1. Đối với bản thân - Tự hướng nghiệp:

Mình thấy có thêm góc nhìn tổng quan và hiểu về bức tranh toàn cảnh của bản đồ thế giới nghề nghiệp; kết hợp với chủ đề năm nay mình dành cho bản thân là “hiểu mình”, có thêm các công cụ để mình nhìn mình rõ hơn và chiêm nghiệm về mình. Qua đó mình càng hiểu rõ và chắc chắn hơn về quyết định chuyển ngành và kế hoạch học thêm về chuyên môn khi chuyển ngành.

2. Đối với cộng đồng:

Trong vai trò là người đang thực hành Hướng nghiệp (như cô Phoenix dặn khi chúng mình mới hoàn thành khóa), lần đầu tiên mình được đứng ở vị trí người chia sẻ. Mình tự xây dựng chương trình về chuỗi 4 buổi “Nghe mình - Hiểu nghề” dành cho các bạn học sinh cấp 2 và 3 tại Thư viện Cộng đồng EVG - xã Phong Thạnh, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Bên cạnh đó, mình có nhận tư vấn 1-1 với một bạn học sinh.

(Giới thiệu một chút là hiện tại mình đang gap year một năm, vào tháng 8/2023 mình đăng ký làm Tình nguyện viên 1 tháng tại Thư viện EVG - nơi cách đây 8 năm mình đến đây tham gia dự án xây những viên gạch đầu tiên của bức tường Thư viện hồi tháng 12/2015)

Mình thực hiện từng bước của quá trình biên soạn giáo án, xây dựng slide và các hoạt động cho bài chia sẻ. Dù mới chỉ vài tháng sau khi kết thúc khóa học vào tháng 5, mình cảm giác bị quên bớt các kiến thức đã được học, nên mình dành nhiều thời gian đọc kỹ lại lý thuyết, sách, giáo án mẫu tại Thư viện Giáo án của Sông An chia sẻ, nghe lại một số bài giảng online; rồi vừa viết giáo án, mình hình dung về khung chương trình thực hiện như thế nào,…; nhờ vậy mà mình củng cố lại kiến thức và chuẩn bị bài chia sẻ rất kĩ, mình có thể cảm thấy tự tin khi đứng chia sẻ.

Nhờ việc thực hành cẩn thận từng bước và dành nhiều thời gian nghiên cứu, chỉnh sửa giáo án như việc xây móng nhà thật chắc nên khi chuyển sang giai đoạn xây tường (làm slide cũng như thiết kế các hoạt động) thì làm khá nhanh, không tốn nhiều thời gian chỉnh sửa nữa.

Mình tự định hướng được mình cần làm gì và hiểu tại sao mình muốn sử dụng các hoạt động ấy; đa dạng thể loại hoạt động để hướng đến các nhóm đối tượng hay đặc tính (ví dụ hoạt động vẽ và đóng kịch hướng tới nhóm Nghệ thuật và Xã hội, slide và bảng tóm tắt tổng quan hướng đến nhóm Nghiên cứu và Kỹ thuật, bài tập làm việc nhóm và trò chơi cá nhân hướng đến nhóm Quản lý và Nghiệp vụ). Mình thấy thấy an tâm hơn khi có thể đảm bảo đạt được mục tiêu của buổi chia sẻ và đúng thời lượng dự kiến.

Mình thấy điều làm mình trăn trở hơn là làm thế nào để đưa những “kiến thức là lạ” (ví dụ như Hướng nghiệp) để chạm được tới các em, vì dù mình chia sẻ hay đến mấy mà các bạn ấy không cảm nhận sự quan trọng của “Tại sao nên Hướng nghiệp” thì sẽ không thể thắp lên niềm tin là có thể có nhiều hơn những lựa chọn về cuộc sống cũng như nghề nghiệp sau này. (theo mình quan sát thì các bạn học sinh vẫn bị ảnh hưởng nhiều từ ý kiến gia đình và điều kiện kinh tế, các ngành nghề quen thuộc tại vùng đang sinh sống như làm nông, bán hàng, phụ hồ, công an,…).

Chính vì vậy mà mình thiết kế chuỗi chia sẻ đi theo nhịp là:

Buổi 1 - Tại sao tôi nên tìm hiểu Hướng nghiệp (vẽ bức tranh tổng quan về Hướng nghiệp và cách tự Hướng nghiệp)

Buôi 2 - Trò chuyện về mình

Buổi 3 - Trò chuyện về thế giới nghề nghiệp

Buổi 4 - Chuẩn bị tâm thế ra khơi (lựa chọn bước đi sau THCS hoặc THPT)

Mình xây dựng 4 buổi này chủ yếu để gieo mầm và hướng dẫn cách tự hướng nghiệp đến các bạn học sinh. Mình chọn 4 buổi để có thể dễ dàng sắp xếp chương trình trong 1 tháng, như vậy khi mình di chuyển và sinh sống ở nhiều nơi, mình có thể thực hiện chuỗi trò chuyện một cách trọn vẹn. Trong thời gian tới mình sẽ hoàn thiện và đóng gói mô hình chuỗi trò chuyện này, để không chỉ mình và các thầy cô giáo trong cộng đồng chuyên viên Hướng nghiệp nếu ai đó cần thì mình sẵn sàng chia sẻ và đồng hành.

Một trải nghiệm nữa mà mình muốn chia sẻ, khi làm Tình nguyện viên tại Thư viện cho mình nhiều thời gian và cơ hội quan sát các bạn học sinh, đến thăm nhà và trò chuyện thì mình có thêm nhiều dữ kiện như “thông tin tiểu sử” của các thân chủ, để mình có thể sử dụng ngôn từ hay đưa ra các ví dụ dễ hiểu hơn với học sinh, cũng như điều chỉnh mục tiêu phù hợp với thực tế sau từng buổi chia sẻ.

Tuy nhiên đây vẫn là lần đầu mình đứng ở vai trò người chia sẻ nên mình nghĩ mình vẫn còn những điểm cần hoàn thiện cả phong cách truyền đạt và nội dung chương hơn nữa.

Trước hết, khóa học giúp mình khám phá lại bản thân, nhìn lại hành trình nghề nghiệp mình đã và đang trải qua. Bản thân cũng có nhiều điều đúc rút thú vị. 

Ngoài ra, với những kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng mới học được từ khóa học, mình đã soi rọi lại những việc mình đang làm trong nhiệm vụ đồng hành cùng sinh viên trường chuẩn bị cho sự nghiệp tương lai của các bạn. 

Bản thân mình nhận thức, và đồng thời có cơ sở lý luận để chia sẻ với các đồng sự cách rõ ràng hơn mục tiêu cho từng hoạt động. Tụi mình hệ thống lại các chương trình đang làm để biết đang có gì và cần xây dựng thêm gì để hoàn thiện mô hình dịch vụ hướng nghiệp. Tụi mình chú ý hơn vào 03 câu hỏi lớn cần giúp các bạn sinh viên của mình lưu tâm, trăn trở là tìm ra câu trả lời cho mỗi người trong mô hình chìa khóa xây dựng kế hoạch nghề nghiệp. Tụi mình cũng đặc biệt chú ý tạo điều kiện để sinh viên của mình tập trung rèn luyện, phát triển 03 yếu tố giúp tăng khả năng được tuyển dụng: 

• Năng lực hành nghề

• Mạng lưới mối quan hệ chuyên nghiệp

• Am hiểu nhu cầu của thị trường lao động.

Một trong những trải nghiệm thú vị trong hành trình này là vào sáng ngày 15/10/2023, mình có 1 buổi sinh hoạt với cộng tác viên phòng. Trong đó, mình dành một giờ để cùng các em thảo luận “Mô hình cây nghề nghiệp”. Các em được yêu cầu làm việc nhóm thảo luận chủ đề “Đâu là những yếu tố giúp ta chọn đúng nghề, có kế hoạch phát triển nghề nghiệp đúng hướng, và đảm bảo “hạnh phúc” với nghề đó?”. Và kết quả sản phẩm làm việc nhóm của các em thật ấn tượng (như hình).

Đại diện các nhóm đã thuyết trình, các em cho thấy sự hiểu biết đúng đắn về các yếu tố quyết định tới sự hạnh phúc trong hành trình nghề nghiệp của mỗi bản thân. Các em cũng cho rằng hoạt động tìm hiểu lý thuyết các vấn đề phát triển nghề nghiệp là ấn tượng và thích thú nhất đối với các em trong buổi sinh hoạt sáng hôm đó.

Mình tin rằng khi học sinh, sinh viên được hướng nghiệp kỹ càng và hiệu quả, các em sẽ rút ngắn được thời gian loay hoay tìm và hiểu mình, tìm kiếm định hướng học tập và phát triển nghề nghiệp. Khi đó, hành trình nghề nghiệp của các em sẽ chất lượng hơn, năng lực cá nhân mỗi em đều sẽ được phát triển đầy đủ và được phát huy vào đúng chỗ. Và rõ ràng đó là một viễn cảnh hạnh phúc thật đáng để nỗ lực, đạt tới.

Một lần tình cờ được làm việc với các chị là học viên của Sông An, chị Đoan Trinh và Nguyễn Nga. Lúc đó làm phó hiệu trưởng, mình phụ trách điều phối, sắp xếp lớp tham dự và cũng tranh thủ ngồi nghe thì thấy hay quá. Về góc nhìn bản thân, mình rất vui khi thấy học sinh hiểu khi làm trắc nghiệm Holland nhưng phụ huynh không hiểu khi chưa có cơ hội tiếp cận. Sau khi trao đổi với hai chị thì mình mời được phụ huynh vào với mong muốn có thể giúp phụ huynh hiểu được con mình nhiều hơn. Cuối buổi, có phụ huynh bảo với mình rằng: “Tôi thật hối hận nếu như hôm nay không đến đây”. Và cũng từ những buổi tham gia, mình cũng nhận ra được tính cách của con cũng như cảm thấy bản thân may mắn khi chọn đúng nghề. Bên cạnh đó, mình thấy học sinh ở vùng xa không được nhận hỗ trợ nhiều ở mảng hướng nghiệp, nên mình quyết định đi học để hỗ trợ cho các em học sinh, và càng học thì càng mê.

Khi bắt đầu học trực tuyến ở Sông An, ban đầu, mình rất ngại về công nghê thông tin. Tuy nhiên, Sông An đã gửi hướng dẫn thực hiện thao tác trên Zoom, các bước chuẩn bị trước buổi học và buổi chuẩn bị để có trải nghiệm học trọn vẹn. Từ sau lần học đấy, mỗi lần họp trực tuyến mình đều rất tự tin. Sau khi kết thúc khóa học, mình tiếp tục tham gia các hoạt động của Sông An tổ chức như giám sát nhóm, thường xuyên đọc lại tài liệu, đặc biệt là cẩm nang tư vấn hướng nghiệp, tham gia các hoạt động tìm hiểu công cụ. Từ đó, mình nhìn lại hành trình mình đi, xem lại nhu cầu của con mình và học sinh như thế nào, và phối hợp với bạn Hiệp để làm hướng nghiệp cho học trò tại trường. Ở vai trò Phụ trách dạy Trải nghiệm - Hướng nghiệp khối 10, mình tập trung vào việc tư vấn hướng nghiệp ở mảng khám phá sở thích bản thân dựa trên công cụ trắc nghiệm Holland để hỗ trợ học trò tra cứu nghề, lĩnh vực phù hợp, có định hướng lựa chọn ngành nghề phù hợp. Lúc đầu, do tình hình dịch bệnh, khi làm hướng nghiệp trực tuyến cho 3 khối lớp 10, 11, 12, các em học sinh gặp khó khăn về tâm lý và thiết bị học tập, nên chỉ có tám mươi mấy em tham gia. Sau dịch bệnh, mình cố gắng thực hiện trực tiếp tại trường để hỗ trợ các em.

Trên hành trình lan tỏa giá trị hướng nghiệp, ở vai trò quản lý, mình có thể chủ động sắp xếp thời gian và định hướng cho học trò để thực hiện theo dung lượng và chuẩn bị cho các mục như nào. Tuy nhiên, khó khăn thì có nhiều điều chung, điển hình là có những học sinh và phụ huynh cảm thấy định hướng nghề nghiệp không quan trọng, cần thiết và hay các em tham gia cho có, không tập trung. Bên cạnh đó, do cũng là trường công và ở nông thôn, nên với hoạt động không thuộc quy định thu chi của ngân sách thì rất khó thực hiện. Riêng mình sau 2 năm dạy khối 10, mình cảm thấy may mắn khi ngoài sách giáo khoa thì có thể tận dụng nội dung đã học từ Sông An để lồng ghép giúp lớp học sinh động hơn. Mình cũng thường bắt đầu từ công tác tư tưởng học sinh trước, dùng bằng tình cảm để học sinh hiểu và tích cực tham gia. Vậy mới thấy, chủ yếu là ở bản thân mình, nên mình thấy đa phận là thuận lợi nhiều hơn. 

Mình luôn đau đáu về việc lan tỏa những giá trị hướng nghiệp, mình nghĩ bạn đọc cũng vậy. Mình nghĩ, mình phải có tâm thế về lợi ích của việc học hướng nghiệp, không chỉ phục vụ giảng dạy, mà còn là giúp hiểu mình hơn, rồi từ đó, hiểu con em và học trò mình hơn. Khi lấy những sự hiểu ấy làm nền tảng, mình có thể chia sẻ và lan tỏa những giá trị tích cực và phù hợp đến học trò. Dù công việc nhiều, kiến thức nhiều, thì mình chủ động ngẫm lại, xem lại bải học để áp dụng, thực hiện hiệu quả hơn. Đó là lời nhắn về những bước nhỏ mình thực hiện, với hi vọng chia sẻ và giúp anh chị trong cộng đồng vững tin hơn khi làm nghề.

🌟Thời điểm đầu, mình chủ quan cho rằng kiến thức thu thập từ các anh chị lớn trong ngành và kinh nghiệm sống đã đủ để mình hành nghề độc lập. Sau khi học khóa Chuyên viên hướng nghiệp xong, mình buồn cười nhận ra bản thân quá chủ quan và hiểu mình đã từng là một chú ếch ngồi đáy giếng thế nào. Chương trình học với kiến thức ngành nền tảng, từ các lý thuyết cổ điển đến hậu hiện đại cho mình góc nhìn đa chiều và sâu sắc trong cân nhắc phương pháp tiếp cận với thân chủ mỗi lần mình vào phiên. Mình đã có thể xây dựng một quy trình riêng và cả các biểu mẫu, công cụ quản lý thông tin của thân chủ, từ lúc tiếp nhận thông tin đầu vào đến lúc kết thúc các phiên. Vào mỗi phiên, mình luôn chuẩn bị sẵn các tài liệu và học cụ đi kèm để có thể linh hoạt ứng dụng tùy tình huống và việc này mang lại ích lợi cho các thân chủ của mình. Hơn thế nữa, các kiến thức này cũng giúp mình tháo gỡ những thắc mắc cho chính quyết định nghề nghiệp của mình hoặc của bạn bè, người thân.

🌟 Hiện tại, công việc chính thức của mình không liên quan nhiều đến chuyên ngành hướng nghiệp, nhưng thật hay khi kiến thức học được lại giúp mình khá nhiều trong giao tiếp với nhân viên, đồng nghiệp mình đang quản lý hay cùng phối hợp trong các dự án khác nhau. Cụ thể, đó là kỹ năng tạo động lực, khái niệm giá trị sống, hoặc các kỹ năng hành vi quan tâm, đặt câu hỏi - giúp mình khá nhiều trong truyền thông và tương tác tốt với mọi người. Với kỹ năng tạo động lực, mình hay trao đổi với bạn nhân viên và cũng làm bài tập liệt kê những việc bạn thích làm, không thích làm, mất nhiều thời gian làm, từ đó, có thể phân loại chúng. Sau đó, lắng nghe chia sẻ về giá trị sống, giá trị nghề nghiệp và có "mapping" (lên sơ đồ) từ các kỹ năng trên để hiểu các bạn và biết cách giao việc, ước lượng thời gian hoàn tất việc. Đôi khi, đây cũng là cơ sở để mình chọn các cách khuyến khích tương tác nhóm phù hợp để các bạn hỗ trợ nhau tốt hơn. Kỹ năng đặt câu hỏi, quan sát, lắng nghe giúp mình giảm đi khoảng cách tuổi tác, kinh nghiệm nghề nghiệp, tạo sự tin tưởng, an toàn cho nhau. Có lẽ, những suy nghĩ với nền tảng khoa học như vậy giúp mình nhìn nhận sự việc, các quyết định một cách khách quan hơn và gia tăng sự thấu cảm trong giao tiếp, tương tác với bạn bè, đồng nghiệp, người thân.

🌟 Trong vòng một năm trở lại, nếu có ai hỏi về điều để mình tự hào trên con đường hành nghề, mình nghĩ đó là vô vàn niềm vui mình nhận lại từ những chia sẻ của các thân chủ - các bạn sinh viên khi các bạn có AHA moment trong những buổi trò chuyện. Đó là khi các bạn có thể mạnh dạn tự lựa chọn công việc sau khi tốt nghiệp, đặt bút lên kế hoạch cho lộ trình phát triển bản thân và nghề nghiệp cá nhân của các bạn ấy trong 2-3 năm đầu đi làm.

🌟Câu chuyện mình vừa chia sẻ có thể được xem là một hành trình của sự thay đổi. Và một trong những thay đổi rất lớn mình nhận ra đó là mình bắt đầu làm việc có hệ thống, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, và sự đa dạng trong cách tiếp cận, góc nhìn. Từ đó, mình dần trở nên tự tin và tận hưởng hơn khi phát triển và đồng hành cùng đội nhóm để tiến về phía trước trên hành trình ấy.

🌳 Trước đây khi chưa tham gia vào khóa học ở Sông An, mình đã có cơ hội triển khai các hoạt động hướng nghiệp ở Huế cho các bạn trẻ trong án, như các buổi tập huấn, workshop cho học sinh và tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm. Nhóm trẻ của mình là nhóm mua bán người, đây là đối tượng chung của dự án. Ở Huế, thì có thêm nhóm trẻ di cư tự do, lao động sớm và nhóm trẻ có nguy cơ nghỉ học. Chủ yếu các bạn đang ở độ tuổi học sinh cấp 2 và cấp 3. Đối tượng mình tập trung hướng nghiệp chủ yếu là cấp 3 và một số em có mong muốn học nghề khi các em không có khả năng học văn hóa.

🌳 Khi thực hiện những dự án này, mình thường dựa trên kinh nghiệm và trải nghiệm cá nhân, những tài liệu tìm kiếm được thông qua sự hỗ trợ của đồng nghiệp và Internet. Trong khoảng thời điểm này, mình nhớ nhất về một ca tư vấn cho bạn học sinh lớp 12 khi thực hiện tư vấn cá nhân cho các bạn ở độ tuổi từ 16 đến 18 tuổi. Ban đầu, bạn có mong muốn học cao đẳng và đại học. Mình cho bạn làm các trắc nghiệm như Holland để hiểu bản thân và đưa ra lựa chọn phù hợp với sở thích, mong muốn nghề nghiệp. Dù mình và đồng nghiệp đã tạo cơ hội trải nghiệm thực tế, mình và bạn vẫn loanh quanh mãi vì bạn vẫn cảm thấy không phù hợp với công việc. Sau khi mình học ở Sông An, mình cho bạn làm lại trắc nghiệm Holland và thực hiện quy trình tư vấn nhanh, nghiên cứu và đi sâu hơn vào hai nhóm Holland có điểm cao nhất, khai thác bạn nhiều hơn. Từ đó, mở ra cơ hội giúp bạn hiểu bản thân và bản đồ nghề nghiệp. Sau cùng, bạn cũng quyết định đi học nghề spa, thuộc nhóm xã hội, hiện tại bạn đang học và cảm thấy rất thích nghề đó. Tháng 3 này, thì bạn sẽ đi thực tập, chuẩn bị kết thúc khóa học. Ca tư vấn này đánh dấu sự thay đổi của mình trong hướng nghiệp!

🌳 Với mong muốn có thể mang hướng nghiệp ở góc độ chuyên nghiệp hơn đến tất cả các bạn trong dự án và cộng đồng mình đang làm, để các bạn, các thầy cô và trường có sự tiếp cận và hiểu rõ tầm quan trọng về hướng nghiệp. Vì hướng nghiệp là một phần rất quan trọng dành cho học sinh, nếu học sinh được tiếp cận với hướng nghiệp càng sớm, thì các em có nhiều thời gian hơn để tự định hướng và tìm ra ngành nghề phù hợp với mình, “chọn nghề KHÔNG SAI”. Mình hiểu được những khó khăn hiện có ở mảng hướng nghiệp này, riêng mình, khi thực hiện các hoạt động cho các bạn trẻ trong dự án, vì các bạn ở các huyện, xã khác nhau nên công tác chuẩn bị, tổ chức gặp không ít khó khăn về mặt địa lý và thời gian. Dù vậy, mình xin phép chia sẻ câu chuyện của bản thân đến cộng đồng với mong muốn có thể lan tỏa tinh thần hướng nghiệp và sự đoàn kết trong hành trình này. Mình nghĩ mỗi người một việc và tin rằng khi mỗi chuyên viên trong cộng đồng có thể làm tốt vai trò hướng nghiệp với nhóm cộng đồng của mình, thì giá trị hướng nghiệp và tác động tạo ra sẽ rất lớn.

🌳 Thời gian tới, mình dự kiến sẽ có các hoạt động hướng nghiệp được triển khai ở cộng đồng và sẽ sớm cập nhật đến anh chị đồng môn. Mình cũng rất mong các anh chị chuyên viên và Sông An có thể cùng nhau chia sẻ thêm nhiều sự kiện hướng nghiệp nữa đến Cộng đồng Chuyên viên hướng nghiệp.

🌸 Mình bắt đầu theo hướng nghiệp với mong muốn là các bố mẹ có thể hiểu đúng về vai trò quan trọng của hướng nghiệp, là thay vì áp dụng những kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân, bố mẹ sẽ hiểu về hướng nghiệp và đồng hành một các khoa học với con trên hành trình này. Ngoài ra, mình cũng muốn đồng hành các bạn trẻ teen, cùng các bạn tận dụng thời gian vô tư nhất của mình để trải nghiệm và hiểu bản thân, để tìm kiếm động lực và sở thích rồi từ đó, vững chân bước vào hành trình phát triển nghề nghiệp.

🌸 Không lên kế hoạch để thực hiện nhiều vai trò khi làm hướng nghiệp cùng một lúc, nhưng khi thời điểm đến, mình lựa chọn tăng tốc bản thân khi dồn tâm huyết vào học và hành ở giai đoạn tháng 3/2024 với muốn khi học xong, mình sẽ dồn tâm huyết vào thực hành cho Trại hè Hướng nghiệp 3J. Trại hè hướng nghiệp 3J được bắt đầu từ ý tưởng có thể đồng hành cùng con và các cháu trong gia đình, mình và Nguyễn Lan - một người bạn, người đã hỗ trợ mình đầu tiên khi làm về các bạn trẻ, hai đứa cùng bắt tay vào thực hiện vì đều nghĩ: “Không làm bây giờ thì không bao giờ làm được đâu”. Cái tên 3J cho trại hè được các bạn teen đặt, các bạn chia sẻ rằng, khi tìm việc (job), đây được xem là một hành trình (journey) dài và hành trình này thì nó phải vui (joy) nên tên gọi Trại hè hướng nghiệp 3J (JOY - JOB - JOURNEY) được ra đời. Trong trại hè 5 ngày 4 đêm này, nhóm chúng mình - 4 thành viên (Chi Mai, Nguyen Lan, Minh Hồng, Trang Bốp) cố gắng thiết kế một hành trình ý nghĩa bao gồm những hoạt động vui, gắn kết các bạn teen với những ý nghĩa và giá trị như là thấu hiểu bản thân thông qua việc hiểu khả năng nhờ các bài trắc nghiệm và những trải nghiệm thực tế để khám phá sở thích nghề nghiệp.

🌸 Quả thật, khi thực hiện dự án này, mình cảm thấy ĐÃ nhất là khi các bạn khám phá bản thân và đi trải nghiệm. “Hiểu bản thân” và “trải nghiệm” là hai yếu tố rất quan trọng và được ưu tiên phát triển, lồng ghép qua các hoạt động. Khi học hướng nghiệp mình hiểu được rằng, “hiểu bản thân” là cơ sở vững chắc để đưa ra các quyết định về nghề nghiệp. Khi phát triển khía cạnh này trong các hoạt động, có bạn đưa ra được ước mơ và mục tiêu rõ ràng cho mình, có bạn nhận ra một điều mới ở bản thân hay có bạn khi tham gia hoạt động vẽ hành trình hướng nghiệp, một bên con đường bạn vẽ là khoảng không tối và mông lung, một bên là khoảng tươi sáng với cột mốc là trại hè 3J. Ở khía cạnh trải nghiệm, mình tạo cơ hội để các bạn được trò chuyện với những người thành công trong công việc. Trong một phần chia sẻ, một chú giám đốc ở một công ty lớn nói về điều chú tiếc nuối nhất khi học đại học là chú không có thời gian học vì phải đi làm thêm và sau khi học xong thì lại làm luôn. Sau này đến năm 40 tuổi, chú mới đi học cao học nên nếu các bạn có cơ hội, hãy học thật tốt để có thể vươn xa hơn nữa. Sau buổi trò chuyện ấy, có một số bạn đã tìm ra cho bản thân động lực học và đặt được mục tiêu thành công trên hành trình nghề nghiệp của mình.

🌸 Trong khuôn khổ trại hè, mình cũng hiểu là không phải bạn teen nào tham gia trải nghiệm cũng sẽ chạm đến khoảnh khắc khám phá, hiểu bản thân. Từ kinh nghiệm tổ chức vào mùa hè 2023, mình muốn làm kỹ hơn nữa để các bạn có một bức tranh rõ nét hơn về thị trường lao động của Việt Nam thay vì là một buổi chia sẻ ngắn khi được đi đến các doanh nghiệp để gặp cô chú để trao đổi. Đồng thời, mình cũng muốn làm ở tầng sâu hơn nữa để các bạn bước đầu chạm đến định nghĩa “dấn thân với công việc”, để khi quay lại với thực tế thì hiểu hiểu cần làm gì và không lãng phí thời gian. Vì vậy, mình và Nguyen Lan luôn mang trong mình những trăn trở ấy và tiếp tục phát triển bản thân qua học - hành ở thời điểm hiện tại. Đó là câu chuyện mình đồng hành với các bạn trẻ qua trại hè hướng nghiệp.

🌻Hành trình hướng nghiệp với Vy là hành trình định vị bản thân - hiểu mình. Khi có cơ duyên đồng hành với Sông An, mình may mắn được trải nghiệm với nhiều vai trò khác nhau. Trong giai đoạn hành nghề, mình càng làm, càng dấn thân thì càng tìm hiểu bản thân ở chiều sâu, hướng nghiệp giúp cho Vy định vị được mình là ai.

🌻Nếu là mình trước đây, khi được chị Phoenix quan sát và chia sẻ về việc mình có nhóm Kỹ thuật cao trong cuộc trò chuyện và chia sẻ về lần tham gia hoạt động sửa máy lạnh trong một khóa khác, mình vẫn còn cảm thấy lạ. Thời kỳ đó với Vy, hiểu mình là xác định điểm yếu và điểm mạnh, từ đó, mình sẽ tập trung nâng cao hơn nữa điểm mạnh của bản thân. Nhưng sau này phát hiện và kết nối lại với trải nghiệm lúc nhỏ, với những tầng nhận thức rất sâu về những kỷ niệm cũ, mình phát hiện bản thân thấy thích những hoạt động tương tự. Vy nhận ra là, bản thân có thể thả lỏng hơn, cho mình quyền được học và trải nghiệm, cho mình được làm những thứ mình thích - những thứ mà trước đó đã bị mình vô tình đóng khung và dán nhãn “không làm được/không được làm”. Khi làm trắc nghiệm Holland gần đây (đây là lần thứ 3), kết quả là nhóm Quản lý và Nghiệp vụ vẫn vậy nhưng khác cái tàu bay trước đây, giờ bảng kết quả như cánh diều vì có thêm sự góp mặt của nhóm Kỹ thuật và Nghệ thuật. Sự thay đổi này đến từ sự trải nghiệm và sự mở lòng, mạnh mẽ để làm một vai trò mới khác với những gì mình làm trước đây, đồng thời cũng bộc lộ được con người điên điên, ngẫu hứng và mình thấy là mình vẫn ổn, vẫn thú vị.

🌻Điều may mắn Vy nhận được trên hành trình định vị và phát triển bản thân là cơ hội được đồng hành và làm việc cùng các anh chị trong cộng đồng chuyên viên hướng nghiệp của Sông An. Mình được tiếp cận với những con người rất dễ thương, không đánh giá, soi xét, từ đó, mình cảm thấy đủ an toàn để đi sâu vào hơn khoảng không gian và thỏa sức khám phá rễ nghề nghiệp của bản thân. Ngày 30/3/2024 vừa qua, mình có cơ hội làm cùng chị Lan Hương để tổ chức chương trình hướng nghiệp cho học sinh THPT (khối 10 - 11 - 12) tại Lạng Sơn. Khi tư vấn 1 - 1 cho một bạn ở giữa sân trường, mình có cảm giác là bạn đã mở lòng, trao niềm tin cho mình và chia sẻ câu chuyện của bạn. Đến khoảnh khắc tụi mình cùng nhau chạm được vào cái bên trong của bạn, bạn khóc trong sự bất ngờ và bối rối của mình - Vy chưa chuẩn bị được cho khoảnh khắc đó nên đã nhắn tin nhờ hỗ trợ từ các chị đồng hành. Vỏn vẹn 5 phút sau, chị Trang Bốp xuất hiện như một vị thần, rất ngầu và tinh tế, chị để khăn giấy vào một góc và bước đi. Chị Trang đã để mình có cơ hội cùng bạn trải qua cảm xúc đó và giữ được kết nối trọn vẹn. “Mạng lưới chuyên nghiệp” đã truyền cảm hứng cho mình khi Vy nhận ra một ý nghĩa khác của từ này trong hướng nghiệp ở thời điểm hiện tại. Đó là khi thật sự muốn làm điều gì có sức lan tỏa mạnh hơn, bền vững hơn, thì mình cần kết nối với mọi người, với anh chị trong cộng đồng thông qua việc học hỏi lẫn nhau và cùng nhau phát triển. Sự kết nối này có ý nghĩa rất lớn với Vy trong giai đoạn đầu khi Vy được bổ sung thêm về khía cạnh thị trường, chất liệu cuộc sống và các bài học kinh nghiệm để áp dụng cho việc làm nghề.

🌻Đây là hành trình hướng nghiệp của Vy, cảm ơn cả nhà đã dành thời gian đọc, Vy cũng rất mong được nghe chia sẻ về hành trình hướng nghiệp của anh chị chuyên viên trong cộng đồng!

🌊 Mình là Hải Hà hiện đang công tác trong lĩnh vực Đào tạo và Phát triển Nhân lực, mình tập trung ở mảng phát triển năng lực dành cho đội ngũ lãnh đạo, chuyên viên giáo dục và tư vấn hướng nghiệp. Bên cạnh đó, mình cũng đang tham gia một số chương trình mentorship nhằm hỗ trợ các bạn sinh viên sắp tốt nghiệp. Hành trình đến với hướng nghiệp của mình hết sức tự nhiên khi yêu cầu công việc đòi hỏi mình phải chuẩn hóa các kiến thức để có thể hỗ trợ về định hướng nghề nghiệp một cách hiệu quả và bài bản nhất. Với mong muốn đó, mình đã tìm đến với Khóa học Chuyên viên Giáo dục và Tư vấn Hướng nghiệp ở Sông An và sau đó là một số chương trình đào tạo chuyên sâu dành cho Chuyên viên hướng nghiệp (CVHN). Hiện tại mình đang theo học khóa FCD của Sông An để chuẩn bị lấy chứng chỉ quốc tế từ National Career Development Association (NCDA).

⭐ Trên hành trình học - thực hành - rút kinh nghiệm, mình luôn muốn chia sẻ đến các bạn trẻ và các quý vị phụ huynh rằng định hướng nghề nghiệp không chỉ là một quyết định trong chốc lát mà đó là một cuộc hành trình dài hơi, cần sự kiên trì và nỗ lực liên tục. Sự hỗ trợ từ các CVHN giúp cho mọi thứ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều, nhưng điều quan trọng vẫn nằm ở người được hướng nghiệp, cụ thể, họ cần phải thực sự tin tưởng và cam kết với quá trình đó. Và tất nhiên, CVHN cũng cần có đủ kiến thức và kỹ năng để đáp ứng và hỗ trợ một cách tốt nhất trên hành trình đó.

⭐ Với bản thân mình, trong quá trình phát triển cùng hướng nghiệp, mình đã tự tìm ra những giá trị nghề nghiệp mà mình mong muốn theo đuổi, khám phá những lĩnh vực mà mình có thể phát huy hết khả năng của bản thân. Điều đó không chỉ giúp mình yêu nghề hơn mà còn cảm thấy công việc mình đang làm thật sự có ý nghĩa và trọn vẹn. Điều khiến mình hạnh phúc nhất trong suốt chặng đường này là cảm nhận được sự tin tưởng từ thân chủ. Đôi khi, chỉ là ánh mắt ấm áp, một tia sáng hạnh phúc lấp lánh trong khoảng lặng giữa buổi tư vấn, hay khi nhận được những phản hồi chân thành sau mỗi buổi chia sẻ đã làm mình ấm lòng và tiếp thêm động lực để tiếp tục con đường này.

⭐ Đây là những trải nghiệm và cảm nhận từ cá nhân mình muốn chia sẻ đến cộng đồng chuyên viên hướng nghiệp để hành trình hướng nghiệp của chúng mình không chỉ thành công mà còn thấy được niềm vui và hạnh phúc trong công việc mình chọn. Chúc các anh chị em một tuần nhiều năng lượng!

🌿Mình là Tâm Tình - Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành của Công ty cổ phần Tư vấn Giáo dục & Truyền thông PISA tại Quảng Ninh. Là một chủ doanh nghiệp trong lĩnh vực giáo dục, đồng thời cũng là một giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạy và tiếp xúc với học sinh, mình nhận thấy rằng, các em thường khá mông lung về định hướng tương lai và gặp nhiều khó khăn khi ra quyết định chọn ngành - chọn trường trước ngưỡng cửa Đại học. 

🌿Có lẽ, chính những trăn trở đó đã đưa mình đến với hướng nghiệp. Mình biết đến Sông An như một mối duyên lành. Và cứ thế, mình bắt đầu tìm hiểu và tham gia vào các khóa học đào tạo, trong đó có khóa Chuyên viên Giáo dục và Tư vấn hướng nghiệp. Nhờ các lý thuyết hướng nghiệp hữu ích và những giờ thực hành cùng đồng môn, mình hiểu ra rằng, học sinh rất cần được định hướng nghề nghiệp đúng đắn để nuôi dưỡng sự tự tin và chinh phục ước mơ của mình. 

🌿Với tâm niệm ấy, mình quyết định theo đuổi con đường hướng nghiệp lâu dài. Mình đã hoàn thành các khóa học liên quan và chính thức trở thành Chuyên gia Khai vấn POINTS OF YOU cũng như Chuyên viên Khai vấn Phát triển & Chuyển đổi nghề nghiệp JCDC & JCTC (Mỹ). Sau đó, mình tiếp tục đồng hành với Sông An trong một vai trò khác - Tình nguyện viên Chuyên môn để hỗ trợ dịch thuật, biên tập các tài liệu chuyên ngành và xây dựng nguồn tài nguyên hướng nghiệp hữu ích cho cộng đồng.

🌿Trở thành chuyên viên hướng nghiệp là một chặng đường không hề đơn giản, song mình vẫn luôn cảm thấy hạnh phúc xen lẫn một chút tự hào. Bởi lẽ, nhờ có hướng nghiệp, mình tìm được ý nghĩa và niềm vui trong công việc. Đó là khoảnh khắc nhìn thấy các em học sinh thành công với lựa chọn nghề nghiệp của mình, hay giây phút cha mẹ vỡ òa khi tìm được tiếng nói chung với con cái và thấu hiểu cái gọi là sự kết nối của gia đình. Chỉ những rung động nhỏ xíu thế thôi cũng đã đủ để mình thấu hiểu bản thân và có thêm động lực trên hành trình sắp tới.

🌿Ví như câu “Cứ đi để lối thành đường…”, mình tin rằng, dù làm bất cứ điều gì, ở bất cứ nơi đâu, chỉ cần giữ vững niềm tin và không ngừng nỗ lực thì nhất định mình sẽ gặt được quả ngọt hoa thơm. Và cứ thế, câu chuyện hướng nghiệp sẽ tiếp tục được nối dài và lan tỏa để đem lại những giá trị tích cực đến cộng đồng.

🌸 Khi nhìn lại hành trình hướng nghiệp bản thân đã đi qua, mình chọn từ khóa “đa dạng” để miêu tả về hành trình ấy. Mình nhận ra sẽ có hai hướng phát triển khi làm nghề. Một là mọi người chọn phát triển theo đường thẳng, nghĩa là ta sẽ đi theo lộ trình phát triển nghề nghiệp với một bức tranh kế hoạch dài hạn rõ ràng. Trong vòng tròn bạn bè của Giang, rất nhiều người đã chọn đi theo hướng này và thăng tiến rất nhanh. Tuy vậy, Giang không chọn đi theo hướng như thế. Cứ mỗi 3 - 4 năm, mình hay ngồi nhìn lại và xem có muốn tiếp tục hay muốn rẽ hướng. Ở lựa chọn thứ 2, Giang chọn trải nghiệm đa dạng ở các lĩnh vực khác nhau. Ban đầu, mình cứ nghĩ bản thân không kiên nhẫn vì nhìn bạn bè luôn kiên trì với con đường phát triển dài hạn và mình thì cứ thích nhiều thứ. Thật ra, khi ngồi nhìn lại, Giang chọn học CVHN vì cảm thấy, hành trình sự nghiệp, công việc của mình có điều gì đó cứ cấn cấn, có lúc mình vui rất vui, lúc thì buồn rất buồn. Mình không hiểu, không lý giải được cảm xúc, nên quyết định đi học.

🌸 Sau này khi làm bài trắc nghiệm Holland xong thì Giang vỡ ra nhiều điều về bản thân. Điểm của mình trong các nhóm đều cao nên cái gì mình cũng thích, dẫn đến dễ bị núi này trông núi nọ - lý thuyết Holland và cô Phoenix cũng có nói đến điều này. Mình như giải tỏa được cảm giác lo lắng đã đóng rễ trong lòng bấy lâu. Với các quyết định liên quan đến nghề nghiệp, mình dần trở nên tự tin hơn, mạnh dạn hơn, không sợ sai, không sợ khi mình làm thế thì mình có quay đầu được nữa hay không. Ở một góc nhìn mới và tâm thế mới, mình thấy lựa chọn của bản thân có khi rất hay. Dù có thể mình không làm việc được ở một vị trí cao, nhưng Giang thấy mình tích lũy được nhiều kinh nghiệm, nhiều góc nhìn, và điều đó giúp mình cảm thấy vui khi nhìn được bức tranh lớn, dễ hiểu quan điểm, dễ thích nghi với nhiều tình huống. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho mình ở tương lai khi muốn khởi nghiệp.

🌸 Hiện tại, mình đang làm ở KidZania Hà Nội - mô hình công viên giáo - trí hướng nghiệp cho trẻ em, với 48 hoạt động nhập vai nên các bạn nhỏ sẽ được sống và làm việc như người lớn thực thụ trong môi trường mô phỏng chân thực. Khi làm công việc này và đặc biệt là khi đã học qua hướng nghiệp, mình hiểu rằng việc hướng nghiệp sớm cho các bạn nhỏ thông qua trải nghiệm rất quan trọng. Mình rất mong có thể trở thành cánh tay nối dài trong cộng đồng để đem hướng nghiệp và kết nối Sông An, chuyên viên đến nhiều người hơn.

🌸 Cảm ơn cộng đồng đã dành thời gian đồng hành cùng mình qua những dòng chữ, hi vọng chúng mình có thể gặp nhau!

☀️ Xin chào các anh chị em trong cộng đồng, mình là Nguyễn Tường Võ - học viên CVHN SG K12 và FCD K01. Hành trình hướng nghiệp của mình gói gọn trong hai từ “BIẾT ƠN” vì gần 30 năm cuộc đời, mình thật may mắn được gặp gỡ, chuyện trò và học hỏi cùng rất nhiều con người tài giỏi và truyền cảm hứng như bố mẹ, sếp, bạn bè, đồng nghiệp, đồng môn...

🌱 Khi còn làm ở Trường Đại học trong Đà Nẵng, trước khi tham gia khóa học hướng nghiệp, mình gây ra vấn đề rất lớn khi thường hay hỏi han sinh viên về con đường sự nghiệp của các bạn, rồi giục giã các bạn tìm kiếm cơ hội, đôi khi hơi quá đà và giống như những câu hỏi thường gặp trong dịp Tết của các thành viên gia đình vì sợ các bạn bị tuột mất cơ hội trong thị trường ngày càng cạnh tranh. Sau đó, mình lại còn đưa ra những lời khuyên và giải pháp dựa trên kinh nghiệm cá nhân của bản thân mà không dựa trên khoa học để đồng hành cùng các bạn. Giờ suy nghĩ lại, thật xin lỗi các bạn anh làm nghề tệ quá!

🌟 Chị sếp cũ sau khi quan sát cách mình tương tác với sinh viên đã nhận xét rất thẳng thắn: "Chị thấy em rất muốn giúp đỡ người khác nhưng em lại thiếu chuyên môn lắm". Mình đã rất buồn, nhưng nó cũng giúp mình nhận ra việc cấp bách theo học một khóa học hướng nghiệp bài bản. Khi trường đồng ý hỗ trợ kinh phí cho mình phát triển thêm, mình đã háo hức đăng ký tham gia ngay lớp của Sông An theo tư vấn cũng của chị sếp cũ luôn.

✨ Mình nhớ nhất đến hoạt động bịt mắt khi học lớp Chuyên viên giáo dục và tư vấn hướng nghiệp ở Sài Gòn. Hãy để thân chủ là chính họ, trên hành trình của họ, dù có thể họ chưa thấy rõ, mình hãy cứ từ từ, lắng nghe, đồng hành và bước cùng họ trên hành trình phát triển nghề nghiệp này. Khi học xong, mình biết cách đi từ gốc rễ như mô hình chìa khóa, cây nghề nghiệp để từ đó, giúp các bạn sinh viên hiểu và tự chủ trên hành trình của bản thân hơn thay vì đốc thúc quá nhiều như trước trong khi không biết bạn có đang chưa hiểu mình, hiểu nghề, có đang bị “bịt mắt” hay không. Khi học, mình thật sự thấm các cấp độ hướng dẫn trong trò chơi, dần dần học và thực hành để áp dụng khi tư vấn với các bạn học sinh, sinh viên tốt hơn.

📒 Võ thấy bản thân mình may mắn và biết ơn lắm với những điều mình nhận được trên hành trình này ạ. Khi làm việc ở trường công, trở thành freelancer và giờ làm việc cho VinUniversity cùng những người sếp/đồng nghiệp/thân chủ/đồng môn luôn ủng hộ và trao cơ hội, mình dần tự tin bước khỏi vùng an toàn và dấn thân nhiều hơn để tìm ra lời giải cho nỗi đau đáu trong lòng mình về phát triển nghề nghiệp cho người trẻ hiệu quả hơn nữa. Con đường này còn dài xỉu, nhưng như cô có chia sẻ: “Cứ đi rồi sẽ thành đường”.

📚 Em/Võ xin cảm ơn cộng đồng dành thời gian đọc bài và hy vọng sẽ tiếp tục được lắng đọng cùng nhiều nhiều câu chuyện nữa từ các anh chị em chuyên viên ạ!

✒️ Tái bút

Trân quý biết ơn sự đồng hành và yêu thương trong mỗi câu hỏi và chia sẻ mà Sông An, nhất là bạn Vân đã dành cho em/Võ trong hành trình hoàn thiện bài viết này!.

🌱 Tôi bền bỉ gieo hạt cho sự lớn lên của mình trong nghề, và bền bỉ gieo hạt cho sự phát triển của hướng nghiệp trong cộng đồng. Với bản thân, tôi làm việc với tâm thế luôn luôn hết mình, không ngừng học hỏi, trải nghiệm. Có lẽ vì cái sự luôn hết mình trong mọi thứ mình làm, tôi đã dần gieo hạt cho sự nghiệp của mình từ khi còn là một cô sinh viên chuyên ngành Tài chính Ngân hàng chuyên chạy sự kiện, cho đến lúc làm cô thực tập sinh ngành bất động sản, khoảng thời gian nửa năm tìm kiếm việc làm với hàng loạt folders là các hồ sơ cho từng vị trí ứng tuyển, làm sale, làm marketing, chạy các triển lãm xúc tiến thương mại, khi làm quản trị rủi ro trong ngân hàng, đi học lớp về Quản trị Nhân lực, và rồi cũng đến ngày 15/5/2017 - khi tất cả những gì tôi đã hết mình trong những ngày tháng trước đó đã trở thành vốn liếng để sự nghiệp của tôi ra trái ngọt “hướng nghiệp”. Hành trình “gieo hạt” ấy vẫn luôn “bền bỉ” cho đến tận bây giờ, khi tôi nhận ra mình dù không còn “junior” nhưng vẫn là “em bé” trong cả bức tranh hướng nghiệp của Việt Nam và thế giới. Hành trình làm nghề hướng nghiệp không phải cứ muốn “gieo hạt” là được, mà đó là một quá trình dài của sự kiên trì và nhẫn nại. Tôi đã phải rèn luyện cho mình sự bền bỉ. Sự nghiệp không phải lúc nào cũng suôn sẻ; có những việc rất muốn hoàn thành ngay, nhưng lại cần thời gian chín muồi; có những khó khăn mà dường như đã quật mình ngã gục, nhưng tôi tin rằng mỗi bước mình đi, mỗi việc mình làm, dù đó là bước tiến lên, lùi lại, vấp ngã, hay đứng dậy, đều là để “gieo hạt” cho mục tiêu dài hạn mà mình đang hướng tới. 

☀️ Điều khiến tôi vừa mừng mà cũng vừa lo lo là càng ngày hướng nghiệp càng được nhiều người xung quanh quan tâm đến. Ngày càng có nhiều ý tưởng, không chỉ từ những người được đào tạo về hướng nghiệp mà thực sự là từ cả xã hội, rất nhiều người trong các lĩnh vực, ngành nghề, độ tuổi, trình độ khác nhau. “Bền bỉ gieo hạt” cho cộng đồng mà tôi hướng đến là không ngần ngại “cho đi những thứ mình có” về hướng nghiệp. Khi thấy mọi người xung quanh có ý tưởng, dự án mới về hướng nghiệp và cần tham khảo thêm nền tảng về hướng nghiệp, hay kinh nghiệm triển khai, tôi sẵn sàng chia sẻ những gì mình biết.  “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Thời cơ chưa phải chín muồi với mình nhưng lại là chín muồi với người khác, công tác hướng nghiệp càng được triển khai sớm và rộng ngày nào thì những người cần được hỗ trợ sẽ càng nhận được sự hỗ trợ kịp thời ngày đó. Xã hội đơm được trái ngọt rồi thế nào cũng sẽ trở thành trái ngọt của mình. 

🫂 Đối tượng chính mà tôi đang đồng hành và hỗ trợ là các bạn sinh viên ĐH và người trẻ trong những năm đầu của sự nghiệp. Sự lựa chọn này có 2 lý do. Thứ nhất, đây là nhóm mà tôi có nhiều kiến thức, kỹ năng, và sự thấu hiểu để có thể hỗ trợ nhất. Thứ hai, đối với tôi, nhóm đối tượng này là “thế hệ bị bỏ rơi”. Xem báo đài, và quan sát từ những người xung quanh, tôi nhận thấy dường như có một sự “an tâm” là các bạn HS sau khi chọn được ngành học rồi, vào ĐH rồi, thì có nghĩa là đã hướng nghiệp xong, các bạn học rồi sẽ biết là ra trường mình sẽ làm gì. Nhưng thực tế không phải như vậy. 

• Thời gian học ĐH là thời điểm lý tưởng để các bạn khám phá bản thân. Khi này các bạn đã đủ 18 tuổi, có rất nhiều cơ hội mới được mở ra khi các bạn đủ tuổi chịu trách nhiệm pháp luật cho chính bản thân mình, khác với khi các bạn còn là học sinh. Các bạn bước vào tuổi trưởng thành nhưng vẫn ở giai đoạn được trải nghiệm nhiều thứ khác nhau, “được phép” chọn sai và làm lại, dễ chấp nhận hơn nếu làm sai và được chỉ dẫn trong công việc, chưa có áp lực “phải có việc làm nếu không sẽ là thất nghiệp”, rất khác với với giai đoạn sau tốt nghiệp và gia nhập thế giới việc làm. Đứng trước nhiều cơ hội và “quyền năng” như vậy, nên chọn cơ hội nào, vì sao nên chọn cái này mà không làm cái kia, bạn học được những gì, những điều bạn làm liên quan gì đến sự phát triển cá nhân và phát triển nghề nghiệp của bạn ngay hiện tại và trong tương lai. Các bạn hoàn toàn có khả năng tự trải nghiệm và đúc kết được những điều này, tuy nhiên, có những bạn nhận ra sớm từ khi đang đi học, có những bạn lại chỉ nhận ra khi việc đã qua, có bạn nhận ra khi đã ra trường. Nếu có những sự đồng hành 1 cách có bài bản, chuyên nghiệp, đúng lúc, các bạn sẽ tiết kiệm được thời gian và có sức bật tốt hơn rất nhiều. 

• Chọn ngành học xong là 1 chuyện, nhưng sau đó làm ở vị trí nào, cụ thể lĩnh vực nào, môi trường làm việc nào? VD học Marketing nhưng nên làm full-stacked marketer, nên chọn chạy sự kiện, làm sáng tạo nội dung, làm nghiên cứu thị trường, làm nhận diện thương hiệu, hay là còn làm gì khác? Thị trường lao động phát triển không ngừng với những xu hướng mới, sự lựa chọn mới, cùng sự biến mất của những nghề cũ, làm thế nào để tìm hiểu có những cơ hội gì và thích nghi? Thời buổi cạnh tranh, 1 vị trí việc làm có hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng nghìn ứng viên cạnh tranh, làm thế nào để là 1 ứng viên nổi bật và thuyết phục nhà tuyển dụng tuyển mình? Liệu mình nên đi làm cho công ty, hay nên khởi nghiệp, hay làm lao động tự do (freelancer, khác với kinh doanh tự do)? Hướng nghiệp trong ĐH có vai trò đồng hành, hướng dẫn, và giáo dục các bạn sinh viên để các bạn có thể tự tìm lời giải đáp cho những câu hỏi này. 

Hướng nghiệp với sinh viên ĐH cần các chuyên viên không chỉ có nền tảng về hướng nghiệp và phát triển con người, mà còn có kiến thức và bộ kỹ năng về thị trường lao động, tìm kiếm việc làm, và các hiểu biết về cách làm việc nơi công sở hay các môi trường làm việc khác nữa.  

📚 Khoảnh khắc đáng nhớ và cũng là bước ngoặt trong hành trình của tôi là khi tôi tham gia khóa học Quản trị Nhân sự Chuyên nghiệp. Tôi thấy mình thực sự may mắn khi thời điểm đó tìm được một khóa học vừa túi tiền, được giảng dạy bởi các thầy cô là những người vừa có thâm niên làm HR thực chiến lại vừa có kinh nghiệm giảng dạy, nên dù khóa học ngắn nhưng hiệu quả rất cao. Trong quá trình học, tôi nhận ra rằng mảng tuyển dụng chính là lĩnh vực mà tôi muốn theo đuổi. Tuy nhiên, đối tượng mà tôi muốn phục vụ là những người lao động, những người đang loay hoay trên con đường tìm việc và phát triển sự nghiệp. Học về cách xây mô tả công việc (là một kỹ năng trong tuyển dụng), tôi tự viết ra được một mô tả cho công việc mà mình muốn theo đuổi ngay cả khi tôi chưa biết Hướng Nghiệp cũng có thể là một nghề. Sự say sưa trong việc muốn hiểu càng nhiều loại công việc, loại nghề nghiệp trên thị trường trở thành động lực để tôi đọc các tin tuyển dụng hàng ngày như đọc báo, và cơ duyên làm việc với BUV đã đến trong lúc tôi “đọc báo” vào một ngày đẹp trời tháng 3 năm 2017. Sau khi làm việc tại BUV một thời gian, tôi càng chắc chắn hơn hướng nghiệp là con đường mình muốn đi. Đó không phải là một quyết định nhanh chóng, mà là cả một quá trình dài tôi phải trải qua để tự xác nhận con đường của mình.

⏰ Tuy nhiên, trên hành trình này không phải là luôn cho đi. Một bài học quý giá mà tôi học được trong quá trình làm nghề là cần phải “set boundaries” (đặt ranh giới) rõ ràng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Khi mới vào nghề, tôi thường nhận được rất nhiều tin nhắn từ sinh viên bất kể giờ giấc, điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của tôi. Có những buổi tối của tôi bị gián đoạn bởi những tin nhắn hỏi han dù chưa thực sự cấp thiết. Sau này, tôi học cách tắt thông báo và chỉ trả lời khi thực sự cần thiết. Vì tôi nhận ra rằng: “Người ta cần mình nhưng mình cũng cần mình.” Việc duy trì sức khỏe và cuộc sống cá nhân là rất quan trọng để tôi có thể tiếp tục cung cấp dịch vụ hiệu quả nhất cho sinh viên và những người cần sự giúp đỡ.

💐 Hành trình làm nghề hướng nghiệp còn dài và đầy thử thách. Tôi xác định được đích đến cuối cùng của mình là xây dựng được chương trình hướng nghiệp với các loại hình, cách tiếp cận và nội dung đa dạng có thể đáp ứng được nhu cầu học tập và phát triển khác nhau của các bạn sinh viên ĐH. Tuy nhiên, tôi nhận thấy rằng để đạt được điều đó cần thời gian, nguồn lực, và tích lũy kinh nghiệm. Hiện tại, tôi vẫn đang tiếp tục bền bỉ gieo hạt trên con đường đó. Tôi tin rằng những hạt giống mà mình gieo hôm nay sẽ giúp ích cho các bạn sinh viên trong tương lai, và những thành quả từ sự bền bỉ sẽ sớm đơm hoa.

💙 Hành trình của tôi không chỉ là câu chuyện về công việc, mà còn là câu chuyện về sự kiên trì, lòng đam mê, và khát vọng giúp đỡ người khác tìm ra con đường của mình trong cuộc sống.

🌤️ Cuối cùng, tôi xin cảm ơn cộng đồng dành thời gian đọc bài chia sẻ hành trình của mình và hy vọng được lắng nghe, chia sẻ từ các anh chị em chuyên viên trong cộng đồng về hành trình của mình. Chúc mọi người một ngày tốt lành <3 

🤍 Bản thân tôi có xuất phát điểm là tham vấn tâm lý nên khi dần dấn thân vào hành trình hướng nghiệp, tôi nhận ra đây là một con đường đầy thử thách nhưng cũng rất nhân văn. Bởi lẽ đối với tôi, hành trình hướng nghiệp không chỉ là việc giúp sinh viên tìm ra nghề nghiệp phù hợp mà còn là việc mở rộng góc nhìn, khai phá những điều mới mẻ về bản thân và thế giới xung quanh. Khi bắt đầu học về hướng nghiệp tại Sông An, tôi nhận ra sự kết nối sâu sắc giữa hướng nghiệp và tâm lý, rằng cả hai lĩnh vực này có thể hỗ trợ lẫn nhau rất tốt trong quá trình chọn ngành nghề của mỗi cá nhân. Điều này mở rộng tư duy của tôi về hướng nghiệp, đưa tôi đến một nhận thức rằng hành trình này thực sự là quá trình đồng hành, giúp người trẻ hiểu mình một cách thấu đáo.

🧑‍🏫 Trước khi tiếp cận hướng nghiệp, tôi cũng từng có suy nghĩ rằng “nghề chọn người.” Nhưng khi học sâu hơn, tôi nhận ra rằng câu đó chưa đúng hoàn toàn bởi hành trình mỗi người đi không chỉ có sự lựa chọn của nghề nghiệp, mà hơn hết, đó còn là hành trình giúp người trẻ xác định giá trị và tiềm năng của mình. Trước đây, tôi chỉ tập trung vào tham vấn sức khỏe tinh thần, nhưng sau khi hiểu về hướng nghiệp, tôi biết cách hỗ trợ các bạn định hướng nghề một cách toàn diện và sâu sắc hơn. 

💭 Chia sẻ với mọi người một kỷ niệm vừa qua mà tôi nhớ, đó là khi tham gia Ngày hội sức khỏe tâm thần tại Đại học Tôn Đức Thắng với vai trò diễn giả cho chuyên đề hướng nghiệp, tôi nhận thấy nhu cầu về hướng nghiệp rất cao khi có chung những nỗi sợ trong việc chọn ngành vì có quá nhiều sở thích nên rất khó để tập trung vào một lĩnh vực cụ thể cùng với sự biến động nhanh chóng của thị trường lao động. Tôi cảm thấy rất may mắn và vinh dự khi được các bạn sinh viên đón nhận phần chia sẻ rất nhiệt tình và cho thấy được sự nghiêm túc trong việc định hình và chọn lựa nghề nghiệp của bản thân. Khi đứng ở vai trò diễn giả, tôi cũng hiểu rằng cần tách biệt giữa hỗ trợ tâm lý và hướng nghiệp. Thông thường với những ca mà có cả 2 yếu tố này thì tôi cần tách biệt ra trước, tư vấn về tâm lý trước rồi mới đến hướng nghiệp về chọn ngành - chọn nghề. Một khó khăn mà tôi gặp phải khi hành nghề này là tôi sẽ phải đứng giữa lằn ranh của đạo đức nghề nghiệp và cái tâm trong nghề. Làm sao để đưa ra quyết định tốt nhất cho bạn nhưng vẫn giữ đạo đức của nghề? Hay giới hạn nào trong việc hỗ trợ thân chủ của mình? Nhưng khi nhớ lại câu nói của cô Phoenix: “Hành trình hướng nghiệp là hành trình mình đồng hành và cân bằng cùng các bạn chứ không phải đưa ra kết quả”. Sau rất nhiều thử thách và trải nghiệm, tôi hiểu ra bài học rằng việc mình cần phải làm là hỗ trợ, đồng hành và đưa ra giải pháp cho bạn còn quyết định sẽ do bạn chọn lựa chứ mình không thể làm thay được. Tất nhiên, sẽ có những bạn đã phải mất nhiều thời gian hơn để có cho mình câu trả lời, nhưng cũng có những bạn sẽ có những chọn lựa khác đi. Tất cả những điều đó điều khiến tôi rất hạnh phúc, vì tôi đã làm hết sức và khả năng của tôi và đồng hành cùng các bạn bằng tất cả sự nghiêm túc và chân thành mà tôi có. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc hỗ trợ và đồng hành đúng cách cùng thân chủ, khi đó mới giúp được các bạn vượt qua khó khăn và tạo một nền tảng vững chắc cho tương lai.

🌱 Trong suốt hành trình của mình, tôi đã tham gia khá nhiều chương trình và có cơ hội gặp gỡ nhiều bạn trẻ với chung những băn khoăn, trăn trở về nghề nghiệp. Với tôi, đó là một điều ý nghĩa trong hành trình làm nghề của mình khi có thể giúp đỡ các bạn. Tôi nhớ từng có bạn học ngành Nhân sự cũng nhắn cho tôi sau khi tham gia một hội thảo của LinkedIn, đại ý rằng bạn cảm ơn tôi vì đã giúp bạn tìm ra “đúng hướng đi” sau những chia sẻ và đồng hành cùng bạn. Những khoảnh khắc như vậy chính là động lực để tôi tiếp tục cống hiến.

⛅ Tôi luôn xác định được công việc mình làm sẽ gặp rất nhiều thử thách và chông gai, nhưng điều đó càng giúp tôi không ngừng học hỏi và muốn chinh phục. Sẽ hơi mơ hồ để nói về việc đích đến là gì, bởi đó là một hành trình dài (long-term) nhưng tôi luôn tâm niệm mong rằng sẽ không chỉ truyền đạt được kiến thức mà còn kết nối nhiều thế hệ, đem đến những giá trị “pay it forward” chứ không vì lợi nhuận hay tiền tài. Khi một bạn trẻ biết đến hướng nghiệp, thì bằng việc lan rộng ra, rồi sẽ có hai bạn, bốn bạn, v.v. nhiều bạn biết đến hơn nữa. Điều mà các bạn trẻ bây giờ cần, không phải chuyên môn hay kỹ năng bởi các bạn đã rất giỏi rồi, mà là sự thấu hiểu và đồng hành đúng cách để không phải chật vật khi bước đi trên con đường nghề nghiệp.

🧑‍🎓  Từ đây thì Huy cũng có lời khuyên đến anh chị em đồng môn rằng hãy cứ chắc chắn với một nhóm đối tượng thân chủ trước khi ôm đồm quá nhiều nhóm khác nhau. Đối với tôi thì đối tượng chính sẽ là các bạn sinh viên đại học, không quá khó để gọi tên vấn đề nhưng cũng không hề dễ để đồng hành. Hướng nghiệp là hành trình dài, và mỗi bước đi đều cần sự kiên nhẫn và đam mê. Khi làm việc với các bạn sinh viên, tôi hiểu rằng cần có sự linh hoạt, vì mỗi độ tuổi có nhu cầu và mục tiêu riêng. Từ lớp 12 cho đến khi ra trường, mỗi trải nghiệm đều dạy cho tôi cách hỗ trợ tốt nhất cho từng đối tượng. Để làm được điều đó, tôi luôn duy trì học hỏi từ những người đi trước, từ các cộng đồng nghề nghiệp, và từ chính trải nghiệm của mình với sinh viên. Bởi mỗi nhóm đối tượng sẽ có những đặc điểm và vấn đề riêng, nên hãy có cho mình những mục tiêu cụ thể và đối tượng xuyên suốt để làm quen. Trải nghiệm là tốt nhưng mình phải vững trước đã, để những kỹ năng và khả năng truyền đạt phải vững chứ không bị lẫn lộn trong quá nhiều lý thuyết. Việc này sẽ đòi hỏi mọi người không ngừng học hỏi, liên tục cập nhật xu hướng nghề nghiệp và cả chính những trải nghiệm cá nhân của mình.

🌻 Hành trình hướng nghiệp không chỉ là việc đạt được một công việc hay vị trí, mà còn là khám phá bản thân và mang đến giá trị thực sự cho cuộc sống. Hãy luôn mở lòng, học hỏi, và kiên nhẫn. Chỉ cần bạn sẵn sàng, trái ngọt sẽ đến – một cách tự nhiên và ý nghĩa nhất.

🌤️ Sau cùng, rất cảm ơn anh chị em đồng môn trong cộng đồng dành thời gian đọc bài chia sẻ hành trình của tôi và hy vọng cũng sẽ được học hỏi, lắng nghe, v.v. kinh nghiệm từ mọi người. Chúc mọi người một ngày tốt lành <3 

🌊 Mình là Đoan Trinh, cựu học viên khóa CVHN Sài Gòn K01 (2018). Đối với mình, hành trình phát triển sự nghiệp gắn liền với hai từ “thuận dòng” và “biết ơn”. Khi còn đi học, mình chưa định hình được sau này sẽ trở thành ai, làm công việc gì. Mình chỉ cảm thấy mình rất thương Ngoại, muốn học bác sĩ để chăm sóc tốt cho Ngoại nên đăng ký vào ngành Y. Thi đi thi lại nhiều lần nhưng vẫn rớt, mình chuyển sang ngành Trồng trọt vì thấy Ngoại thích trồng cây, tự nhủ học xong sẽ về trồng cây cảnh, trồng vườn cho Ngoại. Sau đó một tháng, nhờ sự chỉ dẫn và bảo ban của mọi người, mình chuyển sang ngành Thủy sản vì nhìn thấy tiềm năng phát triển công việc và quê hương Sóc Trăng của mình khi đó là vùng được quy hoạch phát triển thủy sản trọng điểm của cả nước. 

🌊 Thế là dòng đời đưa đẩy mình trở thành Kỹ sư Thủy sản. Cứ như vậy, mình thuận dòng và bắt đầu công việc đầu tiên tại Trung tâm Khuyến ngư tỉnh Sóc Trăng. Động lực phát triển năng lực hành nghề của mình chính thức được khai mở và phát triển khi mình đi theo các anh chị cán bộ khuyến ngư hỗ trợ các lớp chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng thủy sản đến nông dân. Nhờ vậy, mình nhận thấy giá trị của ngành nghề mình đang theo đuổi. Những ngày tháng đồng hành với các cô chú nông dân đã giúp mình có nhận thức đủ đầy hơn về tầm quan trọng của việc học và tinh thần dấn thân vì cộng đồng.

🌊 Năm 2010, khi chuyển về Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ làm công tác giảng dạy và được phân công chuyên trách công tác Đoàn - Hội, để làm tốt nhiệm vụ sinh hoạt đầu khóa cho sinh viên, mình đã không ngừng học hỏi về hướng nghiệp và hiểu hơn về đặc tính sở thích nghề của bản thân. Mình nhận ra, mình thích làm việc với con người và có khả năng hỗ trợ, giúp đỡ người khác. Mình thực lòng biết ơn những trải nghiệm với sinh viên. Bởi lẽ, nhờ có chúng mà mình tìm thấy khát khao cống hiến cho cộng đồng, tiếp thêm động lực để mình chuyển hướng và bắt đầu hành trình hướng nghiệp chuyên sâu, chú trọng vào giáo dục nhận thức và giáo dục kỹ năng, giúp con người phát huy tiềm năng và thực sự hạnh phúc trên hành trình làm việc, làm người.

🌊 Trong hơn 10 năm học nghề và hành nghề hướng nghiệp, tham gia vào các chương trình hỗ trợ học sinh tại Đồng bằng sông Cửu Long, thách thức lớn nhất mà mình gặp phải chính là tháo gỡ rào cản nhận thức về hai chữ “hướng nghiệp”. Với nhiều học sinh, kể cả giáo viên và cán bộ quản lý ngành giáo dục, hướng nghiệp đâu đó chỉ tập trung vào việc hướng trường. Phần lớn học sinh khá ám ảnh với hai từ “hướng nghiệp” vì các bạn không thích tham gia những chương trình tư vấn tuyển sinh và cảm thấy phiền khi phải “đối phó” với lời mời gọi liên tục từ các trường Cao đẳng, Đại học. 

🌊 Những lúc ấy, mình thường kiên nhẫn dành thời gian để giúp các bạn hiểu và nhận thấy giá trị của hướng nghiệp. Đó là giúp các bạn có được năng lực tự định hướng và ra quyết định chọn nghề, học nghề, làm nghề và hạnh phúc với nghề thông qua những thông tin, góc nhìn và công cụ hướng nghiệp. Mình nhận thấy rằng, học sinh, sinh viên có được sự cảm ngộ về hướng nghiệp tốt nhất khi các bạn được tạo điều kiện thuận lợi để tự trải nghiệm trong các buổi học. Vì vậy, với mỗi hoạt động hướng nghiệp cho học sinh, mình thường tự đặt bản thân vào tâm thế của học sinh để thấu hiểu, đồng cảm với các em và điều chỉnh các hoạt động trải nghiệm sao cho truyền tải được bài học một cách tốt nhất. 

🌊 Mình vẫn nhớ như in, trong một lần chở con đi nhà sách và bắt gặp cuốn “Mình là cá, việc của mình là bơi”, con mình chợt nói: “Mình là Nhiên, việc của mình là yêu mẹ”, mình đáp lại: “Mình là mẹ Trinh, việc của mình là chăm sóc cho Nhiên”. Hai mẹ con cứ ríu rít với nhau cả chặng đường. Cuộc trò chuyện tuy gần gũi, đời thường nhưng đã giúp mình có thêm ý tưởng cho các hoạt động hướng nghiệp với trò chơi “Mình là cá, việc của mình là bơi”. Đây là trò chơi kết hợp các ngành nghề để giúp học sinh nhận diện giá trị nghề nghiệp mang lại cho con người và cuộc sống, từ đó ghi nhận, biết ơn và tôn trọng những người làm nghề trong mọi lĩnh vực. 

🌊 Mình rất biết ơn khi hành trình học và hành nghề hướng nghiệp của mình luôn có sự đồng hành và tương trợ từ những người thân, thầy cô cùng các đồng môn và đồng nghiệp đáng quý. Hy vọng rằng, câu chuyện của mình sẽ là một món quà tinh thần nho nhỏ, một sự tri ân chân tình dành tặng cô Phoenix và các anh chị chuyên viên trong những ngày cuối năm. Mến chúc cả nhà nhiều sức khỏe và bình an. 💕

🔥 Mình là Văn Thâu, cựu học viên khóa CVGDHN K07. Nói thật lòng, mình đến với hướng nghiệp như một cơ duyên rất tình cờ trên hành trình theo đuổi giáo dục và giảng dạy cho các bạn học sinh. Ít ai biết rằng, trước đây mình tốt nghiệp ngành Quản trị Khách sạn theo tư vấn của gia đình. Tuy nhiên, sau 4 năm học, trải nghiệm ở nhiều lĩnh vực và vai trò khác nhau trong mảng du lịch lẫn khách sạn, mình nhận ra ngành này không thực sự phù hợp với bản thân. Đấy cũng là lúc mình biết rằng, mình không giỏi phục vụ con người, nhưng lại thích các công việc liên quan đến phát triển con người. 

🔥 Với một bạn trẻ như mình khi đó, làm trái ngành và chuyển hướng từ Du lịch sang Giáo dục là một quyết định khá khó khăn và táo bạo. Nhưng may mắn thay, nhờ có nó mà mình có duyên được gặp gỡ và làm quen với chị Dung Võ - fellow batch 1 của Teach for Vietnam. Thế là, mình được các anh chị dìu dắt và bắt đầu hành trình đồng hành cùng Teach for Vietnam với vai trò giảng dạy Giáo dục khởi nghiệp, hướng nghiệp.

🔥 Có thể nói, 2 năm gắn bó với các bạn học sinh tại Quảng Nam là khoảng thời gian vô cùng hạnh phúc và ý nghĩa đối với mình. Nhờ vậy, mình tìm thấy giá trị của ngành nghề và những việc mình đang làm, đó là nâng đỡ, hỗ trợ học sinh tìm mình - tìm đường. Điều đó thôi thúc mình hành động và bắt tay vào việc tổ chức nhiều chương trình, dự án khác nhau như Ngày hội đọc sách, Làm vườn hay Sổ tay hướng nghiệp, với mục đích tạo điều kiện cho các bạn học sinh tham gia trải nghiệm và thử sức ở đa dạng vai trò (điều phối, dẫn chương trình, tổ chức sự kiện, v.v.), từ đó xác định được điểm mạnh, điểm yếu và đặc tính sở thích nghề của bản thân.

🔥 Chia sẻ với cả nhà về một ca tư vấn đặc biệt mà mình có cơ hội tiếp cận và đồng hành - đó là hành trình trình tìm lại mình của một học sinh giỏi môn Tin. Ngay từ nhỏ, bạn đã có thế mạnh về Tin học và đinh ninh rằng sau này sẽ theo đuổi các ngành liên quan đến Công nghệ. Thế nhưng, sau khi thi đậu vào lớp chuyên Tin, càng đào sâu vào các kiến thức chuyên ngành, bạn càng nhận ra rằng môn học này không thực sự phù hợp với bản thân như cách bạn vẫn nghĩ. Vì vậy, bạn rơi vào trạng thái mông lung, bối rối với những lựa chọn ngành nghề và tìm đến mình để tư vấn. Khi ấy, nhờ được giới thiệu về Lý thuyết Mật mã Holland và hướng dẫn về cách kết nối sở thích với bản đồ thế giới nghề nghiệp, bạn “gọi tên” được khúc mắc bấy lâu nay chưa có lời giải và tìm ra hướng phát triển phù hợp - theo đuổi con đường kinh doanh, tập trung vào mảng Sales/Marketing. Chặng đường “thử sai” và “dám sai” của bạn đã giúp mình nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của giáo dục hướng nghiệp đối với học sinh.

🔥 Dù hướng nghiệp ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng thực tế cho thấy đây vẫn chưa phải là mối ưu tiên hàng đầu đối với học sinh từ lớp 11 trở xuống. Đa phần các bạn ưu tiên những môn học “chính khóa” ở trường hơn và có phần ngó lơ mảng hướng nghiệp. Trong nhiều trường hợp, hướng nghiệp được nhìn nhận theo hai thái cực: hoặc là những mục tiêu xa vời, "để sau tính", hoặc là những quyết định được đưa ra trong thời gian gấp gáp, mang tính “ép buộc”. Chính vì vậy, thầy cô đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh nhận ra ý nghĩa của hướng nghiệp, thu hẹp khoảng cách giữa học sinh và nghề nghiệp tương lai. Giáo dục hướng nghiệp không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là cầu nối để các em hiểu và chuẩn bị tốt hơn cho hành trình nghề nghiệp của mình.

🔥 Dẫu biết rằng hành trình này sẽ gặp nhiều khó khăn nhưng mình biết, mình không đi một mình! Mỗi bước chân mình đang đi đều có sự trợ lực và nâng đỡ từ đồng môn và cộng đồng chuyên viên hướng nghiệp. Vì vậy, mình rất mong được làm quen và kết nối với các anh chị để tiếp thêm động lực, giữ lửa với nghề và vững tin vào con đường phía trước. Cảm ơn mọi người đã theo dõi câu chuyện hướng nghiệp của mình. Thương chúc cả nhà năm mới bình an và hạnh phúc!

🌱 Mình là Phan Hoàng Thảo, cựu học viên khóa CVHN Hà Nội K06 và hiện đang là Chuyên viên tư vấn hướng nghiệp tại Sông An. Một từ khóa để miêu tả hành trình 04 năm qua của mình đó là ĐAM MÊ. Ban đầu, mình tìm đến hướng nghiệp với sự tò mò, nhưng cũng không dám đặt kỳ vọng quá nhiều. Mình đi học với tâm thế học để biết hướng nghiệp có giải quyết được những trăn trở của mình hay không. Mình chưa bao giờ nghĩ rằng, hướng nghiệp sẽ trở thành định hướng lâu dài và thực sự hành nghề với nó, chứ không chỉ dừng lại ở việc giúp mình thay đổi bản thân hay phát triển công việc.

🌱 Từ năm 2006, mình bắt đầu bước chân vào lĩnh vực Nhân sự và tuyển dụng chuyên nghiệp. Khi ấy, mình mới nhận ra một sự thật rằng, có khoảng 80% học sinh - sinh viên đi làm trái ngành, trái nghề. Câu chuyện để giúp các bạn ấy lựa chọn và theo đuổi đúng ngành học phù hợp với mình phải được giải quyết từ gốc rễ, và chỉ có hướng nghiệp mới làm được điều đó. Đấy chính là mối quan hệ mật thiết giữa hướng nghiệp và thị trường lao động, đồng thời cũng là động lực để mình kiên trì và bền bỉ đồng hành với hướng nghiệp đến giờ và mãi về sau.

🌱 Nói không ngoa, hướng nghiệp đã thực sự thay đổi tư duy và hành động của mình. Trước khi học hướng nghiệp, khi đối diện với những lời đề nghị về tư vấn chọn ngành - chọn trường cho người quen trong gia đình, mình khá bối rối, lúng túng và chưa thể đưa ra một câu trả lời thỏa đáng, dù lúc đó mình đã có 20 năm kinh nghiệm trong ngành tuyển dụng. Mình chỉ đơn giản đưa ra lời khuyên dựa trên trải nghiệm cá nhân của mình, chứ chưa có cơ sở khoa học rõ ràng. Vì vậy, học hướng nghiệp đã giúp mình nhìn nhận đúng gốc rễ vấn đề, từ đó có thêm sự tự tin và chắc chắn khi hỗ trợ thân chủ lựa chọn và định hướng nghề nghiệp.

🌱 Không chỉ vậy, hướng nghiệp còn giúp mình có thêm cơ hội để gặp gỡ và kết nối với rất nhiều đồng môn đang làm việc trong những lĩnh vực khác nhau trên khắp cả nước. Do đó, mình được làm giàu hơn về mối quan hệ và những bài học, trải nghiệm trong cuộc sống.  Mình đã và đang học được rất nhiều điều từ mạng lưới chuyên viên hướng nghiệp của Sông An. Nhờ có những kết nối chất lượng ấy, mình và các đồng môn đã thành lập và tham gia CLB Career Master ở Hà Nội để thỏa sức đam mê, học hỏi, thảo luận, nâng đỡ và phát triển cùng nhau trên hành trình hướng nghiệp.

🌱 Niềm vui khi hành nghề hướng nghiệp đến từ khoảnh khắc mình nhận ra rằng, mình đã hỗ trợ được phần nào những khúc mắc, trăn trở của người khác và họ thực sự nhớ đến, tin tưởng mình. Đồng hành cùng thân chủ trong quá trình hiểu mình - hiểu nghề, nhận thấy sự chuyển biến tích cực của thân chủ đã truyền động lực, tiếp thêm đam mê và niềm vui với nghề để mình vững tâm bước tiếp. 

🌱 Trò chuyện với Sông An và phản tư lại những điều mình đã trải qua, mình nhận ra rằng hành trình hướng nghiệp của bản thân mới chỉ đang bắt đầu, từ từ và từng bước nhỏ. Mình vẫn tiếp tục học hỏi từ giám sát, đồng môn và khách hàng. Dù vậy, đây vẫn mãi là chặng đường ý nghĩa và đầy cảm xúc mà mình có nhân duyên được trải nghiệm. Cảm ơn cả nhà đã theo dõi câu chuyện của mình, hy vọng những chia sẻ nho nhỏ này sẽ gửi đến một chút tích cực và động lực đầu năm mới để cộng đồng chúng ta cùng lan tỏa những giá trị tốt đẹp của hướng nghiệp xa hơn nữa.

🌸 Mình là Lê Trần Hoàng Nguyễn, cựu học viên khoá CVHN Sài Gòn K03 và hiện đang là Chuyên viên tư vấn hướng nghiệp tại Sông An. Trước đây, mình từng nghĩ hướng nghiệp chỉ dành cho học sinh cấp 3, chủ yếu giúp các em chọn ngành, chọn nghề. Nhưng khi đi sâu vào lĩnh vực này, mình nhận ra hướng nghiệp không chỉ dừng lại ở việc lựa chọn ban đầu mà còn là hành trình dài cho cả đời. Hiện tại, mình đang tư vấn không chỉ cho học sinh mà còn cho cả sinh viên và người đi làm — những người cần định hướng lại sự nghiệp, tìm kiếm động lực mới hoặc khám phá con đường phù hợp hơn với bản thân.

🌸 Nhớ đến giai đoạn chọn ngành, chọn nghề lúc tốt nghiệp cấp 3, mình chỉ đơn giản nghĩ đến việc chọn ngôi trường nào để học tiếp. Vì yêu thích và học khá môn Tiếng Anh, mình không mất nhiều thời gian suy nghĩ mà nộp đơn vào Khoa Tiếng Anh của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn. Sau khi tốt nghiệp, vì yêu thích ngôn ngữ và văn hóa Nhật Bản, mình nộp học bổng cho chương trình đào tạo ngôn ngữ do Nhật tài trợ, đó cũng là chương trình đào tạo nguồn nhân lực cho thị trường lao động Nhật Bản. Nhờ vậy, mình ra trường và làm việc cho một tập đoàn thương mại đầu tư đa ngành của Nhật Bản.

🌸 Văn hóa làm việc lâu năm tại một nơi – một đặc trưng của doanh nghiệp Nhật – không dễ để mình rẽ hướng. Nếu không tình cờ đăng ký khóa học hướng nghiệp, có lẽ mình đã không bước vào lĩnh vực này. Ban đầu, mình chỉ bị thu hút bởi cách truyền đạt kiến thức của chị Phoenix Ho và nghĩ rằng đây có vẻ là một lĩnh vực chuyên môn mà mình có thể đóng góp cho cộng đồng bằng các hoạt động tình nguyện. Nhưng rồi, hướng nghiệp mở ra cho mình nhiều điều hơn thế.

🌸 Trước hết, hướng nghiệp giúp chính mình. Nó giúp mình chiêm nghiệm lại công việc của bản thân, gọi tên được những gì giúp và chưa giúp mình thỏa mãn, khoanh vùng những yếu tố khiến mình mệt mỏi, đồng thời nhận diện rõ đâu là động lực giúp mình duy trì năng lượng và cảm hứng, như những năm đầu mới ra trường. 

🌸 Tiếp đến, mang vào công việc tuyển dụng, mình giật mình nhận ra có những ứng viên và sau đó trở thành nhân viên, đã lựa chọn nghề nghiệp dựa vào lời khuyên của bố mẹ, ảnh hưởng từ bạn bè, hoặc mong muốn có việc lương cao, v.v. mà không đi từ hiểu bản thân – một từ khóa quan trọng trong việc đưa ra quyết định nghề nghiệp. Có những bạn trong nhóm này đã nghỉ việc hoặc chuyển sang công việc khác vì áp lực. Từ những quan sát và trải nghiệm đó, mình đã quyết định dấn thân vào lĩnh vực này. 

🌸 Ngoài công việc chính mà mình vẫn rất yêu thích, mình đăng ký vai trò cộng tác viên với Sông An ở vai trò chuyên viên hướng nghiệp. Mình mong muốn góp phần giúp các bạn trẻ có sự chuẩn bị tốt hơn trong quyết định chọn ngành, chọn nghề — giảm thiểu những lựa chọn sai lầm ngay từ đầu. Mặc dù mình tin rằng việc chọn sai cũng mang lại những bài học quý giá, nhưng sẽ tốt hơn nếu các bạn có đầy đủ thông tin và chủ động hơn trước khi ra quyết định.

🌸 Bản thân mình nhận được nhiều lời khuyên quý giá từ thầy cô, anh chị, bạn bè trên con đường nghề nghiệp của mình. “Công việc không happy thì thôi nghỉ đi!”, “Giai đoạn này của em, đi làm cũng như đi học mà được trả lương”, “Đi làm đối với em là phương tiện hay mục đích?”, “Cố lên, giai đoạn này của chị như đoạn đường bị ổ gà, sau đó sẽ bằng phẳng khi có thêm kinh nghiệm”,  “Miễn sao em thấy bình an với lựa chọn của mình”, v.v.

🌸 Nhưng mình cũng hiểu rằng, không phải ai cũng may mắn nhận được những lời khuyên phù hợp. Vì vậy, ở vai trò chuyên viên tư vấn, mình luôn nhắc bản thân cẩn trọng mỗi lần đưa ra ý kiến chủ quan. Mình tập trung giúp các bạn chủ động hơn trong việc ra quyết định. Mình nhận thấy nhiều em còn ngại ngần, do dự, không chỉ vì thiếu trải nghiệm mà còn vì sợ sai, sợ không đáp ứng được kỳ vọng của gia đình hay xã hội. Chính lúc này, mình nhớ đến khái niệm Trial & Error — một bài học mà người sếp đầu tiên đã dạy mình. Và đó cũng là điều mình muốn gửi gắm các bạn: hãy dám thử nghiệm, chấp nhận sai sót, học hỏi từ chính những lựa chọn của mình để dần tìm ra con đường phù hợp nhất.

🌸 Mình tin rằng ai cũng học được điều gì đó từ những trải nghiệm trong cuộc sống – dù có nhận thức rõ ràng về hướng nghiệp hay không. Một số bạn thích khám phá, thử nghiệm các lựa chọn, rồi tự quan sát và điều chỉnh. Nhưng nếu biết rằng có một hệ thống kiến thức giúp đưa ra quyết định nghề nghiệp tiệm cận hơn với sở thích, thế mạnh và giá trị của bản thân, có lẽ cách tiếp cận sẽ khác đi. Đặc biệt, khi quyết định của chúng ta còn ảnh hưởng đến gia đình, trách nhiệm và các vai trò khác trong cuộc sống.

🌸 Mình kết bài với hình ảnh đọng lại trong mình khi làm công việc tư vấn hướng nghiệp, cũng là hình ảnh ẩn dụ được chọn làm hình ảnh bìa cho quyển sách Dẫn nhập về Giáo dục hướng nghiệp và phát triển nghề nghiệp của Thầy Colin McCowan OAM. Mình gặp và đồng hành với thân chủ trên một đoạn sông gập ghềnh. Có lúc mình chèo cùng, có lúc mình chỉ lắng nghe. Có khi cần giúp thân chủ nhìn rõ hơn dòng chảy, có khi chỉ đơn giản là giúp họ đủ vững tin để cầm mái chèo. Nhưng sau tất cả, họ sẽ là người tự bơi tiếp. Mình ở đó, hỗ trợ, giúp họ định hướng, nhưng đến một lúc nào đó, họ sẽ tự tin bơi tiếp trên hành trình của mình.

Nếu để miêu tả hành trình hướng nghiệp của mình bằng một từ, tôi sẽ chọn từ “CHUYỂN HÓA”. Hành trình này không chỉ đem đến cho tôi một công việc mới, mà còn là sự chuyển hóa trong tư duy, góc nhìn về chính bản thân. Trên hành trình này, tôi dần nhận ra rằng hướng nghiệp không chỉ dành riêng cho giới trẻ mà còn cần thiết cho bất kỳ ai đang đứng trước những ngã rẽ của sự nghiệp. Tư vấn hướng nghiệp không phải là việc đưa ra lời khuyên hay câu trả lời rõ ràng, mà là việc đồng hành cùng thân chủ xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp phù hợp với năng lực, giá trị và hoàn cảnh sống.

✨ Hiểu đúng về hướng nghiệp

Trước khi tiếp cận với kiến thức hướng nghiệp, tôi từng nghĩ hướng nghiệp chỉ dành cho học sinh, sinh viên: các em muốn chọn nghề phù hợp, cần tìm ra được đam mê; rồi nghề mà các em lựa chọn ở môi trường Đại học sẽ theo suốt cuộc đời, các em chọn học ngành nào thì phải đảm bảo ra trường làm đúng ngành đó, khi nào chuẩn bị tốt nghiệp THPT (lớp 12) mới cần tư vấn hướng nghiệp,… Nhưng sau khóa học Chuyên viên hướng nghiệp tại Sông An, tôi nhận ra hướng nghiệp là một quá trình khoa học, bắt đầu từ việc mỗi cá nhân cần phải hiểu mình, hiểu nghề, hiểu thị trường lao động để từ đó đưa ra quyết định nghề nghiệp phù hợp với sở thích, khả năng, cá tính, giá trị nghề nghiệp và xây dựng kế hoạch phát triển nghề nghiệp.

Điều quan trọng nhất tôi nhận ra sau khóa học Chuyên viên hướng nghiệp và những trải nghiệm trong công việc tư vấn, đó là hướng nghiệp không chỉ dành cho người trẻ mà còn có thể giúp những người đã đi làm nhiều năm, thậm chí cả những người sắp về hưu tìm lại hướng đi mới cho chính mình. Nhờ vậy, tôi có cái nhìn sâu sắc hơn về bản thân và hiểu được lý do mình chưa từng thực sự tìm thấy sự gắn kết với nghề Luật, dù đã đầu tư rất nhiều thời gian và công sức.

✨ Những trải nghiệm đáng nhớ

Hành trình trở thành một chuyên viên tư vấn hướng nghiệp của tôi đầy ắp những trải nghiệm quý giá. Khi mới hoàn thành khóa học, tôi nghĩ rằng mình có thể ngay lập tức chuyển sang làm tư vấn hướng nghiệp toàn thời gian. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Tôi bắt đầu bằng cách tham gia tất cả các hoạt động hướng nghiệp ngay khi có thể: từ tọa đàm, hội thảo, đến thực hành tư vấn cá nhân. Tôi cũng nhận tư vấn cho con của bạn bè và chia sẻ tại các buổi tọa đàm hướng nghiệp ở các trường THPT tại Hà Nội. Tôi tham gia tất cả các hoạt động đào tạo, giám sát chuyên môn của Sông An tổ chức như: Huấn luyện nhóm, Giám sát đôi, Giám sát nhóm, v.v. dưới hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến. Trải nghiệm đáng nhớ nhất của tôi là trở thành Chuyên viên tư vấn hướng nghiệp của Sông An, nơi tôi được hợp tác, học hỏi và hành nghề tư vấn hướng nghiệp trong môi trường chuyên nghiệp và tìm thấy hạnh phúc trong công việc của mình.

Nhớ những lần đầu tư vấn, tôi vừa háo hức, vừa hồi hộp, xen chút lo lắng. Nhưng dần dần thực hành ca tư vấn nhiều hơn, cảm giác hồi hộp, lo lắng không còn nữa, thay vào đó là sự điềm tĩnh, tập trung và kết nối với thân chủ tốt hơn. Tuy nhiên, một điều quan trọng là tôi vẫn giữ nguyên cảm xúc háo hức mỗi khi có ca. Sau mỗi ca tư vấn, nhìn thấy học sinh, phụ huynh và người đi làm dần nhận ra điều họ thực sự mong muốn, tìm thấy sự tự tin trong mình khi có định hướng rõ ràng là động lực để tôi tiếp tục theo đuổi nghề này. Tôi nhận ra rằng, tư vấn hướng nghiệp không chỉ là một công việc mà còn là sứ mệnh giúp người khác tìm thấy bình an trên hành trình nghề nghiệp của họ.

✨ Trăn trở với học sinh và gia đình

Qua quá trình làm tư vấn hướng nghiệp, tôi nhận thấy học sinh - sinh viên có rất nhiều băn khoăn, lo lắng trong lựa chọn nghề nghiệp nhưng lại ít có cơ hội để tiếp cận hướng nghiệp khoa học và bài bản. Một số bạn chịu ảnh hưởng lớn từ cha mẹ, gia đình và xã hội, dẫn đến bị áp lực khi chọn ngành nghề. Nhiều bạn ít có cơ hội trải nghiệm để khám phá bản thân nên không rõ sở thích, điểm mạnh, điểm yếu của mình. Phần lớn các bạn không hiểu ngành, hiểu nghề và thiếu thông tin về thị trường lao động nên loay hoay với câu hỏi: “Mình thực sự phù hợp với ngành nào?”. Đặc biệt, hầu hết các bạn tìm đến hướng nghiệp vào thời điểm cần đưa ra ngay quyết định khi chỉ còn 1-2 tháng phải điền nguyện vọng tuyển sinh hoặc ứng tuyển hồ sơ du học. Điều này sẽ khiến các bạn thiếu thời gian để suy ngẫm và tìm hiểu bản thân, tìm hiểu ngành/nghề và hạn chế việc mở rộng tìm kiếm ngành/nghề phù hợp hơn.

Trong quá trình làm tư vấn hướng nghiệp, tôi cũng thấy rằng, sự đồng hành của cha mẹ và gia đình là một trong những nguồn lực quan trọng nhất để hỗ trợ con trong việc định hướng học tập và lựa chọn ngành nghề tương lai. 

✨ Lời nhắn nhủ đến những ai muốn trở thành chuyên viên hướng nghiệp

Nhìn lại hành trình của mình, tôi biết ơn bản thân vì đã luôn sẵn sàng học hỏi, trải nghiệm và mở rộng vòng tròn kết nối. Nếu bạn muốn trở thành một chuyên viên tư vấn hướng nghiệp, tôi tin rằng điều quan trọng nhất là hãy bắt đầu từ chính mình. Hãy tự hỏi: “Tôi đã hiểu rõ bản thân và hành trình nghề nghiệp của mình chưa?”. Bởi chỉ khi chúng ta hiểu mình, chúng ta mới có thể giúp người khác làm điều tương tự.

Tôi cũng biết ơn đội ngũ Sông An đã đồng hành và giúp tôi trưởng thành trong công việc này. Nhờ có hướng nghiệp, tôi không chỉ tìm thấy một nghề mới, mà còn tìm thấy ý nghĩa trong những điều mình làm mỗi ngày.

🍀 Năm 2018, Toàn quyết định đi học lớp Chuyên viên Hướng nghiệp của chị Phoenix với hai lý do chính. Thứ nhất, đó là nhu cầu hướng nghiệp cho chính mình. Dù có những bước tiến đáng kể trong sự nghiệp, mình vẫn luôn cảm thấy một khoảng trống mơ hồ và rất muốn lấp đầy nó càng sớm càng tốt. Thứ hai, công việc Nhân sự của Toàn đang làm có mối liên hệ mật thiết với hướng nghiệp. Mình muốn gia tăng thêm kỹ năng cho công việc chính, cùng với đó là mong muốn hỗ trợ các bạn sinh viên, ứng viên, nhân viên có được sự định hướng tốt hơn trong sự nghiệp - điều mà mình đã từng thiếu trong quá khứ. Khi ấy, mình nghĩ tư vấn hướng nghiệp đơn thuần là việc tìm hiểu thông tin thị trường lao động và vạch ra những hướng đi, giải pháp cho sự nghiệp của bản thân và người khác.

🍀 Nhưng hướng nghiệp đã dạy mình một điều ngược lại. Quy trình nền tảng nhất mình được học là "Hiểu mình - Hiểu nghề - Quyết định/Kế hoạch và Hành động". Thay vì hướng ra bên ngoài, hãy bắt đầu bằng việc nhìn sâu vào bên trong, thấu hiểu chính mình trước tiên. Hành trình hiểu mình đã giúp Toàn nhận ra vô vàn điều thú vị về bản thân. Có khi, đó là những điểm mạnh, củng cố sự tự tin trong mình. Có khi, đó là những điều chưa ổn thỏa, khiến mình kháng cự, bực bội, nhưng dần dần là thoải mái, chấp nhận để hành động phù hợp hơn. Nhờ vậy, hướng nghiệp giúp chính mình đi qua những giai đoạn thăng trầm, đối diện với những thử thách và khó khăn trong công việc cũng như cuộc sống. Những lúc ấy, mình tự vấn: "Sao mình lại phản ứng, suy nghĩ như vậy? Điều gì mình thực sự mong muốn và yêu thích? Trạng thái này nói lên gì ở bên trong mình?". Sự đối thoại giữa “mình” và “ta” giúp Toàn bình ổn cảm xúc hơn, hiểu mình và tìm ra những hướng đi phù hợp, tự tin ra quyết định và hành động. Và dù kết quả của những hành động đó có như ý hay không, mình vẫn đón nhận một cách bình thản, tiếp tục vòng lặp của sự tự nhận thức, khám phá các lựa chọn nghề nghiệp, lên kế hoạch và hành động.

🍀 Mình nhận ra công việc và sự nghiệp mơ ước không phải là một sản phẩm có sẵn trên thị trường để bạn tìm kiếm và chinh phục. Nó được tạo nên từ quá trình không ngừng phát triển và hoàn thiện bản thân, kết hợp với những cơ hội mà xã hội và cuộc sống mang lại. Suy nghĩ này cho mình sự yên tâm sâu sắc rằng, mình có thể làm chủ sự nghiệp của mình.  

🍀 Không chỉ vậy, kiến thức hướng nghiệp còn mang lại những lợi ích thiết thực cho công việc Nhân sự của mình. Nó giúp mình nhận thức được rằng, sự tương thích giữa đặc điểm cá nhân và yêu cầu công việc sẽ thúc đẩy động lực làm việc và tạo nên kết quả tích cực. Trong vai trò là người làm Nhân sự hay cấp quản lý, mình luôn chú trọng đến sự phù hợp về tính cách, sở thích và sự phát triển năng lực của nhân viên, bởi đó là chìa khóa để gia tăng sự gắn kết và thúc đẩy thành tích xuất sắc. Nó thúc đẩy hơn nữa hành trình phát triển nghề của mình. 

🍀 Trong những trải nghiệm làm việc với cả những người đang đi làm, hay chính bản thân, Toàn nhận thấy rất nhiều người có cảm giác cô đơn trên hành trình tìm kiếm và giải quyết những nút thắt bên trong để có thể xác định rõ hơn hướng đi sự nghiệp của mình. Toàn vẫn nhớ một thân chủ từng chia sẻ với mình rằng, chị ấy rất bất ngờ và may mắn khi biết có dịch vụ tư vấn hướng nghiệp chuyên nghiệp. Bởi lẽ, ngoài sự tin cậy về mặt chuyên môn, sự đồng hành của chuyên viên giúp chị cảm thấy được lắng nghe và chia sẻ những gánh nặng chưa biết nói cùng ai. Khi nghe được tâm sự ấy, mình đã rất xúc động và biết ơn công việc này. 

🍀 Với mình, nghề tư vấn hướng nghiệp là một sự đồng hành. Thân chủ luôn là người tự bước đi trên hành trình nghề nghiệp của mình. Thế nhưng, vào những thời điểm bất an và bối rối, họ có người kề bên, trao đổi, chia sẻ để cùng nhận rõ bản thân, nhận rõ tình huống để ra quyết định và hành động trong sự an yên và hướng đến sự an yên.

Giờ đây, mình đã hoạt động hướng nghiệp được 3 năm. Mình dạy Hoạt động Trải nghiệm, Hướng nghiệp ở trường cấp 3, dạy kỹ năng sống/trại hè có kết hợp hướng nghiệp cho học sinh, và còn cả…làm vườn nữa. 🌿

“Vào hướng nghiệp giống như chọn người yêu vậy! Cả hai mảng Giáo dục Hướng nghiệp (GDHN) và Tư vấn Hướng nghiệp (TVHN) đều mới và có nhiều điều mình thích, nên mình chọn cả hai luôn!”

Với GDHN, mình được sáng tạo, được kết nối, thỏa mãn nhóm Nghiên cứu, gieo hạt đến số đông. Còn với TVHN, mình được lắng nghe sâu, đi chậm mà chắc, cùng thân chủ nhìn rõ hướng đi. 

💬 Kỷ niệm mình nhớ mãi là khi tư vấn hướng nghiệp cho chị bạn đã gần 40 tuổi. Chị vốn kinh doanh từ sớm, chưa từng học đại học, nhưng Covid đến và công việc của chị gặp nhiều khó khăn. Sau 6 tháng đồng hành, chị nhắn mình là: “Phú ơi, chị quyết định học đại học lại!”

Lúc đấy mình vui lắm. Mình thầm nghĩ nếu chị ấy có thể “bắt đầu lại từ đầu” thì mình sợ gì mà không “gạt tất cả những gì mình đã biết” để tiếp cận hướng nghiệp như một trang giấy trắng! 📃

Vốn có nhóm Nghiên cứu cao, mình rất tự tin với kiến thức bản thân - Điều khiến mình nhận bài học lớn là: “Những gì mình biết về hướng nghiệp, thị trường là sai hoàn toàn, là mình tự gán cho chứ không phải điều mọi người muốn. Mình cần chậm lại, thật sự trung dung, để hiểu được nhu cầu của người học/thân chủ và nhận thức rằng - chính họ mới có thể thay đổi cuộc đời họ!"

🍁 Trước đây, khi nhắc đến hướng nghiệp, mình nghĩ rằng hướng nghiệp chỉ thật sự cần thiết khi đứng trước cột mốc thi Đại học và chỉ cần sử dụng vài công cụ hướng nghiệp đơn giản. Tuy nhiên, khi tham gia vào quá trình học và hành nghề hướng nghiệp cùng đồng môn, mình càng thấu hiểu hơn câu chuyện: hướng nghiệp là cả một hành trình dài, bởi thời điểm nào cũng cần có một lộ trình hướng nghiệp rõ ràng thông qua nhiều bước khác nhau, và mỗi bước đều cần có công cụ hỗ trợ cụ thể. Sự thay đổi trong cách nhìn nhận và thực hành hướng nghiệp này đã giúp mình rất nhiều trong quá trình định hình ca lẫn tư vấn hướng nghiệp, từ đó khoanh vùng và xác định được thân chủ đang gặp nút thắt ở bước hiểu mình, hiểu nghề hay lập kế hoạch thực hiện.

🍁 Mình thực hành tư vấn hướng nghiệp với đa dạng thân chủ: từ học sinh, sinh viên, đến người đi làm 5 năm đầu. Dù là nhóm đối tượng nào, mình cũng cực kỳ tâm đắc với quy trình tự hướng nghiệp: Hiểu mình - Hiểu nghề - Lập kế hoạch thực hiện, được làm rõ bởi Mô hình chìa khóa, Mật mã Holland, Bản đồ thế giới nghề nghiệp, Công thức Nâng cao khả năng được tuyển dụng, Lý thuyết Cây nghề nghiệp, Lý thuyết cầu vồng, v.v. vì chúng giúp mỗi người chủ độngvà linh hoạt  trong bất cứ giai đoạn nào của hành trình hướng nghiệp.

🍁 Mỗi lần tư vấn, mình đều có sự chuẩn bị chỉn chu, nghiêm túc, bám chắc đạo đức nghề nghiệp, lượng giá trực tiếp từng ca. Qua từng ca, mình thấy bản thân đang tốt hơn mỗi ngày, và chính thân chủ cũng đang dần gỡ rối những nút thắt trên hành trình phát triển nghề nghiệp. Nhờ vậy, mình tìm thấy ý nghĩa của hướng nghiệp trong những việc mình làm, có thêm động lực để tiếp tục hành trình này và tự cam kết học tập xuyên suốt ở vai trò chuyên viên tư vấn hướng nghiệp.

🍂 Lúc ấy, bản thân biết mình thích học cái gì và làm cái gì, cũng như tìm thấy được điểm giao giữa chúng. Thế nhưng, mình cảm giác vẫn bị mâu thuẫn, vẫn thấy chưa “đủ” và có hơi sai sai, nhưng chưa gọi tên được vấn đề. Đó cũng là lúc mình biết nhiều hơn về Sông An (vào năm 2020) và bắt đầu theo học hai khóa học tại đây. 

🍂 Kết khóa, điều đầu tiên mình nhận thấy, đó là mình quá nhỏ bé và thế giới ngoài kia còn quá nhiều điều hay, quá nhiều người tài và giỏi. Sau đó, mình hiểu được hệ thống, các lý thuyết hướng nghiệp đã và đang thay đổi như thế nào cho phù hợp với thời cuộc. Gọi được tên của các rễ cây trong Mô hình lý thuyết Cây nghề nghiệp là bước đệm đầu tiên, và sau 4 - 5 năm, mình tiếp tục “chạm” với Mô hình Cầu vồng cuộc sống. Nhờ đó, mình cảm thấy bản thân khiêm hạ hơn, trao quyền hơn, thấy hướng nghiệp thú vị và giúp bản thân có nhiều góc nhìn, mở mang hơn rất nhiều.

🍂 Bây giờ nhìn lại, lý do lớn nhất thôi thúc mình học hướng nghiệp là để có kiến thức đúng, tư duy đúng về hướng nghiệp, từ đó có thể áp dụng trước hết là cho chính mình, sau là cho những nhân viên, đồng nghiệp, người thân.

🍂 Vì vậy, mình đã và đang tư vấn hướng nghiệp cho nhiều thân chủ khác nhau. Với học sinh và gia đình, hướng nghiệp giúp các con chọn “đúng ngành”, hơn là cha mẹ chọn giùm luôn cho con. Với sinh viên, hướng nghiệp giúp các bạn hiểu về Holland và có thêm niềm tin vào sự lựa chọn của mình. 

🍂 Mình đặc biệt tiếp xúc nhiều với đối tượng người đi làm. Mình nhận ra rằng, khó khăn lớn nhất của họ là việc kiêm quá nhiều vai trò và tâm lý “quá trễ” để chuyển đổi nghề hoặc rời khỏi công ty lâu năm. Tuy nhiên, khi nhìn ra vấn đề rồi, họ vẫn ngại ngùng, không dám bước tiếp vì trước giờ chưa bao giờ tự ra quyết định mà đa số là do gia đình bảo như thế. Do đó, khi được tiếp xúc với kiến thức hướng nghiệp khoa học, bài bản, họ gọi tên đúng vấn đề mà bản thân đang lấn cấn để tìm ra cách gỡ nút cho chính mình. 

🍂 Đã gần 5 năm kể từ ngày bắt đầu, mình vẫn đang hành nghề hướng nghiệp với khát khao và mong muốn chia sẻ những gì mình đã được học đến nhiều người hơn, để họ không rơi vào sự bơ vơ như mình đã từng. Mình vẫn luôn thấy “chạm” và thấm thía với tuyên ngôn của Sông An “Cứ đi, để lối thành đường”. Cô Phoenix và Sông An đã mở lối, còn đường đi như thế nào là do mỗi chuyên viên hướng nghiệp tự chọn, rẽ hướng và thành hình. Thế nhưng, đừng lo các bạn nhé, vì trên hành trình này, chúng ta luôn có nhau - có bản thân, có đồng môn, và có Sông An!

🚀 Vì vậy, trên hành trình vừa qua, mình đã đầu tư thời gian, công sức để học hỏi và tích lũy những kiến thức và kỹ năng về hướng nghiệp, cũng như những yếu tố phụ trợ như thiết kế hoạt động đào tạo, tổ chức lớp học, cho đến đóng gói các quy trình hướng nghiệp đối với từng đối tượng cụ thể. Sau khi ổn định với hướng nghiệp, mình quay về với Sales/Marketing - ngành nghề mà mình đã từng làm trước đây nhưng với một cách tiếp cận mới hơn. Cụ thể, khi đào tạo cho nhân viên hay trong các cuộc thương lượng với khách hàng, mình đều áp dụng ít nhiều các lý thuyết hướng nghiệp như Mật mã Holland hay Mô hình lý thuyết Cây nghề nghiệp. 

🚀 Đến nay, mình vẫn tin rằng, khởi nghiệp với hướng nghiệp là lựa chọn phù hợp với sở thích, điểm mạnh, khả năng và cả giá trị nghề nghiệp của bản thân. Bởi vì mình xem hướng nghiệp như một công việc kinh doanh, nên việc đầu tư phải đạt được mục tiêu với thời gian và tiền bạc tương ứng. Vì vậy, mọi thứ nhất thiết phải được đo lường và chứng minh cụ thể. Với mỗi buổi tư vấn cá nhân, đó là đánh giá của thân chủ; hay với mỗi giờ giáo dục hướng nghiệp, đó là mục tiêu của tiết học được đảm bảo, các lý thuyết và hoạt động được áp dụng để giúp học sinh nắm bắt được kiến thức. Những giá trị tốt đẹp ấy của hướng nghiệp là điều mà mình muốn mang đến cho học sinh và thân chủ.

🚀 Kinh doanh thì phải có “lời”. Nhìn lại 5 năm vừa qua, mình đã thu được lợi nhuận từ “phi vụ” khởi nghiệp này. Thế nhưng, “trái ngọt” to lớn nhất với mình là những người bạn đồng hành đáng mến trên hành trình hướng nghiệp. Mình không nói là ai, nhưng đọc đến đây họ sẽ biết mình đang nói đến họ. 😚 Những người bạn này đã thương yêu và dìu dắt mình - một tay mơ không biết gì về giáo dục, mù mờ về trường lớp, được góp một phần công sức nhỏ bé vào các hoạt động hướng nghiệp một cách đều đặn - hàng năm, hàng quý, hàng tháng. 

Kết lại, mình thấy quyết định đầu tư làm Chuyên viên hướng nghiệp kiểu gì cũng có lời! Có khi là vật chất, có khi là tinh thần, mình thì may mắn có được cả hai. Mong rằng, các bạn cũng sẽ như vậy. 🌿

Tuy vậy, mình cũng nhận ra bản thân vẫn còn thiếu nền tảng lý thuyết và những công cụ khách quan để có thể hỗ trợ mọi người tốt hơn. Chính điều đó đã thôi thúc mình tìm đến khai vấn, và gần đây là hướng nghiệp – như một cách để bù đắp những mảnh ghép còn thiếu. Nếu ví hành trình phát triển sự nghiệp của mình như một tấm thảm được dệt nên từ nhiều sợi chỉ và chất liệu khác nhau, thì hướng nghiệp chính là một gam màu mới đầy thú vị và mang nhiều ý nghĩa, làm cho hành trình ấy thêm phần trọn vẹn.

🌻 Chân ướt chân ráo bước vào hướng nghiệp với sự đồng hành của Sông An, mình như được mở ra một “bầu trời” mới về lý thuyết hướng nghiệp - những điều rất đỗi quý giá và hữu ích đối với bản thân và công việc của Nhung, lẫn hành trình hỗ trợ thân chủ. 

Một khoảnh khắc khiến mình nhớ mãi là khi làm trắc nghiệm Indigo và tư vấn nhanh với chuyên viên Mai Đặng, mình đã gọi tên được “motivator” – động lực làm việc ẩn sâu bên trong. Sau đó, qua từng điểm chạm với Sông An, mình lại “vỡ” ra nhiều điều mới: từ ứng dụng AI để nâng cao khả năng ứng tuyển, cho đến việc áp dụng lý thuyết hướng nghiệp vào các ca tư vấn thực tế.

Những kỹ năng hướng nghiệp như phản hồi cảm xúc hay đối mặt đồng cảm, khi được kết hợp cùng trải nghiệm trong quá trình khai vấn và nghiệp vụ nhân sự, đã giúp mình thay đổi cách làm việc với mọi người. Nhờ vậy, chất lượng công việc lẫn mối quan hệ nơi công sở được cải thiện rõ rệt.

🌻 Nhìn lại chặng đường nghề nghiệp vừa qua, mình nhận thấy nỗi đau lớn nhất của người lao động đó là việc không chủ động chuẩn bị cho sự thay đổi trong thị trường lao động. Họ làm đi làm lại một công việc ngày qua ngày, nên gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận cái mới và loay hoay không biết làm khác đi như thế nào. Do đó, họ dễ tụt hậu và bị thay thế dù gắn bó nhiều năm với công ty. Kể cả với những người đã có sự chuẩn bị, thì họ cũng không biết phải chuẩn bị ra sao. Điều đó buộc họ phải “tự bơi” giữa những cơn sóng nghề nghiệp dữ dội, mất định hướng. 

Chính vì vậy, công tác hướng nghiệp thực sự là một nhu cầu cấp bách và mang ý nghĩa tích cực đối với người lao động, để giúp họ an tâm và vững tin trên hành trình phát triển nghề nghiệp. Hy vọng rằng, các anh chị em trong cộng đồng mình sẽ tiếp tục theo đuổi con đường hướng nghiệp này để giúp đỡ nhiều người hơn nữa.

Cơ hội đến với mình khá ngẫu nhiên, nhưng việc chọn ở lại với nghề là một quyết định có chủ đích. Mình đã, đang và sẽ tiếp tục theo đuổi hướng nghiệp với một kế hoạch rõ ràng, bởi mình nhận ra đây là công việc phù hợp với sở thích, giá trị và tính cách của bản thân. Quan trọng hơn cả, kể từ khi trở thành một Chuyên viên hướng nghiệp, mình thấy cuộc sống của mình thực sự nhiều niềm vui và giàu ý nghĩa.

💫 Trước khi học bài bản về hướng nghiệp, mình từng hỗ trợ cho một số bạn học sinh THPT và sinh viên Đại học tìm ngành học phù hợp khi du học bậc Cử nhân hoặc Thạc sĩ, cũng như hoàn thiện hồ sơ học bổng. Tuy nhiên, cái gọi là “tư vấn” của mình ngày đó bản năng lắm, không có cơ sở gì nhiều ngoài trải nghiệm cá nhân và lời khuyên từ những người xung quanh. Từ khi học thêm về hướng nghiệp, mình nhận ra sự thiếu sót của bản thân và bắt đầu ứng dụng các lý thuyết và công cụ hướng nghiệp có nền tảng khoa học mỗi khi tư vấn với thân chủ.

💫 Vì vậy, mình tâm đắc nhất với Lý thuyết Ngẫu nhiên có kế hoạch (Planned Happenstance) của John D. Krumboltz, bởi lý thuyết này trùng khớp với câu chuyện của chính mình. Đồng thời, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên tục học hỏi, trau dồi và liên tục nắm bắt các cơ hội bất ngờ - điều mà cá nhân mình luôn coi trọng và cũng là thông điệp mình luôn muốn truyền tải đến mọi người.

Bên cạnh đó, mình cũng rất hứng thú với Trắc nghiệm Holland, nhất là giai đoạn xác nhận nhóm Holland. Bởi lẽ, đây là lúc để mình có thể xây dựng và phát triển mối quan hệ tư vấn (counselling relationship), đồng thời lắng nghe và hiểu sâu sắc hơn về câu chuyện đặc biệt của từng thân chủ.

💫 Mỗi lần nhận được tin nhắn cảm ơn, lời động viên hay những phản hồi tích cực từ thân chủ, mình càng tin rằng công việc mình đang làm thực sự giúp ích và đem lại điều tốt đẹp cho người khác. Điều này khiến mình thấy cuộc sống của bản thân có ý nghĩa hơn rất nhiều và giúp mình có thêm động lực để đi tiếp.

💫 Dù thật lòng mà nói, con đường này không hề dễ dàng, không đem đến địa vị, danh vọng hay thu nhập “khủng”, và còn rất nhiều rào cản khác phải vượt qua, nhưng với mình, đó là hành trình của niềm tin - tin vào con người, vào khả năng phát triển của mỗi cá nhân, và vào cái “duyên” với hướng nghiệp của mình.

Mình tin rằng, nếu ai thật sự có đam mê, bền chí và quyết tâm với nghề, họ rồi cũng sẽ nhận được “trái ngọt” trên hành trình hướng nghiệp - như chính mình đã và đang đón nhận mỗi ngày.

🌈 Hơn 25 năm trước, tôi là một học sinh lớp 12, không biết mình thực sự muốn và hợp với nghề gì. Thời đó, khái niệm “hướng nghiệp” gần như chưa tồn tại, nên tôi đã đăng ký thi thật nhiều trường, chọn những ngành mà tôi nghĩ điểm chuẩn vừa sức, đậu đâu học đó. Cứ thế, tôi đậu Đại học, tốt nghiệp đúng ngành, xin được việc làm ổn định đúng chuyên môn. Nhưng càng làm lâu, tôi càng nhận ra công việc ấy không chỉ không khiến mình hạnh phúc, mà còn trái ngược với những giá trị mà tôi theo đuổi. Cuối cùng, sau nhiều năm, tôi quyết định rẽ ngang sang con đường hoàn toàn khác – một lựa chọn mà ngày ấy tôi chưa từng nghĩ tới. Chính trải nghiệm “đi vòng” ấy đã thôi thúc tôi chọn và theo đuổi hướng nghiệp đến hôm nay.

🌈 Trước khi biết đến hướng nghiệp, tôi nghĩ chọn nghề chỉ là chuyện “đậu Đại học → ra trường có việc làm → cuộc sống ổn định” là đủ. Tôi tin rằng, năng lực và sự cố gắng sẽ tự giúp mình yêu thích công việc và thăng tiến nhanh trong nghề. Tuy nhiên, sau khi tiếp cận hướng nghiệp chuyên sâu (qua học tập, đào tạo và thực hành tư vấn), tôi nhận ra chọn nghề không chỉ là chọn một công việc để kiếm tiền, mà còn là chọn một công việc phù hợp với năng lực, tính cách của bản thân, và chọn cách sống phù hợp với giá trị cốt lõi mà mình thấy có ý nghĩa.

🌈 Hiện tại, tôi đã và đang ứng dụng hướng nghiệp vào các hoạt động giáo dục cho học sinh. Nhờ vậy, có những khoảnh khắc mà tôi nghĩ rằng mình đã rất vui. Có thể kể đến một lần tổ của con gái tôi được GVCN phân công thuyết trình về một chủ đề bất kỳ cho các bạn cùng lớp nghe. Con đã về nhà hỏi ý kiến của tôi, rằng con muốn thuyết trình về đề tài hướng nghiệp. Con lên ý tưởng cho buổi thuyết trình và nhờ tôi góp ý. Sau buổi thuyết trình, cô giáo và cả lớp đều rất ngạc nhiên khi biết đến công cụ trắc nghiệm Holland giúp khám phá năng lực, sở thích của các bạn.

🌈 Vì vậy với tôi, giá trị lớn nhất của hướng nghiệp, không phải giúp học sinh “chọn đúng ngành” ngay lập tức, khi mới tốt nghiệp phổ thông, mà là giúp các bạn chọn “không sai” ngay từ đầu. Bởi lẽ, hướng nghiệp là một hành trình dài mà mỗi người đều phải hiểu và trải nghiệm để làm chủ cuộc đời mình.

🌈 Ngẫm lại, công việc này đôi khi rất mệt, thậm chí bế tắc vì có những lúc mình nhận ra bản thân vẫn chưa hiểu hết thân chủ, chưa hỗ trợ được trọn vẹn. Lúc ấy hãy nhớ rằng, chúng ta không bao giờ đi một mình. Hãy cứ học hỏi, mang câu chuyện, trăn trở của mình đến những buổi Giám sát nhóm, vì luôn có cô Phoniex và đồng môn sẵn lòng lắng nghe, chia sẻ, cùng bạn tìm kiếm lối ra. Cứ kiên trì, tin vào những giá trị mà mình đã chọn, bạn nhé!

Để miêu tả hành trình hướng nghiệp của bản thân, mình thường chọn một hình ảnh có thể gây bật cười: con bò nhai lại. 🐮

✨ Trong mắt nhiều người, con bò dường như luôn uể oải, cày bừa chậm và ăn cỏ cũng thật chậm. Thế nhưng, ít ai thấy rằng con bò luôn nhẫn nại kéo đến đường cày cuối cùng và nhất quyết nhai lại cho đến khi cỏ nát nhừ - ngay cả khi đang làm việc. Con bò hiểu rằng có những điều không nên vội vã. Chỉ cần kiên trì từng chút một, thể nào rồi cũng thành. Dường như không ai hiểu giá trị của sự chậm rãi bằng con bò cả. Hành trình hướng nghiệp của mình cũng đã diễn ra một cách thong dong và bền bỉ tựa như thế.

Mình tốt nghiệp khóa CVHN Sài Gòn K11, đến nay cũng đã gần 4 năm. Tuy không hoạt động hướng nghiệp sôi nổi nhưng mình vẫn theo dõi Cộng đồng Chuyên viên hướng nghiệp và chọn những hoạt động phù hợp để tham dự: từng cộng tác với Sông An, làm trợ giảng, đã 2 mùa làm Chuyên viên trong chương trình Giám sát đôi, từng ứng tuyển vào Sông An và bị loại từ vòng lọc hồ sơ, v.v. So với nhiều đồng môn đang miệt mài hành nghề, thành tựu của mình thực sự không quá nhiều, nhưng mình rất mừng vì bản thân chưa bao giờ từ bỏ. Nói như hình ảnh ẩn dụ mà chị Phoenix Ho thường dùng: “Mình chờ ngày những lối đi nhỏ sẽ tạo thành con đường lớn”.

📚 Trước khi chạm ngõ hướng nghiệp, mình đã từng rất hoang mang: tốt nghiệp ngành khoa học, bước chân vào ngành kinh doanh và cuối cùng dừng chân tại ngành xuất bản. Dù kết quả hiện tại khiến mình hài lòng, nhưng mình không quên những ngày tháng loạng choạng, đầy âu lo vì không hiểu bản thân đang đi đâu.

Chỉ sau khi hoàn thành khóa CVHN tại Sông An, mình mới vỡ lẽ: những gì mình đi qua chính là một quá trình tự hướng nghiệp. Từ sở thích, năng lực đến cá tính và giá trị, tất cả đã âm thầm dẫn lối để mình đi từ “sở thích” đến “thành tựu”. Mình nhận ra mình đã vô tình áp dụng đúng Lý thuyết Ngẫu nhiên có kế hoạch của Krumboltz, Levin và Mitchell, nhưng mình vẫn ước rằng, giá như có một người đồng hành để đỡ sợ hãi khi cứ phải dò dẫm trong sương mù.

🔥 Đó cũng chính là động lực thôi thúc mình trở thành Chuyên viên trong chương trình Giám sát đôi. Mình muốn giúp thân chủ có thể chậm rãi gieo hạt mà không quá lo lắng, bởi mình tin rằng trong trăm hạt được gieo, hạt nảy mầm chắc chắn là hạt mạnh khỏe nhất.

Tham gia chương trình, mình không chỉ được ôn lại kiến thức hay rèn luyện kỹ năng tư vấn, mà còn được cổ vũ trong sự nâng đỡ của cộng đồng. Mỗi buổi giám sát bài bản, thấu tình đạt lý là một lần mình được soi rọi lại bản thân.

Vốn dĩ là một người dễ tin, mình thích nhìn vào mặt tốt đẹp và tiềm năng của người khác. Công việc tư vấn cho phép mình thỏa thuê với niềm tin ấy. Và thật kỳ diệu, khi nhìn thấy tiềm năng ở thân chủ, mình lại được củng cố niềm tin vào tiềm năng của chính mình. Mọi thứ trên đời đều có thể thay đổi, nhưng niềm tin vào giá trị con người trong mình thì phải luôn vững chãi.

💙 Hiện tại, mình đang theo đuổi một "lối đi nhỏ" mới: quay lại giảng đường với ngành Tâm lý học. Cũng khá thách thức khi mình phải gánh vác nhiều vai trò, nhưng Bộ quy tắc đạo đức hành nghề từ khóa CVHN đã trở thành một lợi thế quý giá. Nó không chỉ là kiến thức chuyên môn, mà đã thấm sâu vào nhận thức, giúp mình tương tác và kết nối hiệu quả với những người xung quanh.

Hướng nghiệp đã dạy mình học cách bao dung với chính bản thân và thế giới. Mình vẫn sẽ là "con bò nhai lại" ấy – nhẩn nha, nhẫn nại và không vội vã trước áp lực phải thành công nhanh chóng. Bởi mình hiểu, mỗi cá nhân đều có một nhịp điệu riêng. Với mình, đi chậm lại chính là điều cần thiết để những giá trị cốt lõi được "nhai kỹ", thẩm thấu và chuyển hóa thành sức mạnh nội tại.

Cứ chậm rãi mà đi, bền bỉ mà gieo. Khi những lối đi nhỏ đủ nhiều, con đường lớn tự khắc hiện ra dưới chân. 🌱

Có thể đến cuối cùng, hướng nghiệp sẽ không phải là một danh tính trọn đời của mình, nhưng nó chắc chắn là dòng chảy xuyên suốt giúp mình hoàn thiện bức tranh cá nhân. 🤗

Có lẽ chúng ta gặp nhau ở đây vì cùng chung một lý tưởng, nhưng mỗi người lại có một điểm xuất phát khác nhau. Với mình, con đường đến với hướng nghiệp không phải là một đường thẳng tắp được vạch sẵn, mà là một hành trình được hình thành qua vô số lần thử, những lỗi sai và những cuộc đối thoại gay gắt với chính mình.

👟 Mình từng là dân Công nghệ thông tin chính hiệu, dành 7 năm thanh xuân trong môi trường Nhà nước ở mảng Thương mại điện tử. Ngày ấy, cuộc sống của mình là sự ổn định mà nhiều người mơ ước. Nhưng từ sâu bên trong, mình luôn cảm thấy như một người đang đi đôi giày không vừa size: không đến mức đau đớn, nhưng cứ mỗi lần bước đi, mình lại thấy sự gượng gạo và ngột ngạt. Để thoát khỏi cảm giác đó, mình lao vào kinh doanh, rồi thử sức với Marketing. Mình cứ mải miết chạy, hy vọng ở một góc cua nào đó, mình sẽ tìm thấy "hướng đi đúng" cho đời mình.

🗻 Cũng trong những năm tháng ấy, mình tình cờ bén duyên với giáo dục qua việc kèm học môn Toán cho con của các đồng nghiệp. Đó là những khoảnh khắc rất lạ. Khi ngồi bên học sinh và hướng dẫn các bạn, mình rơi vào trạng thái "dòng chảy" – thời gian trôi qua nhanh đến mức "vèo" một cái đã hết giờ. Mình thấy mình sống động, đầy năng lượng và lần đầu tiên hiểu được cảm giác làm một việc có ý nghĩa là thế nào. Thế nhưng, một câu hỏi khác lại xuất hiện: "Nếu chỉ dạy Toán, mình giúp các em giải bài tập, nhưng ai sẽ giúp các em giải bài toán cuộc đời?". Mình sợ các em sẽ lại đi vào vết xe đổ của mình: học xong, đi làm, rồi lại loay hoay vì không hiểu bản thân.

👟 Thế là vào tháng 06/2019, mình quyết định "đập đi xây lại". Mình nghỉ việc Nhà nước, rời Điện Biên để xuống Hà Nội với hy vọng tìm thấy câu trả lời. Nhưng thực tế không phải lúc nào cũng màu hồng: 9 tháng làm Marketing trong lĩnh vực giáo dục tại Thủ đô đã vắt kiệt sức lực của mình. Mình rơi vào trạng thái trống rỗng hoàn toàn. Lúc đó, mình quyết định dừng lại – một khoảng lặng tuyệt đối để đối diện với câu hỏi: "Mình thực sự muốn sống một cuộc đời như thế nào?".

🗻 Chính trong khoảng lặng đó, mình bắt gặp khóa học của cô Phoenix Ho. Khóa Chuyên viên Giáo dục & Tư vấn hướng nghiệp Hà Nội K05 (07/2020) như một ngọn hải đăng, giúp mình gọi tên rõ ràng khao khát bấy lâu. Tuy vậy, học xong không có nghĩa mọi thứ sẽ sáng rõ ngay lập tức. Mình nhận ra: sự rõ ràng chỉ đến từ hành động.

👟 Xuất phát điểm là dân Công nghệ thông tin, chưa từng học về Sư phạm, mình chọn cách dấn thân ngay lập tức. Mình chủ động xin vào các trường THPT để dạy hướng nghiệp miễn phí, tư vấn không thu phí cho học sinh. Mình chấp nhận vừa làm, vừa học, vừa rèn năng lực chuyên môn từ những mối quan hệ của bản thân. Sau 3 năm "rèn nghề" như thế, đến năm 2023, mình mới tự tin mở khóa Giáo dục hướng nghiệp có thu phí đầu tiên. Năm 2024, mình mở Trại hè Tự lập – Hướng nghiệp dành cho học sinh cấp 1 – cấp 2.

🗻 Đến nay, lộ trình của mình đã sắc nét hơn với 3 trụ cột: Gia sư Toán theo phương pháp hiệu quả cho học sinh khối THCS; Tư vấn hướng nghiệp cho học sinh khối THPT và sinh viên; cùng vai trò Mentor cho học sinh lớp 10-11 thông qua các dự án thực tế. Năm 2026 này, mình đặt mục tiêu đưa những giá trị này lên nền tảng online để lan tỏa đến nhiều người hơn.

👟 Nhìn lại hơn 5 năm vừa qua, mình chọn triết lý "Lấy ngắn nuôi dài" để tồn tại với nghề ở một tỉnh miền núi. Mình đa dạng hóa sản phẩm để có tài chính và thời gian rèn luyện năng lực hướng nghiệp. Chính vì vậy, nếu phải dùng một từ để nói về hành trình này, mình xin chọn từ khóa “Dấn thân”.

🗻 Mình chọn hướng nghiệp không phải vì nó là con đường dễ dàng, mà vì mình không muốn các em học sinh phải lạc lối như mình đã từng. Và thật kỳ diệu, khi mình dốc lòng giúp người khác tìm thấy con đường của họ, mình cũng tìm thấy cho mình hai món quà vô giá: sự bình an trong tâm trí và cảm giác tự do thực thụ.

Mình nhận ra rằng, đường đi chưa bao giờ có sẵn dưới chân, nó chỉ hiện ra khi chúng ta bắt đầu bước đi. Hy vọng câu chuyện của mình có thể tiếp thêm một chút “lửa nghề” cho các đồng môn đang trên con đường theo đuổi và dấn thân với nghề hướng nghiệp. 🌱

️⛳ Lý do Hà lựa chọn hướng nghiệp cũng rất thực tế. Giữa một thị trường ngày càng khốc liệt, công việc trước hết là kế sinh nhai, sau đó mới là lý tưởng. Hướng nghiệp không phải những khẩu hiệu “hãy theo đuổi đam mê” mơ hồ; nó là quá trình giúp mỗi người hiểu mình đủ rõ để chọn được một con đường vừa nuôi sống bản thân, vừa tiến gần đến mục tiêu tối thượng của đời mình. Trong cấu trúc đời sống hiện đại, phần đóng góp cho xã hội thông qua công việc chiếm một tỷ lệ rất lớn. Ta dành hơn một phần ba quỹ thời gian trưởng thành cho lao động. Nếu chọn sai, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc, mà là năng lượng, niềm tin và cả cảm giác có ích.

️⛳ Hành trình này của Hà không bắt đầu từ lớp học chính quy, mà từ vai trò một người chị và một phụ huynh. Ban đầu, Hà tìm hiểu về hướng nghiệp trên các trang web online và đi hội thảo để định hướng cho em gái lúc đó đang học lớp 10. Khi đứng trước ngã rẽ của em, Hà nhận ra kinh nghiệm 10 năm làm Nhân sự của mình dù quý giá nhưng vẫn thiếu một hệ quy chiếu khoa học. Hà bắt đầu tự tìm hiểu, tự đọc, tự “vỡ” ra những nguyên lý cơ bản về tính cách, động lực, thị trường lao động. Càng tìm hiểu càng thấy lợi ích vô vàn. Nhờ vậy, không chỉ em gái được định hướng rõ ràng hơn, mà chính Hà cũng hiểu mình sâu sắc hơn. Từ đó, Hà quyết định học hướng nghiệp bài bản tại Sông An để bổ sung nền tảng kiến thức cho kinh nghiệm thực chiến suốt một thập kỷ trong doanh nghiệp. Kiến thức hướng nghiệp trở thành cây cầu nối giữa lý thuyết và thực tế công việc mà Hà từng làm.

️⛳ Trước khi biết về hướng nghiệp một cách hệ thống, Hà nhìn quá trình phát triển nghề nghiệp chủ yếu qua lăng kính quản trị: năng lực, hiệu suất, kế hoạch nhân sự và quản trị. Sau khóa học, góc nhìn ấy trở nên đa chiều hơn. Là người làm Nhân sự, Hà vốn phải quan sát, phân tích nhân viên và xây dựng kế hoạch với từng nhóm người mình làm việc cùng. Chính vì vậy, hướng nghiệp giúp Hà đọc vị hành vi và động lực sâu hơn, hiểu được vì sao một nhân viên giỏi vẫn chán nản, vì sao một người tưởng “thiếu tố chất” lại bền bỉ đến vậy. Những quyết định về tuyển dụng, đào tạo, phân công công việc vì thế cũng thực tế và chính xác hơn.

️⛳ Từ năm 2019, khi làm mentor cho sinh viên, Hà nghe rất nhiều “tín hiệu cầu cứu”. Phần lớn các bạn chỉ tìm đến khi đã rơi vào khủng hoảng: chọn sai ngành, chán học, mất phương hướng. Hà ví điều đó như bệnh nhân chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng. Khoảnh khắc nhiều bạn sinh viên bắt đầu gửi lời cám ơn là lúc Hà nhận ra công việc mình làm có ý nghĩa với người khác. Niềm vui lớn hơn nữa là khi Hà cùng cộng sự xây dựng những hoạt động trải nghiệm trong dự án Hemera, để các bạn trẻ được tiếp cận với hướng nghiệp sớm hơn – bởi lẽ, phòng bệnh hơn chữa bệnh.

️⛳ Trong các công cụ Hà sử dụng, Hà tâm đắc nhất với Indigo – hệ thống đo lường hành vi dựa trên DISC. Điều Hà thích là khả năng lượng hóa những yếu tố tưởng như vô hình: động lực, phong cách hành vi, kỹ năng nổi trội. Giữa bộn bề công việc và “drama” công sở, việc có một hệ quy chiếu dựa trên dữ liệu và phân tích chuyên sâu giúp Hà và các bạn trẻ có điểm tựa đáng tin cậy, thay vì những lời khuyên rập khuôn sáo rỗng.

️⛳ Nhìn lại, Hà tin rằng, những ai muốn theo đuổi con đường hướng nghiệp trước hết phải làm việc đó cho chính mình. Hãy học, rèn luyện và cập nhật kiến thức liên tục. Hãy làm việc nhóm với nhiều chuyên gia khác nhau để mở rộng góc nhìn của bản thân. Rồi từ trải nghiệm ấy, mỗi người sẽ tự tìm ra ngách riêng phù hợp với thế mạnh của mình. Giữa thế giới FOMO đầy nhiễu loạn, điều quan trọng nhất vẫn là quay về gốc rễ: hiểu thế mạnh, hiểu động lực và hiểu chính mình. Chỉ khi vững gốc, ta mới có thể giúp người khác đứng vững trên hành trình nghề nghiệp của họ.

🌵 Nếu để miêu tả hành trình của mình bằng một hình ảnh, mình chọn hình ảnh một cây hoa đá - không ồn ào hay hào nhoáng, nhưng lại mang giá trị sâu sắc và bền vững.

Trước khi biết đến hướng nghiệp một cách bài bản, mình đã có khoảng 5-6 năm làm việc trong lĩnh vực Nhân sự, đặc biệt là công tác tuyển dụng. Mỗi ngày, mình gặp rất nhiều ứng viên - qua CV, điện thoại, hay những buổi phỏng vấn. Mình luôn trăn trở một điều: có những ứng viên thực sự tiềm năng, nhưng lại không phù hợp với vị trí mà mình đang tuyển.

Khi đó, mình chủ động giới thiệu họ sang vị trí khác, kết nối họ với cơ hội phù hợp hơn, hoặc đơn giản là giúp họ nhìn rõ hơn về chính mình. Nhờ vậy, nhiều ứng viên, dù không đỗ, vẫn quay lại cảm ơn mình vì cuộc trò chuyện đó đã giúp họ thay đổi góc nhìn và định hình lại hướng đi. Chính những trải nghiệm đó khiến mình nhận ra rằng: mình có niềm vui rất lớn khi giúp một người “đặt đúng chỗ” trong hành trình của họ.

🌵 Vì vậy, mình bắt đầu đặt một câu hỏi nghiêm túc:

Liệu có cách nào để mình làm điều này một cách bài bản, khoa học và có hệ thống hơn không?

Sau khi tìm hiểu nhiều nguồn thông tin, mình biết đến Sông An. Thời điểm đó, thông tin về hướng nghiệp nói chung và Sông An nói riêng còn rất hạn chế. Website, Facebook hay các thông tin về khóa học đều không nhiều. Ngay cả tên khóa học - “Chuyên viên Giáo dục hướng nghiệp” cũng nghe rất lạ và không hề “hào nhoáng” với một người làm Nhân sự doanh nghiệp như mình.

Mình nhớ bức thư mình đã viết để xin học bổng, vì ở thời điểm đó, học phí vẫn là một khoản đầu tư lớn với mình. Khi nhận được email đồng ý từ Sông An, mình thực sự rất xúc động - một cánh cửa mới đã mở ra với mình từ thời điểm ấy.

🌵 Sau khóa học, mình có công cụ để hiểu sâu hơn về con người, đặt câu hỏi đúng hơn và hỗ trợ họ một cách có ý thức hơn, thay vì chỉ dựa vào trực giác. Trong công việc, điều này giúp mình nâng cao chất lượng tuyển dụng, kết nối đúng người - đúng việc và tạo ra giá trị bền vững hơn cho tổ chức.

Song song đó, trên hành trình hướng nghiệp, mình đã có cơ hội đồng hành cùng nhiều thân chủ ở các giai đoạn khác nhau. Có những bạn tìm được ngành học phù hợp hơn. Có những người dám chuyển hướng sự nghiệp. Và cũng có những người không cần thay đổi công việc - nhưng thay đổi cách họ nhìn về chính mình.

🌵 Như cô Phoenix từng nói:

“Khi đã bước vào hành trình này, sẽ không còn bước ra được nữa.”

Và đúng là như vậy. Ban đầu, mình đến với hướng nghiệp chỉ từ một sự trăn trở nhỏ: Làm sao để làm tốt công việc tuyển dụng hơn? Thế nhưng, khi bước vào, mình có thêm không chỉ một kỹ năng, mà là cả một con đường nghề nghiệp mới. Từ đó, mình bắt đầu khoác lên một vai trò mới: Chuyên viên Tư vấn hướng nghiệp.

🌵 Nếu có một điều mình muốn nhắn gửi tới những ai đã, đang hoặc sẽ bước vào con đường này, thì đó là: hướng nghiệp không phải là việc “chỉ đường” cho người khác, mà là hành trình cùng họ khám phá chính mình. Đây không phải là con đường dễ dàng hay hào nhoáng, nhưng lại là một hành trình ý nghĩa, bởi lẽ khi bạn giúp thân chủ hiểu rõ hơn về bản thân, cũng là lúc những cánh cửa mới mở ra trước mắt họ. Và chính trong khoảnh khắc đó, bạn cũng sẽ tìm thấy câu trả lời cho chính mình. 💛

🌊 Trước khi biết về hướng nghiệp, mọi quyết định hoặc kiến thức về hướng nghiệp của Phương bị vụn vặt, không có hệ thống và không vững chắc, theo yếu tố thời điểm. Sau khi biết về hướng nghiệp, mình có những thay đổi căn bản về tư duy, hành động và các quyết định lớn trong cuộc đời.

🌱 Hướng nghiệp cho mình một cái nhìn rộng mở, khi không gói gọn sự nghiệp trong mấy chữ “công việc” hay “nghề nghiệp”. Thay vào đó, mình chiêm nghiệm sâu sắc sự nghiệp là sự kết hợp các hoạt động được thực hiện ở bất kỳ giai đoạn cụ thể nào của cuộc đời, trong tất cả các vai trò của cuộc sống, bao gồm cả vai trò người lao động.

🌱 Hướng nghiệp cho mình một cái nhìn trải dài, khi không gói gọn sự nghiệp trong một nghề, sự nghiệp có thể được dệt bằng nhiều nghề, nhiều hoạt động, thậm chí cả sau khi về hưu, với những chiến lược phù hợp.

🌱 Hướng nghiệp cho mình một cái nhìn đa chiều, khi không gói gọn trong một chiều kích, mà là trong một tư duy đa chiều của sở thích, năng lực, tính cách, giá trị nghề nghiệp đặt trong mối tương quan với thị trường đào tạo, thị trường lao động và cụ thể hóa thành kế hoạch phát triển nghề nghiệp.

🌱 Đặc biệt, với riêng Phương, người trước đây thiên về làm việc với dữ liệu, thì thời gian qua cho mình cơ hội hiểu hơn về con người, về cảm xúc, tâm lý, v.v. để cân bằng hơn trong gia đình, công việc, các mối quan hệ xã hội, hay là với chính bản thân mình, để thấu cảm hơn và bình an hơn.

🌊 Mỗi trải nghiệm lớn nhỏ của mình trong hành trình này đều là những trải nghiệm đáng giá và thấm thía: từ các hoạt động liên quan tới Sông An như học các lớp học cấp độ khó dần, tham gia hội thảo, Ngày hội hướng nghiệp, làm trợ giảng, tham gia các buổi giám sát nhóm, giám sát đồng đẳng, giám sát cá nhân, v.v. tới các hoạt động hướng nghiệp khác như cùng đồng đội trong Cộng động Chuyên viên hướng nghiệp Sông An tổ chức hoạt động hướng nghiệp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, học sinh trường công và tư, các hoạt động tư vấn hướng nghiệp; tham gia các lớp học tâm lý, v.v.

🌊 Trải nghiệm đó cho mình nhận ra rằng, mình phải đi rất từ tốn để có thể giúp cho thân chủ và cộng đồng một cách chuyên nghiệp và hiệu quả. 4 năm vừa qua của mình vừa dài vừa ngắn, vừa vặn bằng thời gian một bạn sinh viên hoàn tất tấm bằng cử nhân. Trải nghiệm liên tục nhúng mình với cái mới, cho mình thấm thía là không phải lúc nào mình cũng hoàn hảo, đón nhận bản thân như một con người thực sự với vài lúc loạng choạng do đi xe chưa vững nên tập trung được vào tay lái thì quên mất guồng chân mạnh mẽ, đôi khi đi xe đạp mà chưa ngắm được cảnh sắc hai bên đường, chưa cảm nhận được làn gió trong lành lướt qua. Qua đó, mình hiểu hơn sự quan trọng của bền chí, của học tập suốt đời và liên tục trải nghiệm thực tế. Và hai từ trong thẻ bài Points of You mình nhận được vài năm trước khi làm trợ giảng lớp CVHN Hà Nội K11 của Sông An là “Thất bại”. Thật thú vị, đó lại là hai từ nhắc mình luôn cẩn trọng trên hành trình này, bởi mỗi thất bại là mỗi bài học để lớn, và đi tiếp.

🌊 Ngồi viết những dòng này, mình nhớ tới một thân chủ, khi thực hiện hoạt động Đường đời, bạn mô tả những cột mốc quan trọng liên quan đến quyết định phát triển nghề nghiệp qua những chia sẻ tuôn trào như thác đổ, dốc hết tâm can kể chuyện đan xen những phút nghẹn lời. Khoảnh khắc thân chủ chia sẻ lúc kết ca ấy cho Phương thấy hành trình mình đi lúc bằng phẳng như bước trên cánh đồng lúa thênh thang trĩu hạt, lúc chênh vênh như cảm giác băng qua sườn núi đá tai mèo, nhưng thực sự lại là hành trình có ý nghĩa.

Từ những chia sẻ kể trên, Phương đã chọn làm nghề tư vấn và giáo dục phát triển nghề nghiệp. Sau khi chọn, Phương cứ thế bước đi một cách tự nhiên và không suy nghĩ nhiều, như dòng suối, vô tư chảy qua những khúc thênh thang bằng phẳng hay gập gềnh đá. Và mãn nguyện, vì được chảy và vì trước mặt là biển, rộng lớn, thẳm xanh, như sẵn sàng chứa đựng mọi điều một cách không phán xét và yêu thương nhất. 🌱