Tính thực vật ==> đa dạng trong thiên nhiên và nền kinh tế

+)địa hình đa dạng từ các bãi biển, đồng bằng cho đến vùng núi => sự phát triển của các loài cây và thực vật ( nằm giữa đông nam á, là ngã tư đường của các cư dân và nền văn minh )

+)khí hậu ấm áp nhiệt đới đến cận nhiệt đới => tạo đk thuận lợi cho sự phát triển của cây cỏ

+)Nền kinh tế => đóng vai trò trong việc sản xuất lương thực và nguyên liệu nông sản

+)Cơ sở hạ tầng nông nghiệp phong phú + hệ thống kênh mương + dự án thuỷ lợi => nuôi trồng thực vật

==> tạo môi trường thích hợp và phát triển của thực vật

Dấu ấn của thực vật trong truyền thống văn hoá VN

Sắc thái thực vật của văn hóa Việt Nam

Sự đa dạng của môi trường sinh thái, điều kiện tự nhiên là yếu tố góp phần tạo

nên sự đa dạng văn hóa của người Việt. Nếu quan sát kỹ,

chúng ta có thể thấy rằng, những thói quen, những phong tục của nhân dân ta từ

xưa tới nay chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi tính chất thực vật. Để có thể thấy rõ hơn, chúng ta hãy cùng nhớ lại một vài thói

quen trong nếp sống của người Việt ta từ xưa tới nay.

VĂN HOÁ VẬT CHẤT

Trước hết, xin đề cập tới văn hoá ẩm thực – rất gần gũi với cuộc sống

hàng ngày của chúng ta. Từ xa xưa, ông cha ta vẫn sinh hoạt bằng nghề cày cấy

nên thứ đồ ăn chủ yếu là gạo và các món ăn từ những thứ người dân tự trồng

trọt được. Gạo tẻ dùng để nấu cơm là món ăn chính hàng ngày và xay ra bột để

làm bún và làm các thứ bánh tẻ như: bánh lá, bánh đúc, bánh tráng. Gạo nếp

dùng để nấu xôi, đóng oản, làm các thứ bánh chưng, bánh tét, bánh dày và xay

ra bột để làm rất nhiều thứ bánh mặn hay bánh ngọt. Còn ngô, khoai, vừng, đậu,

kê, sắn thì hoặc làm bột, hoặc nấu bánh cũng là các thứ phụ thêm cho sự ăn

uống của người Việt, nhất là ở nông thôn, đều bắt nguồn từ những sản phẩm của trồng trọt hoặc phục vụ cho việc trồng trọt

Sử dụng rau và các loại gia vị thực vật : rau tự trồng và gia vị đơn giản có thê góp phần làm nên các món ăn ngon. Do điều chỉnh bữa ăn theo quy luật âm – dương bù trừ và chuyển hóa

lẫn nhau trong bữa cơm, mà người ta chế biến ra những món ăn có sự cân bằng

âm dương, hình thành nên tập quán dùng các loại rau, gia vị để điều hòa âm –

dương, hay thủy – hỏa (hàn – nhiệt) của các món ăn với nhau.

Ví dụ:

+ Ớt, gừng, sả, tỏi ( thuộc loại nhiệt - dương) cho vào các món ăn

thủy sản (cá, tôm, cua, …) là những món tính hàn

+ Gừng và rau răm (thuộc loại nhiệt - dương) ăn kèm với trứng vịt

lộn (thuộc loại hàn - âm).

Quan trọng đối với con người, sau ăn là mặc. Đối phó với thời tiết khắc nghiệt Nhưng mặc không chỉ để ứng phó với môi trường mà còn có ý nghĩa xã hội

rất quan trọng: Mặc trở thành cái không thể thiếu được trong mục đích trang

điểm, làm đẹp con người: Người đẹp về lụa, lúa tốt về phân, chân tốt về hài, tai

tốt về hoa.

Cách thức trang phục của người Việt qua các thời đại bị chi phối bởi hai

nhân tố chính là: khí hậu nhiệt đới nóng bức và công việc trồng lúa nước. Người

phụ nữ xưa luôn gắn với 3 vật bất ly thân: áo bà ba hay áo xẻ tà, khăn rằn và

nón lá. Do đặc điểm khí hậu

nước ta là nắng lắm mưa nhiều cho nên, để ứng phó với khí hậu ấy, nét đặc thù

chung của nón là rộng vành (để chống nóng) và có mái dốc (để thoát nước

nhanh, che mưa).

Tóm lại, trong văn hóa trang phục, người Việt biết tận dụng các loại cây cỏ,

thực vật có sẵn trong tự nhiên để ứng phó với khí hậu nhiệt đới nóng bức

Trong những năm gần đây, thời trang vegan, nghĩa là sử dụng vật liệu không gây hại đến động vật hoặc môi trường => trở nên phổ biến hơn trg thị trường => nhận thức bảo vệ động vật và thiên nhiênDù ở giai đoạn nào thì mỗi gia đình đều tìm cho mình thế ứng xử trong

cách sống để phù hợp với điều kiện tự nhiên và điều kiện xã hội và đặc biệt là

phù hợp với mô hình sản xuất nông nghiệp lúa nước

VĂN HOÁ TINH THẦN

Phong tục thờ cây :)))

Đến với di tích nào chúng ta cũng bắt gặp những loài cây thiêng được trồngxung quanh như cây đa, cây si, cây muỗm, đại, bồ đề, thông… Những câythiêng này khiến di tích “thiêng” hơn vì bản thân những cây này được coi là“cây vũ trụ”, cây có nhiều mấu, mắt gồ ghề như trường tồn cùng thời gian vàkhông gian. Cây thiêng là nơi thần (hoặc ma) Thường đến,

Thờ cây dừa => biểu hiện của sự may mắn, lộc tài, sinh sản

=> thờ treo lên cùng với các loại như bánh tráng, đèn ông sao, đồng xu,...=> quà tặng cho linh hồn của cây dừa=> mong cây khoẻ mạnh ra nhiều trái ==> không phổ biến nhưng vẫn là 1 phần của văn hoá dân gian việt nam

+) Tín ngưỡng

• Sự kết nối với thiên nhiên => không thể tách rời => tôn trọng và bảo vệ

• Niềm tin vào sức mạnh của cây cỏ => thờ cây và cúng tế cho cây => may mắn

• Quan niệm về linh thiêng => 1 số loại cây được coi là linh thiêng

+) Sử dụng những ngôn ngữ liên quan đến thực vật

Thành ngữ tục ngữ

• Nước chảy đá mòn : kiên nhẫn và dứt khoát

• Như chim sáo đậu cành tre : kiên trì, bền bỉ

+) Ngôn ngữ thường ngày

• Cô ấy dịu dàng như hoa hồng, luôn tươi tắn và quyến rũ

+) Tư duy nông nghiệp

Sử dụng phân bón tự nhiên

• Kiến thức về cây trồng => hiểu rõ về nhu cầu dinh dưỡng => thay vì sử dụng phân bón hoá học => dùng phân bón tự nhiên như phân chuồng, phân cỏ, tro cây, bã mía

• Linh hoạt và sáng tạo => sử dụng và kết hợp

• Giữ gìn và phát triển di sản

Lễ trong lễ hội truyền thống là một thế hệ thống các hành vi , động tác

cử chỉ nhằm biểu hiện lòng tôn kính của dân làng đối với các thánh thần linh

thiêng và các lực lượng siêu nhiên nói chung. Đồng thời “lễ” cũng phản ánh

những nguyện vọng , ước mơ chính đáng của co người trước cuộc sống đầy

rẫy những khó khăn mà bản thân họ chưa có khả năng cải tạo

Đặc điểm:

1. Tính lịch sử và truyền thống: Lễ hội cổ truyền thường có nguồn gốc từ quá khứ xa xưa, được tổ chức và duy trì qua nhiều thế hệ.

2. Tính chu kỳ: Lễ hội thường diễn ra theo chu kỳ cố định, thường xuyên hoặc một cách định kỳ trong năm.

3. Tính di sản văn hóa: Lễ hội cổ truyền là di sản văn hóa, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và bảo tồn các giá trị văn hóa và truyền thống của một dân tộc. Phân loại:

1. Theo mục đích:

- Lễ hội tôn giáo: Tôn vinh và kỷ niệm các sự kiện và nhân vật tôn giáo. : lễ hội vesak của Phật Giáo

- Lễ hội văn hóa: Tập trung vào việc duy trì, bảo tồn và phát triển văn hóa dân tộc, bao gồm truyền thống, nghệ thuật, và phong tục. : lễ hội Diwali ở Ấn Độ

- Lễ hội giải trí: Mang lại niềm vui và giải trí cho cộng đồng thông qua các hoạt động như biểu diễn nghệ thuật, trò chơi, và các sự kiện văn hóa. : lễ hội carnaval ở Brazil

2. Theo tính chất văn hóa:

- Lễ hội truyền thống: Tôn vinh và bảo tồn các giá trị và phong tục truyền thống của dân tộc : lễ hội Songkran ở Thái lan

- Lễ hội hiện đại: Tích hợp các yếu tố đương đại và sáng tạo mới vào các lễ hội truyền thống. Lễ hội Vivid Sydney ở Úc

Ý nghĩa:

1. Bảo tồn và phát triển văn hóa: Lễ hội cổ truyền giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa và truyền thống của một dân tộc. 2. Gắn kết cộng đồng: Lễ hội là dịp để cộng đồng kết nối, giao lưu và tương tác với nhau, tạo ra sự đoàn kết và lòng yêu nước.

3. Tạo ra niềm vui và giải trí: Lễ hội mang lại niềm vui, hứng khởi và giải trí cho người tham gia, giúp họ thư giãn và tận hưởng cuộc sống.

4. Tạo điểm nhấn du lịch: Những lễ hội cổ truyền thường thu hút sự quan tâm của du khách, góp phần vào phát triển du lịch và kinh tế địa phương. Tổng thể, lễ hội cổ truyền là một phần không thể thiếu của văn hóa và cuộc sống cộng đồng, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển di sản văn hóa của mỗi dân tộc.

Một lễ hội cổ truyền của người Việt là Lễ hội Đền Hùng, hay còn được gọi là Lễ hội Ancestral Anniversary, được tổ chức mỗi năm vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch để tôn vinh vua Hùng và các vị anh hùng, anh nữ đã đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.

Đặc điểm: 1. Tính lịch sử và truyền thống: Lễ hội Đền Hùng có nguồn gốc từ hàng ngàn năm trước, kể từ thời vua Hùng đầu tiên - vua Kinh Dương Vương. Nó được coi là ngày kỷ niệm sự khai sinh của dòng dõi vua Hùng và tôn vinh công đức của các vị anh hùng dân tộc.

2. Tính chu kỳ: Lễ hội diễn ra mỗi năm vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch, kéo dài từ vài ngày đến một tuần tại khu vực Đền Hùng ở Phú Thọ.

3. Tính di sản văn hóa: Lễ hội Đền Hùng là di sản văn hóa quan trọng của người Việt, thể hiện lòng kính trọng và tri ân đối với tổ tiên và những người đã hi sinh vì đất nước.

Phân loại: 1

Theo mục đích:

- Lễ hội tôn giáo: Tôn vinh và kính trọng các vị anh hùng dân tộc, tôn vua Hùng và các vị thần bảo vệ.

- Lễ hội văn hóa: Duy trì và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, thể hiện sự kết nối với quá khứ và tôn vinh bề dày lịch sử dân tộc.

- Lễ hội lịch sử: Kỷ niệm và tôn vinh những sự kiện lịch sử và các nhân vật quan trọng trong lịch sử dân tộc.

Ý nghĩa:

1. Tôn vinh tổ tiên: Lễ hội Đền Hùng tôn vinh công đức và sự hi sinh của các vị anh hùng và vua Hùng, thể hiện lòng kính trọng và tri ân đối với tổ tiên.

2. Gắn kết cộng đồng: Lễ hội Đền Hùng là dịp để người dân cùng nhau tập trung, kết nối và thể hiện tình đoàn kết và lòng yêu nước.

3. Duy trì và phát triển truyền thống: Lễ hội Đền Hùng giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa và truyền thống của người Việt Nam.

Tóm lại, Lễ hội Đền Hùng là một trong những lễ hội cổ truyền quan trọng của người Việt, mang lại ý nghĩa sâu sắc về tôn vinh tổ tiên, kết nối cộng đồng và duy trì bảo tồn truyền thống văn hóa.