữ cho mình thái độ lạc quan, niềm tin vào tương lai

-         Lạc quan: thái độ tinh thần phản ánh niềm tin, hy vọng, sự tích cực của con người dù có khó khăn, thử thách 

ð Vấn đề nghị luận: Trong cả những khó khăn, bất trắc con người vẫn cần giữ vững tinh thần lạc quan của bản thân

 

2.     Bình 

-         Câu chuyện ngắn gọn nhưng mang đến bài học đúng đắn và sâu sắc

-         Tại sao con người cần lạc quan trong cả những hoàn cảnh khó khăn, thử thách? 
+  Trong cuộc sống, con người phải đối mặt với rất nhiều những thử thách, nguy hiểm à con người dễ dàng chán nản, tuyệt vọng à đây là tâm lí dễ hiểu ở con người 

+ ‘’Thất bại là mẹ thành công’’. Thật vậy, những khó khăn, thất bại không phải là yếu tố quyết định con đường phía trước. Khi ta biết lạc quan, tin tưởng vào tương lai sẽ có những cơ hội mới mở ra

D/C: VN đã từng thấy bại rất nhiều lần trong việc chế tạo oto nhưng đó không phải điểm kết thúc bởi chúng ta luôn có niềm tin vào những kĩ thuật, sự sáng tạo của mình. Thật vậy, tập đoàn Vinfast đã đưa những chiếc oto của Việt Nam đầu tiên đến người tiêu dùng

+ Bởi tinh thần lạc quan, niềm tin vào tương lai phía trước là sức mạnh giúp con người đứng dậy sau những thử thách, vấp ngã của cuộc sống

D/C: Bác sĩ người Indonesia Tri Maharani – nhiễm covid khi đang cứu chữa bệnh nhân nhưng với tinh thần lạc quan, với niềm tin sẽ được tiếp tục con đường cứu người của mình, bác sĩ đã chiến thắng bệnh tật

+ Thái độ lạc quan trước cuộc sống sẽ giúp mỗi chúng ta vững vàng, sáng suốt trước những quyết định cũng như trên con đường tìm đến thành công của mình 

D/C: Danh họa nổi tiếng thế giới Piccaso – nếu ông không lạc quan, có niềm tin mà chỉ chán nản khi không bán được bức tranh nào liệu ông có thể nghĩ ra những sự lựa chọn khi nhờ 1 người sinh viên vào quán café hỏi mua tranh của mình

+ Nếu không có cho mình niềm tin, thái độ lạc quan, niềm tin vào tương lai, ta sẽ không thể đi tới đích đến mà ta mong muốn 

3.     Đánh giá 

-         Lạc quan luôn là điều cần thiết, nó trở thành yếu tố giúp cuộc sống con người vui vẻ, hạnh phúc hơn

-         Trong cuộc sống vẫn có những con người bi quan quá mức, dễ bị khuất phục, tuyệt vọng trước những khó khăn mà cuộc đời mang lại
- Lạc quan không có nghĩa là bỏ quên những cảm xúc buồn khổ của cuộc sống bởi đôi khi chính những cảm xúc ấy giúp con người nhận ra nhiều bài học quý giá

      “Thế giới chẻ làm đôi/ Vết nứt xuyên qua trái tim nhà thơ”

   VD: Là một cây bút tiêu biểu của chủ nghĩa lãng mạn thế nhưng truyện của Victor Hugo chưa bao giờ mất đi tính hiện thực sâu sắc của nó. Dưới chế độ của Napoleon, bản án tử hình với Victor Hugo không có ý nghĩa gì cho nhân loại. Ông cho rằng nó không làm giảm tỉ lệ tội phạm mà còn tạo ra những sang chấn, oan sai không thể nào bù đắp được. “Những người khốn khổ” như là lời đề xuất bãi bỏ án tử hình của Victor Hugo. Ở đó, ông băn khoăn: Ta xây dựng luật pháp làm gì nếu nó chỉ trừng trị, răn đe mà không có khả năng cảm hóa con người?

         + Chỉ có những băn khoăn, trăn trở mới khiến cho nhà văn, nhà thơ phải cầm bút lên mà viết. Nó thôi thúc họ sáng tạo; nó đem đến cách cảm, cách nghĩ mới cho nhà văn; nó giúp họ thể hiện chính bản thân mình trên trang giấy trắng. 

   VD:    Nam Cao cũng chứng kiến số phận khổ đau của người nông dân như bao nhà văn khác cùng thời. Thế nhưng cái băn khoăn, suy tư của ông lại hoàn toàn khác biệt so với họ. Nhà văn không trăn trở, chất vấn về những vấn đề liên quan đến miếng cơm, manh áo của người nông dân mà lại băn khoăn về nhân tính của một con người. Chính điều đó đã giúp Nam Cao trở thành một trong những nhà văn bậc nhất của văn học hiện thực phê phán, thể hiện được cá tính riêng trong những sáng tác của mình. 

      Vì sao? 

         + Đây là điều cốt lõi tạo nên giá trị nhân văn, nhân đạo cho tác phẩm (Con người luôn là đối tượng trung tâm để văn học khám phá, phản ánh và hướng về).

   VD: “Cô bé bán diêm” - những trăn trở, suy tư về tình người của Andersen:

       . Một xã hội nơi đồng tiền lên ngôi làm băng hoại mọi giá trị đạo đức quý giá nhất của con người. Đằng sau đó là những cảnh đời éo le, nghiệt ngã đang thoi thóp ngoài kia. Ông nhìn thấy hiện thực trước mắt mình mà cất lên tiếng nói phê phán, đấu tranh cho một xã hội công bằng, tốt đẹp hơn. Liệu có bàn tay nào nắm lấy họ trong những lúc khổ đau không? Liệu đồng tiền trong lòng Đan Mạch ấy có ý nghĩa gì khi nó không giúp đỡ cho những người tận đáy cùng xã hội?

       . Những con người lạnh lùng, vô cảm, thờ ơ trước những mảnh đời bất hạnh. Không một ai nắm lấy bàn tay đang tê đi vì lạnh của em bé để truyền cho em chút hơi ấm. Sau cùng, cũng chỉ có gia đình mới đem lại cho em niềm hạnh phúc cuối đời. Hình ảnh người bà hiện ra dần dần rồi biến mất dù chỉ trong giấc mơ nhưng nó cũng đã giúp cô bé nhỏ cảm thấy ấm áp trong đêm mùa đông ấy.

         + Người nghệ sĩ luôn khao khát một xã hội tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người, nơi không còn những khổ đau, đày đọa; nơi chỉ có những niềm vui và hạnh phúc ngập tràn 
-> Tạo nên tầm vóc nhà văn.

     VD:  Là một nhà thơ luôn đau đáu khắc khoải về con người, về lẽ đời; chứng kiến biết bao cảnh đời cơ cực, bất hạnh, Nguyễn Du bằng cả trái tim mình đã viết nên những vần thơ như “máu chảy đầu ngọn bút” khóc thương cho số phận của họ đặc biệt là người phụ nữ:

           “Đau đớn thay phận đàn bà

      Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung”

       Hai chữ “bạc mệnh” lặp đi lặp lại trong những sáng tác của thi nhân như một quy luật bất biến. Không biết bao giờ tiếng kêu ai oán của người phụ nữ mới có lời đáp lại? Đời người chẳng lẽ éo le, nghiệt ngã đến thế sao? Suốt đời phải chịu khổ đau, những con người ấy có lẽ sẽ chẳng thể nào tìm đến được tình yêu, hạnh phúc trọn vẹn ở đời. Giá như trời không cho nhan sắc, tài năng hơn người thì có lẽ cái số bạc phận sẽ không bám riết lấy họ đến tận cùng như vậy. Nhà thơ Nguyễn Du đã băn khoăn những điều thuộc về quyền sống, quyền hạnh phúc của con người (mang tính nhân loại) bởi thế, người đời sau vẫn luôn dành một sự kính phục với đại thi hào dân tộc:

       “Đời nay đẹp gấp trăm lần thuở trước

         Giở trang Kiều còn rung động ý thơ

         Thơ Người mãi sống cùng đất nước

         Dù mai sau dù có bao giờ"

              (Thăm mộ cụ Nguyễn Du - Hoàng Trung Thông)

           + Người đọc khi đến với một tác phẩm nghệ thuật bao giờ cũng mong muốn có được những nhận thức sâu sắc về con người, cuộc đời, nhận ra được những giá trị sống cần phải trân trọng, giữ gìn -> Tạo nên sức sống lâu dài cho tác phẩm

     VD:  Nhà văn Thạch Lam đã làm sống dậy cái tĩnh lặng bình yên ngàn đời của làng quê Việt Nam. Ở đó, họ sống với bóng tối và chấp nhận nó như một lẽ thường tình của đời sống mưu sinh. Những tác phẩm của Thạch Lam là hồi chuông cảnh tỉnh cho con người rằng nếu ta cứ mãi sống trong bóng tối, nó sẽ giết chết những ước mơ và hi vọng của chính mình. Đó chính là vẻ đẹp cao cả trong tâm hồn mà con người cần bảo vệ, trân trọng, đừng để sự khốc liệt của hiện thực khiến ta đánh mất vẻ đẹp đáng quý ấy.          

   -  Quả thực, chính nhờ người nghệ sĩ luôn băn khăn, tha thiết những điều thuộc về giá trị sống mà họ đã tạo ra những "sáng tạo lớn, độc đáo".

     Biểu hiện:

        + Đây là một tác phẩm lớn, mang tầm nhân loại

        + Tác phẩm có những sáng tạo độc đáo:

              . Nội dung tư tưởng: 

                  Nhà văn Nam Cao không đặt ra vấn đề cứu đói mà đặt ra vấn đề làm sao để giữ nhân tính lương thiện cho con người. Sự lương thiện không mất đi dù nhân vật không được công nhận là ‘con người’. Người nông dân sẵn sàng chết như một phản ứng để chống lại quá trình lưu manh hóa, gìn giữ thiên lương trong mình.

                  Làm sao để xã hội này không còn những con người như Chí Phèo? -> Phải tiêu diệt những thế lực tàn bạo như Bá Kiến, phải loại bỏ định kiến sớm đã tồn tại trong lòng xã hội: bà cô Thị Nở, người dân làng Vũ Đại

                  Con người sống ở đời luôn cần đối xử với nhau bằng tình thương, bằng cả trái tim mình không chút vụ lợi: Thị Nở. 

              . Nghệ thuật đặc sắc: Truyện ngắn giàu chất tiểu thuyết, miêu tả tâm lí nhân vật (ngoại hình rất ít khắc họa), nghệ thuật trần thuật, giọng văn lạnh lùng khách quan. 

                

CÁI LÝ CỦA Ý KIẾN:

a) Văn học là lĩnh vực của sự sáng tạo, không chấp nhận đi theo những lối mòn xưa cũ. Như Nam Cao đã từng viết trong “Đời thừa”: “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những cái gì chưa có”. Nếu không trăn trở, băn khoăn về những giá trị sống tốt đẹp thì người nghệ sĩ sẽ không thể thấu hiểu cặn kẽ để cải tiến, phát triển những giá trị ấy, không thể sáng tạo ra những tác phẩm đặc sắc, mới mẻ.

-VH sáng tạo nên những nhân vật mới dựa trên niềm trăn trở về con người của nhà văn.

+Nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của Nam Cao: Nếu không băn khoăn, day dứt về giá trị tốt đẹp của con người: Bản chất là lương thiện nhưng bị xã hội đày đọa mà mất hết nhân tính thì Nam Cao không thể cải tiến quan niệm về con người xấu xa sẽ chỉ hoàn xấu xa, bỉ ổi cũng như không thể sáng tạo nên một kiệt tác Chí Phèo xuất sắc đến thế trong kho tàng văn học Việt Nam

· Chí Phèo sau khi ra khỏi nhà tù thực dân mang đậm dáng vẻ hung bạo, dữ dằn đậm chất côn đồ lưu manh. Hắn giao tiếp với đời bằng thứ ngôn ngữ méo mó, chuyên rạch mặt ăn vạ. Sự tha hóa lên đến đỉnh điểm khi hắn làm tay sai cho nhà Bá Kiến. Chí từ kẻ lưu manh thành con quỷ dữ, hành động như thú vật “Hắn đã phá bao cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, đạp đổ bao nhiêu hạnh phúc, làm chảy máu và nước mắt của bao nhiêu người lương thiện”

· Nhưng xuất thân của Chí vốn là người nông dân hiền lành, bị vu oan giáng họa mà phải ngồi tù. Trước sự xuất hiện của Thị Nở và bát cháo hành, Chí đã thức tình khát khao lương thiện trong mình. Chí đã trải qua một quá trình tâm lí phức tạp để biến từ con quỷ dữ thành con người với tâm hồn trong sáng. Dẫu vậy xã hội lại một lần nữa nhấn chìm Chí trong nỗi bất hạnh. Xã hội lại một lần nữa đẩy Chí con con đường không lối thoát và giải quyết bi kịch chỉ có thể là cái chết

+Viên Quản Ngục- Chữ người tử tù : Nếu Nguyễn Tuân không băn khoăn, tha thiết với cái đẹp thì sẽ không thể cho ra đời một sáng tạo lớn là nhân vật Viên quản ngục đồng thời phát triển quan niệm đúng đắn về giá trị của một con người không thể đánh giá qua công việc, hoàn cảnh.

· Hoàn cảnh công việc của viên quản ngục

· Tấm lòng mến trọng người tài và yêu mến cái đẹp

-Văn học sáng tạo nên những triết lí mới trước đây chưa từng có dựa trên nỗi niềm trăn trở của nhà văn

+ “Con người có thể bị hủy diệt nhưng không thể bị đánh bại” trong Ông già và biển cả của Enest Hemingway

+Triết lý về cái đẹp chuẩn mực, sâu sắc, tỉ mỉ bao giờ cũng gắn liền với nỗi buồn khắc khoải, day dứt được gửi gắm trong tác phẩm “Đẹp và Buồn” của nhà văn đạt giải Nobel 1968 Yasunari Kawabata

b) Văn chương là lăng kính phản ánh hiện thực nhưng lại qua đó lại gửi gắm tư tưởng, tình cảm của người nghệ sĩ. Nếu nhà văn không thực sự day dứt, tha thiết về những điều tốt đẹp cần gìn giữ và phát triển thì anh ta sẽ không có tầm nhìn, tư tưởng lớn lao về cuộc đời, không có đủ năng lực và sự cố gắng để sáng tạo.

-Văn chương thể hiện những vấn đề quan trọng mà xã hội quan tâm như chiến tranh/hòa bình, vấn đề nhân sinh, đạo đức,... qua đó bộc lộ tư tưởng, tình cảm của nhà văn

+Số phận con người-Sô-lô-khốp: chiến tranh để lại quá nhiều mất mát, bi thương, ám ảnh cho con người. Xô-cô-lốp đã phải chịu đựng bao đớn đau, dằn vặt cả về thể xác lẫn tinh thần. Nhờ cuộc gặp gỡ định mệnh với bé Va-ni-a, nhờ sợi dây vô hình gắn kết hai trái tim đầy tổn thương, Xô-cô-lốp mới có thể đứng dậy bắt đầu một hành trình mới phía trước.

=> Sô-cô-lốp đồng cảm, thương xót cho số phận những con người buowcsra từ chiến tranh tàn khốc

+Lão Gô-ri-ô-Banzac: giá trị đạo đức của con người xuống cấp trong xã hội tư sản Pháp dưới hồi phục hồi vương chính. Con người chỉ tôn thờ đồng tiền và đặt lợi ích của mình lên trên. Lão Gô-ri-ô cả đời hi sinh vì 2 đứa con gái nhưng đến khi ông mất 2 đứa con ông thậm chí còn không đi đám tang cha. Đám tang của ông được tổ chức ở nhà trọ Vô-kê tồi tàn, chỉ có Ra-xti-nhắc và Cri-xto-phơ là người chủ tang bất đắc dĩ

=> Ban-zac có thái độ lên án mạnh mẽ xã hội đồng tiền và sự rẻ rúm của con người

-Văn chương nhìn nhận những quy luật tất yếu của lịch sử, xã hội qua đó cho thấy cái nhìn sâu sắc của nhà văn

+Quy luật có áp bức có đấu tranh trong tác phẩm “Tức nước vỡ bờ”- Ngô Tất Tố. Trong đoạn trích, chúng ta thấy hình ảnh của chị Dậu – một người phụ nữ nông thôn hiền lành, tháo vát, luôn sống nhẫn nhục, nhẫn nhịn. Đứng trước thói hống hách, xách lược, dẫm đạp lên người chồng ốm yếu bệnh tật của bọn quan lại, tay sai, chị quỳ lạy, van xin chúng nhưng lẽ thường khi bị đẩy đến đường cùng thì bản năng trong chị trỗi dậy buộc chị phải vùng lên, chống cự, đánh trả lại để đòi lại chân lý lẽ phải cho mình, cho chồng, cho gia đình mình.

+Quy luật ở hiền gặp lành trong truyện cổ tích Tấm Cám: Trải qua bao lần bị hãm hại tàn nhẫn đến chết đi sống lại từ mẹ con nhà Cám, Tấm-một cô gái hiền lành, nhân hậu cuối cùng cũng tìm được hạnh phúc đích thực của cuộc đời mình.

-Văn chương khám phá ra những sự thật về bản chất con người, từ đó người nghệ sĩ hướng bạn đọc đến chân-thiện-mĩ

+Con người tồn tại cả rồng phượng lẫn rắn rết, có mặt tốt và mặt xấu, cao cả- thấp hèn. Như nhân vật Thủy trong tác phẩm Tướng về hưu của Nguyễn Huy Thiệp

· Thủy là con người đê tiện, thực dụng, sống vì tiền với những hành vi trục lợi cho bản thân đáng khinh bỉ. Cô là người phụ nữ khác hẳn với hình tượng của thời đại trước, nắm toàn bộ kinh tế trong gia đình. Cô là người khéo léo, tính toán đến nỗi trở thành người lạnh lùng. Thủy để mẹ chồng nằm dưới nhà ngang “vì mẹ lẫn”, khuyên bố chồng nuôi vẹt để kiếm tiền. Cô còn mang nhau thai ở bệnh viện về cho chó ăn và ngoại tình với Khổng-một tên buôn nước mắm.

· Nhưng Thủy cũng không hoàn toàn là một con người quá thực dụng và phản diện. Cô từng cho tiền bố con ông Cơ về quê lo mồ mả cho ông bà, cũng bắt đầu hối hận về hành vi ngoại tình với Khổng.

c) Một tác phẩm nghệ thuật có giá trị, trước hết phải đề xuất được một tư tưởng mới mẻ. Song giá trị ấy chỉ có thể được tạo nên khi người nghệ sĩ cố gắng không ngừng để khám phá cuộc sống. Những trăn trở, day dứt khi những giá trị sống đang bị lung lay, trở nên tiêu cực là động lực thúc đẩy nhà văn cầm bút.

Dẫn chứng:

+Thạch Lam lo lắng về tình trạng sống mỏi mòn của những con người nghèo khổ. Ông trăn trở, day dứt về giá trị đích thực của con người: con người bất hạnh dễ bị vùi dập, lãng quên, có thể vô danh nhưng không thể tồn tại một cách vô nghĩa. Nỗi băn khoăn, tha thiết ấy đã khiến ông cho ra đời tác phẩm “Hai đứa trẻ”

+Xuân Diệu luôn đau đáu,trăn trở về vấn đề thời gian- là một đường thẳng tuyến tính, một đi không trở lại.Từ đó thông qua “Vội vàng”, ông giục giã con người hãy sống nhanh, sống trân trọng từng phút từng giây để không phải ân hận, hối tiếc. Tuổi trẻ, mùa xuân của cuộc đời sẽ chỉ đến một lần:

“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua

Xuân còn non nghĩa là xuân sẽ già

Mà tôi chết nghĩa là xuân cũng hết

[...]

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại”

d) Bạn đọc tìm đến với tác phẩm không chỉ để giải trí mà còn mong muốn trau dồi nhận thức thêm sâu sắc về con người và cuộc sống, nhận ra được những giá trị sống cần trân trọng, giữ gìn. Các tác phẩm mang niềm trăn trở của người nghệ sĩ đích thực bao giờ cũng đi sâu vào lòng người tiếp nhận. Bởi suy cho cùng cả người nghệ sĩ và bạn đọc chân chính đều khao khát một xã hội tốt đẹp

Dc

+ Chiến Tranh Và Hòa Bình của đại văn hào L.Tônxtôi được đánh giá là một trong những tiểu thuyết vĩ đại nhất của văn học thế giới. Tác phẩm phản ánh chân thực và sống động một giai đoạn bi tráng của xã hội nước Nga. Qua đó tác giả đã bộc lộ niềm trăn trở, băn khoăn rằng không phải những "anh hùng" đã tạo ra "thời thế", kiểm soát được định mệnh con người mà do "sự tác động" của quần chúng, của khát vọng dân tộc. Với lòng tự hào dân tộc, tác giả đã kêu gọi sự đoàn kết dân tộc Nga, nhận ra những gì được coi là cá tính, giá trị của dân tộc Nga. Lev Tolstoy muốn cho độc giả nhận thấy sự ra đời của nước Nga, một quốc gia đa chủng tộc, với nhiều tập quán và ngôn ngữ khác nhau, có thể đoàn kết lại để chống kẻ xâm lăng.

+ Cuốn tiểu thuyết Giết con chim nhại của Harper Lee đã được bình chọn là cuốn sách được yêu thích nhất nước Mỹ trong một khảo sát toàn quốc với sự tham gia của hàng triệu độc giả nước này. Tác phẩm là nỗi niềm day dứt, trăn trở của tác giả về nạn phân biệt chủng tộc và bất công ở các bang miền Nam,các định kiến khắt khe, muôn thuở trọng nam khinh nữ.. mang tới những thông điệp nhân văn sâu sắc cho người đọc để họ hướng đến một cuộc sống tốt đẹp hơn

- Tại sao người nghệ sĩ cần băn khoăn, trăn trở một điều gì đó thuộc về giá trị sống để tạo nên những tác phẩm độc đáo?

+ Nếu người nghệ sĩ không băn khoăn, trăn trở trước những điều tốt đẹp cần được bảo vệ, lưu giữ, phát triển, anh sẽ không thể có được những cái nhìn, sự suy ngẫm về thế giới ngoài kia một cách thấu đáo, sâu sắc

o Nguyễn Du – suốt đời băn khoăn, day dứt về con người và cuộc đời: Xã hội, thời đại của Nguyễn Du đầy rẫy những bất công ngang trái, với “Những điều trông thấy mà đau đớn lòng’’ và bản thân Nguyễn Du cũng là một điển hình cho số phận bạc mệnh đã khiến ông trăn trở đến não nề. Những kẻ tài hoa nhưng bạc mệnh như ông liệu sẽ có ai nhớ đến, ai tri âm cùng ‘’ Bất tri tam bách dư niên hậu/Thiên hà hà nhân khấp Tố Như’’

o Nếu Lỗ Tấn không băn khoăn, trăn trở trước 1 thời đại mê muội, lạc hậu của của dân tộc Trung Hoa thời cận đại, ông sẽ không thể trở thành nhà văn, không thể đánh thức được lí tưởng cách mạng qua tác phẩm ‘’Thuốc’’

+ Giá trị của một tác phẩm trước hết là ở giá trị tư tưởng của nó. Song giá trị ấy chỉ có thể được tạo nên khi người nghệ sĩ cố gắng không ngừng để khám phá cuộc sống. Khi biết trăn trở, băn khoăn cũng là lúc người cầm bút chạm đến những vấn đề nhức nhối, những giá trị sống đang bị lung lay để làm thay đổi nó

o Nguyễn Duy – Ánh trăng: lối sống, cách nghĩ của con người và cuộc sống thời hậu chiến đã khiến Nguyễn Duy băn khoăn, trăn trở về một giá trị sống để cầm bút lên và đó cũng như một lời nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước. Từ đó gợi nhắc, củng cố ở người đọc thái độ sống “uống nước nhớ nguồn”, ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ

o Nguyễn Minh Châu – Bến quê: gửi gắm những suy nghĩ, băn khoăn, trải nghiệm sâu sắc của Nguyễn Minh Châu về con người và cuộc đời khi con người ta mải mê chạy theo những thứ xa xỉ mà quên mất đi những thứ thực sự gắn bó với mình. Từ đó, thức tỉnh, hướng con người đến giá trị sống tốt đẹp: cần trân trọng những vẻ đẹp và giá trị bình dị, gần gũi của gia đình, quê hương

o G.Marquez – Trăm năm cô đơn: một gia tộc chìm trong tội loạn luân, giết người, những bóng dáng dẫu cuồng hoan trong dục vọng xác thịt hay tự nhốt mình trong những căn phòng chết, đều bị bùa vây bởi sự cô đơn không lối thoát. Trăn trở, băn khoăn tha thiết trước sự cổ hủ, lạc hậu ở Colombia và Mỹ Latinh, G.Marquez đã vẽ nên bức tranh mang tính hiện thực huyền ảo như cách để thức tỉnh những con người nơi đây

+ Việc ‘’băn khoăn, tha thiết’’ 1 điều gì thuộc về giá trị sống cũng là cách nhà văn thể hiện thái độ của bản thân với con người và cuộc đời

o Nguyễn Trãi – Cảnh ngày hè: là những nỗi niềm, trăn trở, tâm sự của Nguyễn Trãi trong thời gian ông ở ẩn. Ông yêu dân tộc, thương nhân dân nhưng quá mệt mỏi vì mớ hỗn độn chốn quan trường nên ông tìm đến lánh nạn ở một vùng sơn cước. Nhưng tấm lòng của ông với đất nước quá sâu nặng, dù đã lui về ở ẩn nhưng ông vẫn một mòng hướng trái tim mình về phía đất nước

o Sự băn khoăn, trăn trở của Balzac trong thời đại ‘’con bê vàng’’khi nhân cách con người xuống cấp trước danh vọng, quyền lực, địa vị để khi lão Gorio chết, 2 người con gái mà ông yêu thương nhất cũng không đến dự tang. Từ ấy thể hiện thái độ phê phán của Balzac đến thời đại đầy những rối ren của xã hội Pháp lúc bấy giờ

+ Sự băn khoăn, trăn trở của mỗi nhà văn có những khía cạnh khác nhau và đó trở thành yếu tố để ngòi bút của người nghệ sĩ tạo nên được những dấu ấn riêng, sáng tạo mới mẻ của mình với văn chương

o Cùng viết về người nông dân, Chị Dậu phải bán đi tất cả: bán con, bán chó, rồi bán sữa đi ở vú… Người nông dân còn có gì nữa để mà bán! Ấy thế mà Chi Phèo vẫn tìm ra một tài sản để bán, cái tài sàn cuối cùng mà chị Dậu chưa phải bán: ấy là nhân tính, là hồn người. Mất tài sản này thì con người thành con quỷ. Chị Dậu dù khổ cực thế nào, nhưng vẫn còn được là người trong khí Chí Phèo phải trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại… à Sự băn khoăn, trăn trở của Nam Cao về nhân tính, bản chất của con người

+ Bạn đọc bao giờ cũng mong muốn sẽ có được những nhận thức sâu sắc về con người, cuộc đời, nhận ra được những giá trị sống cần phải trân trọng, giữ gìn. Từ

đó nhà văn và bạn đọc cùng đi đến những điều tốt đẹp hơn chứ không phải những thứ có sẵn hay cũ mòn

o Lưu Quang Vũ – Hồn Trương Ba da Hàng Thịt: với những suy ngẫm, trăn trở về giá trị sống,Lưu Quang Vĩ đã thức tỉnh con người: cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống tự nhiên với sự hài hòa giữa thể xác và tâm hồn. Con người phải luôn luôn biết đấu tranh với những nghịch cảnh của chính bản thân, chống lại sự dung tục để hoàn thiện nhân cách và vươn tới những giá trị sống cao quý. Đó là lí do mãi đến ngày nay, Hồn Trương Ba da Hàng Thịt vẫn là một trong những vở kịch xuất sắc của Việt Nam

o M.Gorki – Người mẹ: trước cuộc sống đầy khốn khổ của người dân Nga trước cách mạng, M.Gorki đã trăn trở, băn khoăn về một cuộc cách mạng cần được nổi dậy. Đó cũng là lúc ông viết Người mẹ. Chính tác phẩm ấy là ‘’tác phẩm kịp thời’’ – Lenin đối với người dân Nga lúc bấy giờ để thay đổi tư tưởng, nhận thức và hành động bảo vệ đất nước của mình

o Kazuo Ishiguro – Mãi đừng xa tôi: đó là sự trăn trở của Ishiguro khi một mai này, khi khoa học công nghệ đã vươn lên một tầm cao mới, không có căn bệnh nào là không thể chữa và những luân lý đạo đức dần được dẹp bỏ, những đứa trẻ nhân bản vô tính ra đời như một phương thuốc toàn năng mang đến cho loài người một cuộc sống lâu dài hơn. Vậy còn đâu những nhân tính, giá trị con người thực sự? Cuốn sách như cách nhà văn cũng như người đọc lên tiếng để bảo vệ sự nhân đạo của thế giớ

       Katrina Mayer đã từng nói: “Có một nơi bên trong bạn, nơi mà mọi thứ đều có thể”. Mỗi con người đều ẩn chứa một thế giới bí ẩn, một vùng đất chưa được khai phá, đó là những điều kì diệu, những khả năng tiềm tàng bị khuất lấp mà chỉ khi nỗ lực tìm ra nó ta mới thực sự có được hạnh phúc trọn vẹn. Hãy đi tìm con người bên trong bạn, hãy khám phá bản thân có lẽ là những gì mà RM – trưởng nhóm nhạc BTS – Hàn Quốc gửi gắm: “Trong mỗi người luôn có một dải ngân hà đang ẩn giấu. Hãy tìm ra nó và tận hưởng những điều hạnh phúc.”

 

       Một trong chín nàng Thơ của Thần thoại Hy Lạp xưa – nàng Thơ Văn Chương Polymnia được dựng xây với vẻ ngẫm ngợi, trầm tư, chống cằm như trăn trở điều gì. Phải chăng, văn chương ngàn đời vì thế vẫn luôn còn đó bao câu hỏi, suy ngẫm? Để rồi những nhà văn chân chính, trên hành trình sáng tác đầy gian khổ của mình, vẫn luôn băn khoăn, khát vọng: phải không ngừng suy tư, trăn trở trước những điều tốt đẹp cần được lưu giữ trong cuộc sống, có như vậy mới có thể tạo nên những tác phẩm giá trị, ý nghĩa. Hiểu được lẽ đó, TS. Chu Văn Sơn đã có ý kiến cho rằng: “Một người nghệ sĩ, nếu không thực sự băn khoăn, tha thiết một điều gì thuộc về giá trị sống, người đó sẽ không có những sáng tạo lớn, độc đáo”

 

1. thay vì bi quan, sợ hãi trước khó khă thử thách là cái gai dưới bông hoa thì phải lạc quan, tin tưởng, dũng cảm đương đầu với nó, như vậy thì sẽ tìm ra niềm vui, vẻ đẹp ẩn chứa trong đó

2. mỗi người có cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm nhận riêng về cuộc sống

3. không nên tự đề cao mình quá mức, phải biết ơn, trân trọng những người xung quanh, yêu mến mình

4. em không hiểu lắm ạ 

5. em nghĩ nó bàn về sự phát triển của công nghệ và những hệ lụy của nó

6.  em không biết triển khai ạ 

7. hiểm họa của sự vượt trội về công nghệ. Nếu bà lão cũng có thể am tường mọi thứ thì sự cạnh tranh sống còn sẽ khốc liệt hơn rất nhiều. Người ta không cần học tập mà vẫn có thể nắm bắt mọi thứ thì chẳng khác nào robot, con người lúc này chỉ như cái máy, thậm chí còn bị điều khiển bởi máy móc

8. cách sống của con người

9. đề này hay ạ 

10. đề này, em nghĩ em sẽ bàn về nhiệt huyết tuổi trẻ, quyết tâm theo đuổi đam mê với nỗi sợ hãi ạ

11. đề này khó ạ 

12. theo em cuốn sách có chữ là những bài học từ người khác, có thể rút được kinh nghiệm từ đấy không đòi hỏi dấn thân trải nghiệm. cuốn sách không có chữ là phải trải nghiệm, trải qua khó khăn, thất bại rồi mới rút được kinh nghiệm cho mình. còn cuốn sách của tâm hồn thì em chưa nghĩ ra  

13. người lớn tuổi sẽ có kinh nghiệm hơn, họ đúc rút được những bài học căn cốt từ thời đại họ, cuộc sống của họ. Còn người trẻ nên quý trọng và biết ơn, học tập những điều ấy nhưng cũng phải có trải nghiệm riêng, rút ra những bài học khác, thậm chí còn phải đối chọi lại cái cũ. Sự đối thoại giũa người trẻ - người già ấy giúp hoàn thiện nhận thức và triết lý sống trong thời đại mới 

14.

- đề 1 : nó đòi hỏi suy nghĩ trưởng thành, chin chắn, có phần ăn to nói lớn ý ạ

- đề 2: mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên quen rồi ạ, rất thực tế ạ  

15. niềm tin vào tương lai, tin vào sự phát triển của đất nước mình, yêu nước, có vẻ thiên về chủ nghĩa dân tộc. còn câu cuối thì rộng ra cả loài người hơn. Nói chung thì nó khơi nên sự nhiệt huyết trong mỗi con người trong việc đóng góp sức mình, khả năng của mình xây dựng bối cảnh phát triển của đất nước, của thế giới 

16. vấn đề nhà văn – tác phẩm – bạn đọc này là vấn đề căn bản nhưng không dễ giải quyết với em 

17. 2 đề đều đòi hỏi sự am hiểu rộng 

- đề 1: em thấy bàn về văn minh nó hơi lớn 

- đề 2: với đề này thì các bạn sẽ có thể thoải mái thể hiện suy nghĩ bản thân 

18. Bàn về tính dân tộc, lòng yêu nước

2. Trả lời các câu hỏi:
Câu 1: Vấn đề nghị luận e chọn?

Câu 2:Vì sao em chọn VĐ đó?
Câu 3: E dự định triển khai VĐNL đó ntn

2. Nghệ sĩ là người biết khai thác những ấn tượng riêng chủ quan của mình, tìm thấy những ấn tượng đó có giá trị khái quát và biết làm cho những ấn tượng đó có những hình thức riêng. (M. Gorki)

3. Nhà văn phải biết khơi lên ở con người niềm trắc ẩn, ý thức phản kháng cái ác; cái khát vọng khôi phục và bảo vệ những cái tốt đẹp(Ai – ma – tôp )
4. Nghệ sĩ càng lớn, thế giới riêng của tác phẩm càng nổi bật. (Balzac)

5. Nhà văn phải là người đi tìm gắng đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn của con người. (Nguyễn Minh Châu)

6. Đối với tôi văn chương không phải là cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên; trái lại văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối, tàn ác, vừa làm cho lòng người đọc thêm trong sạch và phong phú thêm. (Thạch Lam)

7. Đối với con người, sự thật đôi khi nghiệt ngã, nhưng chưa bao giờ cũng dũng cảm cũng cố trong lòng người đọc niềm tin ở tương lai. Tôi mong muốn những tác phẩm của tôi sẽ làm cho con người tốt hơn, tâm hồn trong sạch hơn, thức tỉnh tình yêu đối với con người và khát vọng tích cực đấu tranh cho lí tưởng nhân đạo và tiến bộ của loài người. (Sô – Lô – Khốp)

8. Ở đâu có lao động thì ở đó có sáng tạo ra ngôn ngữ. Nhà văn không chỉ học tập ngôn ngữ của nhân dân mà còn là người phát triển ra ngôn ngữ sáng tạo,không nên ăn bám vào người khác.Giàu ngôn ngữ thì văn sẽ hay...Cũng cùng 1 vốn ngôn ngữ ấy nhưng sử dụng có sáng tạo thì văn sẽ có bề thế và kích thước.Có vốn mà không biết sử dụng chỉ như nhà giàu giữ của.Dùng chữ như đánh cờ tướng,chữ nào để chỗ nào phải đúng vị trí của nó.Văn phải linh hoạt.Văn không linh hoạt gọi là văn cứng đơ thấp khớp (Nguyễn Tuân)

9. Tôi không thể nào tưởng tượng nổi một nhà văn mà lại không mang nặng trong mình tình yêu cuộc sống và nhất là tình yêu thương con người. Tình yêu này của người nghệ sĩ vừa là một niềm hân hoan say mê, vừa là một nỗi đau đớn, khắc khoải, một mối quan hoài thường trực về số phận, hạnh phúc của những người chung quanh mình. Cầm giữ cái tình yêu ấy trong mình, nhà văn mới có khả năng cảm thông sâu sắc với những nỗi đau khổ, bất hạnh của người đời, giúp họ có thể vượt qua những khủng hoảng tinh thần và đứng vững được trước cuộc sống. (Nguyễn Minh Châu)

10. Nhà thơ như con ong biến trăm hoa thành mật ngọt
Một mật ngọt thành đòi vạn chuyến ong bay.
(Chế Lan Viên)

11. Thơ là cái nhụy của cuộc sống, nên nhà thơ phải đi hút cho được cái nhụy ấy và phấn đấu làm sao cho cuộc đời của mình cũng có nhụy. (Phạm Văn Đồng)

12. Sáng tác thơ là một việc do cá nhân thi sĩ làm, một thứ sản xuất đặc biệt và cá thể. Anh phải đi sâu vào tâm hồn cá biệt của anh để nói cái to tát của xã hội, cái tốt đẹp của chế độ, để tránh cái khô khan, nhạt nhẽo, anh phải có cá tính, anh phải trau dồi cái độc đáo mà công chúng rất đòi hỏi. Nhưng đồng thời anh phải đấu tranh để cái việc sự sáng tạo ấy không trở thành anh hùng chủ nghĩa. (Xuân Diệu)

13. "Tôi quan niệm đã viết văn phải cố viết cho hay và viết đúng cái tạng riêng của mình. Văn chương cần sự độc đáo hơn trong bất kỳ lĩnh vực nào khác"( Nguyễn Tuân )

14. Mỗi nghệ sĩ có thể đến với văn chương và cuộc đời bằng con đường riêng của mình. Nhưng tư duy nghệ thuật dù có đổi mới đến đâu đi nữa thì cũng không thể vượt ra ngoài các quy luật của Chân – Thiện – Mỹ, quy luật nhân bản. Nhà văn chân chính có sứ mệnh khơi nguồn cho dòng sông văn học đổ ra đại dương nhân bản mênh mông.
(Lã Nguyên, in trong “Nguyễn Minh Châu và những trăn trở trong đổi mới tư duy nghệ thuật”, Nguyễn Minh Châu – Về tác gia và tác phẩm, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007)

- “Tôi nghĩ sứ mệnh của các nhà văn hiện nay là chống lại cái ác…

         + sứ mệnh: là mục đích tồn taị, phát triển của văn chương.

         + Sứ mệnh của các nhà văn hiện nay:  là nhiệm vụ quan trọng, là thiên chức cao cả, thiêng liêng mà nhà văn hiện nay cần phải thực hiện được khi sáng tạo văn chương.

         + chống lại cái ác: Lên án, đẩy lùi, tiêu diệt cái ác (những hành động xấu xa, gây tổn lại đến vật chất, tinh thần của con người và thiên nhiên).

         + Cuộc chiến: cuộc đấu tranh khốc liệt, gay go, không ngơi nghỉ của nhà văn trước đối thủ là cái ác.

         + Quan trọng nhất, vĩnh hằng, mãi mãi: nhấn mạnh vào tính chất cần thiết, không thể thiếu, có tính muôn đời của cuộc chiến chống lại caí ác của những người nghệ sĩ.

=> Ý kiến bàn về sứ mệnh của các nhà văn “hôm nay” – những nhà văn đương đại là phải dùng ngòi bút của mình để chống laị các ác, cái xấu. Đó là một cuộc chiến quan trọng, muôn đời của tất thảy những người cầm bút.

- Xã hội hiện nay đang xuất hiện ngày càng nhiều cái ÁC. Cái Ác đang ngày càng phát triển, biểu hiện tinh vi, khó nhận biết, và gây hậu quả nặng nề cho cuộc sống con người.

- Văn học vẫn luôn là loại hình nghệ thuật đặc thù, có khả năng tác động sâu sắc đến con người, hướng con người hướng thiện, tránh xa cái xấu, cái ác,…

         + Văn học dân gian:

         + Văn học trung đại:

         + Văn học hiện đại: 

…

- Trong bất kì xã hội nào cái ác, cái xấu cũng sẽ luôn tồn tại bên cạnh cái tốt, cái đẹp… Muốn góp phần cho xã hội ngày càng tốt đẹp, các nhà văn chân chính sẽ luôn phải nỗ lực hết mình chống lại cái ác, cái xấu…

- Khi nhà văn ngừng đấu tranh, buông xuôi, phó mặc xã hội sẽ xuống dốc không phanh. Ngược laị, khi xã hội phát triển quá nhanh, cái ác, cái xấu xuất hiện ngày càng nhiều,… nhưng nhà văn vẫn kiên định nỗ lực dùng ngòi bút của mình vạch trần cái xấu, hướng con người tới cái thiện thì cái Ác sẽ dần bị đẩy lùi,… (Dẫn chứng)

…

-          Người trẻ: Khi nói đến tuổi trẻ, người ta thường hình dung đó là những con người phơi phới tuổi thanh xuân, tràn đầy sức sống, giàu tính sáng tạo, nhiều hoài bão cống hiến và là niềm kỳ vọng của thế hệ đi trước.

-          Chờ đợi phải tới lúc lớn, lúc học xong mới có thể làm gì đó để thay đổi thế giới: chờ đại đến lúc đã sẵn sàng mới cống hiến sức mình trong sự nghiệp kiến tạo tương lai tốt đẹp, đóng góp vào sự phát triển đất nước hay cả thế giới một cách bền vững, tích cực, có những bước chuyển mình mạnh mẽ hay đơn giản chỉ là thay đổi cuộc sống của chính mình

ð  Lời khẳng định của Adora Svitak chính là lời khuyên cho người trẻ về sự chờ đợi cống hiến: chúng ta không thể đợi đến khi sẵn sàng mới bắt đầu hành động, mà cần hành động ngay cả khi chưa sẵn sàng 

2.     Bình luận

·         Thực trạng : 

-          Một điều đáng mừng là ngày nay các điều luật bảo vệ trẻ em đã được ban hành và áp dụng rộng rãi, nhờ vậy mà trẻ em không còn bị bóc lột lao động, được học tập đến trường, được yêu thương bảo vệ. Nhưng mặt trái của nó là nhiều bạn trẻ ngày nay đã quá thụ động, phụ thuộc vào bố mẹ, ỷ lại vào sự yêu thương, chiều chuộng của gia đình mà suy nghĩ rằng bản thân còn quá nhỏ để cống hiến cho cộng đồng.

-          Tuy đem lại những điều vô cùng tích cực cho đời sống và giúp ích rất nhiều cho hoạt động sinh hoạt và lao động của con người. Nhưng Công nghệ, với sự phát triển nhanh như vũ bão đã khiến con người đắm chìm vào nó, dành nhiều thời gian cho nó. Với một thế hệ sinh ra đã tiếp xúc với công nghệ, người trẻ không có đủ nhận thức về những tác hại của nó nên không tránh được việc trở nên lười biếng học hành, giúp đỡ người khác ngoài đời thực, chỉ chăm chăm chú chú vào những trò tiêu khiển vô giá trị trên mạng và dần không còn muốn đóng góp, cống hiến, luôn cho rằng thời gian tương lai còn nhiều, đợi khi trưởng thành mới lo nghĩ việc cống hiến. Và rất có thể khi đắm chìm lâu con người không thể thoát ra được. VD : một sự thật đáng buồn của xã hội NB là bên cạnh những người cuồng công việc thì còn khá đông nhóm người mắc hội chứng Hikikomori, chỉ giam mình trong phòng, ngắt kết nối với xã hội, ….

·         Tại sao không nên chờ đợi khi lớn mới cống hiến

-          Thế gian công bằng, trao cơ hội cho tất cả mọi người không chỉ riêng một ai. Nếu mãi đợi chờ, bạn sẽ đánh mất cơ hội và làm lãng phí thời gian. Cuộc sống vô thường, sự sẵn sàng trong khoảnh khắc trước đã là sự thiếu sẵn sàng trong khoảnh khắc sau. Không bao giờ mọi thứ có thể sẵn sàng trong điều kiện lí tưởng. Chính vì vậy, nếu cứ mãi đợi chờ đến khi lớn, khi học xong mới bắt đầu thì chẳng bao giờ bạn có thể bắt đầu. Có câu “ người ngu ngốc chờ đợi cơ hội. Người thông minh thì nắm bắt cơ hội. Còn người thành công thì tạo ra cơ hội” VD: câu chuyện lưu truyền về danh họa Picasso đã tự tạo cơ hội cho mình khi đi thuê sinh viên đến các cửa hành bán tranh để hỏi về tranh của bản thân, nhờ vậy người ta biết đến ông nhiều hơn và ông đã bán được rất nhiều tranh để cải thiện cuộc sống

-          Sự học không dừng lại chỉ là việc tốt nghiệp phổ thông hay có tấm bằng cử nhân đại học, sự học là suốt đời. Cũng như không có khái niệm chung nhất cho việc lớn lên, trưởng thành của con người. Có những người mãi là một đứa trẻ về tâm hồn trong thân xác của người lớn, lại có những đứa trẻ trưởng thành từ khi rất nhỏ. Cho nên không thể đợi chờ việc học xong hay lớn lên mới cống hiến được. VD : năm 15 tuổi, thay vì đến trường, Greta Thunberg đã đứng trước tòa nhà quốc hội Thụy Điển để nâng cao nhận thức về môi trường, một cô bé nhỏ đã có suy nghĩ chững chạc về vấn đề sinh tồn của tự nhiên và con người, điều mà nhiều người lớn hiện nay chưa thể nhận thức được khi vẫn ngang nhiên xả rác ra môi trường

-          Theo trường phái tâm lí học hành động của J.Watson và B.F.Skinner thì môi trường có thể ảnh hưởng đến hành động của con người. Đôi khi sự bắt đầu làm một việc gì đó với mục đích cao cả là thay đổi thể giới, con người đã tiếp cận đến một môi trường học tập lành mạnh hơn có thể giúp con người trưởng thành và học hỏi được thêm nhiều điều

·         Người trẻ có thể làm gì để thay đổi thế giới

-          Thay đổi thế giới bắt đầu từ việc thay đổi chính mình. Những người trẻ nên bắt đầu từ những việc nhỏ như kiểm soát thời lượng học tập và vui chơi của chính mình, quan tâm hơn đến những sự kiện trong đời sống, đưa ra đánh giá chuẩn xác hoặc từ đó mà thay đổi bản thân theo hướng tích cực

-          Thay đổi thế giới đâu chỉ là sự phát triển ngày một đi lên của nền kinh tế, mà còn là môi trường sinh thái tự nhiên nữa. Việc trồng một cái cây trước nhà, ngừng xả rác hay tuyên truyền về ý thức bảo vệ môi trường đến người xung quanh, … cũng là bước đầu tiên để thay đổi thế giới xanh – sạch – đẹp hơn

3.     Đánh giá mở rộng

-          Ý kiến của nữ diễn giả người Mỹ đã đưa ra bài học về hành động cho người trẻ,

-          Tuy nhiên, chúng ta cũng nên đợi chờ vì mọi thành công đều hình thành trên cơ sở một điều kiện nào đó. Nếu quyết định, hành động nóng vội, thiếu chin chắn, suy nghĩ thì dễ dẫn đến thất bại, đổ vỡ, thậm chí gây hậu quả khôn lường. VD : Hoa hậu Hòa bình thế giới 2021 Nguyễn Thúc Thùy Tiên trong cuộc đọ sức về trí tuệ và tâm hồn đã giành chiến thắng nhờ sự chuẩn bị kĩ lưỡng, trước khi đến Thái tham dự cuộc thi, cô đã tận dụng triệt để thời gian để học ngôn ngữ mới – tiếng Thái, nhờ vậy cô đã ghi dấu ấn với  giám khảo cuộc thi 

4.     Bài học 

  - Những người trẻ: những con người đang ở độ tuổi trẻ trung nhất, thanh xuân nhất của cuộc đời. Là thế hệ nhiệt huyết, say mê, sáng tạo và luôn không ngừng đổi mới bản thân

  - Thay đổi thế giới: cách con người khiến thế giới mà mình đang sống, môi trường xung quanh ta biến đổi theo chiều hướng tích cực hơn. 

    Trong ý kiến này, Adora Svitak nhấn mạnh sự “thay đổi thế giới” của người trẻ không có nghĩa là phải làm những điều lớn lao, vượt sức tưởng tượng như việc có thể đảo lộn không gian sống, thậm chí là thay đổi cả cách sống của con người mà đôi khi đơn giản chỉ là việc người trẻ ở đây đóng góp một phần nhỏ của mình vào sự phát triển tốt đẹp của trái đất này. 

2. Bàn luận

   Tại sao Adora Svitak lại đặt ra vấn đề này?

    - Khi những người trẻ trong bối cảnh hiện tại dường như đang không nhận thức được rõ ràng về trách nhiệm của bản thân trong việc phải làm một điều gì đó ngay hôm nay. Thậm chí, tâm lí của họ là ỷ lại vào người lớn, nghĩ mình còn nhỏ và không đủ sức để làm những điều lớn lao như thay đổi thế giới này.

    - Trên thực tế, đã có rất nhiều người trẻ không cần chờ đến lúc lớn mà ngay trong quãng thời gian tuổi trẻ của mình, họ đã làm nhiều việc có ích cho thế giới này. Đó nhiều khi không phải là những câu chuyện vĩ đại như cách các nhà bác học như Niuton, Anbert Eistein,... mà chỉ đơn giản là những việc làm hằng ngày nhỏ bé.

    Tại sao người trẻ lại có thể thay đổi thế giới mà không cần chờ khi lớn?

       - Những việc làm của cá nhân dù là ở đâu, bất cứ khi nào cũng luôn có tác động đến xã hội sống của chúng ta bởi “chẳng có ai tẻ nhạt ở trên đời/ mỗi số phận chứa một phần lịch sử”. Vì vậy, mỗi người trẻ cũng có thể làm những việc có ích cho đời, dù đó chẳng phải chuyện lớn lao nhưng lại đem tới một giá trị khác biệt.

       - Tuổi trẻ có nhiệt huyết, đam mê, sẵn sàng không ngại khó, ngại khổ để dấn thân hành động. Người trẻ chính là thế hệ tương lai của đất nước vì vậy những hành động của họ có sức ảnh hưởng rộng rãi đến mọi người trên thế giới này. 

       - Suy nghĩ của người trẻ tuy trong sáng, vô tư nhưng đôi khi nó lại cho thấy một góc nhìn, cách đánh giá khác của người trẻ. Xuân Diệu đã từng nói "Hãy để trẻ con nói cái ngon của kẹo/ Hãy để tuổi trẻ nói hộ tình yêu". Những điều người trẻ làm hôm nay đều xuất phát từ suy nghĩ thật nhất của họ. Bởi thế, nó có thể giúp thay đổi thế giới này theo chiều hướng tích cực hơn

   Người trẻ đã thay đổi thế giới bằng cách nào?
       - Những việc làm cụ thể trong đời sống
       - Những suy nghĩ mới, riêng biệt
...

       

2.BL
2.1. Vì sao những người trẻ đừng bao giờ chờ đợi phải tới lúc lớn, lúc học xong mới có thể làm gì để thay đổi thế giới?

+Không ai trong chúng ta có thể định đoạt hay biết trước về tương lai của mình. Con người không thể lường trước được những sự việc sẽ xảy ra vào ngày mai, vào tương lai. Bởi vậy khi còn đang được tận hưởng thời khắc sống thiêng liêng và quý giá, những người trẻ tuổi hãy có những sự thay đổi thiết thực để cống hiến cho cuộc đời những điều tốt đẹp hơn. Đó cũng là một cách để khẳng định sự tồn tại của bản thân

D/C: Cô bé nữ sinh người Nhật Kito Aya bị mắc căn bệnh quái ác thoái hóa dây sống tiểu não. Dù không thể biết trước tương lai số phận mình sẽ như nào nhưng cô bé không hề buông xuôi, ngược lại còn có những hành động thiết thực góp phần thay đổi xã hội. Aya đã viết nên cuốn sách “Một lít nước mắt” để động viên những người có chung hoàn cảnh như mình thêm mạnh mẽ, lạc quan, không nên tiêu cực và tuyệt vọng

+Nếu người trẻ cứ mãi chờ đợi, chần chừ đến lúc lớn, lúc học xong mới làm gì đó để thay đổi thế giới thì họ đã bỏ qua nhiều cơ hội trong cuộc đời. Không phải lúc nào cuộc sống cũng mang đến cho con người những thời cơ tốt đẹp, có những cơ may chỉ đến duy nhất một lần trong đời, nếu không biết nắm bắt kịp thời, để cơ hội trôi đi mất thì sẽ không bao giờ có thể lấy lại được nó.

D/C: Thời niên thiếu, Picasso chỉ là một họa sĩ vô danh nghèo túng ở Paris. Nhưng không phó mặc số phận hay đợi chờ đến khi chín muồi, Picasso đã nắm bắt cơ hội mà cuộc sống cũng như tuổi trẻ mang lại cho mình. Ông đã dùng tất cả số tiền ông có 15 đồng để thuê các sinh viên dạo quanh cửa hàng tranh và hỏi ở đây có bán tranh của Picasso không. Nhờ đó, tranh của ông bán chạy và trở nên nổi tiếng, góp phần thay đổi tích cực cho lĩnh vực hội họa nói riêng và nghệ thuật nói chung

+Tuổi trẻ tưởng chừng là thời điểm còn non nớt, thiếu chín chắn nhưng đó lại là lúc con người tràn trề sức khỏe, nhiệt huyết và đam mê mạnh liệt nhất. Đó là lợi thế mà lúc lớn hay trưởng thành chưa chắc đã có được. Bởi vậy với sức mạnh của tuổi trẻ, những người trẻ cần có những hành động cụ thể thay đổi cuộc sống để từ đó có thể cải tạo thế giới này

D/C: 

+ Theo quy luật triết học của cuộc sống, cuộc đời là vô thường, luôn vận động, đổi thay, đòi hỏi con người, đặc biệt là những người còn trẻ, còn khỏe cũng phải không ngừng thay đổi. Ngừng thay đổi đồng nghĩa với cái chết, tách ra khỏi vòng xoay của sự sống

D/C: Đạo Phật quan niệm “Tam Pháp Ấn” trong cuộc sống: vô thường, vô ngã và khổ. Phạm phải một trong 3 điều đồng nghĩa với việc con người sẽ không thể tồn tại. Vô thường là sự biến chuyển, thay đổi, không cố định. Tất cả mọi sự vật, hiện tượng trên thế gian đều vô thường. Nếu hạt lúa thường tại thì nó không bao giờ nảy mầm, nếu thân thể không vô thường thì con người không thể lớn lên được. Từ sơn hà, đại địa cho đến cỏ cây, hạt bụi và cả thân tâm con người luôn biến đổi và phải chịu sự tác động của vô thường. Bởi vậy những người trẻ nếu không có những hành động để thay đổi bản thân từ đó cải tạo thế giới thì sẽ đi ngược lại với đạo lí tự nhiên, không khác nào đang tự đưa mình đến cõi tử.

+Mọi điều lớn lao đều xuất phát từ những điều nhỏ bé. Những người trẻ tuổi phần lớn lo lắng bản thân còn non dại không thể thực hiện được những điều lớn lao nên phải chần chừ đến lúc trưởng thành. Tuy nhiên, thật ra không phải đợi chờ “tới lúc” nào cả, tuổi trẻ hoàn toàn có thể cống hiến những hành động dù rất nhỏ bé thôi nhưng có thể nó sẽ là gốc rễ, là cội nguồn cho những điều vĩ đại như việc thay đổi thế giới

D/C: Những sinh viên tổ chức các hoạt động thiện nguyện để giúp đỡ những người chịu ảnh hưởng nặng nề từ dịch bệnh Covid-19 ở thành phố Hồ Chí Minh

->Những việc làm ý nghĩa, giản đơn như thế xuất hiện càng nhiều thì càng góp phần thay đổi thực trạng dịch bệnh nói riêng và thế giới nói chung

+Thay đổi chính bản thân mình -> Thay đổi thế giới
+Sống hết mình từng giây từng phút, sống cống hiến sức trẻ cho cuộc đời
+Dũng cảm thực hiện những hành động ý nghĩa, cụ thể để thay đổi xã hội. Dù có thất bại thì đó cũng là kinh nghiệm, là nền tảng để thực hiện những thay đổi sau này. Bởi tuổi trẻ giàu có nhất về thời gian
+Trau dồi vốn kiến thức. Đây là độ tuổi thích hợp để tiếp thu, tích lũy những tri thức quý báu. Phải có tri thức con người ta mới có thể thay đổi thế giới, làm được những việc lớn lao
3.Đánh giá
-Kđ lại vđ: Tuổi trẻ cần biết thay đổi thế giới xung quanh để tạo lập cuộc sống tốt đẹp hơn. James Allen đã từng nói: "Nơi bạn đang đứng hôm nay hay ngày mai đều do chính suy nghĩ của bạn dẫn đường". Vì vậy vị trí của chúng ta hôm nay là do cách sống và cách suy nghĩ cũng như những hành động đóng góp cho cuộc đời của chúng ta dẫn đường
-Phản đề: 
+Tuổi trẻ không cần chờ đợi đến khi lớn, khi học xong mới làm gì đó để thay đổi thế giới không có nghĩa là những người trẻ hấp tấp, vội vàng hành động để sai lầm chồng chất sai lầm. Cơ hội sẽ trở thành công nếu con người biết chuẩn bị kĩ lưỡng.
+Phê phán những người trẻ tuổi không dám đứng lên thay đổi bản thân để từ đó thay đổi thế giới. Họ sống vô nghĩa, ích kỉ, ko đóng góp cho xã hội

- “Những người trẻ”: những người đang ở giai đoạn đầu trong cuộc đời. Khi nói đến những người trẻ, ta thường hình dung đó là những con người tràn đầy sức sống, nhiệt huyết, đam mê, sáng tạo, là những mầm non, những chủ nhân tương lai của thế giới

- “Đừng bao giờ chờ đợi phải tới lúc lớn, lúc học xong”: đừng chờ đợi đến khi mọi thứ đã sẵn sàng, khi thời điểm chín muồi, khi đã đủ trưởng thành, hoàn thành công việc học tập

- “Làm gì đó để thay đổi thế giới”: hành động để làm biến đổi thế giới theo hướng tích cực, văn minh, văn hóa để phát triển

=> Ý kiến của Adora Svitak là lời thúc giục, nhắc nhở những người trẻ cần sống có trách nhiệm với xã hội: đừng chần chừ, hãy hành động ngay bây giờ để góp phần thay đổi thế giới ngày càng tốt đẹp hơn

2.     Bình

-  Vì sao những người trẻ đừng bao giờ chờ đợi phải tới lúc….?

+ Cuộc sống ngắn ngủi, tuổi trẻ là hữu hạn, nếu cứ “chờ đợi phải tới lúc” thì thời cơ sẽ trôi qua mất, thậm chí là không còn thời gian

+ Không bao giờ “mọi thứ” có thể sẵn sàng trong điều kiện lí tưởng vì cuộc sống vận động, đổi thay không ngừng, sự sẵn sang của khoảnh khắc trước, của ngày hôm qua có thể đã trở thành thiếu sót của khoảnh khắc sau, của hôm nay. Chính vì nếu cứ mãi đợi chờ thì có thể sẽ chẳng bao giờ thực sự bắt đầu 
+ Trên thực tế, có rất nhiều người trẻ có thể làm được những điều phi thường, góp phần thay đổi thế giới mà không cần phải chờ đợi đến khi đủ trưởng thành, khi học xong
DC: Malala Yousafzai – người trẻ nhất trên thế giới đoạt giải Nobel Hòa bình với những hoạt động đấu tranh cho giáo dục trẻ em và quyền lợi của các cô gái trên khắp thế giới với lòng dũng cảm, đầy trắc ẩn. Cô từng bị ám sát vì dám yêu cầu quyền tiếp cận giáo dục dành cho tất cả mọi người. Thế nhưng cô chia sẻ, nếu được gặp trực tiếp 1 thành viên của Taliban, cô muốn gửi tới họ thông điệp: “Tôi sẽ nói với ông ấy giáo dục quan trọng với chúng tôi như thế nào, và tôi thậm chí muốn con cái ông ấy cũng được đến trường” 

+ Biết nắm bắt từng khoảnh khắc của hiện tại để nuôi dưỡng những ước mơ, hoài bão lớn là cách sống biết trân trọng hiện tại để hướng tới tương lai
DC: . H’hen Niê – top 5 Hoa hậu Hoàn vũ Thế giới: từng bị mẹ ép duyên lấy chồng vào năm 13 tuổi, đấu tranh, học tập không ngừng để thực hiện ước mơ 

- Những người trẻ phải làm gì để có thể thay đổi thế giới?

+ Mọi điều lớn lao đều bắt nguồn từ những điều nhỏ bé, muốn có thể thay đổi được thế giới, trước hết con người cần phải thay đổi bản thân, phải sống tích cực, cống hiến…

DC: Renato Soru người Ý – chủ tịch tập đoàn Tiscali đã từng thất bại khi thâm nhập vào thị trường nước Đức rộng lớn với biết bao đối thủ cạnh tranh. Không lùi bước, Renato Soru đã tự mình học hỏi để thay đổi chiến lược kinh doanh của mình sao cho phù hợp với thị trường. Nhờ đó, biến Tiscali thành tên tuổi hàng đầu thế giới và đưa tên ông vào danh sách những người thành công nhất thế giới

+ Luôn rèn luyện, học hỏi không ngừng bởi học là con đường vững chắc đưa ta đến với những điều bí ẩn, tốt đẹp, có thể thay đổi cả thế giới…

3.     Đánh giá

- “Người ngu ngốc chờ đợi cơ hội. Người thông minh nắm bắt cơ hội, còn người thành công biết tạo ra cơ hội” => Dấn thân để hành động dù đôi khi sự dấn thân ấy là một cuộc phiêu lưu đầy khó khan, gian khổ

-  “Đừng bao giờ chờ đợi phải tới lúc” không có nghĩa là vội vàng, hấp tấp. Quả thực đôi khi “chúng ta chỉ nên bắt đầu khi tất cả đã sẵn sàng” vì đó là điều kiện để thành công. Khi có được một sự chuẩn bị kĩ lưỡng, chu đáo, một tâm thế sẵn sàng, con người sẽ có được sự tự tin để làm nên những điều kì diệu, góp phần thay đổi thế giới

DC: Nguyễn Thúc Thùy Tiên: Vương miện của cô gái ấy là dành cho những nỗ lực và sự chuẩn bị dày công, kĩ lưỡng của cô (Đó không phải là cuộc đọ sức về nhan sắc mà còn là cuộc thi về trí tuệ, tâm hồn và trí tuệ: sự chuẩn bị, học hỏi không ngừng của cô như ngôn ngữ) 

- Thay đổi thế giới không phải là 1 điều dễ dàng thế nhưng chúng ta đều phải làm gì đó để thay đổi bản than mình theo hướng tích cực, tiến bộ

-        Những người trẻ: những người ở độ tuổi trẻ, có sức sống và tinh thần dấn thân

-        Phải tới lúc: thời điểm nhất định đã định sẵn, lúc con người cho là sẵn sàng để thực hiện một việc gì đó

-        Thay đổi thế giới: tạo nên những sự thay đổi ngay từ những điều nhỏ nhặt 

ð Những lời khẳng định của Adora Svitak đã như nhắc nhở những bạn trẻ đừng ngồi một chỗ chờ đợi mà hãy hành động ngay bây giờ thay đổi chính mình để từ đó thay đổi thế giới

2.    Bình 

-        Tại sao trong cuộc sống vẫn có hiện tượng những người trẻ chờ tới lúc mới hành động?

+ Bởi những bạn trẻ luôn là đối tượng được quan tâm đặc biệt, được đón nhận sự chở che từ mọi người, gia đình 

-        Tại sao ‘’đừng bao giờ chờ đợi phải tới lúc’’?

+ Bởi nếu chờ đợi ‘’phải tới lúc’’, con người sẽ dễ rơi vào bị động, chần chừ trước những việc cần được hành động

+ Không bao giờ mọi thứ có thể sẵn sàng trong điều kiện lí tưởng vì cuộc sống vận động không ngừng, sự sẵn sàng của khoảnh khắc trước, của ngày hôm qua có thể đã trở thành thiếu sót của khoảnh khắc sau. Nếu cứ mãi đợi chờ thì có thể sẽ chẳng bao giờ thực sự thực hiện được gì

Dẫn chứng: Cha con John Roebling và Washinton xây cầu Brooklyn nối giữa hai quận Manhattan và Brooklyn của thành phố NY, Mĩ. Vừa bắt đầu thì tai nạn ập đến John mất còn Was liệt giường

+ Dấn thân, trải nghiệm ngay cả khi chưa ‘’tới lúc’’ là cần thiết với mỗi bạn trẻ để từ đó không bị động, dễ bỏ cuộc và có thể rèn luyện bản lĩnh trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống 

Dẫn chứng: Nguyễn Công Hùng - mở trung tâm tin học cho những người có hoàn cảnh khuyết tật như mình và giúp đỡ họ phát triển -> 1 trong 10 gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quốc “hiệp sĩ công nghệ thông tin”

+ Nếu chỉ chờ đợi ‘’phải tới lúc’’, ta sẽ dễ đánh mất đi những cơ hội, ước mơ, đam mê của bản thân 

-        Những người trẻ cần làm gì để thay đổi thế giới?

+ Thay đổi thế giới là khát vọng đẹp cần được khích lệ bởi nó góp phần cải tạo xã hội đưa con người đến gần hơn với văn minh. Tuy nhiên thay đổi thế giới là điều không dễ dàng nên trước hết hãy thay đổi bản thân. Bởi chỉ ta mới biết bản thân cần gì muốn gì để thay đổi từ cuộc sống của chính mình 

+ Không chỉ thay đổi trong nhận thức mà mỗi bạn trẻ cần thay đổi ngay chính trong hành động của mình. ‘’Có 1 thế hệ mở miệng là thốt đam mê nhưng vẫn dậy muộn, đói ăn, lười đọc sách,…’’
3. Đánh giá
- Việc hành động ngay bây giờ luôn là điều cần thiết
- Tuy nhiên hành động luôn cần đi kèm những kiến thức

             (trích Đa-ghe-xtan của tôi, quyển 2, tr.73, Nxb Cầu vồng, 1984)

- Đoạn thơ nhắc đến một hiện tượng thiên nhiên và suy nghĩ, thái độ của con người trước hiện tượng đó: Biển Caxpie đang mỗi năm một cạn dần đi. Các nhà khoa học “lắc đầu” tỏ vẻ bất lực; nhà thơ, nhà văn, nhà báo thì “đau khổ”, “cảm thương” trước điều đó. Họ - đại diện cho nhiều thành phần, nhiều lớp người trong xã hội đã tỏ ra rất có trách nhiệm với cuộc sống khi sớm biết đau đáu lo âu, trăn trở trước một hiện tượng tự nhiên đang diễn ra và có thể trở thành hiểm họa ở vài trăm năm, thậm chí cả nghìn năm sau.

- Nhà thơ R.Gam-za-tốp cho rằng nỗi lo ấy là chính đáng. Tuy nhiên, cuộc đời mỗi con người vô cùng ngắn ngủi, chúng ta không nên chỉ cứ ngồi đấy mà lo âu, than khóc cho một điều chẳng biết bao giờ mới thực sự xảy đến mà quên mất xung quanh ta, ngay trong hiện tại có những điều đáng báo động, đáng lo sợ hơn nhiều: sự nông cạn của hồn người, sự cạn kiệt, chết mòn của lương tâm và tình người trong cuộc sống.

=> Mỗi chúng ta, thay vì lo lắng cho những điều lớn lao, xa vời, hãy quan tâm tới những điều gần gũi hơn, thiết thực hơn, cấp bách hơn trong cuộc sống hiện tại, đó là cái chết trong tâm hồn con người.

2. Bình luận về vấn đề

- Sự giàu có của tâm hồn được tạo nên từ trí tuệ; tấm lòng nhân ái; thái độ tôn trọng sự sống của muôn loài, lối tư duy văn minh, tích cực…

- Con người nhiều khi dành quá nhiều sự quan tâm, lo lắng vào những hiểm họa tự nhiên trong tương lai; nhưng thực sự thì những hiểm hoạ từ trong suy nghĩ và tâm hồn con người còn đáng sợ hơn nhiều. Nó đôi khi chính là nguồn gốc dẫn đến những hiểm họa mà con người đang sợ hãi.

+ Sự lạnh lẽo, vô cảm của hồn người; hạt giống độc địa của thù hận, ích kỉ, ghen ghét, tham vọng, bá quyền,… là nguyên nhân dẫn đến chiến tranh, xung đột, khủng bố, bạo loạn đẩy hàng nghìn hàng vạn người vào cuộc khủng hoảng di cư, vào những thảm cảnh đau thương,…

+ Lòng tham vô độ khiến con người độc ác với đồng loại, với chính đồng bào mình: sản xuất thực phẩm bẩn, hàng giả, hàng nhái,…

+  Sự vô cảm của con người với giới tự nhiên, môi trường là nguồn gốc của các hiện tượng biển cạn, trái đất nóng lên, băng tan, dịch bệnh,…

=> Quá trình sa mạc hóa xảy ra trong hồn người đáng sợ hơn bất cứ hiểm họa thiên nhiên nào.

3. Chứng minh vấn đề

Học sinh tự chọn những dẫn chứng phù hợp để làm rõ biểu hiện và giá trị của hiện tượng, ưu tiên những hiện tượng, nhân vật có tính thời sự. 

Ví dụ: lối sống vô cảm trong xã hội hiện đại; sự lên ngôi của bạo lực và lòng tham; sự kém hiểu biết dẫn đến tàn phá các di sản văn hóa lịch sử,…

4. Mở rộng, nâng cao vấn đề

- Nguyên nhân dẫn đến sự sa mạc hóa tâm hồn trong đời sống hiện đại

- Bài học nhận thức và hành động 

+ Mỗi người cần tích cực tham gia đấu tranh chống những hiện tượng tiêu cực đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày.

+ Mỗi người hãy là một hạt mầm nhỏ nảy nở thiện lương và ánh sáng cho cuộc đời.