Ιδρύθηκε περίπου τον 7ο αιώνα π.Χ. και πέρασε από διάφορους λαούς, όπως οι Έλληνες, οι Ετρούσκοι και οι Σαμνίτες, πριν γίνει ρωμαϊκή αποικία το 80 π.Χ. Στη ρωμαϊκή εποχή γνώρισε μεγάλη ακμή: ήταν ένα ζωντανό εμπορικό κέντρο και αγαπημένος τόπος διακοπών για πλούσιους Ρωμαίους.

Η πόλη διέθετε εντυπωσιακές υποδομές: θέατρα, αμφιθέατρο, λουτρά και οργανωμένο σύστημα ύδρευσης. Οι κάτοικοί της ζούσαν μια καθημερινότητα που θυμίζει πολύ τη δική μας: εργάζονταν, διασκέδαζαν, έγραφαν συνθήματα στους τοίχους και στόλιζαν τα σπίτια τους με όμορφες τοιχογραφίες.

Όμως, το 79 μ.Χ., συνέβη μια από τις πιο γνωστές φυσικές καταστροφές της αρχαιότητας. Ο Βεζούβιος εξερράγη και μέσα σε λίγες ώρες η Πομπηία θάφτηκε κάτω από στάχτη και ελαφρόπετρα. Η πόλη «πάγωσε» στον χρόνο, διατηρώντας σπίτια, αντικείμενα και ακόμα και τις τελευταίες στιγμές των κατοίκων της.

Για πολλούς αιώνες η Πομπηία έμεινε θαμμένη και ξεχασμένη. Οι ανασκαφές που ξεκίνησαν τον 18ο αιώνα αποκάλυψαν μια μοναδική εικόνα της αρχαίας ζωής. Σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά μνημεία στον κόσμο και ανήκει στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Επισκεπτόμενοι το αρχαίο θέατρο της Πομπηίας, δεν βλέπουμε απλώς πέτρες και ερείπια· βλέπουμε μια ολόκληρη κοινωνία που ζωντανεύει μπροστά μας και μας θυμίζει πόσο κοντά είναι το παρελθόν στο παρόν.

Το Ωδείο κατασκευάστηκε γύρω στο 80 π.Χ., λίγο μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της πόλης, και χρηματοδοτήθηκε από τοπικούς αξιωματούχους ως προσφορά προς τους πολίτες και ως ένδειξη κοινωνικού κύρους.

Σε αντίθεση με το μεγάλο θέατρο, αυτός ο χώρος ήταν μικρότερος, με χωρητικότητα περίπου 1.000 έως 1.500 θεατών. Τα καθίσματα είναι διαμορφωμένα σε ημικυκλική διάταξη, ενώ το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ήταν πιθανότατα η ξύλινη στέγη.

Η στέγη αυτή βελτίωνε σημαντικά την ακουστική, καθιστώντας το Ωδείο ιδανικό για μουσικές παραστάσεις, απαγγελίες ποίησης και ρητορικούς αγώνες.

Το Ωδείο αποτελούσε σημαντικό χώρο πνευματικής και καλλιτεχνικής ζωής της πόλης, όπου οι κάτοικοι μπορούσαν να απολαύσουν την τέχνη σε πιο άμεση και ποιοτική μορφή.

Το 79 μ.Χ., η έκρηξη του Βεζούβιου κάλυψε και αυτόν τον χώρο με στάχτη, συμβάλλοντας όμως στη διατήρησή του μέχρι σήμερα.

Βρισκόμαστε τώρα στο Forum της Πομπηίας, τον πιο σημαντικό δημόσιο χώρο της πόλης.

Το Forum ήταν το κέντρο της καθημερινής ζωής. Εδώ συγκεντρώνονταν οι κάτοικοι για να συζητήσουν, να ενημερωθούν και να συμμετάσχουν στη δημόσια ζωή. Ο χώρος έχει σχήμα ορθογώνιας πλατείας και περιβάλλεται από κιονοστοιχίες, ενώ ήταν σχεδιασμένος κυρίως για πεζούς.

Γύρω από την πλατεία βρίσκονταν σημαντικά δημόσια κτίρια. Ένα από τα πιο σημαντικά ήταν η Βασιλική, όπου γίνονταν δίκες και εμπορικές συμφωνίες. Έτσι, το Forum λειτουργούσε ως κέντρο διοίκησης και δικαιοσύνης.

Στο βόρειο άκρο βλέπουμε τον ναό του Δία, που δείχνει τη στενή σχέση θρησκείας και πολιτικής στη ρωμαϊκή κοινωνία. Οι θρησκευτικές τελετές αποτελούσαν σημαντικό μέρος της δημόσιας ζωής.

Παράλληλα, το Forum ήταν και οικονομικό κέντρο, όπου πραγματοποιούνταν εμπορικές δραστηριότητες και συναλλαγές. Ήταν επίσης χώρος κοινωνικής συνάντησης, όπου οι άνθρωποι αντάλλασσαν νέα και ιδέες.

Το 79 μ.Χ., η έκρηξη του Βεζούβιου κάλυψε την πόλη με στάχτη, διατηρώντας όμως τον χώρο σε πολύ καλή κατάσταση.

Σήμερα, περπατώντας εδώ, μπορούμε να φανταστούμε το Forum γεμάτο κόσμο, φωνές και δραστηριότητα, σαν μια «καρδιά» που χτυπούσε στο κέντρο της αρχαίας πόλης.

Η Οικία του Φαύνου είναι μία από τις μεγαλύτερες και πιο εντυπωσιακές κατοικίες της Πομπηία, καταλαμβάνοντας ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο, περίπου 3.000 τ.μ.

Χτίστηκε τον 2ο αιώνα π.Χ. και πιθανότατα ανήκε σε πολύ πλούσια οικογένεια της ρωμαϊκής αριστοκρατίας.

Πήρε το όνομά της από το χάλκινο άγαλμα ενός Φαύνου (θεότητα της φύσης), που βρέθηκε στο κέντρο του αιθρίου, στο impluvium.

Η οικία είναι ιδιαίτερη γιατί διαθέτει:

• δύο αίθρια (δημόσιο και ιδιωτικό)

• δύο περιστύλια με κήπους

• χώρους υποδοχής, τραπεζαρίας (triclinia) και ιδιωτικά λουτρά

Υπήρχε σαφής διαχωρισμός ανάμεσα σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους.

Σημαντικό εύρημα
Το πιο διάσημο έργο είναι το Ψηφιδωτό του Αλεξάνδρου, που απεικονίζει τη μάχη της Ισσού μεταξύ του Μεγάλου Αλεξάνδρου και του Δαρείου Γ΄, με εκατομμύρια ψηφίδες και εξαιρετική λεπτομέρεια.

Η οικία θάφτηκε το 79 μ.Χ. από την έκρηξη του Βεζούβιου και ανασκάφηκε τον 19ο αιώνα.

Η Οικία του Φαύνου αποκαλύπτει τον πλούτο, την αισθητική και την καθημερινή ζωή της ρωμαϊκής αριστοκρατίας, συνδυάζοντας ελληνική τέχνη με ρωμαϊκή αρχιτεκτονική.

Ο Κήπος των Φυγάδων στην Πομπηία είναι ένας από τους πιο συγκινητικούς χώρους του αρχαιολογικού πάρκου, γιατί αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο τις τελευταίες στιγμές των ανθρώπων.

Βρίσκεται κοντά στην Πύλη Νόκερα, στο νοτιοανατολικό τμήμα της πόλης. Στην αρχαιότητα ήταν ένας καλλιεργημένος χώρος, με αμπέλια και λαχανόκηπους, που σήμερα έχει αναδιαμορφωθεί για να θυμίζει την αρχική του μορφή.

Στον χώρο βρέθηκαν τα εκμαγεία 13 ανθρώπων — άνδρες, γυναίκες και παιδιά.
Φαίνεται ότι προσπαθούσαν να διαφύγουν από την πόλη, πιθανότατα προς τη θάλασσα, αλλά παγιδεύτηκαν.

• Κάποιοι βρέθηκαν σε ομάδες, πιθανόν οικογένειες

• Άλλοι μόνοι, σε στάσεις πανικού ή προσπάθειας προστασίας

• Οι στάσεις των σωμάτων αποκαλύπτουν φόβο, αγωνία και απόγνωση

Πώς δημιουργήθηκαν τα εκμαγεία
Το 1863, ο αρχαιολόγος Giuseppe Fiorelli ανέπτυξε μια πρωτοποριακή μέθοδο:

• Τα σώματα αποσυντέθηκαν μέσα στη στάχτη

• Άφησαν κενά «καλούπια» στο έδαφος

• Τα κενά αυτά γεμίστηκαν με γύψο

• Έτσι δημιουργήθηκαν τα εκμαγεία που βλέπουμε σήμερα

  
  

Σε ορισμένες περιπτώσεις, στο εσωτερικό τους έχουν βρεθεί και οστά, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τα θύματα.

Αιτία θανάτου
Οι άνθρωποι δεν πέθαναν από λάβα. Αντίθετα:

• αρχικά έπεσε στάχτη και ελαφρόπετρα

• στη συνέχεια ήρθαν τα πυροκλαστικά κύματα (καυτά αέρια και τέφρα)

Αυτά προκάλεσαν ασφυξία και θερμικό σοκ, οδηγώντας σε σχεδόν άμεσο θάνατο.

Οι μορφές δείχνουν στιγμές όπως:

• ανθρώπους που προσπαθούν να προστατευτούν

• γονείς κοντά σε παιδιά

• άτομα που κρατούν αντικείμενα ή καλύπτουν το πρόσωπό τους

• 
  

Ο αρχαιολόγος Amedeo Maiuri προσπάθησε να «αφηγηθεί» τις ιστορίες τους, αν και πολλές από αυτές βασίζονται σε υποθέσεις.

Ο Κήπος των Φυγάδων δεν είναι απλώς ένα αρχαιολογικό εύρημα. Είναι ένα ισχυρό ανθρώπινο τεκμήριο που μας θυμίζει ότι πίσω από την ιστορία υπήρχαν πραγματικοί άνθρωποι, με φόβους, σχέσεις και προσπάθεια για επιβίωση μέχρι την τελευταία στιγμή.

Η Οικία των Vettii είναι μία από τις πιο εντυπωσιακές και καλοδιατηρημένες κατοικίες της Πομπηίας.

Ιδιοκτήτες & Ιστορία
Ανήκε στους αδελφούς Vettii, πλούσιους απελεύθερους εμπόρους, γεγονός που δείχνει ότι είχαν αποκτήσει μεγάλη οικονομική δύναμη και κοινωνική άνοδο.

Αρχιτεκτονική
Η οικία περιλαμβάνει:

• κεντρικό αίθριο (atrium)

• περιστύλιο με κήπο

• πολυτελή δωμάτια διακοσμημένα με τοιχογραφίες

Στην είσοδο υπάρχει η γνωστή εικόνα του θεού Πρίαπου, σύμβολο πλούτου και ευημερίας.

Διακόσμηση
Η Οικία των Vettii είναι διάσημη για τις εντυπωσιακές νωπογραφίες της, που απεικονίζουν:

• μυθολογικές σκηνές

• θεούς και ήρωες

• στιγμές καθημερινής ζωής

Αποτελούν από τα καλύτερα σωζόμενα δείγματα ρωμαϊκής ζωγραφικής.

Κοινωνική σημασία
Η πολυτέλεια της οικίας δείχνει πώς οι απελεύθεροι μπορούσαν να ανέλθουν κοινωνικά στη ρωμαϊκή κοινωνία και να μιμηθούν τον τρόπο ζωής της αριστοκρατίας.

Διατήρηση
Η οικία διατηρήθηκε λόγω της έκρηξης του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., που την κάλυψε με στάχτη.

Η Οικία των Vettii μας δίνει μια μοναδική εικόνα της καθημερινής ζωής, της τέχνης και της κοινωνικής εξέλιξης στην αρχαία Πομπηία.