Tanım:
Zarla çevrili bir çekirdeği ve zarla çevrili organelleri olmayan ilkel hücrelerdir.

Temel Özellikleri:

• Çekirdek yoktur. DNA, sitoplazmada nükleoit adı verilen bölgede serbest halde bulunur.

• Zarlı organel yoktur (örneğin mitokondri, endoplazmik retikulum bulunmaz).

• Genellikle küçük ve basittir (1-10 mikrometre).

• Hücre duvarı genellikle bulunur (peptidoglikan yapılı).

• Bölünmeleri basit ve hızlıdır (örneğin ikili bölünme).

Örnek Canlılar:

• Bakteriler

• Arkeler (aşırı koşullarda yaşayan canlılar – termofiller, halofiller.

• 
  

  2. Ökaryot Hücreler

  Tanım:
  Zarla çevrili bir çekirdeği ve çeşitli organelleri bulunan gelişmiş hücrelerdir.

  Temel Özellikleri:

  • Gerçek çekirdek vardır. DNA çekirdek zarının içinde yer alır.

  • Zarlı organeller vardır: Mitokondri, endoplazmik retikulum, Golgi aygıtı, lizozom gibi.

  • Hücreler genellikle daha büyük ve karmaşıktır (10-100 mikrometre).

  • Hücre duvarı, bazı ökaryotlarda bulunur (örneğin bitki hücrelerinde selülozdan yapılmıştır).

  • Bölünme, mitoz ya da mayoz ile gerçekleşir.

  Örnek Canlılar:

  • Hayvanlar

  • Bitkiler

  • Mantarlar (fungi)

  • Protistler (amip, öglena gibi tek hücreli ökaryotlar)

Hücre bölünmesi 2 ana gruba ayrılır:

Mitoz Bölünme (vücut hücrelerinde)

Mayoz Bölünme (üreme hücrelerinde)

MİTOZ BÖLÜNME

🧬 Tanım:

Bir hücrenin genetik olarak birebir aynı iki yeni hücre oluşturduğu bölünmedir. Genetik çeşitlilik sağlamaz.

📍 Nerede Görülür?

• Vücut hücrelerinde (büyüme, onarım ve yenilenme)

• Tek hücrelilerde eşeysiz üreme

🔍 Aşamaları:

1. Interfaz (Hazırlık evresi)

• DNA kendini eşler (kopyalanır).

• Hücre büyür ve bölünmeye hazırlanır.

2. Profaz

• Kromatin iplikler kısalıp kalınlaşarak kromozom halini alır.

• Çekirdek zarı erir.

3. Metafaz

• Kromozomlar hücrenin ortasında dizilir.

• İğ iplikleri kromozomlara tutunur.

4. Anafaz

• Kardeş kromatitler kutuplara çekilir.

• Kromozomlar ayrılır.

5. Telofaz

• Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline gelir.

• Çekirdek zarı yeniden oluşur.

6. Sitokinez (Sitoplazma Bölünmesi)

• Hayvan hücresinde boğumlanarak,

• Bitki hücresinde ara lamel oluşturarak gerçekleşir.

🧾 Sonuç:

• 2 yeni hücre

• Genetik olarak ana hücreyle aynı

• Kromozom sayısı değişmez

2️⃣ MAYOZ BÖLÜNME

🧬 Tanım:

Bir hücrenin, genetik olarak farklı 4 yeni hücre oluşturduğu özel bölünmedir. Genetik çeşitlilik sağlar.

📍 Nerede Görülür?

• Eşey ana hücrelerinde (yumurta ve sperm oluşumu)

• Sadece üreme hücrelerinde

🚨 Temel Özellikler:

• Kromozom sayısı yarıya iner (n kromozomlu hücreler oluşur)

• Genetik çeşitlilik sağlanır (crossing-over)

🔍 Aşamaları:

Mayoz 2 aşamalıdır: Mayoz I ve Mayoz II

🔹 Mayoz I (Redüksiyon bölünme – kromozom sayısı yarıya iner)

• Profaz I: Homolog kromozomlar yan yana gelir → Crossing-over gerçekleşir

• Metafaz I: Homolog kromozomlar hücre ortasında çift sıra dizilir

• Anafaz I: Homolog kromozomlar ayrılır

• Telofaz I: İki yeni hücre oluşur (kromozom sayısı yarıya inmiş)

🔹 Mayoz II (Mitoz gibidir – kardeş kromatitler ayrılır)

• Profaz II, Metafaz II, Anafaz II, Telofaz II

• En sonunda 4 farklı hücre oluşur